Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үнді кәсіпкері (1921–2012)
Indian entrepreneur (1921–2012)
Вергес Куриен (26 қараша 1921 – 9 қыркүйек 2012) – үнді сүт өндіруші инженері және әлеуметтік кәсіпкер. Ол «Ақ революция» деп аталатын сүт өндірісін едәуір арттыруға үлес қоссан бастамаларды жетекшілік етті. Куриен 1940 жылы Мадрас университетінің физика мамандығын бітіріп, 1947 жылы Мичиган университетінің механикалық инженер мамандығы бойынша магистр дәрежесін алды. 1949 жылы Үндістан үкіметі Куриенді Анандағы эксперименталды май зауытын басқаруға жіберді, онда ол 1950 жылы Кайра аудандық кооперативтік сүт өндірушілер одағын құрды, ол кейіннен Амул болып өзгерді. Амул ауылдағы сүт шаруаларының кооперативтік бірлестігін құрып, оларды тікелей тұтынушылармен байланыстырды. Сүт кооперативі сүт өндірісін арттыруда табысқа жетті, өйткені тұтынушылар сүт шаруаларына ақша төледі, ал олар кооперативтің иелері ретінде сүт пен сүт өнімдерін сату, сатып алу және өңдеуді бақылады. 1965 жылы «Ананд» кооперативтік схемасын бүкіл ел бойынша көбейту үшін Куриен басшылығымен Ұлттық сүт дамыту кеңесі (NDDB) құрылды. 1979 жылы ол кооперативтер үшін менеджерлерді даярлау мақсатында Ананд ауылдық басқару институтын (IRMA) құрды. Куриен Үндістан бойынша ұқсас кооперативтер құруға көмектесті, бұл сүт шаруашылығын ауылдық жерлерде өзін-өзі қамтамасыз ететін ең ірі салалардың біріне айналдырып, жұмыс орындарын ашуға да ықпал етті. Бұл келесі онжылдықтарда сүт өндірісін бірнеше есеге арттырып, 1998 жылы Үндістанды әлемдегі ең ірі сүт өндіруші елге айналдырды. Сүт өндірісін арттыруға қосқан үлесі үшін Куриен Үндістанда «Ақ революцияның әкесі» деп танылады. Кооперативтік модель кейіннен жеуге жарамды майлар сияқты басқа салаларға да сәтті қолданылды. Ол 1964 жылы Рамон Магсайсай сыйлығымен, ал 1989 жылы Дүниежүзілік азық-түлік сыйлығымен марапатталды. 1999 жылы ол Үндістанның екінші жоғары мемлекеттік наградасы – «Падма Вибхушан» орденін алды. 1997 жылы Франция үкіметі оған «Ауыл шаруашылығы еңбегі үшін» орденін табыс етті.
Verghese Kurien (26 November 1921 – 9 September 2012) was an Indian dairy engineer and social entrepreneur who led initiatives that contributed to the extensive increase in milk production termed the White Revolution. Kurien graduated in physics from University of Madras in 1940 and received his masters in mechanical engineering from University of Michigan in 1947. In 1949, Kurien was sent by the Government of India to run its experimental creamery at Anand where he set up the Kaira District Cooperative Milk Producers' Union Limited in 1950 which later became Amul. Amul organised dairy farmers in the villages as a part of a cooperative and linked them to consumers directly. The dairy cooperative was successful in increasing milk production as consumers paid in cash to dairy farmers who controlled the marketing, procurement, and processing of milk and milk products as the owners of the cooperative. In 1965, National Dairy Development Board (NDDB) was established with Kurien as the head to replicate the Anand co operative scheme nationwide. In 1979, he founded the Institute of Rural Management Anand (IRMA) to groom managers for the cooperatives. Kurien helped set up similar cooperatives across India which made dairy farming one of the largest self sustaining industries and employment generators in rural areas. This led to a multi fold increased milk output over the next few decades which helped India become the world's largest milk producer in 1998. For his contributions in increasing the dairy output, Kurian is known as the "Father of the White Revolution" in India. The co operative model was later applied successfully to other industries such as edible oils. He was awarded the Ramon Magsaysay Award in 1964 and World Food Prize in 1989. In 1999, he received Padma Vibhushan, India's second highest civilian honour. He was conferred the Order of Agricultural Merit by the French Government in 1997.
