Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық отаршылдық әкімші (1858–1945)
British colonial administrator (1858–1945)
Фредерик Джон Дилтри Лугард, 1-ші барон Лугард (22 қаңтар 1858 – 11 сәуір 1945), 1901–1928 жылдары сэр Фредерик Лугард деп аталған, британдық әскери қызметкер, жалдамалы сарбаз, Африканы зерттеуші және отаршылдық әкімші. Ол Гонконгтың (1907–1912) соңғы губернаторы, Оңтүстік Нигерия протекторатының (1912–1914) соңғы губернаторы, Солтүстік Нигерия протекторатының алғашқы Жоғарғы комиссары (1900–1906) және соңғы губернаторы (1912–1914), сондай-ақ Нигерияның алғашқы генерал-губернаторы (1914–1919) болды.
Frederick John Dealtry Lugard, 1st Baron Lugard (22 January 1858 – 11 April 1945), known as Sir Frederick Lugard between 1901 and 1928, was a British soldier, mercenary, explorer of Africa and a colonial administrator. He was Governor of Hong Kong (1907–1912), the last Governor of Southern Nigeria Protectorate (1912–1914), the first High Commissioner (1900–1906) and last Governor (1912–1914) of Northern Nigeria Protectorate and the first Governor General of Nigeria (1914–1919).
Ерте өмір және білім
Лугард Үндістанның Мадрас қаласында (қазіргі Ченнаи) дүниеге келді, бірақ Англияның Вустер қаласында өсті. Ол Мадрастағы британдық армияның капелланы Фредерик Грубер Лугардтың және оның үшінші әйелі Мэри Говардтың (1819–1865) ұлы болды. Мэри Говард – Джон Гартон Говардтың (1786–1862) кіші қызы, ал Джон Гартон Говард Йорк қаласының жанындағы Торн мен Мельбурн аймақтарынан шыққан помещиктер әулетінің кіші ұлы еді. Лугардтың әкесінің інісі Эдвард Лугард 1857–1858 жылдары Үндістанда генерал-адъютант қызметін атқарды, ал 1861–1871 жылдары Соғыс министрлігіндегі соғыс жөніндегі мемлекеттік хатшының тұрақты орынбасары болды. Лугард Россалл мектебінде және Сандхерсттегі Корольдік әскери колледжінде білім алды. "Дилтри" есімі оның әкесінің досы Томас Дилтринің құрметіне қойылған.
Lugard was born in Madras (now Chennai) in India, but was brought up in Worcester, England. He was the son of the Reverend Frederick Grueber Lugard, a British Army chaplain at Madras, and his third wife Mary Howard (1819–1865), the youngest daughter of Reverend John Garton Howard (1786–1862), a younger son of landed gentry from Thorne and Melbourne near York. His paternal uncle was Sir Edward Lugard, Adjutant General in India from 1857 to 1858 and Permanent Under Secretary of State for War at the War Office from 1861 to 1871. Lugard was educated at Rossall School and the Royal Military College, Sandhurst. The name 'Dealtry' was in honour of Thomas Dealtry, a friend of his father.
Әскери мансап
Лугард 1878 жылы 9-шы жаяу полкіне (Шығыс Норфолк полкі) офицер болып қабылданып, Үндістандағы екінші батальонға қосылды; ол Екінші ағылшын-ауған соғысында (1878–1880), Судан жорығында (1884–1885) және Үшінші ағылшын-бирма соғысында (1885 жылдың қарашасы) қызмет етті және 1887 жылы Еңбегі үшін орденмен марапатталды. Осы жарқын бастамадан кейін, оның мансабы Индияда танысқан, екі рет үйленген британдық ажырасқан әйелге ғашық болғанда тоқтап қалды; ол апатта жарақат алғанын естіген соң, Бірмадағы қызметін тастап, оны Лакхнауға қауышады, содан кейін Англияға еріп барды. Ол оның махаббатына жауап бермегенде, Лугард Африкада жаңа өмір бастауға шешім қабылдады.
Lugard was commissioned into the 9th Foot (East Norfolk Regiment) in 1878 and joined the second battalion in India; he served in the Second Anglo Afghan War (1878–1880), the Sudan campaign (1884–1885) and the Third Anglo Burmese War (November 1885) and was awarded the Distinguished Service Order in 1887. After this promising start, his career was derailed when he fell in love with a twice married British divorcee he met in India; learning she had been injured in an accident, he abandoned his post in Burma to join her in Lucknow, then followed her to England. When she rejected him, Lugard decided to make a fresh start in Africa.
