Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
18-19 ғасырдағы ағылшын өнертапқышы Джон Уокер (29 мамыр 1781 – 1 мамыр 1859) – үйкеліс арқылы тұтандырылатын спичканы ойлап тапқан ағылшын ғалымы.
18/19th century English inventor of the friction match
John Walker (29 May 1781 – 1 May 1859) was an English inventor who invented the friction match.
Өмір
Уокер 1781 жылы Дарем графтығының Стоктон-он-Тис қаласында дүниеге келген. Ол жергілікті грамматикалық мектепке барды, содан кейін қаланың бас хирургы Уотсон Алкокқа шәкірт болып, оның көмекшісі болып қызмет етті. Алайда ол хирургиялық операцияларды ұнатпағандықтан, мамандықты тастап, химияға бет бұрды. Дарем мен Йорк қалаларында оқығаннан кейін 1818 жыл шамасында Стоктондағы 59-шы Хай-стритте химик және дәріханашы ретінде шағын бизнес ашты. Уокер 1859 жылдың 1 мамырында Стоктонда қайтыс болды және Стоктонның жанындағы Нортон қаласындағы Сент-Мэри шіркеуінің аумағына жерленді. Ол өзінің оттыстарының нақты құрамын жариялаған жоқ. Бұрыннан жайлы жағдайда болған ол, Майкл Фарадей және басқалардың ынталандырғанмен өзінің өнертабысын патенттеуден бас тартты, оны кез келген адам жасауға мүмкіндік берді. Ол өзінің өнертабысы үшін атаққа да, байлыққа да ие болмады, бірақ кейін бірнеше жылдан соң зейнеткерлікке шыға алды. Оның өнертабысы оның өлімінен кейін ғана мойндалды. Француз химигі Чарльз Саурияның 1830 жылы ақ фосформен Уокердің оттысындағы антимон сульфидін алмастыру арқылы алғашқы фосфор негізіндегі отты ойлап тапқан идеяларын негізге алғанда, отты 1836 жылы АҚШ-та, Массачусетс штатында алғаш рет патенттелді, ол кішкентайрақ және қолдануға қауіпсіз болды. Ақ фосфордың уыттылығына байланысты оның қолданылуына тыйым салынды. Бүгінгі заманғы қауіпсіз оттыстарды швед химигі Густаф Эрик Паш жасаған.
Walker was born in Stockton on Tees, County Durham, in 1781. He went to the local grammar school and was afterwards apprenticed to Watson Alcock, the principal surgeon of the town, serving him as an assistant. He had, however, an aversion to surgical operations and had to leave the profession, turning instead to chemistry. After studying at Durham and York he set up a small business as a chemist and druggist at 59 High Street, Stockton, around 1818. Walker died in Stockton on 1 May 1859 and was buried in the grounds of St Mary's Church in Norton, near Stockton. He did not divulge the exact composition of his matches. Already comfortably off, he refused to patent his invention despite being encouraged to by Michael Faraday and others, making it freely available for anyone to make. He received neither fame nor wealth for his invention, although he was able to retire some years later. The credit for his invention was attributed only after his death. Following the ideas laid out by the French chemist Charles Sauria, who in 1830 invented the first phosphorus based match by replacing the antimony sulfide in Walker's matches with white phosphorus, matches were first patented in the United States in 1836, in Massachusetts, being smaller in size and safer to use. White phosphorus was later banned for public use because of its toxicity. Today's modern safety matches were created by the Swedish chemist, Gustaf Erik Pasch.