АҚШ-тың Улы Жерлерді Сақтау Бағдарламасы және Қауіпті Қалдықтар Заңнамасы

Кіріспе

АҚШ-тың федералды бағдарламасы, уытты қалдықтарға қатысты заң. Суперфонд – 1980 жылғы Кешенді экологиялық жауап беру, өтемақы және жауапкершілік туралы заңмен (CERCLA) құрылған АҚШ-тың федералдық экологиялық жағдайды жақсарту бағдарламасы. Бағдарламаны Қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) басқарады. Бағдарламаның мақсаты қауіпті заттармен ластанған аумақтарды анықтау және тазалау. Осы бағдарлама аясында басқарылатын аумақтар Суперфонд аумақтары деп аталады. Осы бағдарлама бойынша шаралар қабылдауға іріктелінген барлық аумақтардың арасында (және АҚШ-та ондаған мыңдаған бар), 2024 жылғы мәліметтер бойынша 1178-і Ұлттық басымдықтар тізіміне (NPL) енген, бұл оларды Суперфонд бағдарламасы бойынша тазалауға құқылы етеді. NPL-ге енген аумақтар ең көп ластанған болып саналады және ұзақ мерзімді зерттеулер мен жақсарту шараларына (тазалауға) жатады. АҚШ-тағы ең кішкентай бесінші штат – Нью-Джерсиде басымдыққа ие Суперфонд аумақтарының шамамен он пайызы орналасқан, бұл пропорциядан тыс көрсеткіш. EPA қоршаған ортаға қауіпті заттардың шығарылуына жауапты тараптарды (ластаушыларды) анықтауға тырысады және оларды аумақтарды тазалауға міндеттейді немесе Superfund (сенім қор) арқылы тазалауды өзі жүзеге асырып, төрелік немесе басқа да заңдық жолдармен осы шығындарды жауапты тараптардан өндіріп алуға тырысады. Тарихи тұрғыдан алғанда, Суперфондты тазалау іс-шараларының шамамен 70% әлеуетті жауапты тараптар (PRP) есебінен төленген.

US federal program
the law regarding toxic waste

Superfund is a United States federal environmental remediation program established by the Comprehensive Environmental Response, Compensation, and Liability Act of 1980 (CERCLA). The program is administered by the Environmental Protection Agency (EPA). The program is designed to investigate and clean up sites contaminated with hazardous substances. Sites managed under this program are referred to as Superfund sites. Of all the sites selected for possible action under this program (and there are tens of thousands across the U. S.), 1178 (as of 2024) remain on the National Priorities List (NPL) that makes them eligible for cleanup under the Superfund program. Sites on the NPL are considered the most highly contaminated and undergo longer term remedial investigation and remedial action (cleanups). The state of New Jersey, the fifth smallest state in the U. S., is the location of about ten percent of the priority Superfund sites, a disproportionate amount. The EPA seeks to identify parties responsible for hazardous substances released to the environment (polluters) and either compel them to clean up the sites, or it may undertake the cleanup on its own using the Superfund (a trust fund) and seek to recover those costs from the responsible parties through settlements or other legal means. Approximately 70% of Superfund cleanup activities historically have been paid for by the potentially responsible parties (PRPs),

The Superfund law also authorizes federal natural resource agencies, primarily EPA, states and Native American tribes to recover natural resource damages caused by hazardous substances, though most states have and most often use their own versions of a state Superfund law. CERCLA created the Agency for Toxic Substances and Disease Registry (ATSDR). The primary goal of a Superfund cleanup is to reduce the risks to human health through a combination of cleanup, engineered controls like caps and site restrictions such as groundwater use restrictions. A secondary goal is to return the site to productive use as a business, recreation or as a natural ecosystem. Identifying the intended reuse early in the cleanup often results in faster and less expensive cleanups. EPA's Superfund Redevelopment Program provides tools and support for site redevelopment.

