Кіріспе
Сэр Фердинандо Горджес (шамамен 1565-1568 – 24 мамыр 1647) – Англиядағы Плимут маңызды портының теңіз және әскери қолбасшысы, губернаторы. Ол Ессекс королеваға қарсы бүлікке қатысқан, бірақ негізгі қастандықшыларға қарсы куәлік беріп, жазадан құтылды. Солтүстік Америкамен ағылшын саудасы мен қоныстануына ерте қатысуы, сондай-ақ 1622 жылы Мэн провинциясын құруға жасаған тырыстары оған «Солтүстік Америкадағы ағылшын отарлауының әкесі» деген атақ алып келді, тіпті Горджес өзі Жаңа дүниеге ешқашан бармаған болатын.
Sir Ferdinando Gorges (c. 1565 1568 – 24 May 1647) was a naval and military commander and governor of the important port of Plymouth in England. He was involved in Essex's Rebellion against the Queen, but escaped punishment by testifying against the main conspirators. His early involvement in English trade with and settlement of North America as well as his efforts in founding the Province of Maine in 1622 earned him the title of the "Father of English Colonization in North America," even though Gorges himself never set foot in the New World.
Шығу тегі
Фердинандо Горджес 1565 және 1568 жылдар аралығында, шамасы, Миддлсекстегі Клеркенвеллде дүниеге келген, онда оның отбасы Лондон қаласындағы үйін ұстаған, бірақ мүмкін, Сомерсеттегі Ураксалл отбасылық иелігінде де туған болуы мүмкін. Ол Эдвард Горджестің әйелі Сисели Лайгоннан туған екінші ұлы еді. Әкесінің 31 жасындағы қазасы туралы мән-жайлар Бакстерге (Горджестің алғашқы биографы) Фердинандоның әкесі 1568 жылдың 29 тамызында қайтыс болған шамада туғанын көрсетті. Дегенмен, Эдвард Горджес өзінің ауруының өлімге алып келетінін сезіп, 1568 жылдың 10 тамызында өсиетнамасын дайындады (осы жылдың 17 қыркүйегінде расталды), онда Эдвард Фердинандоға 23 унциялық алтын сағатты мұра етіп қалдырды және оған 24 жылға Бёрдкомб иелігін берді. Өсиет бойынша сыйлықтардың шарттары ертедегі зерттеушінің Фердинандоның 1565 және 1567 жылдар аралығында туғанына қорытынды жасауына себеп болды.
Шығу тегі
Фердинандо Горджес әкесінің тарапынан Кингстон Рассел, Дорсет және Глостерширдегі Дирамдағы Рассел отбасының мүшесі болды. Олардың ең алғашқы танымал өкілі – король Джонның (1199–1216) сарай рыцары және жас король Генрих III-нің (1216–1272) басқарушысы болған сэр Джон Рассел (шамамен 1224 жылы қайтыс болған). Бірақ, ежелгі англо-нормандық Горджес әулетінің соңғы еркек мүшесі, баласыз қайтыс болуға жақын, өзінің мүліктерін, оның ішінде Враксалды, қарындасы Элеонора Расселдің кіші ұлы Теобальд Расселге қалдырды. Бірақ ол Горджес есімін және гербін қабылдауы керек еді. Фердинандо осы Теобальд Рассел "Горджес"тің ұрпағы еді. Горджес әулеті нормандық жаулау кезінде Англияға келген. Горджес әулетінің еркек желісі 1331 жылы Найтон, Уайт аралындағы 2-ші барон Горджес (1331 жылы қайтыс болған) қайтыс болғаннан кейін тоқтап қалды. Олар Генрих I патша тұсында Сомерсетширде тұрған және Эдуард II патша тұсынан бері Враксалдағы жерлерін иеленген. Горджестер Эдуард патшаның кезінен бері көптеген патшалық тағайындамалар мен жеңілдіктерге ие болды. Фердинандоның әкесінің әкесі Джон Говардтың үлкен қызына үйленген, соның арқасында олар патшалық әулеттен тараған деп есептейді. Фердинандоның әкесі Эдвард Горджес, әкесі 1558 жылы 21 жасында қайтыс болғанда, отбасылық мүліктің мұрагері болды. Патшалық кеңседегі отбасылық дәстүрге қарамастан, Эдуард та, оның әкесі Эдмунд та қоғамдық істерге қатыспады (олардың ерте қайтыс болуы бұл жағдайдың бір бөлігі болуы мүмкін). Фердинандоның анасы – Уорчестерширдегі Мадресфилдтен шыққан Уильям Лайгонның (1512–1567) қызы Сесили Лайгон (оның ата-бабаларының тақпен байланысы Ричард II патшаға дейін жетеді), оның әйелі Элеонора Денис, Глостерширдің жоғары шерифі болған сэр Уильям Денистің (1533 жылы қайтыс болған) қызы. Оның отбасы Дирамдағы Расселдердің мұрагерлері болды, ал Фердинандо Горджес осы әулеттің тікелей еркек желісінен шыққан. Олардың ұрпақтарының арасында Бошамп графы да бар. Фердинандо Горджеске анасының ағасы Фердинандо Лайгонның құрметіне осы ат қойылған. Эдвард Горджес қайтыс болғаннан кейін Сесили Джон Вивиан Бриджеске үйленді. Фердинандоның жалғыз бауыры – одан үлкен ағасы Эдвард, ол 1564 жылдың 5 қыркүйегінде Враксалда крещениеден өтті. Эдуард 1582 жылы Оксфордтағы Харт-холлға түсті.
