Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Комикстердің жанкүйерлер аудармасы, көбінесе манга.
Fan translation of comics, often manga
Скандау (немесе сканерлеу) – бір тілден екінші тілге комикстерді сканерлеу, аудару және өңдеу процесі, жанкүйерлер тарапынан жасалады. Сканерлеу көбінесе топтармен әуесқойлық деңгейде жүзеге асырылады және авторлық құқық иесінің тікелей рұқсатысыз жасалады. "Скандау" сөзі "сканерлеу" және "аударма" сөздерінің қосындысынан құралған. Бұл термин негізінен жапон мангасына қатысты қолданылады, бірақ корей манхуасы және қытай манхуасы сияқты басқа тілдерде де кездеседі. Сканерленген комикстерді веб-сайттарда немесе интернеттен жүктелген сурет файлдары түрінде қарауға болады.
Scanlation (also scanslation) is the fan made scanning, translation, and editing of comics from a language into another language. Scanlation is done as an amateur work performed by groups and is nearly always done without express permission from the copyright holder. The word "scanlation" is a portmanteau of the words scan and translation. The term is mainly used for Japanese manga, although it also exists for other languages, such as Korean manhwa and Chinese manhua. Scanlations may be viewed at websites or as sets of image files downloaded via the Internet.
Тарих
Фредерик Шодт 1970 немесе 1971 жылдары [манга аудармасын] жасауды армандағанын айтады. Кейіннен Шодт, Джаред Кук, Синдзи Сакамото және Мидори Уэда Дадакай деп аталатын топ құрды. Шодт Дадакайды «манга аудармасының нағыз бастауы» деп атады, бірақ бұл күш-жігерді «әлдеқайда ерте» деп сипаттады, себебі олар ештеңе жариялай алмады. Дадакай лицензия алған мангалардың бірі Осаму Тезуканың «Феникс» атты мангасы болды, ал аудармасы кейіннен Viz Media компаниясы тарапынан 2002 жылдан 2008 жылға дейін жарияланды. Аматорлық баспасөз қауымдастығы (АПА) манга скандаудың алғашқы ресми ұйымдастырылған түрі болды. Олардың ең белсенді кезеңі 1970 жылдардың соңынан 1990 жылдардың басына дейін созылды. Скандау топтары Еуропада, Америка Құрама Штаттарынан бұрын, өз тілдеріне аударуды бастады, олардың ішіндегі ең ірісі француз тіліндегі топтар болды. 1990 жылдардың соңында Интернеттің қарқынды дамуымен бірге, адамдар манга сценарийлерін аударуға көбірек бейімделді, жақын арада топтар аударма сценарийлерін манга скандарына енгізе бастады. Алғашқыда скандаулар аниме клубтары арқылы поштамен, CD-лермен және электрондық пошта арқылы таралды. 1998 жылға қарай Geocities және Angelfire сияқты көптеген тегін хостинг қызметтері скандауларды ұсынды, содан кейін скандаушылар бірігіп #mangascans деп аталатын IRC арнасын құрды. 2000 жылы ұйымдасқан скандау топтары пайда бола бастады. Көбінесе скандау топтары арасында және манга баспагерлері арасында айтылмаған келісім болған сияқты: серия ресми түрде лицензияланған кезде, скандаушылар өздерін бақылап отыруға тиіс. Мысалы, Viz компаниясы Toriyama's World скандаушыларынан ең танымал үш серияның лицензиясын алғанда, сайт олардың скандауларын тоқтатты.
Frederik Schodt describes having "dreamed of [manga translation] as far back as 1970 or 1971". Subsequently, Schodt, Jared Cook, Shinji Sakamoto, and Midori Ueda formed a group named Dadakai. Schodt referred to Dadakai as "really the beginning of manga translation", however described these efforts as "way too early" because they could not get anything published. One of the manga Dadakai licensed was Osamu Tezuka's manga titled "Phoenix", and the translation was later published by Viz Media from 2002 to 2008. The amateur press association (APA) was the first formally organized form of manga scanlation. Their major period of activity occurred during the late 1970s through the early 1990s. Scanlation groups began forming in Europe before the United States translating into their respective languages; the largest of which was the French. Parallel to the increasing growth of the Internet in the late 1990s, people increasingly began to translate manga scripts, soon after which groups began editing those translated scripts onto manga scans. Initially scanlations were distributed using mail, CDs, and emails within anime clubs. By 1998, many free hosting services such as Geocities and Angelfire hosted scanlations, and eventually scanlators congregated to form an IRC channel named #mangascans. In 2000, organized scanlation groups began to emerge. The majority of scanlation groups seemed to uphold an unspoken agreement between them and manga publishers; that when a series is officially licensed, scanlators are expected to police themselves. For instance, when Viz licensed three of the most popular series that Toriyama's World was scanlating, the website took their scanlations offline.