Суперфонд заңы федералды табиғи ресурстар агенттіктеріне, негізінен EPA, штаттар мен Американың жергілікті тайпаларына қауіпті заттардан туындаған табиғи ресурстарға келтірілген зиянды өтеуге рұқсат береді, бірақ көптеген штаттар өздерінің Superfund заңдарының нұсқаларын қолданады және көбінесе оларды пайдаланады. CERCLA Токсикалық заттар мен аурулар жөніндегі агенттікті (ATSDR) құрды. Суперфондты тазалаудың басты мақсаты – тазалау, инженерлік бақылаулар (мысалы, жабындар) және жер асты суларын пайдалану шектеулері сияқты шаралар арқылы адам денсаулығына қауіптің деңгейін азайту. Екінші мақсат – аумақты бизнес, демалыс немесе табиғи экожүйе ретінде өнімді пайдалануға қайтару. Тазалау процесінің басында аумақты қайта пайдалану мақсатын анықтау көбінесе тазалауды жылдамдатып, арзандатады. EPA-ның Суперфондты қайта дамыту бағдарламасы аумақты қайта дамыту үшін құралдар мен қолдау көрсетеді.

Тарих

CERCLA Конгресс 1980 жылы қауіпті қалдықтар орындарының қатеріне, оның ішінде Нью-Йорктегі Love Canal апаты мен Кентуккидегі Доңғалақ аңғары сияқты оқиғаларға жауап ретінде қабылдады. Қаржыландыру қиындыққа толы болады деп есептелді, өйткені жауапты тараптарды анықтау оңай болған жоқ. Сондықтан, белгілі бір салалардан салық жинау арқылы қаржыландыруды қамтамасыз ету және жауапкершілік шеңберін кеңейту үшін Superfund құрылды. Бұл қор кейіннен 8,5 миллиард долларға дейін артты. Рональд Рейган әкімшілігінің алғашқы жылдарында бағдарламаны іске асыру тиімсіз болды: 799 Superfund орындарының бар болғаны 16-сы тазартылды, ал жауапты тараптардан қайтарылуға тиіс 700 миллион доллардың ішінде тек 40 миллионы ғана жиналды. Рейганның агенттік басшысы болып тағайындалған Энн Горсуч Берфордтың бағдарламаны тиімсіз басқаруы Конгресс тарапынан тергеуге және 1986 жылы CERCLA-ны толықтыру арқылы бағдарламаны қайта бекітуге әкелді.

1986 жылғы өзгерістер

1986 жылғы Суперфондты өзгерту және қайта бекіту туралы заң (SARA) 121-бапқа ең төменгі тазалау талаптарын қосты және ластаушылармен жасалған көптеген тазалау келісімдері федералдық сотта қоғамдық талқылауға берілетін келісім жарлығы ретінде тіркелуі керек екенін талап етті (122-бап). Бұл Конгресс анықтаған, Рейган кезеңіндегі EPA мен өнеркәсіп арасындағы тиімсіз келісімдерді реттеу мақсатында жасалды.

Экологиялық әділдік бастамасы

1994 жылы президент Билл Клинтон 12898 нөміріндегі жарлыққа қол қойды, онда федералдық агенттіктерге экологиялық әділдікке қол жеткізуді міндетті ету талап етілді, яғни олардың бағдарламаларының, саясатының және қызметінің нәтижесінде денсаулығына және қоршаған ортасына пропорционалды түрде кері әсер көрген төмен кірісті және аз ұлтты азаматтар мәселесіне назар аудару қажет болды. EPA аймақтық кеңселері Superfund бағдарламасын басқарушыларына уытты қалдықтарды залалсыздандыру орналасқан жерін таңдағанда деректерді талдау, қоғамдық қатысуды ұйымдастыру және экономикалық мүмкіндіктерді ескеру үшін қажетті нұсқауларды қолдануға міндетті болды. Кейбір экологиялық белсенділер мен өнеркәсіптік лоббистер Клинтон әкімшілігінің экологиялық әділдік саясатын жақсарту деп бағаласа, аталған жарлық екі партиялық қолдауға ие болмады. Жаңадан сайланған Республикалық Конгресс бағдарламаны әлсірету үшін көптеген сәтсіз әрекеттер жасады. Клинтон әкімшілігі кейін өнеркәсіптің қолдауына ие болған кейбір реформаларды қабылдап, көптеген маңызды өзгерістерге кедері келтірді.