Каронга соғысы
1880 жылы Млози бин Казбадема бастаған суахили саудагерлерінің тобы Малави көлінің солтүстік-батыс бөлігінде сауда орындарын құрды, оның ішінде көлдегі Чиламбадағы бекініс, одан пил сүйегі мен құлдар көл арқылы тасымалданатын. 1883 жылы Африка көлдері компаниясы Каронгада осы суахили саудагерлерінен пил сүйегін сауда тауарларына айырбастау үшін база ұйымдастырды. Екі топ арасындағы қарым-қатынас нашарлады, себебі компания қару-жарақ, оқ-дәрі және басқа да сауда тауарларын жеткізуде кешігуге немесе бас тартуға ұшырады, сондай-ақ суахили саудагерлері құлдыққа көбірек бейімделді, компания қорғауға уәде берген елді мекендерге шабуыл жасады. 1887 жылдың ортасында қақтығыс басталды. 1889 жылдың ортасына дейін болған бірнеше қарулы шайқастар Каронга соғысы немесе кейде Араб соғысы деп аталады. Африка көлдері компаниясының Каронгадағы қоймасы жыл соңында эвакуацияланды, бірақ 1888 жылдың мамырында Мозамбиктегі британ консулының ықпалымен капитан Лугард Африка көлдері компаниясының қаржылық қолдауымен, бірақ британ үкіметінің ресми қолдауысыз Млозиге қарсы экспедицияны жетектеу үшін келді. Лугардтың 1888 жылдың мамыр-маусымындағы алғашқы экспедициясы суахили бекіністеріне шабуыл жасады, бірақ шектеулі табысқа жетті, және бір шабуыл кезінде Лугард жараланып, оңтүстікке шегінді. Лугардтың 1888 жылдың желтоқсанынан 1889 жылдың наурызына дейінгі екінші экспедициясы ірілеу болды және 7 фунттық зеңбіректерді қамтыды, бірақ ол бекініс қабырғаларын бұза алмады. Бұл екінші сәтсіздіктен кейін Лугард 1889 жылдың сәуір айында Малави көлі аймағынан Ұлыбританияға қайтып кетті.
Around 1880, a group of Swahili traders under Mlozi bin Kazbadema established trading bases in the north west sector of Lake Malawi, including a stockade at Chilumba on the lake from where ivory and slaves could be shipped across the lake. In 1883 the African Lakes Company set up a base in Karonga to exchange ivory for trade goods from these Swahili merchants. Relations between the two groups deteriorated, partly because of the company's delays or unwillingness to provide guns, ammunition and other trade goods, and also because the Swahili traders turned more to slaving, attacking communities that the company had promised to protect, and hostilities broke out in mid 1887. The series of intermittent armed clashes that took place up to mid 1889 is known as the Karonga War, or sometimes the Arab War. The African Lakes Company depot at Karonga was evacuated at the end of the year but in May 1888, Captain Lugard, persuaded by the British Consul at Mozambique, arrived to lead an expedition against Mlozi, sponsored by the African Lakes Company but without official support from the British government. Lugard's first expedition of May to June 1888 attacked the Swahili stockades with limited success and, in the course of one attack, Lugard was wounded and withdrew south. Lugard's second expedition in December 1888 to March 1889 was larger and included a 7 pounder gun, which, however, failed to breach the stockade walls. Following this second failure, Lugard left the Lake Malawi region for Britain in April 1889.
Шығыс Африканы зерттеу
1889 жылы сәуірде Ньясалендтен кеткеннен кейін Лугард Империялық Британдық Шығыс Африка компаниясының (IBEAC) қызметіне қабылданды және сол жылдың желтоқсан айында Шығыс Африка жағалауындағы Момбасаға келді. Олар Угандадағы Виктория көлінен Момбаса портына дейінгі сауда жолын ашуға мүдделі болды. Олардың алғашқы ішкі сауда бекеті жағалаудан 240 миль қашықтықтағы Махакоста орналасты. Бірақ Махакосқа дейінгі белгілі дәстүрлі жол – қалың Тару шөлі арқылы өтетін, 93 мильге созылған қауіпті, ыстық шаңды аймақ болатын. Лугардтың алғашқы міндеті – Тару шөлін айналып өтетін Момбасадан Махакосқа дейінгі жолдың мүмкіндігін анықтау болды. Ол Сабаки өзенін және оған жақын жерлерді зерттеді, сондай-ақ Занзибардағы арабтар ұстап отырған құлдарды азат ету жоспарын жасады. 1890 жылдың 6 тамызында Лугард Угандаға жорыққа шықты, оған Джордж Уилсон, Фенвик Де Винтон (Лугардтың басқа басшысы Франсис де Винтонның ұлы), Уильям Грант және Арчибальд Браун секілді бес еуропалық серік болды. Момбасадан Угандаға қарай, аймақтағы британдық үстемдікті қамтамасыз ету және Буганда патшалығындағы фракциялар арасындағы азаматтық тәртіпсіздіктерді тоқтату мақсатымен сапар басталды. Жолда Лугардқа жергілікті тайпалармен келісімдер жасау және болашақ IBEAC экспедициялары үшін қауіпсіз өтуді қамтамасыз ету үшін бекіністер салу тапсырылды. IBEAC өздерінің әкімшісі мен жергілікті басшылар қол қойған ресми келісімдерді пайдаланды, бірақ Лугард теңдік принципіне негізделген қан бауырластығы рәсімін артық көрді және Момбаса мен Уганда арасындағы аймақтарда тұратын басшылармен бірнеше бауырластық одақтар құрды. Оның танымал қан бауырластығының бірі 1890 жылдың қазан айында Угандаға сапары барысында Кикую аймағындағы Дагореттиде Вайяки Ва Хингамен одақтасқанда бекітілді. Лугард 1890 жылдың 26 желтоқсанынан 1892 жылдың мамыр айына дейін Уганданың әскери әкімшісі болды. Уганданы басқарған кезінде ол Рвензори тауларын айналып, Эдуард көліне дейін сапар шегіп, елдің кең аумағын картаға түсірді. Ол сондай-ақ Альберт көліне барып, Эмин-паша мен Г.М. Стэнли Эмин-пашаға көмек көрсету экспедициясы кезінде сол жерде қалдырған мыңдаған судандықтарды алып келді. 1892 жылы Англияға оралған Лугард премьер-министр Уильям Гладстонды IBEAC-тің Уганданы тастауына рұқсат беруден сәтті айнытты.