Ерте өмір және білім
Оның ерте өмірі мен білімі туралы өте шамалы мәліметтер сақталған. Ол Wraxall қаласының жанындағы Кенн ауылындағы Nailsea сотында өскен. Фердинандо жас кезінде сотпен тікелей байланысы болмаса да, сол заманғы екі маңызды мәдени ағымға бейтарап қала алмады: монархияның шексіз билігіне қарсы наразылық, әсіресе діни мәселелерде, кейде "пуритандық" деп аталатын, сондай-ақ Батыс жарты шарды ағылшындардың зерттеуі мен игеруінің бастауы, оған себеп оның алыс туыстары Хамфри Гилберт және жартылай інісі Уолтер Рэлидің байланыстары болды.
Әскери мансап
1587 жылға дейін Горджестің қызметі туралы ешқандай құжатты дәлел жоқ (ол шамамен 20 жаста болған кезде), бірақ сол жылы ол капитан деп аталғанына байланысты, ол бірнеше жыл бұрын, мүмкін жасөспірім кезінде (сол кезде Англияда бұл жиі кездесетін жағдай) әскери мансапқа кірген болуы мүмкін. 1585 жылы ағылшын-испан соғысы басталғаннан кейін ол көп ұзамай әрекетке кіріскен болуы ықтимал. 1587 жылы ол сэр Уильям Расселдің Флашингтен жіберген 800 әскерге қолбасшылық еткен «бірнеше көрнекті басшылардың» бірі болды. Бұл әскер Лестер графына көмектесу үшін, испандық Нидерландының генерал-губернаторы қоршаған Слюис қаласының қоршауын жеңілдетуге бағытталған әрекетке қатысты. Англия испандық Габсбургтерге қарсы Нидерландының көтерілісіне көмек етуге уәде берген еді. Горджес лорд Уиллоубидің басшылығымен соғысты және оның отбасымен жақын байланыс орнатты. Ол сол шайқаста немесе одан кейін тұтқындалған-тұтқындалмағандығы белгісіз, бірақ 1588 жылдың қыркүйегінде ол Лизльдегі тұтқындар тізімінде болды, өйткені оның есімі Англиядағы достары испандық тұтқынға айырбастауды сұраған ағылшын тұтқындарының арасында еді. 1589 жылы Горджес Парижді қоршауда жарақат алды. 1591 жылы Руанды қоршауда ол рыцарь атағын алды. Ол қызметтері үшін Плимут бекінісінің губернаторы қызметімен марапатталды және оны көп жылдар бойы атқарды. 1597 жылғы испан армадасы кезінде Горджес елді қорғауға мүмкіндік берген дабыл қақты, бірақ күзгі дауылдар испандық флоттың тарауына себеп болды. 1601 жылы ол Эссекс қастандығына қатысып, кейін оның жетекшісі Роберт Деверэге қарсы куәлік берді. 1633 жылы ол Девон жаттықтырылған атты әскер полкінің полковнигі болды.