Ерте өмір және білім
Куриен 1921 жылғы 26 қарашада Британ Үндістанының Мадрас президенттігіндегі Каликут қаласында (қазіргі Кожикод, Керала, Үндістан) П. К. Куриен отбасында дүниеге келген. Оның әкесі мемлекеттік хирург болған. Куриен әкесі сол жердегі мемлекеттік ауруханада жұмыс істеген кезде Тамил Надудағы Гобичеттипалайям қаласындағы Даймонд Джубили жоғары орта мектебінде оқыған. 1940 жылы Мадрас университетіне қарайтын Лойола колледжін физика мамандығы бойынша бітірген. 1943 жылы Гинди инженерлік колледжінде механика мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алған. 22 жасында әкесі қайтыс болғаннан кейін ол шешесінің әкесі Шериан Маттайдың қамқорлығына Тричур қаласына көшіп келді. Куриен Үндістан үкіметінің стипендиясына өтініш білдіріп, сүт өнеркәсібін оқуды таңдады. Ол Бангалор қаласындағы Императорлық мал шаруашылығы институтына жіберілді, онда тоғыз ай оқығаннан кейін үкімет стипендиясымен АҚШ-қа аттанды. Куриен металлургия және ядролық инженерияны оқығанын, бұл пәндер жақын арада тәуелсіздік алатын Үндістанға және өзіне одан да көп пайдалы болатынын айтқан, бірақ ол сүт өнеркәсібі бойынша қалған жалғыз мемлекеттік стипендияға жіберілген. Кейін ол Австралияға барып, сүт өндірісін үйренді, бұл оған Амул сүт зауытын құруға көмектесті.
Kurien was born on 26 November 1921 in Calicut, Madras Presidency, British India (now Kozhikode, Kerala, India) to P. K. Kurien in a Malayali Anglican Christian family. His father was a government civil surgeon. Kurien did his schooling at Diamond Jubilee Higher Secondary School, Gobichettipalayam, Tamil Nadu when his father worked at the government hospital there. He graduated in physics from Loyola College affiliated to University of Madras in 1940 and received bachelor's degree in mechanical engineering from the College of Engineering, Guindy in 1943. His father died when he was 22 years old and he moved under the tutelage of his maternal grand uncle Cherian Matthai in Trichur. Kurien applied for a scholarship provided by the Government of India and chose to study dairy engineering. He was sent to the Imperial Institute of Animal Husbandry in Bangalore where he spent nine months before being sent to United States on a government scholarship. Kurien had stated that he studied metallurgical and nuclear engineering, disciplines likely to be of far greater use to the soon to be independent India and to himself though he was sent on the only government scholarship left in dairy engineering. He went to Australia later when he learnt dairying which would help him set up the Amul dairy later.
Алғашқы жылдар
1949 жылы Үндістан үкіметі Куриенді Бомбей провинциясының (қазіргі Гуджарат) Ананд қаласындағы эксперименталды сүт зауытына сүт өнімдері бөлімінде офицер ретінде бес жылға жіберді. Ал 1946 жылы Патель, саудагерлер мен агенттердің шағын сүт шаруаларын пайдалануына, олардың Polson атынан сүттің бағасын еріксіз белгілеуіне жауап ретінде, Кайрада 1946 жылы кооператив құрған болатын. Polson Кайрада сүт жинау бойынша дербес монополияға ие болған. Куриен үкіметтік жұмыстан кетіп, Анандты тастап кетуге ниеттенді, бірақ Патель оны қасында қалып, сүт кооперативіне көмектесуге көндірді.
In 1949, Kurien was sent by the government of India to its experimental creamery at Anand in Bombay province (current Gujarat) on a five year term as an officer in the dairy division. Earlier in 1946, Patel had setup a cooperative established in 1946 at Kaira as a response to the exploitation of small dairy farmers by traders and agents who set arbitrary milk prices on behalf of Polson which had an effective monopoly in milk collection from Kaira. Kurien wanted to quit the government job and leave Anand but was persuaded by Patel to stay with him and help with his dairy cooperative.