After leaving Nyasaland in April 1889, Lugard accepted a position with the Imperial British East Africa Company (IBEAC) and arrived in Mombasa on the coast of east Africa that December. and were keen to open a trading route between Lake Victoria in Uganda and the coastal port of Mombasa. Their first interior trading post was established at Machakos 240 miles in from the coast. But the established traditional route to Machakos was a treacherous journey through the large Taru Desert —93 miles of scorching dust bowl. Lugard's first mission was to determine the feasibility of a route from Mombasa to Machakos that would bypass the Taru Desert. He explored the Sabaki River and the neighbouring region, in addition to elaborating a scheme for the emancipation of the slaves held by Arabs in the Zanzibar mainland. On 6 August 1890, Lugard began his caravan expedition to Uganda, accompanied by five other Europeans George Wilson, Fenwick De Winton (son of Francis de Winton Lugard's other chief), William Grant and Archibald Brown. Departing from Mombasa towards Uganda to secure British predominance over German influence in the area and put an end to the civil disturbances between factions in the kingdom of Buganda. En route, Lugard was instructed to enter into treaties with local tribes and build forts in order to secure safe passage for future IBEAC expeditions. The IBEAC employed official treaty documents that were signed by their administrator and the local leaders but Lugard preferred the more equitable blood brotherhood ceremony and entered into several brotherhood partnerships with leaders who inhabited the areas between Mombasa and Uganda. One of his famed blood partnerships was sealed in October 1890 during his journey to Uganda when he stopped at Dagoretti in Kikuyu territory and entered into an alliance with Waiyaki Wa Hinga. Lugard was Military Administrator of Uganda from 26 December 1890 to May 1892. While administering Uganda, he journeyed round the Rwenzori Mountains to Lake Edward, mapping a large area of the country. He also visited Lake Albert and brought away some thousands of Sudanese who had been left there by Emin Pasha and H. M. Stanley during the Emin Pasha Relief Expedition. When Lugard returned to England in 1892, he successfully dissuaded Prime Minister William Gladstone from allowing the IBEAC to abandon Uganda.
Ертедегі отарлау қызметі
1894 жылы Лугард Корольдік Нигер компаниясы тарапынан Боргуға жіберілді, онда ол британдық компанияның жоғарылығын мойындаған патшалар мен басшылармен шарттар жасасты, сонымен бірге басқа отаршыл державалардың ықпалын азайтты. 1896 жылдан 1897 жылға дейін Лугард Британдық Батыс Хартиялық компаниясы атынан қазіргі Ботсванадағы Нгами көліне экспедиция ұйымдастырды. Британ үкіметі оны Нгамиден шақырып алып, Батыс Африкаға жіберді, онда оған Лагос колониясының және Нигерияның ішкі аймақтарындағы британдық мүдделерді француз агрессиясынан қорғау үшін жергілікті әскер құру тапсырылды. 1897 жылдың тамызында Лугард Батыс Африка шекаралық күштерін құрды және Франциямен болған даулар шешілген 1899 жылдың желтоқсанына дейін оған басшылық етті. Батыс Африка шекаралық күштеріне басшылық етуден кейін Лугард жаңа құрылған Солтүстік Нигерия протекторатының Жоғары комиссары болып тағайындалды. Ол Локоджадағы Маунт Пэттиде болды және 1900 жылдың 1 қаңтарында протекторатты құрған жарлықты оқыды. Сол кезде Солтүстік Нигерияның тиімді бақылаудағы бөлігі шағын болды, ал Лугардтың осы кең аумақты ұйымдастыру жұмысын Сокото сұлтанының және көптеген Фула княздарының шарттағы міндеттемелерін орындаудан бас тартуы қиындатты. 1903 жылы Кано әміріне және Сокото сұлтанына қарсы сәтті әскери науқан арқасында бүкіл протекторатты британдықтардың бақылауына алу мүмкін болды. Лугард 1906 жылы комиссарлық қызметінен кеткен кезде, болашақта қазіргі Нигерияға айналатын бүкіл аймақ британдықтардың қадағалауымен бейбіт түрде басқарылатын болды. Лугард Нигериядағы қызметі үшін 1901 жылғы Жаңа жылдық құрметке ие болды. Лугард бейбітшілік пен тәртіпті қалпына келтіріп, Фулани зұлымдығын тоқтатты. Ол сондай-ақ құл сатуды тоқтатты және құлдық пен құл саудасын жойды. Ол елді зерттеу, картаға түсіру, көлік және байланыс инфрақұрылымын жақсарту арқылы дамытуға кірісті. Сондай-ақ ол салық жүйесін қайта ұйымдастырды. Лугард ең бастысы Нигерияда, әсіресе Игболендте қолданылған, тікелей емес басқару жүйесімен танылды.