Солтүстік Америкадағы отарлау әрекеттері
1604 жылы ағылшын-испан соғысы аяқталғаннан кейін, ол тығыз байланысты болған Бристоль портын қоса алғанда, түрлі порттардан жаңа отарлау жобаларына қызығушылық арта түсті. Горджестің отарлауға деген қызығушылығы, капитан Джордж Веймут оған үш тұтқын американдық үндіні сыйға тартқанда оянған деседі. Кейіннен олар ағылшын тілін үйреніп, өз елдері туралы айтып берген. Горжестің сөзінше, осы тұтқындардың бірі – Патуксет тайпасынан шыққан Тискантум немесе "Сквенто" болған, бірақ тарихшылар бұл мәлімдемеге күмәнді қарады. 1607 жылы Плимут компаниясының акционері ретінде, ол қазіргі Фиппсбургте (Мэйн штаты) орналасқан сәтсіз Попхэм колониясын қаржыландыруға көмектесті. 1622 жылы Горджес, Джон Мейсонмен бірге, Жаңа Англия үшін Плимут Кеңесінен Мэйн провинциясы үшін жер патентін алды. Оның бастапқы шекарасы Мерримак және Кеннебек өзендері арасында жатқан еді. Осы жарғыда, 1622 жылғы 10 тамызда, Англия королі Джеймс I билік құрған кезде "Майн провинциясы" дүниеге келді. 1639 жылы Англия королі Чарльз I-нің қайта расталған және күшейтілген жарғысы, сэр Фердинандо Горджеске осы жаңа провинциядағы билігін арттырып, оны "бұл уақыттан бастап мәңгілікке МЭЙН провинциясы немесе округі деп аталады, және басқа есімдермен есімделмейді" деп жариялады. 1629 жылы ол және Мейсон колонияны бөлісті, Мейсонның бөлігі Пискаткаква өзенінен оңтүстікке қарай орналасып, Нью-Гэмпшир провинциясы болды. Леветт Мэйнде колония құруға тырысқандары сәтсіз аяқталды және ол 1630 жылы Массачусетс шығанағындағы колонияда губернатор Джон Уинтроппен кездескеннен кейін Англияға қайтып бара жатқан кемеде қайтыс болды. Горджестің ұлы Роберт Горджес 1623-1624 жылдары Жаңа Англияның генерал-губернаторы болды. Бірақ Роберт Горджеске американдық отаршылар күмәнмен қарады, олар Горджестің феодалдық басқару және жерді игеру идеясына сенімсіздікпен қарады, соңында Горджес Англияға оралды. 1630 жылдары Фердинандо Горджес Плимут компаниясының жойылған талаптарын қайта жандандыруға тырысты. Массачусетс шығанағы колониясынан қуылған отаршылармен бірге, ол 1632 жылы оның патшалық жарғысының шығарылуын ресми түрде сұраққа тартып, наразы отаршылардың шағымдарын және айыптауларын Чарльз I-нің құпия кеңесіне жіберді. Оның күш-жігері ақырында сәтсіз аяқталды.
In 1629, he and Mason divided the colony, with Mason's portion south of the Piscataqua River becoming the Province of New Hampshire. Levett's attempt to establish a colony in Maine ultimately failed, and he died aboard ship returning to England after meeting with Governor John Winthrop in the Massachusetts Bay Colony in 1630. Gorges's son was Robert Gorges, Governor General of New England from 1623 to 1624. But Robert Gorges was seen with some suspicion by American colonists, who were sceptical of Gorges' almost feudal idea of governance and settlement, and ultimately Gorges returned to England. In the 1630s Ferdinando Gorges attempted to revive the moribund claims of the Plymouth Company. In concert with colonists banished from the Massachusetts Bay Colony, he formally questioned the issuance of its royal charter in 1632, and forwarded complaints and charges made by the disaffected colonists to the Privy Council of Charles I. His efforts were ultimately unsuccessful.
Өлім және мұрагерлік
Сэр Фердинандо Горджес 1647 жылғы 24 мамырда әйелінің Лонг Аштондағы (кейін Аштон Филлипс деп аталған) үйінде қайтыс болды. Ол Смит криптасында, Лонг Аштондағы Әулиелер шіркеуінде, сол заманғы жағдайларға байланысты ешқандай белгісіз жерленген. Оның үлкен ұлы Джон Майн провинциясын мұра етті, ал кіші ұлы Роберт одан бұрын қысқа ғана уақытқа губернатор болып қызмет еткен еді. 1677 жылғы мамыр айында оның немересі Фердинандо Горджес Мэнге қатысты барлық құқықтарын 1,250 фунт стерлингке Массачусетс штатына сатты. Сэр Фердинандо Горджестің өміріне қатысты эпилог өте қысқа. Немересі көп жыл бойы атасының абыройын қорғауға тырысқаннан кейін, ақырында аз сомаға келісім берді, бірақ атасының талаптарына пуритандықтар тарапынан қандай да бір мойынұсқау алды. Бұл сату ақырында ағылшын тәжімен тығыз байланысы болғандықтан, Сэр Фердинандоның меншікті провинция ретінде дамытуға тырысқан американдық жерлерге қатысты Горжес отбасының мүдделерін тоқтатты. Жаңа Англия Сэр Фердинандо өмірінің көп бөлігін арнаған тағдырдан мүлдем өзгеше жолға түсті. Мэн штаты жеке мемлекет мәртебесін тек 1820 жылы ғана алды.