Кіріспе
Полиция бөлімшесі
Автомобильдік патруль – белгілі бір аумақтағы жолдар мен тас жолдардағы жол қозғалысы қауіпсіздігін бақылау және сақтау мақсатында құрылған полиция бөлімшесі, топ немесе құқық қорғау органы. Көптеген елдерде оларды жол полициясы деп атайды, бірақ басқа елдерде бұл термин көбінесе қиылыстардағы қозғалысты реттейтін полиция қызметкерлеріне қатысты қолданылады.
Аргентина
Аргентинада жол полициясы Аргентина Ұлттық жандармериясының жауапкершілігінде болады.
Австралия
Австралияда жол полициясының қызметі штаттық полиция күштерінің жауапкершілігінде болады (ерекше жағдай ретінде Австралия астаналық аумағы Австралия Федералды полициясының жауапкершілігінде). Әрбір күштің өз жол бөлімдері бар, көбінесе әр аймақтағы жергілікті бөлім және штат бойынша бөлім.
Австрия
Австрияда тас жолдардағы жол қозғалысын реттеу Австрия Федералдық полициясының құзыретінде.
Бразилия
Бразилияда жол қозғалысын реттеу және қадағалау жол басқару статусына сәйкес мемлекеттік және федералды полиция күштерінің құзыретінде. Мемлекеттік басқарудағы автомобиль жолдары (әдетте қысқа, штаттар шегінде, екі бағытты, бір қатарлы, қозғалысы аз) әскери полиция күштерінің бір бөлімі – Штаттық автомобиль жолдары әскери полициясымен қамтамасыз етіледі. Ал федералдық автомобиль жолдары мен трассалары (ұзын, штаттар шекарасын кесіп өтетін, кейбіреуі екі қатарлы және қозғалысы жоғары) Федералдық автомобиль жолдары полициясының жауапкершілігінде болады.
Колумбия
Колумбияда тас жолдардағы жол қозғалысын реттеу Колумбия Ұлттық полициясының, оның ішінде Тас жол полициясы корпусының жауапкершілігінде болады.
Қазақстан
Хорватияда жол полициясының арнайы бөлімі – ұлттық тас жол патрулі, Хорватиядағы тас жолдарды патрульдейді. Олардың міндеттеріне жүргізушілердің жол ережелерін бұзуын алдын алу және анықтау кіреді.
Чехия
Чехияда тас жолдардағы жол қозғалысын реттеу және бақылау Policie CR-дің құзыретінде.
Дания
Данияда тас жолдардағы жол қозғалысын реттеу Дания Ұлттық полициясының құзыретінде.
Финляндия
Финляндияда тас жолдардағы жол полициясының жұмысы Финляндия Ұлттық полициясының жауапкершілігінде.
Франция
Францияда тас жолдардағы жол қозғалысын реттеу және қадағалау Gendarmerie Nationale, Escadron départementaux de sécurité routière (EDSR) және Ұлттық полицияның (Франция) CRS autoroutières арнайы бөлімшелерінің құзыретінде болады.
Германия
Германияда тас жолдардағы жол қозғалысын реттеу Landespolizei құрамындағы Autobahnpolizei бөлімшесінің жауапкершілігінде.
Венгрия
Венгрияда тас жолдардағы жол қозғалысын реттеу Венгрия Ұлттық полициясының (Rendőrség) жауапкершілігінде.
Үндістан
Үндістанда кейбір штаттар өздерінің полиция департаменттері құрамында Тас жол патрульдік бөлімдерін құрды, мысалы, Карнатака Тас жол патрулі, Керала Тас жол полициясы, Тамил Наду Тас жол патрулі, Махараштра Тас жол полициясы және т.б. Тас жол полициясы жүйесі жоқ штаттарда, тас жолдардағы жол қозғалысын реттеу және бақылау міндеттерін тиісті штаттың полиция күштерінің жол полициясы атқарады.