Амулдың дамуы
Куриен кейіннен Амул деп аталатын Кайра аудандық сүт өндірушілер кооперативтік одағын (KDCMPUL) одан әрі дамытты. Сүт жинау орталықтандырылмаған және кооперативтер аясында шаруалардан тікелей алынды. Куриен мен Пателді сол кездегі ішкі істер министрі Сардар Валлабхай Пател қолдады, ол Морраджи Десайды шаруаларды ұйымдастыруға жіберді. Куриен мен Трибхувандас Пател ауыл қоғамының барлық топтарының экономикалық мүддесі оларды кооперативті дамытуға және касталық немесе таптық қақтығыстарды жоюға біріктіретініне сенімді болды. Бұл кооперативтік сүт өндірісі танымал болды және ұлттық деңгейде қызығушылық тудырды. 1956 жылы Куриен сауда және өнеркәсіп министрінің шақыруымен Швейцариядағы Nestle компаниясына барып, Үндістанға импортты азайтуды және жергілікті сүтті өңдеуге үндістерді көбірек тартуды сұрады, бірақ олар конденсирленген сүт өндірісін жергілікті тұрғындарға тапсыруға болмайтынын айтып, бас тартты. Оралғаннан кейін ол Амулда конденсирленген сүт өндірісін арттырды, ал Үндістан үкіметі оның импортын екі жылдан кейін тоқтатты. Куриен АҚШ-тан келген сапарынан кейін Анандта қалуға көндірген Х. М. Далая бұқа сүтінен майсыз сүт ұнтағы мен конденсирленген сүт жасау процесін әзірлеуге көмектесті. Үндістанда бұқа сүті көп, ал сиыр сүті жетіспеді, сондықтан Амул сәби тағамы үшін Nestle және кейін Glaxo компанияларымен сәтті бәсекелесті. Сол кездегі премьер-министр Джавахарлал Неру де Куриеннің импортқа тәуелділікті жою үшін өндірісті біртіндеп арттыруға уәде бергенін ескере отырып, май импортын кезең-кезеңмен қысқартты, әсіресе Жаңа Зеландиядан. 1962 жылғы Қытай-Үнді соғысы кезінде өндіріс Үндістан қарулы күштеріне бағытталды, бұл Полсонның нарық үлесін арттыруына әкелді. Куриен соғыс барысында Полсонның өндіріс желілерін тоқтату үшін үкіметпен келіссөздер жүргізді. Кейін Г. Х. Уилстердің зерттеулері Амулда бұқа сүтінен ірімшік өндіруге мүмкіндік берді.
Kurien developed the Kaira District Cooperative Milk Producers' Union Limited (KDCMPUL) further which later became known as Amul. Milk collection was decentralised and was directly procured from farmers at villages as a part of cooperatives. Kurien and Patel were supported by then Home minister Sardar Vallabhbhai Patel who sent Morarji Desai to help organise the farmers. Kurien and Tribhuvandas Patel worked on the belief that economic self interest of all sections of the village society would make them align together to grow their cooperative and remove caste or class conflicts. The cooperative dairying venture became popular and started attracting interest nationally. In 1956, Kurien visited Nestle in Switzerland at the invitation of the commerce and industries minister to ask them to reduce imports to India and involve more Indians in processing local milk but was met with a refusal stating that condensed milk production could not be left to the natives. On returning, he increased the production of condensed milk at Amul, the import of which was banned by Government of India two years later. H. M. Dalaya, who Kurien persuaded to stay back at Anand after a visit from United States helped develop a process of making skim milk powder and condensed milk from buffalo milk instead of from cow milk. In India, buffalo milk was plentiful, while cow milk was in short supply and Amul competed successfully against Nestle and later against Glaxo for baby food. Jawaharlal Nehru, then Prime minister, also cut imports of butter in steps with Kurien promising and delivering an incremental increase of his production to eliminate the dependency on imported butter, especially from New Zealand. During the Sino Indian War in 1962, production had to be diverted to the Indian armed forces which led Polson to gain market share. Kurien lobbied with the government to freeze Polson's production lines, as part of the war effort. Later research by G. H. Wilster led to cheese production from buffalo milk at Amul.
