Жұмбақ ойындарының жанры және тарихы

Кіріспе

Видео ойындар жанры
Puzzle деп аталатын видео ойын

Puzzle видео ойындары – бұл пазлдарды шешуге баса назар аударатын, видео ойындардың кең жанры. Пазлдардың түрлері логика, үлгілерді тану, реттілікті шешу, кеңістіктік ориентация және сөздерді толықтыру сияқты мәселелерді шешу дағдыларын сынап жатады. Көптеген пазл ойындарда уақыт шектеуі болады және Тетрис (1985) және Леммингс (1991) сияқты ойындарда жылдам ойлау қажет.

Тарих

Пазл видео ойындарының бастаулары адамзат тарихындағы миға жаттығулар мен жұмбақтарға тікелей байланысты. Математикалық стратегиялық ойын Nim, сондай-ақ Hangman және Bulls and Cows (коммерциялық нұсқасы Mastermind) сияқты дәстүрлі ойлау ойындары компьютерде іске асыру үшін жиі таңдалатын. Universal Entertainment компаниясының 1980 жылы аркадаларда шыққан Space Panic ойыны Lode Runner (1983), Door Door (1983) және Doki Doki Penguin Land (1985) сияқты пазл-платформа ойындарының алға басушысы болды. Алан Грисмер және Стивен Брэдшоу жасаған Blockbuster (Atari 8 бит, 1981) – Рубик текшесінің компьютерлік нұсқасы. Snark Hunt (Atari 8 бит, 1982) – логикалық дедукцияға негіделген, 1970-ші жылдардағы Black Box тақта ойынының клоны. Konami-дің 1982 жылғы Loco Motion ойынының элементтері кейін LucasArts (1989) компаниясының Pipe Mania ойынында пайда болды. Boulder Dash (1984) ойынындағы мақсат – алмастарды жинап, олардың астындағы топырақ алынғанда құлайтын тастарды пайдалану немесе олардан қашу. Chain Shot! (1985) желідегі бір түсті плиткалардың топтарын жою мүмкіндігін енгізді, соның салдарынан қалған плиткалар бос орынға түседі. Uncle Henry's Nuclear Waste Dump (1986) ойынында түрлі түсті пішіндерді шұңқырға тастау қажет, бірақ бір түсті плиткалардың біріне-бірі тимеуіне назар аудару керек. Tetris (1985) пазл ойындары жанрын революциялап, танымал етті. Ойынды Electronika 60 үшін совет ойын дизайні шебері Алексей Пажитнов жасаған. Пажитновқа шабыт берген – Pentominos деп аталатын дәстүрлі пазл, онда ойыншылар тік сызықтар құру үшін блоктарды орналастырады. Ойын барысында түрлі жандар қауіпті жағдайларға тап болады, ал ойыншы леммингтерге нақты тапсырмалар береді, олардың көмегімен оларды қауіпсіз жерге жеткізеді. 1994 жылы MS DOS жүйесінде шыққан Евгений Алемжиннің Shariki ойыны пазл ойындарында жанындағы элементтерді ауыстыру механизмін енгізді. Ол кезде бұл ойын көпке танылмаған, бірақ кейіннен жанрға үлкен әсер етті. Жапонияда Mahjong видео ойындарына қызығушылық 1994 жылы арта бастады. Windows 95 жүйесімен бірге шыққан Minesweeper ойынында ойыншылар тышқанды қолдана отырып пазл ойындарын ойнай бастады.

Puzzle video games owe their origins to brain teasers and puzzles throughout human history. The mathematical strategy game Nim, and other traditional thinking games such as Hangman and Bulls and Cows (commercialized as Mastermind), were popular targets for computer implementation. Universal Entertainment's Space Panic, released in arcades in 1980, is a precursor to puzzle platform games such as Lode Runner (1983), Door Door (1983), and Doki Doki Penguin Land (1985). Blockbuster, by Alan Griesemer and Stephen Bradshaw (Atari 8 bit, 1981), is a computerized version of the Rubik's Cube puzzle. Snark Hunt (Atari 8 bit, 1982) is a single player game of logical deduction, a clone of the 1970s Black Box board game. Elements of Konami's tile sliding Loco Motion (1982) were later seen in Pipe Mania from LucasArts (1989). In Boulder Dash (1984), the goal is to collect diamonds while avoiding or exploiting rocks that fall when the dirt beneath them is removed. Chain Shot! (1985) introduced removing groups of the same color tiles on a grid, causing the remaining tiles to fall into the gap. Uncle Henry's Nuclear Waste Dump (1986) involves dropping colored shapes into a pit, but the goal is to keep the same color tiles from touching. Tetris (1985) revolutionized and popularized the puzzle game genre. The game was created by Soviet game designer Alexey Pajitnov for the Electronika 60. Pajitnov was inspired by a traditional puzzle game named Pentominos in which players arrange blocks into lines without any gaps. a series of creatures walk into deadly situations, and a player assigns jobs to specific lemmings to guide the swarm to a safe destination. The 1994 MS DOS game Shariki, by Eugene Alemzhin, introduced the mechanic of swapping adjacent elements to tile matching games. It was little known at the time, but later had a major influence on the genre. Interest in Mahjong video games from Japan began to grow in 1994. When Minesweeper was released with Windows 95, players began using a mouse to play puzzle games.