Индонезия
Индонезияда жол қозғалысын реттеу және қадағалау Индонезия Ұлттық полициясының Жол қозғалысы корпусының (Korps Lalu Lintas Kepolisian Negara Republik Indonesia, қысқартылған "Korlantas Polri") жауапкершілігінде. Корпус жол полициясына қатысты бірнеше бөлімшелерді бақылайды, оның ішінде тас жол патрульдік бөлімі де бар. Ол жол қозғалысы саласында құқық қорғау, басқару, бақылау, жол апаттарын болдырмау және жол апаттарына жауап беру, азаматтарды біліммен қамту, сүйемелдеу және елдің жолдарында патрульдеу сияқты іс-шараларды жүзеге асырады. Жүргізуші куәлігін беру де осы бөлімнің құзыретінде.
Ирландия
Garda Traffic Corps, Garda Síochána (Ирландия Республикасының ұлттық полиция күштері) мамандандырылған бөлімшесі елдің тас жолдары мен басқа да ұлттық бағыттарын патрульдеуге жауапты. Олар мотоциклдермен, жол талғамайтын/4X4 көліктерімен, сондай-ақ белгіленген және белгіленбеген жоғары қуатты седан түрлерімен патрульдік жұмыс жүргізеді.
Италия
Италияда тас жолдардағы жол қозғалысын реттеу және қадағалау азаматтық Polizia di Stato құрамындағы Polizia Stradale бөлімі мен Carabinieri жандармериясының міндетіне жатады.
Жапония
Жапонияда тас жолдардағы жол қозғалысын реттеу әрбір префектуралық полиция басқармасының жол қозғалысы департаментінің құрамындағы жедел жолдар полиция бөлімшелерінің (高速道路交通警察隊) міндеті болып табылады.
Лихтенштейн
Елдің кішкентай болуына байланысты тас жолдар болмаса да, Лихтенштейн Ұлттық полициясы, елдің шағын ұлттық полиция күші, жол жүрісі мәселелеріне жауапты.
Люксембург
Люксембургте тас жолдардағы жол қозғалысын реттеу және қадағалау жауапкершілігі Ұлы Герцогтық Полициясына, елдің ұлттық полиция күштеріне жүктеледі, бұл Жол Полициясы бөлімшесінің (UPR – Unité de la police de la route / Eenheet vun der Verkéierspolice / Verkehrspolizeieinheit) қарауында. Бұл міндет бұрын таратылған Люксембургтің Ұлттық Ұлы Герцогтық Жандармериясы (Grand Ducal Gendarmerie) тарапынан орындалған.
Малайзия
Малайзияда тас жолдардағы жол қозғалысын бақылау Малайзия Корольдік Полициясының міндеті болып табылады. JPJ Малайзиядағы жүргізушілерді және барлық автокөліктер мен тіркемелерді тіркеу және лицензиялауды жүзеге асыруға да жауапты.
Мексика
Мексикада тас жолдардағы жол қозғалысын бақылау Мексика Ұлттық гвардиясының жауапкершілігінде.
Монако
Еліміздің кішкентай болуына байланысты тас жолдар болмаса да, Монаконың қоғамдық қауіпсіздік қызметі, елдің шағын ұлттық полициясы, жол жүру мәселелерімен айналысады.
Марокко
Мароккода тас жолдардағы жол қозғалысын бақылау Марокко Корольдік жандармериясының міндетіне жатады, ол елдің ұлттық жандармерия күші болып табылады.
