Кіріспе
Джордж Фридерик Генделдің 1735 жылғы опера сериясы «Алкина» (HWV 34). Гендель 1728 жылы Римде Риккардо Бросчи қойған «L'isola di Alcina» операсының либреттосын пайдаланды, оны ол Италияға саяхаттаған келесі жылы сатып алған. Оқиға, жақсырақ үйлесім үшін ішінара өзгертілген, бастапқыда Людовико Ариостоның «Орландо фюриозо» (Генделдің «Орландо» және «Ариоданте» операларындағыдай) эпикалық поэмасынан алынған. Операда билеуге мүмкіндік беретін бірнеше музыкалық тізбектер бар: олар биші Мари Салле үшін жазылған.
Alcina (HWV 34) is a 1735 opera seria by George Frideric Handel. Handel used the libretto of L'isola di Alcina, an opera that was set in 1728 in Rome by Riccardo Broschi, which he acquired the year after during his travels in Italy. Partly altered for better conformity, the story was originally taken from Ludovico Ariosto's Orlando furioso (like those of the Handel operas Orlando and Ariodante), an epic poem. The opera contains several musical sequences with opportunity for dance: these were composed for dancer Marie Sallé.
Өнер тарихы
Алсина Гендельдің Лондондағы Ковент-Гардендегі Корольдік театрдағы алғашқы маусымы үшін жазылған. Ол 1735 жылдың 16 сәуірінде тұңғыш рет сахналанды. Композитордың опера-серия жанрындағы басқа туындылары сияқты, «Алсина» да ұмытылып кеткен. 1738 жылы Брауншвейкте қайта қойылғаннан кейін, 1928 жылы Лейпцигтегі қойылымға дейін тағы орындалмады. Австралиялық сопрано Джоан Сазерленд Франко Зефиреллидің қойылымында осы рөлді орындады, ол 1960 жылдың ақпан айында Ла Феничеде және сол жылдың қараша айында Даллас операсында дебют жасады. Ол 1962 жылы Ковент-Гардендегі Корольдік опера театрында да өнер көрсетті. Содан бері «Алсина» әлемнің көптеген сахналарында қойылды. Маңызды қойылымдардың бірі – Роберт Карсеннің режиссерлік жұмысы, ол 1999 жылы Париж операсында сахналанды және Чикаго лирикалық операсында қайталанды. Екі қойылымда да Рене Флеминг басты рөлде ойнады. Опера 2014 жылдың 10 қазанында Лондондағы Барбикан орталығында концерттік орындалымда берілді. Джойс ДиДонато Гарри Бикеттің жетекшілігімен «Ағылшын концерті» тобымен бірге басты рөлді орындады. Элис Кут, Кристин Райс және Анна Кристи басқа да маңызды рөлдерді сомдады. Топ Еуропа құрлығына гастрольдік сапармен шықты, Памплона, Мадрид, Вена және Париж қалаларында өнер көрсетті, содан кейін 26 қазанда Нью-Йорктегі Карнеги залында концерт берді. «Алсина» 2017 жылғы Санта-Фе операсы маусымында толыққанды сахналық қойылымды алды, онда басты рөлді Эльза ван ден Хевер орындады. Әлемдегі көптеген қойылымдардың ішінде опера 2019 жылы Зальцбург фестивалінде Сесилия Бартолидің басты рөлде ойнауымен сахналанды.
Алдын ала сөз
Операның негізі "Орландо Фуриозо" поэмасынан алынған. Батыр шабандоз Руджиероға қысқа, бірақ даңқты өмір бұйырылған, ал мейірімді сиқыршы оны үнемі құдайы Брадмантенің қолынан алып қашады. Брадманте жанындағы сүйіктісінің үнемі жоғалып кетуіне шыдай алмайды, сондықтан поэманың көп бөлігін толық қару-жарақпен оны қуалай жүріп өткізеді. Опера басталмас бұрын ол оны сиқырлы сарайдан босатады, бірақ оның ұшатын жануары (гиппогриф) Руджиероға әуес болып, онымен бірге ұшып кетеді. Руджиеро мен гиппогриф мұхиттың ортасындағы аралға қонады. Гиппогриф мүрт бұтасының жапырақтарын жей бастағанда, Руджиеро бұтаның сөйлей бастағанын естіп, таңғалады. Бұта бұрын Сер Астольфо деген жанның тірі болғанын айтады, ал арал Альцина мен Моргана есімді екі сиқыршы әйелге тиесілі. Әдемі Альцина өз аралына келген әрбір шабандоздан әуес көреді, бірақ көп ұзамай ғашықтарынан жалықсады және оларды тасқа, жануарға, өсімдікке немесе қиялына келген кез келген нәрсеге айналдырады. Астольфоның ескертуіне қарамастан, Руджиеро осы сиқыршымен кездесуге бет түзеп, оның сиқырына ілеседі.