Қазіргі заманғы жұмбақ ойындар

2001 жылы PopCap Games Bejeweled ойынын шығарды, ол 1994 жылғы Shariki ойынының тікелей көшірмесі болды, бірақ графикасы жақсартылған. Бұл үш тізбектің үйлесу механизміне қызығушылықты күшейтті, ол Puzzle Quest: Challenge of the Warlords (2007), Candy Crush Saga (2012) және Puzzle & Dragons (2012) сияқты басқа да танымал ойындардың негізіне айналды. Portal (2007) ойынынан кейін физикаға негізделген басқа да логикалық ойындар пайда болды.

Физика ойыны

Физика ойыны – ойыншының әрбір жұмбақты аяқтау үшін ойынның физикалық заңдылықтары мен ортасын пайдалануы қажет болатын логикалық пазл видео ойынының бір түрі. Физика ойындары қиындықты арттыру үшін дәйекті физикалық заңдылықтарды қолданады. Бұл жанр онлайн флэш ойындар мен мобильді ойындарда кең таралған. Оқытушылар физика принциптерін көрсету үшін осы ойындарды пайдаланады. Физикаға негізделген логикалық жұмбақ ойындарға The Incredible Machine, Portal, The Talos Principle, Braid, Fez, World of Goo және Cut the Rope кіреді, сондай-ақ Angry Birds, Peggle, Monster Strike және Crush the Castle сияқты снарядтардың соқтығысуына негізделген ойындар да осы санатқа жатады.

Бағдарламалау ойыны

Бағдарламалау ойындары жұмбақтарды шешу үшін код жазуды қажет етеді, бұл код мәтін түрінде немесе визуалды жүйе арқылы жасалуы мүмкін. Мысалдарға «Роккидің буттары» (1982), «Робот Одиссеясы» (1984), «SpaceChem» (2011) және «Infinifactory» (2015) кіреді.

Барлау

Бұл қосалқы жанрға көбінесе приключенц ойындары мен жүру симуляторларымен қатар келетін, нұқтап, шерту арқылы ойналатын ойындар кіреді. Логикалық жұмбақтардан өзгеше, мұндай ойындар көбінесе шешім табу үшін индуктивті ойлау қабілетін талап етеді. Ойынды ерекшелейтін нәрсе – ойыншы әр деңгейдегі механизмдермен тәжірибе жасап, оларды түсіну арқылы ғана тапсырманы орындай алады. Зерттеу ойындарының мысалдары – Myst, Limbo және The Dig. The Room сияқты бөлмеден қашу ойындары бір ғимаратты немесе орынды толыққанды зерттеуді қамтиды.

Жасырын нысандар ойыны

Жасырын нысандар ойыны, кейде жасырын сурет немесе жасырын нысандар жұмбақ оқиғасы (HOPA) деп аталады, – бұл ойыншының бір суретте жасырылған тізімдегі заттарды табуы қажет болатын жұмбақ видео ойынының жанры. Жасырын нысандар ойындары кездейсоқ ойындарда кең таралған.

Плиткаларды сәйкестендіру

Тайыздарды сәйкестендіру видео ойындарында ойыншы оларды белгілі бір сәйкестік шарттарына сәйкес жоғалту үшін манипуляциялайды. Бұл жанр 1985 жылғы Chain Shot! ойынымен басталды және Tetris сияқты құлау блоктық ойындармен ұқсастықтары бар. Бұл жанрға Bejeweled немесе Candy Crush Saga сияқты элементтерді ауыстыруды қажет ететін ойындар, Mahjong Trails сияқты классикалық тайызға негізделген Mahjong ойынының нұсқалары, сондай-ақ Zuma сияқты тақтаға элементтерді ату арқылы ойналатын ойындар кіреді. Tetris негізіндегі логикалық ойындар тайызды сәйкестендіру ойындарын да қамтиды, онда сәйкестік критерийі – бір типті белгілі бір саны тайызды бірімен-бірі жанаса орналастыру болып табылады. Бұл сан көбінесе үш болады, ал осыған сәйкес тайызды сәйкестендіру ойындарының тобы «үш ойын» деп аталады.