In 1894, Lugard was dispatched by the Royal Niger Company to Borgu, where he secured treaties with the kings and chiefs who acknowledged the sovereignty of the British company, while reducing the influence of other colonial powers. From 1896 to 1897, Lugard took charge of an expedition to Lake Ngami, in modern day Botswana, on behalf of the British West Charterland Company. He was recalled from Ngami by the British government and sent to West Africa, where he was commissioned to raise a native force to protect British interests in the hinterland of the Lagos Colony and Nigeria against French aggression. In August 1897, Lugard organised the West African Frontier Force and commanded it until the end of December 1899, when the disputes with France were settled. After relinquishing command of the West African Frontier Force, Lugard was appointed High Commissioner of the newly created Protectorate of Northern Nigeria. He was present at Mount Patti, Lokoja and read the proclamation that established the protectorate on 1 January 1900. At that time, the portion of Northern Nigeria under effective control was small, and Lugard's task in organising this vast territory was made more difficult by the refusal of the sultan of Sokoto and many other Fula princes to fulfill their treaty obligations. In 1903, British control over the whole protectorate was made possible by a successful campaign against the emir of Kano and the sultan of Sokoto. By the time Lugard resigned as commissioner in 1906, the entire region of what would eventually be transformed into modern day Nigeria was being peacefully administered under the supervision of British residents. Lugard was knighted in the 1901 New Year Honours for his service in Nigeria. Lugard restored peace and order, and suppressed Fulani despotism. He also stopped slave raiding and abolished slavery and the slave trade. He began developing the country by getting it surveyed, mapped, and improved transport and communications. He also re organised the taxation system. Lugard is most importantly remembered for his political system of rule which was practised in Nigeria, called indirect rule, particularly in Igboland.
Гонконгтың губернаторы
Солтүстік Нигерия протекторатының жоғары комиссары қызметінен кеткеннен кейін шамамен бір жыл өткен соң, Лугард Гонконг губернаторы болып тағайындалды және 1912 жылдың наурызына дейін осы лауазымды атқарды. Өкілеттігі кезінде Лугард Вэйхайвэйді Қытай үкіметіне қайтаруды ұсынды, бұл ретте жалға берілген Жаңа аумақтарды мәңгілікке беруді талап етті. Бірақ бұл ұсыныс қолдау таппады және іске асырылмады. Кейбір сарапшылар, егер бұл ұсыныс қабылданғанда, Гонконгтың британдық басқаруда мәңгі қалуы мүмкін деген пікірде болды. Лугардтың басты қызығушылығы білім беру саласында болды және ол 1911 жылы Гонконг университетінің құрылуына жасаған үлесімен есте қалды. Ол алғашқы канцлер атанды, бірақ Колониялық кеңсе мен Гонконг және Шанхай банктік корпорациясы сияқты жергілікті британдық компаниялар тарапынан салқын қабылдауға тап болды. Колониялық кеңсе университет идеясын «Сэр Фредериктің сүйікті қозысы» деп атады. Лугардтың университет құрудағы басты ниеті – оны Шығыс Азияда батыс мәдениетін таратушы орталыққа айналдыру болды. Алайда, ол университеттің отаршылдық билікті қолдайтын және демократия немесе теңдік сияқты идеяларды оқытпайтын консервативті саяси бағытта жұмыс істеуін күтті. Оған Гонконгта университет ашу туралы ұсынысты қолдаған жеке досы, сэр Хорсуджи Наороджи Моди қаржылық көмек көрсетті.
About a year after he resigned as High Commissioner of the Protectorate of Northern Nigeria, Lugard was appointed Governor of Hong Kong, a position he held until March 1912. During his tenure, Lugard proposed to return Weihaiwei to the Chinese government, in return for the ceding of the rented New Territories in perpetuity. However, the proposal was neither well received nor acted upon. Some believed that if the proposal were carried through, Hong Kong might forever have remained in British hands. Lugard's chief interest was education and he was largely remembered for his efforts to the founding of the University of Hong Kong in 1911. He became the first chancellor, despite a cold reception from the Colonial Office and local British companies, such as the Hongkong and Shanghai Banking Corporation. The Colonial Office called the idea of a university "Sir Frederick's pet lamb". Lugard's chief impetus from founding the university was to have it serve as a bearer of Western culture in East Asia. He expected the university, however, to adopt a politically conservative framework supportive of the colonial authorities and refrain from teaching ideas such as democracy or equality. He was financially backed by his personal friend Sir Horsusjee Naorojee Mody who shared the same vision for the establishment of a university in Hong Kong.