Процесс
Scanlation әдетте интернет арқылы бірлесіп жұмыс істейтін жанкүйерлер тобымен жасалады. Көптеген сканерлеушілер бір-бірімен, тіпті басқа топтармен белсенді қарым-қатынаста болады, кейбіреулері бір уақытта бірнеше топқа жатады; ал басқалары қарым-қатынастан мүлдем аулақ болуды таңдайды. Стивен деген псевдониммен жұмыс істеген бұрынғы сканерлеушінің айтуынша, сканерлеушілер көбінесе үш түрге бөлінеді: бірнеше жылдан бері белсенді жұмыс істеп келе жатқан беделді "ескі гвардия" топтары, өзін-өзі қажырлы еңбекпен қалыптастырған жаңа топтар, немесе үлкен жүктеме арқылы басқа топтарды басып озуға тырысатын шеттік топтар. Ескі және жаңа топтар арасында үлкен керіс бар. Стивеннің сөзінше, "ескі гвардия" жаңа топтарды "трендке құмар немесе абыройға алдырғандар" деп санайды және сондықтан мәдени немесе көркемдік маңызы бар туындылармен жұмыс істеуді таңдайды, ал жаңа топтар "ескі гвардияны" бұрынғыдай танымал емес, жеңіліске ұшырағандар деп есептейді және көбінесе танымал туындылармен айналысады. Көптеген топтардың өз веб-сайты, сондай-ақ IRC арнасы немесе Discord сервері бар. Бұл платформалар қауымдастық құрамының маңызды бөлігі болып табылады, себебі олар топ мүшелері мен аудитория арасында нақты уақыт байланысын қамтамасыз етеді, сондай-ақ топтарға жаңа мүшелерді тартуға мүмкіндік береді. Алдыңғы аниме субтитрлеушілер қауымдастығы сияқты, сканерлеушілер де топтарға бөлініп, еңбекті бөліседі. Сканлаудың алғашқы қадамы – "шикі материалды" немесе түпнұсқа мазмұнды басып шығару, содан кейін суреттерді сканерлеп, аудармашы мен тазалаушыға жіберу. Аудармашы "шикі материалдан" түпнұсқа мәтінді оқып, оны қажетті тілге аударады, содан кейін аударманы дұрыстығын тексеру үшін корректорға жібереді. Тазалаушы түпнұсқа мәтінді жояды, сканерлеуден туындаған кемшіліктерді түзетіп, жарық пен контраст деңгейін реттейді, соның нәтижесінде дайын өнім ресми жарияланған томдарға ұқсайды. Соңында, аудармасы жасалған, безендірілген манга сканерлеу тобының сапаны бақылаушысына жіберіледі, ол соңғы өнімді тексеріп, оны көруге немесе жүктеуге болатын веб-сайттарға жібермес бұрын түзетулер жасайды.
Scanlation is usually done by a group of fans who collaborate through the internet. Many scanlators actively communicate with each other, even with those of other groups, some even belonging to several groups at once; others choose to avoid communication completely. One former scanlator, by the pseudonym Stephen, noted that scanlators often fall into three types of cliques: those who belong to prestigious 'old guard' groups that have been active for several years, to newer groups that established themselves through hard work, or to fringe groups that attempt to undercut other groups attempting to best them via larger download count. Much stigma exists between the old and new. Stephen stated that Old Guard consider newer groups as "trend or fame whores" and thus choose to work on series that have more cultural or artistic significance whereas newer groups consider the Old Guard bitter losers who are no longer popular and tend to work on the more popular titles. Many groups have their own webpage as well as an IRC channel or a Discord server. These platforms are an important part of the community aspect, as they allow for real time interaction between the group staff and the target audience as well as allowing the groups to recruit new staff. Much like their earlier predecessors, the anime fansub community, scanlators tend to organize into groups and divide the labor amongst themselves. The first step in scanlation is to obtain the "raws" or the original content in print form, then to scan and send the images to the translator and the cleaner. The translator reads original text from the raws and translates into the desired language of release, then sends the translated text to a proof reader to check for accuracy. The cleaner removes the original text, corrects blemishes that arose from scanning, adjusts brightness and contrast levels so that the finished product looks like officially published volumes, etc. Finally the translated, typeset manga is sent to the scanlation group's quality controller who copyedits the final product before releasing it to the websites that it will be viewed or downloaded from.