Акциз салығының төмендеуі

1990 жылдардың ортасына дейін қаржыландырудың көп бөлігі мұнай және химия өнеркәсібіне салынатын акциз салығынан түсетін, бұл «ластаған төлейді» принципін көрсетеді. 1995 жылы Суперфондтың қалдығы шамамен 4 миллиард долларға дейін азайса да, Конгресс салық жинауды қайта бекітпеді, ал 2003 жылы қор толықтай таусылды. 2001 жылдан бері қауіпті қалдықтарды тазалауға қажетті қаржының көп бөлігі салық төлеушілерден келіп отыр. Әдетте, штаттар тазалау шығындарының 10 пайызын төлейді, ал егер ластануға жауапты мекемені штат басқарса, кем дегенде 50 пайызын төлейді. 2013 жылы бағдарламаға федералдық қаржыландыру 1999 жылғы 2 миллиард доллардан 1,1 миллиард долларға дейін төмендеді (тұрақты бағамен). Агенттік алғаш рет химиялық немесе мұнай төгілуі емес, биологиялық заттардың таралуымен айналысты. 2000 жылдан 2015 жылға дейін Конгресс жыл сайын Суперфонд бағдарламасына жалпы кірістен шамамен 1,26 миллиард доллар бөлді. Салдарынан, 2001-2008 жылдар аралығында бұрынғыдан кем дегенде жартысына азайған нысандар тазаланды. Бұл азаю Обама әкімшілігі кезінде де жалғасты, және EPA әкімшісі Джина Маккарти басшылығымен Суперфонд тазалау жұмыстары 2009 жылы 20-дан 2014 жылы 8-ге дейін төмендеді. Жаңа химиялық акциз салығы 2022 жылдың 1 шілдесінен бастап күшіне енеді және бұрынғы Суперфонд салығынан екі есе жоғары. 2021 жылғы заң сонымен қатар АҚШ үкіметінің жалпы қорынан қауіпті нысандарды тазалау үшін жақын арада 3,5 миллиард доллар көлемінде төтенше қаржы бөлуге рұқсат берді.