Нигерияның губернаторы
1912 жылы Лугард Нигерияға екі протектораттың губернаторы болып оралды. Оның міндеті екі колонияны біріктіру болды. Лагоста бұл шешімге саяси топтың және БАҚ-тың үлкен бөлігі қарсылық білдіргенімен, ол елде дау туғызды, бірақ елдің қалған бөлігінде бұл мәселеге көп көңіл бөлмеді, себебі халық оның салдары туралы хабардар емес еді. Лугард қоғамдық пікірге аса мән бермеді, сондай-ақ екі колония үшін маңызды саяси мәселеде жергілікті тұрғындар арасында келісімге қол жеткізудің қажеттілігін сезінбеді. 1914 жылдан 1919 жылға дейін Лугард енді біріккен Нигерия колониясының генерал-губернаторы қызметін атқарды. Өзінің қызметінің барысында ол жергілікті халықтың жағдайын жақсартуға тырысты, оның ішінде алкогольдік ішімдіктерді, құл сатуды және құлдықты мүмкіндігінше шектеу арқылы. Лугард өзінің белсенді әйелі Флора Шоудың көмегімен ондаған жылдар бойы өзі, Нигерия және отарлық үкім туралы түсінікті бұрмалаған аңыз жасады. Ол "типік африкалық адам – бақытты, шалаң, оңай қозғышты, өзін-өзі ұстай алмайтын, тәртіпсіз және көрегендіксіз, табиғаты бойынша батыл, сыпайы және әдепті, жеке бақылына құмар, шыншылдығы аз; қысқасы, осы нәсілдің артықшылықтары мен кемшіліктері тартымды балалардың қасиеттері" деп есептеді. Оңтүстік Нигериядағы порттар, теміржолдар және ауруханалар сияқты мемлекеттік инфрақұрылымды дамытуға қаржыландыру импортталған алкогольге салынатын салықтардан түскен кірістерден жасалды. Солтүстік Нигерияда мемлекеттік даму жобаларын іске асыруға мүмкіндік беретін кіріс аз болды, себебі салықтар болған жоқ, сондықтан жобаларды қаржыландыру оңтүстікте алынған кірістерден жүзеге асырылды. Адуби соғысы оның губернаторлық кезінде болды. Солтүстік Нигерияда Лугард дәстүрлі жергілікті элиталық отбасыларында құлдыққа рұқсат берді. Ол жағалау аймақтарында тұратын білімді және мәдениетті африкалықтарды жек көреді. Лугард елді басқарғанда жылдың жартысын Англияда өткізді, онда ол өзін таныстыра алды және Африкадағы шындықтан алыс болды, онда оның қол астындағылары көптеген мәселелер бойынша шешімдерді ол қайтып келгенше кейінге қалдыруға мәжбүр болды. Ол өзінің билігін әскери жүйеге негіздеді, бұл дәрігерден губернатор болған Уильям Макгрегордан өзгеше болды, ол барлық деңгейдегі адамдармен араласып, олардың қалауын тыңдады. "Туған білімге" қарсы болған Лугард кейін Гонконг университетінде жұмыс істеді, ал саудагерлер мен кәсіпкерлерді ұнатпаған адам Нигерия банкінің директоры болды. Британ үкіметі Дагомеден француз шабуылына қарсы Корольдік Нигер компаниясының аумағының батыс шекарасын қорғау үшін жергілікті жасақты құруға шешім қабылдағанда, Лугард жіберілді және ол Батыс Африка шекара күшін сәтті ұйымдастырды, оны Нигерияның батыс және солтүстік шекараларын француз басқыншылығынан қорғау үшін сәтті пайдаланды. Бұл Нигерияны француз ассимиляциясының мәселесінен сақтап қалды. Лугардтың қазіргі Нигерияны құруға қосқан ең үлкен үлесі – 1914 жылы Солтүстік пен Оңтүстіктің табысты бірігуі болды. Бірлескеннен кейін де екі бөлік екі жеке ел ретінде, жеке басқарумен сақталды. "Осылайша ол ең алдымен Оңтүстіктің байлығы мен теңіз портын Солтүстікке қолжетімді етуді мақсат еткенмен, ол Африка алпысының саяси бірлігін қалыптастырды". Бұрын айтқандай, Нигерияның бірігуі Нигерияның жалпы телеграф, теміржол, кеден және акциз, Жоғарғы Сот, стандартты уақыт, ортақ валюта және ортақ мемлекеттік қызметке ие болуына көмектесті, ол заманауи мемлекеттегі инфрақұрылымға қажетті барлық қажеттіліктерді енгізді. Ең бастысы, ол 1914 жылы Нигерия кеңесін құрып, Нигерияда тұрақты заң шығарушы жиналыстардың негізін қалады. Оған губернатор, бас хатшы және бірнеше тағайындалған мүшелер кірді. Олар үкімет саясатын тыңдап, өз кеңестерін берді. Өкінішке қарай, ол тек Оңтүстік аймағы үшін ғана заң шығарды. Ол кейінірек жылдардағы Заң шығарушы Кеңестің қарқынын белгілегендіктен, оны "жалған парламент" деп атауға болады. Өзінің үлесіне қарамастан, Лугардтың жұмысы кемшіліксіз болған жоқ. "Ол Нигерияда бір әкімшілік бірлік құруды көздеді, бірақ Нигерия ұлтын құруды ойламады". Оның орнына, оның Солтүстікті Оңтүстіктен оқшаулау саясаты, оның мұрагерлері ұстанған саясат Нигерияның бүгінгі күнге дейін бірлігі жоқ болуына ықпал етті. Мысалы, Солтүстіктің 1947 жылға дейін Заң шығарушы Кеңестен шеттетілуі. "Осылайша, Лугард Нигерияның бірлігін әлі күнге дейін қиындатып келе жатқан сепаратистік тенденцияның тұқымын сеугенін айтуға болады". Лугард Солтүстік Нигерияның білімі мен басқа да әлеуметтік қызметтердегі артта қалуына да жартылай жауапты болды. Осының салдарынан Оңтүстік Солтүстіктен білім саласында алға басты. Қорытындылай айтқанда, Лугардтың Нигерияға қатысты көзқарасы Нигерияның өзін-өзі басқаруға дайын еместігін көрсетеді. Ол мәңгілік британ отаршылдығын жоспарлады. "Оның Еңбектік басқару жүйесі, Оңтүстікте білімді нигериялықтарға деген қарсылығы және Солтүстік үшін тек басшылар мен әмірлердің ұлдарын кеңсе қызметкерлері мен аудармашылар ретінде даярлауға бағытталған білім беру жүйесі оны Британияның ең көрнекті империалистерінің бірі ретінде көрсетеді", - дейді К. Б. С. Онвубико.