Нидерланды
Нидерландыда тас жолдардағы полициялық қызметті Dienst Infrastructuur жүзеге асырады, ол Landelijke Eenheid (аймақтық күштерден өзгеше – ұлттық полиция қызметі) құрамына кіреді. Олардың басты міндеті – қылмыстық белсенділікті анықтау және қару-жарақ, ақша және есірткі заттарды ұстап алу мақсатында көлік құралдарын тоқтату. Оларды қылмыстық іс-әрекеттерге пайдалануға болады. Бұдан өзге, олар халықаралық есірткі саудасын болдырмау үшін басқа да мекемелермен бірлесіп жұмыс істейді. Dienst Infrastructuur құрамында FIT (Flexibel Interventie Team) деп аталатын ұйым бар. Олар көлік құралдарын ұрлау және есірткі заттарды автомобильдер арқылы тасымалдаумен күресуге маманданған ұйым.
Жаңа Зеландия
Жаңа Зеландияда автокөлік патрулі негізінен мемлекеттік тас жолдарында жұмыс істейді және Жаңа Зеландия полициясының бөлімшесі болып табылады. Бұрын жол қозғалысы заңдарын сақтау көлік министрлігінің Жол қауіпсіздігі қызметінің жауапкершілігінде болған. Көлік министрлігінің жол қозғалысынан өзге құқық қорғау саласында өкілеттігі болмаған. 1992 жылы Көлік министрлігі полициямен біріктірілді, ал 2001 жылы автокөлік патрулі дербес бөлім ретінде қайта құрылды.
Норвегия
Норвегияда тас жолдардағы жол полициясы Норвегия полиция қызметінің Ұлттық мобильді полиция қызметінің жауапкершілігінде болады.
Пәкістан
Пәкістанда ұлттық тас жолдар мен автожолдардағы жол қозғалысын реттеу және қадағалау Ұлттық тас жолдар мен автожол полициясының құзыретінде.
Филиппин
Филиппинде ұлттық автомобиль жолдары мен автожолдардағы жол қозғалысын бақылау Филиппин ұлттық полициясының Жол патрульдік тобының жауапкершілігінде. Жол патрульдік тобы барлау жұмыстарын жүргізеді, көлік ұрлығына қарсы науқандарды ұйымдастырады және жолдардағы тәртіпті сақтау бойынша басқа да шаралар қолданады. Жол қозғалысы ережелерін бұзу жағдайларында, Құрлық көлігі басқармасының Құқық қорғау қызметі ұлттық автомобиль жолдарындағы жеке және қоғамдық көлік құралдары үшін жол қозғалысы ережелерін орындауға жауапты. Сонымен қатар, Метрополитен Манила даму басқармасы Манила аймағындағы, әсіресе Эпифанио де лос Сантос даңғылындағы жол қозғалысы ережелерін қадағалауға жауапты.
Польша
Польшада тас жолдардағы жол қозғалысын бақылау Полицияның, Ұлттық полиция күштерінің құзыретінде.
Португалия
Португалияда тас жолдардағы жол полициясы республикалық ұлттық гвардияның құзыретінде.
Ресей
Ресейде тас жолдардағы жол қозғалысын реттеу Полицияның ЖҚББ бөлімі мен ІІМнің Қоғамдық қауіпсіздік қызметінің құзыретінде болады.
Испания
Испанияда тас жолдардағы жол қозғалысын реттеу және қадағалау азаматтық гвардияның (елдің жандармериясы) құзыретінде, бірақ жол қозғалысын реттеу өкілеттіктері ауыстырылған автономды аймақтарда (Каталония және Баск елі) осы мәселе бойынша жауапкершілік автономды полиция күштеріне (сәйкесінше, Mossos d'Esquadra және Ertzaintza) жүктеледі. 2020 жылдан бастап Наваррадағы жол полициясы толығымен жергілікті автономды полиция күштеріне, Полиция Форал де Наварраға берілді.
Шри-Ланка
Шри-Ланкада жол қозғалысын реттеу және қадағалау Шри-Ланка Ұлттық полициясының Жол полициясы деп аталатын арнайы бөлімшесінің міндеті болып табылады.