Іс-шаралар

Қауіпті қалдықтар орналасқан жер туралы хабарлама түскеннен кейін, EPA алдын ала бағалау/жерді тексеру (PA/SI) жүргізеді, ол деректерді қарауды, сұхбаттасуды, визуальды тексеруді және шектеулі далалық сынамаларды алуды қамтиды. EPA, PA/SI нәтижелерін пайдаланып, осы жердің CERCLA мәртебесін анықтау үшін Қауіптілік рейтингі жүйесін (HRS) әзірлейді. Тізімге енгізуге жеткілікті жоғары балл алған жерлер әдетте оңалту зерттеуі/техникалық-экономикалық негіздеме зерттеуіне (RI/FS) көшеді. RI кең көлемді сынама алу бағдарламасын және қауіптілікті бағалауды қамтиды, бұл жердегі ластанудың сипаты мен ауқымы және қауіптер анықталады. FS түрлі оңалту шараларын әзірлеу және бағалау үшін қолданылады. Ұсынылған балама жоспар түрінде ұсынылады, оны жұртшылық талқылайды және пікір білдіреді, содан кейін таңдалған балама ROD-да ұсынылады. Одан кейін оңалтуды жобалау кезеңі және оңалту іс-шараларын іске асыру кезеңі басталады. Көптеген жерлерде ұзақ мерзімді мониторинг жүргізіледі. Оңалту іс-шаралары аяқталғаннан кейін, қауіпті заттар шектеусіз пайдалану үшін қауіпсіз деңгейден жоғары қалған жағдайда, әрбір бес жыл сайын қайта қарау жүргізіледі. CERCLA ақпараттық жүйесі (CERCLIS) – EPA және штаттар жүргізетін деректер базасы, ол шығарылған, шешілуі тиіс немесе шешілген жерлердің тізімін ұстап тұрады. CERCLIS үш тізімнен тұрады: CERCLIS жою тізімі, CERCLIS оңалту тізімі және CERCLIS сот ісін жүргізу тізімі. Хабарлауға тиіс мөлшер (RQ) – егер шығарылған болса, хабарлауға тиіс қауіпті заттың ең төменгі мөлшері. Көзді бақылау шарасы – қауіпті заттардың (көбінесе жер астындағы немесе жер үстіндегі, ғимараттар мен басқа да құрылыстардағы) қоршаған ортаға үнемі шығарылуын болдырмау үшін қажетті шараларды салуды немесе орнатуды және іске қосуды білдіреді. 104(e) бап бойынша хат – үкіметтің осы жер туралы ақпарат сұрауы. Ол әлеуетті жауапты тарапқа CERCLA-мен байланысты шаралар осы жерде жүзеге асырылуы мүмкін екенін ескертетін жалпы хабарламаны қамтуы мүмкін, ал алушы осы шараларға жауапты болуы мүмкін. Осы бап EPA-ға объектілерге кіруге және PRP, қауіпті заттардың шығарылуы және жауапкершілік туралы ақпарат алуға, сондай-ақ CERCLA шараларына кіруге рұқсат береді. 106-бап бойынша бұйрық – EPA-ның PRP-ға Superfund жерінде оңалту шараларын жүргізуге берген бір жақты әкімшілік бұйрығы, егер EPA қауіпті заттың шығарылуының салдарынан халықтың денсаулығына, әл-ауқатына немесе қоршаған ортаға жақын арада және маңызды қауіп төндірілуі мүмкін деп анықтаса, бұйрық орындалмаған жағдайда үш еселенген залап өтеу және тәуліктік айыппұл салуға байланысты. Superfund жерлеріне ең көп зиян тигізетіні анықталды – аз ұлттық қауымдар. Superfund тізіміне әділеттілікті қамтамасыз етуге бағытталған заңнамаға қарамастан, маргиналданған топтар жоғары кіріс деңгейі бар аймақтарға қарағанда тізімге ену және тазалау мүмкіндігі аз. Әкімшілік бұйрық қабылданғаннан кейін, уытты қалдықтар орналасқан жерлерге жақын тұратын қауымдардың демографиялық көрсеткіштері мен оларды Superfund жерлері ретінде тізімдеу арасындағы айырмашылық сақталды, бұл оларға федералды қаржыландырылатын тазалау жобаларын беруі мүмкін еді. Аз ұлттық және аз кіріс табатын халық санының артуы жергілікті жерлерді мемлекеттік тізімге енгізу мүмкіндігін төмендетті, ал кірістің өсуі керісінше, жергілікті жерлерді мемлекеттік тізімге енгізу мүмкіндігін арттырды. Superfund жерінің 1 миль радиусында тұратын халықтың 44%-ы аз ұлттық өкілдер, ал ұлттық халықтың 37%-ы ғана осы санатқа жатады. 2021 жылдың қаңтарына қарай, 9 000-нан астам федералды субсидияланған мүлік, соның ішінде жүздеген тұрғын үйлер Superfund жерінен бір мильден аз қашықтықта орналасқан.

Upon notification of a potentially hazardous waste site, the EPA conducts a Preliminary Assessment/Site Inspection (PA/SI), which involves records reviews, interviews, visual inspections, and limited field sampling. Information from the PA/SI is used by the EPA to develop a Hazard Ranking System (HRS) score to determine the CERCLA status of the site. Sites that score high enough to be listed typically proceed to a Remedial Investigation/Feasibility Study (RI/FS). The RI includes an extensive sampling program and risk assessment that defines the nature and extent of the site contamination and risks. The FS is used to develop and evaluate various remediation alternatives. The preferred alternative is presented in a Proposed Plan for public review and comment, followed by a selected alternative in a ROD. The site then enters into a Remedial Design phase and then the Remedial Action phase. Many sites include long term monitoring. Once the Remedial Action has been completed, reviews are required every five years, whenever hazardous substances are left onsite above levels safe for unrestricted use. The CERCLA information system (CERCLIS) is a database maintained by the EPA and the states that lists sites where releases may have occurred, must be addressed, or have been addressed. CERCLIS consists of three inventories: the CERCLIS Removal Inventory, the CERCLIS Remedial Inventory, and the CERCLIS Enforcement Inventory. A reportable quantity (RQ) is the minimum quantity of a hazardous substance which, if released, must be reported. A source control action represents the construction or installation and start up of those actions necessary to prevent the continued release of hazardous substances (primarily from a source on top of or within the ground, or in buildings or other structures) into the environment. A section 104(e) letter is a request by the government for information about a site. It may include general notice to a potentially responsible party that CERCLA related action may be undertaken at a site for which the recipient may be responsible. This section also authorizes the EPA to enter facilities and obtain information relating to PRPs, hazardous substances releases, and liability, and to order access for CERCLA activities. A section 106 order is a unilateral administrative order issued by EPA to PRP(s) to perform remedial actions at a Superfund site when the EPA determines there may be an imminent and substantial endangerment to the public health or welfare or the environment because of an actual or threatened release of a hazardous substance from a facility, subject to treble damages and daily fines if the order is not obeyed. Superfund sites have been shown to impact minority communities the most. Despite legislation specifically designed to ensure equity in Superfund listing, marginalized populations still experience a lesser chance of successful listing and cleanup than areas with higher income levels. After the executive order had been put in place, there persisted a discrepancy between the demographics of the communities living near toxic waste sites and their listing as Superfund sites, which would otherwise grant them federally funded cleanup projects. Communities with both increased minority and low income populations were found to have lowered their chances of site listing after the executive order, while on the other hand, increases in income led to greater chances of site listing. Of the populations living within 1 mile radius of a Superfund site, 44% of those are minorities despite only being around 37% of the nation's population. As of January 2021, more than 9,000 federally subsidized properties, including ones with hundreds of dwellings, were less than a mile from a Superfund site.