1-ші акті
Брадэманте, тағы да өзінің сүйіктісін іздеп, Альцинаның аралына Руджердің бұрынғы мұғалімі Мелисомен бірге келеді. Қару киіп, Брадманте жас жігітке ұқсайды және өзінің ағасы Риккардоның атын алады. Ол және Мелисо сиқырлы сақинаға ие, ол оны киген адамға иллюзия арқылы көруге мүмкіндік береді, оны олар Альцинаның сиқырларын бұзып, тұтқындарды босату үшін пайдалануға жоспарлайды. Олар алғаш кездескен адам - сиқыршы Моргана. Адамдыққа жетпей, шынайы махаббат дегенді түсінбей, ол бірден өзінің сүйіктісі Оронтеді сұлу "Рикардо" үшін тастап кетеді. Моргана қонақтарды Альцинаның сарайына апарады, онда Брадманте Руджердің Альцинаға деген құмарлығын және бұрынғы өмірі туралы толық амнезия жағдайында екенін білгенде, қатты қорқады. Сонымен қатар, Альцинаның ордасында Оберто есімді бала да бар. Ол өзінің әкесі Астольфоны іздеп жүр. Брадэманте Астольфоның қазір бір нәрсеге айналып кеткенін болжайды, бірақ ол тыныштықты сақтап, өзін Руггиеромен мазалайды. Брадманте мен Мелисо Руггиероны қашып кеткені үшін айыптайды, бірақ ол Альцинадан басқа ештеңе ойлана алмайды. Осы арада Оронте Моргананың "Рикардоға" ғашық болғанын біліп, оны дуэльге шақырады. Моргана жекпе-жекті тоқтатады, бірақ Оронте көңіл-күйі нашарланып, оны Руггиероға жібереді. Ол жас жігітке Алсинаның бұрынғы сүйіктілеріне қалай қарағанын дәл айтып береді және ол Альсина жаңа келген Рикчардоға (Семплицетто! Дона Креди? No 12) қараңыз. Руджиеро қорқып, қызғанышпен Алсинаны ашуландырады. "Рикардо" кіргеннен кейін жағдай одан да нашарлайды және Альцинаға құштарлық танытады. Алсина Руджерді тыныштандырады (Иә, сол ұлы No. 13), бірақ Брадманте өзінің күйеу жігітінің көз алдында сүйгенін көріп, қатты ашуланады, сондықтан ол өзінің шынайы жеке басын Руггиероға (La bocca vaga, quell'occhio nero No 14) ашады. Мелисо оған қарсы шығады, ал Руджио қатты шатасады. Алсина Морганаға Риккардоны жануарға айналдыруды жоспарлап отырғанын айтады, бұл Руджерого оны қаншалықты жақсы көретінін көрсету үшін. Моргана Риккардоға аралдан және Альцинаның тырнағынан құтылуды сұрайды, бірақ "ол" басқаны жақсы көретіндіктен қалуды қалайтынын айтады. Моргана бұл басқа адам өзін екеніне сенеді, ал акт Моргананың "Tornami a vagheggiar" ариясымен аяқталады. (Бірнеше қойылымдарда бұл арияны Альцина әндейді.)
