Кіріспе

Эла Рамеш Бхатт (7 қыркүйек 1933 – 2 қараша 2022) – үнді кооперативтерінің ұйымдастырушысы, белсенді және Гандишіл, 1972 жылы Үндістанның өздігінен жұмыс істейтін әйелдер қауымдастығын (SEWA) құрған және 1972 жылдан 1996 жылға дейін оның бас хатшысы болды. 2015 жылдың 7 наурызынан 2022 жылдың 19 қазанына дейін Гуджарат Видапитхасының канцлері қызметін атқарды. Заңгер мамандығы бойынша білім алған Бхатт халықаралық еңбек, кооператив, әйелдер және микроқаржы қозғалыстарының қатысушысы болды және бірнеше ұлттық және халықаралық сыйлықтарға ие болды, оның ішінде Рамон Магсайсей сыйлығы (1977), "үйде өндіріспен айналысатын адамдарға өздерінің әл-ауқатын жақсартуға және өздеріне деген құрметті сақтауға көмектескені" үшін "Тіршілік құқығы" сыйлығы (1984) және "Падма Бхушан" (1986).

Ерте өмірі және өмірбаяны

Бхатт Үндістанның Ахмадабад қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Сумантрай Бхатт табысты заңгер болса, анасы Ваналила Вьяс әйелдер қозғалысында белсенділік танытып, Камаладеви Чаттопадхяй құрған Бүкіл Үндістан әйелдер конференциясының хатшысы қызметін атқарды. Үш қыздың ортаншысы болған ол балалық шағын Сурат қаласында өткізді, 1940-1948 жылдары "Сарваджаник" қыздар орта мектебінде білім алды. 1952 жылы Сураттағы М.Т.Б. колледжінде (Оңтүстік Гуджарат университеті) ағылшын тілі мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Бітірген соң Ахмадабадтағы Л. А. Шах заң колледжіне түсті. 1954 жылы заңгерлік диплом алып, индуист заңын зерттеген еңбегі үшін алтын медальмен марапатталды.

Мансап

Бхатт мансабын Мумбайдағы SNDT әйелдер университетінде, көбінесе SNDT деп аталатын, қысқа мерзімге ағылшын тілінен сабақ беруден бастады. 1955 жылы ол Үндістандағы тоқыма жұмысшыларының ең көне кәсіподағы – Тоқыма еңбекшілер қауымдастығының (TLA) заң бөліміне Ахмадабадта қосылды.

TLA және SEWA

1956 жылы Эла Бхатт Рамеш Бхаттқа (қазір қайтыс болған) үйленді. Гуджарат үкіметімен біраз жұмыс істегеннен кейін, 1968 жылы ТЛА одан әйелдер қанатының басшысы болуын сұрады. Ол Израильге барып, Тель-Авивтегі Африка-Азия еңбек және кооперативтер институтында үш ай оқыды, 1971 жылы Халықаралық еңбек және кооперативтер дипломын алды. Ол көптеген әйелдердің отбасылық кірісті толықтыру үшін басқа жұмыстар істейтінін жақсы білді, бірақ мемлекеттік заңдар тек кәсіпорындарда жұмыс істейтіндерді ғана қорғайды, ал өзін-өзі жұмыспен қамтыған әйелдерді емес. ТЛА президенті Арвинд Бухтың қолдауымен ол осы өзін-өзі жұмыспен қамтыған әйелдерді ТЛА әйелдер қанатының басшылығымен кәсіподаққа біріктіруді қолға алды. 1972 жылы Өзін-өзі жұмыспен қамтыған әйелдер қауымдастығы (SEWA) құрылды, оның президенті Бух болды, ал ол 1972 жылдан 1996 жылға дейін бас хатшы қызметін атқарды. Бхатт әйелдер мен қыздардың теңдігі, соның ішінде балалардың неке мәселесі бойынша «Ақсақалдар» бастамасына ерекше қатысты. 2012 жылдың ақпан айында Бхатт ағалары Десмонд Туту, Гро Харлем Брунтланд және Мэри Робинсонмен бірге Үндістанның Бихар штатына сапар шекті. Олар балалардың ерте некеге тұруын болдырмауға бағытталған, жастар бастаған «Джагriti» жобасын аралады және штат үкіметінің бұл мәселені шешуге жасаған күш-жігерін қолдады. Гандилік бейбітшілік принциптерін ұстанатын Бхатт 2009 жылдың тамызында және 2010 жылдың қазанында «Ақсақалдар» делегациясымен бірге Таяу Шығысқа сапар жасады. 2010 жылдың қазанында «Ақсақалдар» тобының Газаға сапарынан кейін жазған блогында Бхатт әділетсіздікке қарсы зорлықсыз күрес «күш көрсетуден гөрі көп еңбек талап ететінін» және «құрал қолдану – әлсіздіктің белгісі» екенін айтты. «The Elders» ұйымын Sir Richard Branson және Jean Oelwang (Virgin Unite), Peter Gabriel (The Peter Gabriel Foundation), Kathy Bushkin Calvin (United Nations Foundation), Jeremy Coller және Lulit Solomon (J. Coller Foundation), Niclas Kjellström Matseke (Swedish Postcode Lottery), Jeff Skoll және Sally Osberg (Skoll Foundation), сондай-ақ Marieke van Schaik (Dutch Postcode Lottery) сияқты донорлар тәуелсіз қаржыландырады. The Elders-тің бұрынғы бас директоры Мэйбл ван Оранж, Балалардың ерте некесін тоқтату жөніндегі жаһандық серіктестік – Girls Not Brides ұйымының кеңесші комитетінің төрағасы ретінде, оның кеңесші кеңесіне кіреді.