In 1912, Lugard returned to Nigeria as Governor of the two protectorates. His mission was to combine the two colonies into one. Although controversial in Lagos, where it was opposed by a large section of the political class and the media, the amalgamation did not arouse passion in the rest of the country because the people were unaware of the implications. Lugard took scant notice of public opinion, neither did he feel there was need for consensus among the locals on such a serious political subject which had such key implications for the two colonies. From 1914 to 1919, Lugard served as Governor General of the now combined colony of Nigeria. Throughout his tenure, he sought strenuously to secure the amelioration of the condition of the native people, among other means by the exclusion, wherever possible, of alcoholic liquors, and by the suppression of slave raiding and slavery. Lugard, assisted by his indefatigable wife, Flora Shaw, concocted a legend which warped understanding of him, Nigeria and colonial rule for decades. He believed that "the typical African is a happy, thriftless, excitable person, lacking in self control, discipline and foresight, naturally courageous, courteous and polite, full of personal vanity, with little of veracity; in brief, the virtues and defects of this race type are those of attractive children." Funding of the colony of Nigeria in the development of state's infrastructure such as harbours, railways and hospitals in Southern Nigeria came from revenue generated by taxes on imported alcohol. In Northern Nigeria, the revenue that allowed state development projects was less because the taxes was absent and thus funding of projects was covered from revenue generated in the south. The Adubi War occurred during his governorship. In Northern Nigeria, Lugard permitted slavery within traditional native elite families. He loathed the educated and sophisticated Africans living in the coastal regions. Lugard ran the country whilst spending half each year in England, where he could promote himself and was distant from realities in Africa, where subordinates had to delay decisions on many matters until he returned. He based his rule on a military system—unlike William MacGregor, a doctor turned governor, who mixed with all ranks of people and listened to what was wanted. The Lugard who opposed "native education" later became involved in Hong Kong University, and the man who disliked traders and businessmen became a director of a Nigerian bank. When the British Government decided to raise a local militia to protect the western frontier of the Royal Niger Company's territory against French advance from Dahomey, Lugard was sent and he successfully organised the West African Frontier Force, which he used successfully to defend not only the western but the northern frontiers of Nigeria from French encroachment. This saved Nigeria from the assimilation issues of the French. Lugard's greatest contribution to the making of modern Nigeria was the successful amalgamation of the North and South in 1914. Even after the amalgamation, the two parts remained as two separate countries with separate administrations. "Though in doing this, he aimed primarily at making the wealth and seaport facilities of the South available to the North, he had in fact fashioned the political unity of the Giant of Africa. " As noted earlier, amalgamation of Nigeria helped in making Nigeria to have common telegraphs, railways, customs and excise, a Supreme Court, a standard time, a common currency, and a common civil service, he introduced all the necessities needed for infrastructure in a modern state. More importantly, he laid the foundations of continuous legislative assemblies in Nigeria by establishing the Nigerian council in 1914. It consisted of the Governor, Chief Secretary and a few nominated members who met to listen to government policies and give their advice. Unfortunately, it legislated only for the South. It could be referred to as a mock parliament because it set pace for the Legislative Council of later years. In spite of his contributions, Lugard's work was not without faults. "He aimed at creating in Nigeria one administrative unit but he did not intend to create a Nigerian nation". Instead, his policy of isolating the North from the South, a policy which his successors maintained had a hand in the present disunity of Nigeria till today. An example is the exclusion of the North from the Legislative Council until 1947. "Thus, it can be said that Lugard sowed the seeds of separatist tendency which has still plagued Nigerian unity". Lugard was also partly responsible for the backwardness in the education and other social services of the Northerners And this is the reason for the South's advance in education over the North. To sum it up, Lugard's attitude to Nigeria implied that he did not envisage self government for Nigeria. He planned for perpetual British colonialism. "His system of Indirect Rule, his hostility towards educated Nigerians in the South, and his system of education for the North which aimed at training only the sons of the chiefs and emirs as clerks and interpreters show him as one of Britain's arch imperialists", says K. B. C. Onwubiko.