Бүкіл ел бойынша кеңейту
1964 жылғы қазан айында премьер-министр Лал Бахадур Шастри Амулдың мал азығы зауытын ашу үшін Анандқа сапар шекті және осы кезде фермерлермен кооперативтері туралы әңгімелесті. 1965 жылы Шастри Куриенге сүт өнімдерінің Ананд схемасын бүкіл ел бойынша көшіруді тапсырды, осы мақсатта Ұлттық сүт дамыту кеңесі (NDDB) құрылды. Кеңес мемлекеттік бақылаудан тәуелсіз болуы және Ананд қаласында, елордалардан алыс, фермерлерге жақын орналасуы керек еді. Куриен ЮНИСЕФ сияқты донорлармен кооперативтерді дамыту үшін көмек алу мәселесі бойынша келіссөздер жүргізді және оған қарсы лобби жасаған елдерге қарсы тұрды, себебі ол "көмекті саудаға айналдыруды" қалаған, бұл Үндістанды сүт өндірісінде өзін-өзі қамтамасыз етуге бағытталған идеясына қайшы келеді. Ол түскен қаражатты жоғары өнімді жергілікті малдың қалалық аймақтарға қоныс аударуын ынталандыруға және бүкіл ел бойынша сүт жинау пункттерін және сүт фермаларын құруға жұмсады, бұл ірі қалалардың сүт нарығын тұрақтандыруға көмектесті. Ананд моделі Гуджарат штабында көшірілді және Куриен 1973 жылы олардың барлығын Гуджарат кооперативтік сүт өнімдерін сату федерациясының (GCMMF) құрамына біріктірді, осы федерация өнімдерін құрылғанының 25 жылдығына орай бір Amul брендімен сатты. Басқа штаттар да осы схема негізінде ұқсас федерациялар құрды. 1979 жылы Куриен кооперативтер үшін менеджерлерді даярлау мақсатында Ананд ауылдық басқару институтын (IRMA) құрды. 1998 жылға қарай Үндістан АҚШ-ты басып өтіп, әлемдегі ең ірі сүт өндіруші елге айналды және 2010-11 жылдары әлемдік өндірістің шамамен 17 пайызын құрады. 1998 жылы ол сол кездегі премьер-министр Атал Бихари Ваджпаиді НДДБ-дағы өзінің орнын басуы үшін Амита Пательді тағайындауға көндірді, ол НДДБ-ның үкіметтен тәуелсіздігін сақтау үшін оның тәрбиесінде болған. Кейіннен ол Амул саясаты бойынша онымен келіспей қалды, себебі ол өндіріс және өнімділік мақсаттарына баса назар берді, ал маркетинг сияқты кейбір функциялар жекеменшікке берілді, ал Куриен бұл елдің кооперативтік институттарын әлсіретеді деп санады. Ол 2006 жылы басқару кеңесінен шектеулі қолдау алғаннан кейін GCMMF төрағасы лауазымынан кетті.
Then Prime Minister Lal Bahadur Shastri visited Anand to inaugurate Amul's cattle feed factory in October 1964 when he also interacted with the farmers about their cooperative. In 1965, Shastri tasked Kurien to replicate the dairy's Anand scheme nationwide, for which the National Dairy Development Board (NDDB) was founded. The board was led by Kurien on conditions that it be independent of governmental control and that it be set up at Anand, away from the capitals and closer to farmers. Kurien negotiated with donors like the UNICEF for aid to develop the cooperatives and opposed countries which lobbied against him stating that he wanted to "convert aid into trade" contrary to his idea of making India self sufficient in milk production. He used the proceeds to encourage the movement of high yield native cattle to urban areas and set up milk sheds and dairy farms nationwide to stabilize the dairy markets of big cities. The Anand model was replicated across Gujarat and Kurien brought all of them under the Gujarat Co operative Milk Marketing Federation (GCMMF) in 1973 to sell their products under a single Amul brand on the 25th anniversary of establishment. Other states emulated setting up similar federations based on this scheme. In 1979, he founded the Institute of Rural Management Anand (IRMA) to groom managers for the cooperatives. India became the world's largest milk producer by 1998, surpassing the United States and contributed to about 17 percent of global output in 2010–11. In 1998, he persuaded former then Prime Minister Atal Bihari Vajpayee to appoint Amrita Patel as his successor at NDDB, whom he had groomed under him to protect NDDB's independence from the government. Later, he had differences with her on the policies of Amul as she was focused on production and yield targets with certain functions such as marketing handed over to private and Kurien felt that it would weaken the cooperative institutions of the country. He resigned from the position of chairman of GCMMF in 2006 after limited support from the governing board.