Жеке өмір

Эла Бхат 1956 жылы Рамеш Бхаттқа үйленді, олардың екі баласы болды: Амимая (1958 жылы туған) және Михир (1959 жылы туған).

Марапаттар мен мойындау

Бхатт 1979 жылы Эстер Оклу мен Микаэла Уолшпен бірге Әйелдер әлемінің банкін құрғандардың бірі болды және 1980 жылдан 1998 жылға дейін оның төрағасы қызметін атқарды. Ол SEWA кооперативтік банкінің, HomeNet, Көше сатушыларының халықаралық одағының төрағасы болды және WIEGO директорлар кеңесінде жұмыс істеді. Сонымен қатар ол Рокфеллер қорының қамқоршысы болды. 2001 жылғы маусымда Гарвард университеті Бхаттқа гуманитарлық ғылымдар докторының құрметті дәрежесін берді. 2012 жылы ол Джорджтаун университетінен гуманитарлық ғылымдар докторын, ал Бельгияның Брюссель қаласындағы Université libre de Bruxelles университетінен құрметті докторлық дәреже алды. Ол сондай-ақ Йель және Натал университеттерінен құрметті докторлық дәрежелерге ие болды. 1985 жылы Эла Бхатт Үндістан үкіметінен «Падма Шри» және 1986 жылы «Падма Бхушан» ордендерімен марапатталды. 1977 жылы ол қоғамдық лидерлік үшін Рамон Магсайсай сыйлығын, ал 1984 жылы «Тіршілік құқығы» сыйлығын алды. Бхатт 2010 жылы Үндістандағы кедей әйелдерді күшейтуге қосқан үлесі үшін Нивано бейбітшілік сыйлығына ие болды. 2010 жылғы қарашада АҚШ Мемлекеттік хатшысы Хиллари Клинтон Үндістандағы миллионнан астам кедей әйелдің қадір-қасиеті мен тәуелсіздігіне қол жеткізуіне көмектескені үшін Бхаттқа «Жаһандық әділдік бастамасы» сыйлығын табыс етті. Ела Бхатт 2011 жылғы 27 мамырда Радклиф күні әйелдерді дамытуға қосқан үлесі үшін беделді Радклиф медалімен марапатталды, бұл қоғамға елеулі әсер етті. 2011 жылғы қарашада Эла Бхатт бейбітшілік, қарусыздану және даму саласындағы 2011 жылғы Индира Ганди сыйлығына ие болды, себебі ол әйелдерді төменгі деңгейдегі кәсіпкерлік арқылы күшейтуде өмір бойы жетістіктерге жеткен. 2012 жылғы маусымда АҚШ Мемлекеттік хатшысы Хиллари Клинтон Эла Бхатты өзінің «қаһарманы» ретінде атады. Ол: «Мен әлемде көптеген батырларды танимын, және олардың бірі – Эла Бхатт, ол көп жыл бұрын Үндістанда «Өзін-өзі жұмыспен қамтыған әйелдер қауымдастығы» (SEWA) атты ұйымды құрды», – деді.

Жазбалар

Бхатттың кітабы гужарати, урду, хинди тілдеріне аударылған және қазіргі уақытта француз және тамил тілдеріне аударылуда. Бхатт, Э. Р. (2006). Біз кедейміз, бірақ көп: Үндістандағы өздігінен жұмыс істейтін әйелдердің тарихы. Оксфорд, Оксфорд университетінің баспасы. Бхатт, Э. Р. (2015). Анубанд: Жүз шақырымдық қауымдастықтар құру. Ахмадабад, "Навживан" баспасы.