Африкалық америкалық қауымдастықтардағы жағдайларды зерттеу

1978 жылы Алабама штатының Триана қаласындағы афроамерикалықтардың ауылдық тұрғындары ДДТ және ХКБ-мен (PCB) ластануға ұшырады, олардың кейбіреулерінде ДДТ-ның адамзат тарихындағы ең жоғары деңгейі тіркелді. ДДТ-ның жоғары концентрациясы тұрғындар балық аулауға тәуелді болған Индиан крігінде табылды. Триана тұрғындарының денсаулығына қатысты осы ауыр қауіп 1978 жылы анықталғанмен, федералды үкімет 5 жылдан кейін ғана, 1980 жылы Триана мэрі сотқа шағым түсіргеннен кейін шара қолданды. Техас штатының Батыс Даллас қаласында, негізінен афроамерикалықтар мен латиноамерикандықтар тұратын қауымдастықта, қорғасын қорыту зауыты бес жылдан астам уақыт бойы айнала-шаршы жерді, бастауыш мектепті және балалар бақшаларын улады. 1972 жылы Даллас қаласының шенеуніктеріне зауыт маңындағы балалардың қорғасынмен ластануға ұшырап жатқаны туралы хабарланды. Қала 1974 жылы қорғасын қорыту зауыттарына қарсы сотқа берді, бірақ 1976 жылы қорғасынға қатысты ережелерді жеңілдетті. 1981 жылы ғана EPA осы аудандағы қорғасынмен ластануды зерттеуге тапсырыс берді және он жыл бұрын алынған нәтижелерді растады. 1983 жылы қорғасынның зиянды әсерінен айналасындағы балалар бақшалары жабылды, ал қорғасын қорыту зауыты жұмысын жалғастырды. Кейіннен EPA басшысының орынбасары Джон Эрнандес қорғасынмен ластанған қауіпті аймақтарды тазалауды қасақана тежегені анықталды. Бұл жер 1993 жылы ғана Superfund тізіміне енгізілді, ол кезде ол ең ірі объектілердің бірі болды. Дегенмен, EPA тазалау жұмыстарын 2004 жылы ғана аяқтап, жерден қорғасын ластаушыларының көздерін жойды. Солтүстік Каролина штатының Уоррен округіндегі Афтон қауымдастығы экологиялық әділетсіздікке қатысты ең танымал жағдайлардың бірі болып саналады және экологиялық әділет қозғалысының бастауы ретінде жиі айтылады. ХКБ (PCB) заңсыз түрде қауымдастыққа төгілді, содан кейін ол ХКБ полигонына айналды. Қауымдастық жетекшілері он жыл бойы мемлекеттен полигонды тазалауды талап етті, содан кейін ол залалсыздандырылды. Алайда, бұл залалсыздандыру жерді 1982 жылғы жағдайына қайтарған жоқ. Қауымдастыққа өтемақы төлеу туралы талаптар қойылды, бірақ олар әлі де орындалмады. Сан-Францискодағы Bayview Hunters Point, тарихи түрде афроамерикалықтар тұратын қауымдастық, Сан-Франциско әскери кеме құрылыс кешенінің нашар қалпына келтіру жұмыстарына байланысты тұрақты экологиялық кемсітушілікке ұшырады, бұл жер федералды Superfund тізіміне енгізілген. Осы жерді тиісінше тазаламауға байланысты бірнеше агенттіктердің немқұрайлылығы Bayview тұрғындарының ластану деңгейінің жоғарылауына және басқа Сан-Франциско аймақтарына қарағанда қатерлі ісік, астма және жалпы денсаулыққа қауіптің артуына әкелді.