Швеция
Швецияда жол қозғалысын реттеу және бақылау Швеция полициясының жауапкершілігінде. Швеция полициясының барлық қызметкерлері жүргізушілерді тоқтатуға құқылы, бірақ көліктерді тікелей тоқтату (эвакуациялау) және басқа да шараларды жүзеге асыруға тек Швеция Жол полициясы бөлімшесінің қызметкерлері ғана құқылы.
Тайвань
Тайваньда тас жолдардағы жол полициясының қызметін Ұлттық полиция агенттігі жүзеге асырады.
Тунисі
Тунис Республикасында тас жолдардағы жол қозғалысын бақылау Тунис Ұлттық гвардиясының, елдің ұлттық жандармерия күштерінің құзыретінде.
Түркия
Түркияда жол қозғалысы ережелерін сақтау және қадағалау жұмыстарын Түркия Ұлттық полициясының Жол полициясы және Жәндармерия Бас қолбасшылығының Жол жандармериясы өзінің құзыреттілік аймақтарында жүзеге асырады.
Ұлыбритания
Ұлыбританияда тас жолдардағы жол қозғалысын реттеу аумақтық полиция күштерінің Жол полициясы бөлімшесінің жауапкершілігінде болады. Кейбір жағдайларда полиция күштері өздерінің жол полициясы бөлімшелерін біріктіреді, мысалы, Орталық тас жол полициясы тобы және Солтүстік-Батыс тас жол полициясы тобы.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та көптеген штаттық полиция органдары «штаттық полиция» емес, «көлік патрулі» деп аталады. Штаттық полиция органдары көлік патрулінің рөлін атқара алады, және керісінше. Мысалы, Аризона тас жолының патрулі – штаттық полиция органы, яғни ол құқық қорғау қызметін және қылмыстық тергеуді жүргізуге бүкіл штат бойынша өкілеттік берілген полиция органы. Көлік жолдары бойынша патрульдік қызметтен басқа, ол қалалық полиция немесе округтік шерифтің қарауындағы емес функцияларды орындайды, мысалы, штаттық тас жолдар мен қаларалық магистральдардағы жол қозғалысы ережелерін сақтау, штаттық Капитолий кешенінің және басқа да мемлекеттік ғимараттардың қауіпсіздігін қадағалау, губернаторды қорғау, технологиялық және ғылыми қолдау көрсету, сондай-ақ күрделі немесе күрделі жағдайларда бірнеше юрисдикциялық топтардың жұмысын үйлестіруге көмектесу. Калифорния көлік патрулі белгілі бір штаттық соттарда сот орындаушысы және сот залының өкілі ретінде қызмет етеді, мысалы, апелляциялық соттар мен Сан-Францискодағы Калифорния Жоғарғы сотының ғимараты. Штаттық жол қозғалысын қадағалау агенттігі кішкентай Калифорния штаттық полициясының үлкен және жақсы танымал CHP-мен бірігуінен және олардың функцияларын бір агенттікке біріктіруінен кейін «Калифорния тас жолының патрулі» деген атауын сақтады. Нью-Йорк штатының Лонг-Айленд аймағында, көршілес Нью-Йорк қаласымен бірге, қалалық және округтік көлік патрульдері шектеулі пайдаланылатын тас жолдарда күнделікті тәртіпті сақтайды, ал Нью-Йорк штатының полициясы Нью-Йорк қаласындағы шектеулі қолжетімділіктегі тас жолдарда қолдау рөлін атқарады, әсіресе NYPD көлік патрулінің қызметкерлері көмекке шақырғанда немесе Нью-Йорктегі басқа жерлерде адам күшінің жетіспеуіне байланысты қолжетімді болмағанда. Кейбір көлік патрульдік ұйымдар, мысалы Флорида көлік патрулі және Солтүстік Каролина штатының көлік патрулі, жол қозғалысы ережелерін сақтаумен айналысады және