2-ші акті
Мелиссо Раггиероны сиқырлы сақинаны киюге көндіріп, оны ақылға және міндетке шақырады: оның әсерінен Раггиеро аралды шөлге айналған, құбыжықтар мекендейтін жер ретінде көреді. Зор қорқынышқа батып, ол кеткені жөн екенін түсінеді және "Verdi prati" ("Жасыл шалғын") атты әйгілі арияны орындайды, онда арал мен Альцинаның тек иллюзия екенін білгенімен, олардың сұлулығының өмір бойы қуатындығын мойындайды. Мелиссо Раггиероға Альцинаның әлі де зор күшке ие екенін ескертіп, қашқанын жасыру үшін аң аулауға бара жатқанын айтуы керек екенін жеткізеді. Раггиеро келіседі, бірақ оны қоршаған сиқыр мен иллюзиядан әбден маңғаю себебі, ол соңында Брадамантаны өзінің нағыз кейпінде көріп де, оның Альцинаның тағы бір иллюзиясы болуы мүмкін деп сеніп, көзіне сенбейді. Брадманте де, Альцина да үмітсіздікке жетеді. Раггиероның салқындығына көз жеткізген Альцина Риккардоны жануарға айналдыру үшін кіріседі, ал Раггиеро өзін жинап алып, сиқыршыны оның махаббатына дәлелдің қажеті жоқ екеніне көндіруге асығады. Осы сәтте көрермендер Альцинаның Раггиероны шын сүйгенін түсінеді; операның соңына дейін ол жаны ашырлықпен бейнеленеді. Оронте Риккардо, Мелиссо және Раггиероның біріккенін байқайды, ал Моргана мен Альцина өздерін алдап отырғанын сезеді. Бірақ бәрі тым кеш: Альцинаның күші иллюзияға байланысты, ал оның өміріне нағыз махаббат келгенде, оның сиқыры әлсірей бастайды. Актінің соңында Альцина Раггиероның кетуіне кедергі келтіру үшін зұлым рухтарды шақыруға тырысады, бірақ сиқыры күшін жояды.
3-ші акт
Осыдан кейін опера жылдам аяқталады. Моргана мен Оронте қарым-қатынастарын қайта жаңғыртуға тырысады; ол оған қайта оралады, ол оны кері қайтарады, бірақ (сахнадан тыс қалғаннан кейін) оны әлі де сүйетінін мойындайды. Руггиеро өз батырлық беделіне оралып, жоғары дауысты мүйіздермен сүйемелденген ария орындайды; Оберто өзін қызықтырған арыстанмен танысады, ал Алцина ұмытылуды армандаған мұңды ария айтады. Брадманте мен Руггиеро Альцинаның сиқырының бастауын жою керек деп шешеді, ол көбінесе құмыра түрінде бейнеленеді. Альцина олардан жалбарынады, бірақ Руджиеро оның тілегін есітпейді және құмыраны қиратады. Ол осылай істегенде, барлығы қирап, жаңадан туғандай болады. Альцинаның сиқырлы сарайы күлге айналады, ол Морганамен бірге жерге көміледі, бірақ Альцинаның сүйік адамдары өздерінің нағыз бейнесіне оралады. Арыстан Обертоның әкесі Астольфоға айналады, ал басқа адамдар: «Мен тасқа айналдым», – дейді біреуі, «Мен ағашпын» – дейді екіншісі, «Мен мұхиттың толқыны болдым» – дейді үшіншісі. Барлық адамдар құтылу мен қуаныштарын жырлайды, ал Альцина ұмытылады.
still. Ruggiero returns to his proper heroic status and sings an aria accompanied by high horns; Oberto is introduced to a lion, to whom he feels strangely attached, and Alcina sings a desolate aria in which she longs for oblivion. Bradamante and Ruggiero decide that they need to destroy the source of Alcina's magic, usually represented as an urn. Alcina pleads with them, but Ruggiero is deaf to her appeals and smashes the urn. As he does so, everything is both ruined and restored. Alcina's magic palace crumbles to dust and she and Morgana sink into the ground, but Alcina's lovers are returned to their proper selves. The lion turns into Oberto's father, Astolfo, and other people stumble on, "I was a rock," says one, "I a tree" says another, and "I a wave in the ocean " All the humans sing of their relief and joy, and Alcina is forgotten.