Британдық тропикалық Африкадағы қос мандат
Лугардтың «Британ тропикалық Африкасындағы екі мандат» атты еңбегі 1922 жылы жарық көрді және колониялық Африкадағы тікелей емес басқаруды талқылады. Ол Африканы басқару тұрғындарының әл-ауқатын арттырып, сонымен бірге континенттің ресурстарын адамзаттың игілігі үшін дамытуға мүмкіндік беретінін айтты. Ол британдық отаршылдық саясатын, әсіресе Нигерияда енгізген тікелей емес басқару жүйесін қорғады. Осы еңбегінде Лугард Африканы отарлаудың себептері мен әдістерін баяндады. Оның отаршылдық билікті орнатуын ақтауына христиан дінін тарату және африкалықтардың адамдық құрбандықтар сияқты қатыгез әдеттерін тоқтату кірді. Ол мемлекеттік қолдаумен жүзеге асырылатын отарлауды миссионерлерді, жергілікті басшыларды және халықты бір-бірінен, сондай-ақ басқа елдерден қорғаудың жолы деп есептеді. Лугард үшін Германия, Португалия немесе Франция бұл жерлерді және олардың ресурстарын иеленбес бұрын, Ұлыбританияның иеліксіз аумақтарды бақылауға алуы маңызды болды. Ол резеңке сияқты ресурстарды экспорттау және жергілікті халықтан, сондай-ақ импорттаушылар мен экспорттаушылардан салық алу арқылы үлкен пайда табуға болатынын түсінді (осы кезеңде британдық салық төлеушілер колониялардан үнемі шығынға ұшырады). Бұған қоса, бұл ресурстар мен арзан жұмыс күші (Британия 1833 жылы құлдықты жойды) ресурстары таусылған Ұлыбританиядағы өнеркәсіптік революция үшін маңызды отын болып табылады, сонымен қатар қоғамдық жұмыстарға қаражатты қамтамасыз етеді. Соңында, Лугард отарлаудың сәнге айналғанын және Ұлыбританияның әлемдік держава ретінде сақталуы үшін, әлсіз көрінбеу үшін колонияларды сақтап қалуы қажеттігін атап өтті. Уильям Раппард Лугардтың кітабынан әсер алды. Лугард Ричардсонның Батыс Самоадағы басқаруын ақтаған және Батыс Самоадағы наразылықтарды колонияға қарсы белсенді Олаф Фредерик Нельсонға жабалаған Комиссия есебін дайындауда маңызды рөл атқарды. Лугард 1925 жылдан 1941 жылға дейін Халықаралық еңбек ұйымының Жергілікті жұмыс күші жөніндегі сарапшылар комитетінде қызмет етті.
Lugard's The Dual Mandate in British Tropical Africa was published in 1922 and discussed indirect rule in colonial Africa. He argued that administration of Africa could simultaneously promote the well being of the inhabitants and develop the resources of the continent for the benefit of mankind. He defended British colonial practices, in particular the system of indirect rule that he introduced in Nigeria. In this work, Lugard outlined the reasons and methods that he recommended for the colonisation of Africa. Some of his justifications for establishing colonial rule included spreading Christianity and ending barbaric practices by Africans such as human sacrifice. He also saw state sponsored colonisation as a way to protect missionaries, local chiefs and local people from each other, as well as from foreign powers. For Lugard, it was also vital that Britain gain control of unclaimed areas before Germany, Portugal or France claimed the land and its resources for themselves. He realised that there were vast profits to be made through the export of resources such as rubber, and through taxation of native populations as well as importers and exporters (the British taxpayer continually made a loss from the colonies in this period). In addition, these resources and inexpensive native labour (slavery having been abolished by Britain in 1833) would provide vital fuel for the industrial revolution in resource depleted Britain, as well as monies for public works projects. Finally, Lugard reasoned that colonisation had become a fad and that, in order to remain a global power, Britain would need to hold colonies to avoid appearing weak. William Rappard was influenced by Lugard's book. Lugard played a key role in drafting a Commission report that exonerated Richardson's governance of Western Samoa and placed the blame of the Western Samoa unrest on the anti colonial activist Olaf Frederick Nelson. Lugard served on the International Labour Organization's Committee of Experts on Native Labour from 1925 to 1941.