Басқа жұмыстар
Куриен жеміс-жидек, майлы тұқымдар және тағамдық май нарықтары сияқты басқа да нарықтарда кооперативтер құру тәжірибесін көшірді. 1979 жылы Кеңес Одағының премьер-министрі Алексей Косыгин кооперативтер мәселесі бойынша кеңес алу үшін Куриенді Кеңес Одағына шақырды. 1982 жылы Пәкістан үкіметі оны сүт кооперативтерін құруға шақырды, ол бұл жобада Әлемдік банк миссиясын жетекшілік етті. 1989 жылы Қытай Куриеннің және Әлемдік азық-түлік бағдарламасының көмегімен ұқсас бағдарламаны іске асырды. 1997 жылы ол Үндістан Ұлттық Сүт Дамыту Кеңесімен (NDDB) бірлесіп Шри-Ланкада сүт кооперативтерін құруға көмектесті. Сонымен қатар, ол Трифувандас қорының төрағасы болды, бұл қор Хеда ауданында әйелдер мен балалар денсаулығы саласындағы жұмыстарды жүзеге асыратын коммерциялық емес ұйым еді.
Kurien replicated the setting up on co operatives in other markets like fruits and vegetables, oilseeds and edible oil markets. In 1979, then Premier of Soviet Union Alexei Kosygin invited Kurien to the Soviet Union for advice on its cooperatives. In 1982, Government of Pakistan invited him to set up dairy cooperatives, where he led a World Bank mission. In 1989, China implemented a similar programme with the help of Kurien and the World Food Programme. In 1997, he helped set up dairy cooperatives in Sri Lanka in collaboration with NDDB. He also served as the chairman of Tribhuvandas Foundation, a NGO which worked on women and child health in Kheda district.
Өлім
Куриен 2012 жылдың 9 қыркүйегінде Ананд қаласының жанындағы Надияд қаласында 90 жасында аурудан қайтыс болды. Оның әйелі Молли және қызы Нирмала болған.
Kurien died from an illness at the age of 90 on 9 September 2012 at Nadiad near Anand. He had a wife Molly and a daughter, Nirmala.
Танымал мәдениетте
26 қараша – Куриеннің туған күні, ол Үндістанда Ұлттық Сүт күні ретінде тойланады. Куриеннің ұсынған моделі академиялық бағдарламаларға енгізілді және естелік лекциялар жиі өткізіледі. Фильм режиссері Шьям Бенегал Амул тарихы негізінде "Мантан" фильмін түсіргісі келді, бірақ қаржылық қолдау таба алмады. Кейіннен фильм кооператив мүшелерінен алынған қаржылық үлеске ие болды, әрбір мүше екі рупиядан берді және 1976 жылы көрсетілді. Ветеринар, сүт техникасы және шөптік жем маманы фильм көрсетілімімен бірге елді аралап, фермерлерді кооперативтер құруға көндіруге тырысты. БҰҰ арқылы Латын Америкасында осындай кооперативтер құру үшін фильмді пайдаланды және Африкада көрсетті. Куриен Үндістандағы ең ұзаққа созылған жарнамалық кампаниялардың бірі – "Амул қызы" жарнамалық кампаниясын қолдады, сондай-ақ үнді мәдениетіне арналған "Surabhi" телесериалын қолдады. 2013 жылы Amar Chitra Katha "Verghese Kurien: The Man with the Billion Litre idea" комиксін жариялады.
Kurien's birthday, 26 November is celebrated as National Milk Day in India. The model pioneered by Kurien is included in academia and memorial lectures are often held. Filmmaker Shyam Benegal wanted to make Manthan, a film story based on Amul but had no financial backing. The movie was later made from financial contribution made from member farmers of co operatives who contributed two rupees each and was released in 1976. A veterinarian, a milk technician, and a fodder specialist toured the country along with the screening of the film to persuade farmers to form cooperatives of their own with UNDP using the movie to start similar cooperatives in Latin America. and screened it in Africa. Kurien's supported the "Amul girl" advertisement campaign which is one of the longest running campaigns in India and Surabhi, a television series on Indian culture. In 2013, Amar Chitra Katha published the comic book Verghese Kurien: The Man with the Billion Litre idea.