Кіріспе

Таймс Бич – АҚШ-тың Миссури штатындағы Сент-Луис округінде орналасқан көшпенді қала. Бұрын екі мыңнан астам адам тұрған бұл қала 1983 жылдың басында TCDD (диоксиннің бір түрі) ластануына байланысты толығымен эвакуацияланды, бұл АҚШ тарихында азаматтардың бұл қосылысқа ұшыраған ең ірі жағдай болды. 1985 жылы Миссури штаты Таймс Бич қаласын ресми түрде таратып жіберді. Қазір Таймс Бич орнында АҚШ-тың 66-бағдарламалық жолы – Чикаго, Иллинойс штатынан Калифорния штатының Санта-Моника қаласына дейін созылған және оңтүстік жағынан қаладан өткен танымал тас жол, сондай-ақ Таймс Бич аймағының тарихын еске түсіретін мемлекеттік саябақ бар.

Тарих

Таймс Бич 1925 жылы Мерамек өзенінің су тасқынына ұшырайтын аймағында, өзеннің оңтүстік-батысында, қазір құрылмайтын Сент-Луис Стар Таймс газетінің жарнамасы арқылы құрылды. 20×100 фут (6х30 м) жерді 67,50 долларға сатып алуға алты айлық газетке жазылу құны кірді. Қаланың алғашқы жылдарында ол негізінен жазғы демалыс орны болды, бірақ Ұлы депрессия және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бензиннің шектелуі жазғы үйлерді пайдалану мүмкіндігін төмендетті, нәтижесінде 1985 жылы қала эвакуацияланып, 1992 жылы толық бұзылды. 1985 жылғы 2 сәуірде Миссури губернаторы Джон Эшкрофттың жарлығымен қала таратылды. Таймс Бич тарихы History Channel арнасының "Қазіргі ғажайыптар" бағдарламасында "Инженерлік апаттар 20" атты эпизодта көрсетілді.

NEPACCO химиялық қалдықтарды жою

1960 жылдардың аяғында Солтүстік-шығыс фармацевтикалық және химиялық компаниясы, Inc. (NEPACCO) Миссури штатының оңтүстік-батысындағы Верона қаласының жанындағы өндіріс орнында жұмыс істей бастады. Бұл өндіріс орны Вьетнам соғысы кезінде қолданылған Agent Orange гербицидін өндірген Хоффман Тафф компаниясына тиесілі болды. 1972 жылы NEPACCO қызметін тоқтатқан кезде Хоффман Тафф компаниясын Syntex Agribusiness сатып алған еді. 2,4,5 трихлорфенол 1,2,4,5 тетрахлорбензолдан натрий гидроксиді (NaOH) көмегімен нуклеофилдік ароматтық алмасу реакциясы арқылы синтезделеді. Айыныштысы, нәтижесінде алынған фенолдың бірден димеризациялануы 2,3,7,8 тетрахлордибензо-п-диоксин (ТКДД) мөлшерін шығарады, бұл өте улы зат, ол жедел және созылмалы зиянды әсерлерге ие. Осы тазарту процезінің нәтижесінде Веронадағы өндіріс орнының жанындағы қоймада диоксиннің аса шоғырланған тұнбалары, яғни қалың майлы қалдықтар сақталып, жиналды. NEPACCO жұмысын бастаған кезде, тұнбалар Луизиана штатындағы қалдықтарды өртеу орталығына жіберілді. Шашылғаннан кейін бірнеше күн өткен соң, құстар амбарлардың шатырынан өлі қалды, ал жылқыларда жаралар пайда болып, жүні түсе бастады. Пиатт пен Хэмпель осы оқиғалардың кінәсін Блисске жапты, ол жауапкершіліктен бас тарды, өзі шашқан материал ескі мотор майынан басқа ештеңе емес деп мәлімдеді. Блисс мұнайының олардың проблемаларының себебі болуын күдіктенген Timberline иелері өз жерлерінен топырақтың үстіңгі қабатын алып тастады. Бұл бағалау кейіннен қате екені анықталды, оған сүйене отырып, Миссури штатының шенеуніктері ұсынылған тазалау жұмыстарын жүргізуден бас тартты.

ЭҚА-ның қатысуы

EPA 1979 жылға дейін Миссури штатындағы диоксинмен ластану мәселесіне толыққанды араласпады, ол кезде бұрынғы NEPACCO қызметкері Верона қаласынан шамамен жеті миль қашықтықта орналасқан фермадағы улы қалдықтардың жерленгенін хабарлады. NEPACCO ферма иесі Джеймс Денниге оның жерін пайдаланғаны үшін 150 доллар төлеген. EPA жүргізген тергеулер барысында барлығы 90 барабан табылды, олардың барлығы тот басқан және ағып тұрған. Олардың 11-і 2000 бөлшекке дейін диоксин концентрациясы бар тұнбаларды қамтыды. Миссури штатындағы диоксиннің 50 пайызынан астамы осы жерде болғандықтан және ол енді тұрғынға ие болмағандықтан, Таймс Бич жаңа өртеу қондырғысын орналастыру үшін ең қолайлы орын болып таңдалды. Өртеу қондырғысының құрылысы 1995 жылдың маусым айында басталды. Салынғаннан кейін ол штаттың түкпір-түкпірінен келген 265 мың тоннадан астам диоксинмен ластанған материалды өртеп жіберді. Миссуриді тазалау жұмыстары 1997 жылы аяқталды және шамамен 200 миллион долларға бағаланды. RCRA 1976 жылға дейін күшіне енбегендіктен, Блис NEPACCO-дан жинаған химиялық қалдықтардың тізімін сақтауға заңды түрде міндетті болған жоқ. Миссуридегі диоксинмен ластануға қатысты тергеулер кезінде Блис NEPACCO-дан жинаған химиялық қалдықтарда диоксин бар екенін білмегенін мәлімдеді. Дегенмен, Блис көптеген сот процестеріне қатысты. NEPACCO және оның басшыларына, Syntex Agribusiness, IPC және Блис компанияларына қарсы 14 мыңнан астам азаматтық талаптар берілді. EPA 2012 жылдың маусым айында 66-тас жолының мемлекеттік саябағындағы топырақты қайтадан тексеріп, сынақтан өткізді. 2012 жылдың 19 қарашасында "66-тас жолының мемлекеттік саябағынан алынған топырақ үлгілері саябаққа келгендер мен жұмыс істеушілердің денсаулығына ешқандай қауіп төндірмейтінін көрсетті" деп хабарланды.

Дау

Эвакуациядан бірнеше ай өткен соң, Америка медицина қауымдастығы (АМА) диоксин және оған байланысты денсаулыққа қауіптің ғылыми емес ақпаратын таратуы үшін жаңалықтар құралдарын ашық түрде сынады. АМА мәлімдеме жасады, диоксиннің төмен деңгейдегі әсерінен зиянды салдарлардың ешқандай дәлелі жоқ екенін айтты. Кейіннен Таймс-Бич және Миссури штатындағы басқа да ластанған аймақтардағы әсерге ұшыраған адамдарды зерттеулер көрсетті, диоксинге тікелей байланысты денсаулыққа зиян келтіретін ешқандай нәтиже табылмады.