басқа да заңдарды орындауға қабілетті болса да, олар ресми «штаттық полиция» органы емес, бірақ Калифорния көлік патрулі немесе Нью-Джерси штатының полициясы сияқты бүкіл штат бойынша юрисдикциясын сақтайды. Техас сияқты штаттарда Техас қоғамдық қауіпсіздік департаменті сияқты нағыз және лайықты аталатын штаттық полиция департаменті бар, оның бір ғана бөлімі – тас жол патрулі. Сонымен қатар, Бостон, Нью-Йорк, Филадельфия, Нассау және Нью-Йорктегі Саффолк округтерінің полиция департаменттерінде көлік жолдары патрульдік бюролары бар. Бұл бөлімшелердің арнайы киімдері бар, олар тас жолда қызмет ету үшін, сымды сыпыруды алып тастаған, классикалық «жаңбыр» көрінісін беретін, былғары күрткелер, атқа мінуге арналған шалбарлар, атқа мінуге арналған аяқ киімдер, Сэм Браун стиліндегі белбеулер және қызметтік тапаншалары үшін шнурлар бар. Көлік патрулі ұйымдарының және ұқсас штаттық полиция органдарының жеке жинақталған тізімі интернетте қол жетімді. Айова штаттық патрулі барлық 50 штат бойынша көлік патрулі ұйымдарының диспетчерлеріне шұғыл емес қоңыраулар үшін телефон нөмірлері мен ұялы телефонды қоңыраулау кодтарының тізімін жүргізеді. Бұл нөмірлер 911 телефонына қоңырау шалуды қажет етпейтін, агрессивті жүргізу, мас күйде жүргізу немесе басқа да қауіпті, бірақ өмірге қауіп төндірмейтін жағдайларды хабарлау үшін пайдалы. Көлік патрулі және штаттық полиция қызметкерлерін көбінесе «штаттық полиция қызметкері» деп атайды. Тарихи тұрғыдан алғанда, әскер – шағын атты әскер. Көптеген штаттық полиция күштерінің бастауы жауынгерлік күштер болып табылады, олар сарбаздар сияқты казармаларда орналасады, сондықтан «әскер» термині пайда болды. Кейбір агенттіктер, әсіресе Шығыс жағалауда, өздерінің штаттық полиция кеңселерін «казарма» деп атайды, бірақ әскерлер әдетте онда тұрмайды. Басқа штаттық полиция күштері, әсіресе Калифорниядағы көлік патрульдері, әрқашан қарапайым азаматтар сияқты жұмысқа барып-келетін полиция қызметкерлеріне еліктеп келеді. Полиция қызметкерлері сияқты олар «қызметкер» деген атақты қолданады. Басқа штаттар «патрульшілер» терминін штаттық полиция немесе көлік патрулінің мүшелеріне қатысты қолданады. Көптеген штаттар мен олардың көлік департаменттері қажет болған жағдайда жедел жәрдем көрсету үшін мемлекеттік тас жолдарды қызмет көрсету патрульдерін, көлікке көмектесу патрульдерін немесе тас жол қауіпсіздігі патрульдерін ұйымдастырды. Бұл адамдар құқық қорғау қызметкерлері болмаса да, қиын жағдайда қалған жүргізушілерге тегін қызмет көрсетеді, жолдың қауіпсіздігін қамтамасыз етеді, жеңіл жарақат алғандарға медициналық көмек көрсетеді, көлік құралын қолайсыз немесе қауіпті жерден шығару үшін буксирлік көлік шақырады, апаттан кейін жолдан сынықтарды және қоқысты алып тастайды, сондай-ақ тесілген дөңгелектерді ауыстыру немесе аккумуляторын зарядтау сияқты ұсақ техникалық мәселелерді шешеді. Бұл патрульдердің көпшілігі өз штаттарының штаттық полициясымен және тас жолдарды пайдалану департаменттерімен тікелей байланыста жұмыс істейді және азаматтар 911 телефонына қоңырау шалғанда көмекке келеді.