Көзқарастар
Лугард Африка колонияларында жергілікті билікті қолдады. Ол африкалықтардың қара түстісі ақ еуропалықтардан өте ерекшеленетінін айтты, бірақ хауса және фулани тайпалары арасында исламның пайда болуынан арий немесе хамит қанының араласуы мүмкін деген пікір білдірді. Ол жергілікті тұрғындар отаршылдық басқаруда белгілі бір деңгейдегі басшылыққа ие болуы керек деп санады. Бұл көтерілістердің алдын алуға көмектесер еді, өйткені, оның ойынша, африка халқы өзіне ұқсас, өз тілінде сөйлейтін және ортақ мәдениетті бөлісетін адамдарға көбірек сенер еді. Олуфеми Таиво Лугардтың Еуропада білім алған африкалықтардың отарлық Нигерияның дамуына белсенді қатысуына кедергі келтіргенін айтады; ол ақ "интеллектуалдарға" да, қараларға да сенімсіздікпен қарады, себебі университеттерде оқытылатын қағидалар көбінесе дұрыс емес деп есептеді. Лугард дәстүрлі құрылымдардан белгілі хауса және фулани көшбасшыларын ілгерілетуді қалаған. Лугард африкалықтарға қатысты еуропалық әкелік басқаруды жақтады. Ол африкалықтарды "ұлттар отбасындағы кіші балалар" ретінде сипаттап, олардың әлі балабақша тәртібін үйренуі керек екенін айтты.
Lugard pushed for native rule in African colonies. He reasoned that black Africans were very different from white Europeans, although he did speculate on the admixture of Aryan or Hamitic blood arising from the advent of Islam among the Hausa and Fulani. He considered that natives should act as a sort of middle manager in colonial governance. This would avoid revolt because, he believed, the people of Africa would be more likely to follow someone who looked like them, spoke their languages and shared their customs. Olúfẹmi Táíwò argues that Lugard blocked Africans who had been educated in Europe from playing an active role in the development of Colonial Nigeria; he distrusted white "intellectuals" as much as black ones, believing that the principles they were taught in the universities were often wrong. Lugard preferred to advance prominent Hausa and Fulani leaders from traditional structures. Lugard was an advocate for European paternalist governance over Africans. He described Africans as holding "the position of a late born child in the family of nations, and must as yet be schooled in the discipline of the nursery."
Құрметтер
Лугард 1895 жылы Бат орденінің серігі (CB) болып тағайындалды. 1901 жылғы Жаңа жылдық наградалармен ол Санкт-Майкл және Санкт-Джордж орденінің кавалер-командоры (KCMG) атағымен марапатталды. 1928 жылы Суррей графтығындағы Абингер бароны Лугард ретінде оған тағы да құрмет көрсетілді. 1902 жылы Африка географиясына үздіксіз назар бөлгені үшін Корольдік географиялық қоғам оған Құрылтайшы медалін табыс етті. 1960 жылы Пилкінгтон Джексон жасаған Лугардтың қола бюсті Лондонның Ұлттық портрет галереясында сақтаулы. Қытайдың Гонконг қаласындағы Виктория төбесіндегі Лугард жолы оның құрметіне аталған.
Lugard was appointed a Companion of the Order of the Bath (CB) in 1895. He was knighted as a Knight Commander of the Order of St Michael and St George (KCMG) in the 1901 New Year Honours In 1928 he was further honoured when he was elevated to the peerage as Baron Lugard, of Abinger in the County of Surrey. The Royal Geographical Society awarded him the Founder's Medal in 1902 for persistent attention to African geography. A bronze bust of Lugard, created by Pilkington Jackson in 1960, is held in the National Portrait Gallery, London. Lugard Road on Victoria Peak in Hong Kong, China is named after him.
Жеке өмір
1902 жылы 10 маусымда Лугард генерал-майор Джордж Шоудың қызы және 3-ші баронет сэр Фредерик Шоудың немересі Флора Шоуға үйленді. Ол "Таймс" газетінің шетелдік тілшісі болды және Нигерия деген жер атын ойлап тапты. Олардың некесінен балалары болмады. Ол 1929 жылғы қаңтарда қайтыс болды; Лугард одан он алты жыл өмір сүрді және 1945 жылғы 11 сәуірде 87 жасында дүние салды. Баласы болмағандықтан, барондық атағы тоқтатылды. Ол Уокинг крематорийінде өртеліп, күлі шашылды.
Lugard married, on 10 June 1902, Flora Shaw, daughter of Major General George Shaw, and granddaughter of Sir Frederick Shaw, 3rd Baronet. She was a foreign correspondent for The Times and coined the place name Nigeria. There were no children from the marriage. She died in January 1929; Lugard survived her by sixteen years and died on 11 April 1945, aged 87. Since he was childless, the barony became extinct. He was cremated at Woking Crematorium.
Жарияланған еңбектер
1893 жылы Лугард "Шығыс Африка империясының қалыптасуы" атты кітабын жариялады, ол ішінара өмірбаяндық болатын. Ол Солтүстік Нигерия туралы Колониялық кеңсе шығарған бірнеше құнды есептердің де авторы еді. 1922 жылғы "Британдық тропикалық Африкадағы екі мандат".
In 1893, Lugard published The Rise of our East African Empire, which was partially an autobiography. He was also the author of various valuable reports on Northern Nigeria issued by the Colonial Office. The Dual Mandate in British Tropical Africa, 1922.