In 1978, residents of the rural black community of Triana, Alabama were found to be contaminated with DDT and PCB, some of whom had the highest levels of DDT ever recorded in human history. The DDT was found in high levels in Indian Creek, which many residents relied on for sustenance fishing. Although this major health threat to residents of Triana was discovered in 1978, the federal government did not act until 5 years later after the mayor of Triana filed a class action lawsuit in 1980. In West Dallas, Texas, a mostly African American and Latino community, a lead smelter poisoned the surrounding neighborhood, elementary school, and day cares for more than five decades. Dallas city officials were informed in 1972 that children in the proximity of the smelter were being exposed to lead contamination. The city sued the lead smelters in 1974, then reduced its lead regulations in 1976. It wasn't until 1981 that the EPA commissioned a study on the lead contamination in this neighborhood and found the same results that had been found a decade earlier. In 1983, the surrounding day cares had to close due to the lead exposure while the lead smelter remained operating. It was later revealed that EPA Deputy Administrator John Hernandez had deliberately stalled the cleanup of the lead contaminated hot spots. It wasn't until 1993 that the site was declared a Superfund site, and at the time it was one of the largest ones. However, it was not until 2004 when the EPA completed the clean up efforts and eliminated the lead pollutant sources from the site. The Afton community of Warren County, North Carolina is one of the most prominent environmental injustice cases and is often pointed to as the roots of the environmental justice movement. PCBs were illegally dumped into the community and then it eventually became a PCB landfill. Community leaders pressed the state for the site to be cleaned up for an entire decade until it was finally detoxified. However, this decontamination did not return the site to its pre 1982 conditions. There has been a call for reparations to the community which has not yet been met. Bayview Hunters Point, San Francisco, a historically African American community, has faced persistent environmental discrimination due to the poor remediation efforts of the San Francisco Naval Shipyard, a federally declared Superfund site. The negligence of multiple agencies to adequately clean this site has led Bayview residents to be subject to high rates of pollution and has been tied to high rates of cancer, asthma, and overall higher health hazards than other regions of San Francisco.

Түпкүлкілік америкалық қауымдастықтардағы жағдайларды зерттеу

Мысалы, Черч Рок уран зауытының Навахо ұлтының жеріне төгілуі. Бұл АҚШ-тағы ең ірі радиоактивті апат болды, бірақ төмен басымдыққа ие объекті ретінде қарастырылғаннан кейін үкімет тарапынан жауап беру және тазалау жұмыстары ұзаққа соғылды. АҚШ Конгресі бес жылдық тазалау жоспарларын екі рет қабылдады, бірақ Черч Рок оқиғасынан туған ластану әлі толыққанды жойылған жоқ. Бүгінде Навахо ұлтының аумағында, Солтүстік Американың Суық соғыс кезеңіндегі уран өндірісінен қалған ластану Навахо қауымдастығының денсаулығына қауіп төндіруде.

Болашақтағы қиындықтар

Қарапайым және салыстырмалы түрде оңай ластанған жерлер тазартылғаннан кейін, EPA қазір ірі аумақты кен орындары және шөгінділер сияқты күрделі және ауқымды проблемаларды шешуге кірісіп келеді, бұл үлкен қаржылық ресурстарды қажет етеді. Сонымен қатар, федералдық үкімет федералдық объектілерді тазалауға қаражат бөлгенімен, бұл жұмыс өте баяу ілгерілеп жатыр. Бұған бірнеше себеп бар, олардың ішінде EPA-ның талаптарды міндетті түрде орындату мүмкіндігінің шектеулі болуы, Энергетика министрлігінің радиоактивті қалдықтарымен жұмыс істеудегі қиындықтар және федералдық объектілердің көп саны жатады.