Көңіл көтеру және этика
Манганың алғашқы ресми аудармалары манганы ағылшын тілді мәдениетке бейімдеуге бағытталған болса, скандаулар мәдени айырмашылықтарды сақтап қалды, мысалы, тіл буындарын өзгеріссіз қалдырып, дыбыс эффектілерін және ономатопеяны аударудың орнына латын әрпіне көшіріп, манганы бұрып басудан аударды. Аудармаға деген осындай минималистік көзқарас "мәдени сіңіру" деп аталады. Скандауларда дыбыс эффектілері аудармасыз қалдырылуы мүмкін, бұл жапондық атмосфераны жасайды. Оқырман дыбыс эффектілерінің мәнін контексттен немесе әріптердің таңдалуынан түсіне алады. Аударма индустриясына қатысты түрлі себептермен фанаттар наразылық білдіреді. "The Japan Times Weekly" газетінің жазушысы Патрик Макиас "беттерді аударуға құмар" жанкүйерлердің ресми аудармалардың "азапты" баяу жарық көруіне шыдамсыздық танытатынын айтты. Дуглас, Губер және Мановичтің айтуынша, фанаттардың белгілі бір туындыға деген ынтасы және ресми аудармалардың кешігуі скандау топтарының құрылуына себеп болды. Скандаушылар өз тілінде туындыны немесе авторын насихаттау үшін скандау жасайтындарын айтады, бірақ Хоуп Донован скандаушының мақсаты көбірек "өздік жарнамалау" екенін, және скандаушының көптеген жанкүйерлері болуының мәртебелі екенін көрсетеді. Көптеген туындылар көптеген елдерде лицензияланбайды немесе шетелде лицензияланбайды, сондықтан скандау топтары мазмұнға кеңірек аудиторияның қол жеткізуіне мүмкіндік береді. Қазіргі уақытта жоқ болған манга хостинг-сайты Ignition One-ның иесі Джонатан: "Мен скандау қауымдастығына қосылудың басты себебі – мен қызығушылық танытқан манганы насихаттау және, сәйкессіздік бойынша, басқа ешкім аудармайтын" деді. Андреа Вуд жасөспірім яой жанкүйерлерінің скандау арқылы ашық туындыларды іздейтінін ұсынды. Коммерциялық ұсыныстардың сапасы жиі шағымдануға себеп болады. 2009 жылы Лондон университетінің Ли Хё Кюнгі жапондық манга баспаларымен жүргізген зерттеуіне сәйкес, баспалар скандауды "шетелдік құбылыс" деп санайтынын және скандауға қарсы "үйлесімді шаралар" қабылдамағанын мәлімдеді. Ли заңдық шаралардың жетіспеуіне себеп болатын мүмкін түсіндірме, скандау топтары әрқашан туындының түпнұсқалық данасын сатып алатынын және туынды лицензияланса, скандауды тоқтатып қоятынын айтты. Тарихи тұрғыдан алғанда, авторлық құқық иелері аударма тілінде лицензия берілгенге дейін таратуды тоқтатуды скандаушылардан сұрамаған. Осылайша, скандаушылар өз елінде коммерциялық жарияланбаған туындыларды скандаудың салыстырмалы түрде "қауіпсіз" екенін сезінеді. Токиопоптың бұрынғы сату вице-президенті Стив Клекнер: "Шын айтқанда, мен мұны жағымды деп санаймын, емес қорқынышты. Шындығында, егер музыка индустриясы жүктеп алу және файлдармен бөлісуді дұрыс пайдаланғанда, ол олардың бизнесін арттырар еді, оны жемеуі мүмкін емес" деді. Манганың шетел нарығындағы танымалдылығы үнемі артып келе жатқандықтан, авторлық құқық иелері скандаушылардың олардың сатуына кедері келтіріп жатқанын сезінді және 2010 жылы 36 жапондық баспагер және бірқатар АҚШ баспагерлері бірігіп, заңсыз скандаумен күресу үшін Manga Multi ұлттық пираттыққа қарсы коалиция құрды, әсіресе скандау агрегатор веб-сайттарын атап өтті. Олар кем дегенде отыз аталмаған веб-сайтқа қарсы заңдық шаралар қолдануымызды ескертіп қорқытты. Коалиция белгілі бір дәрежеде табысқа жетті. 2010 жылдың мамырында Google тізімінде бүкіл интернетте 935 орын алған және АҚШ-тағы 300 ең жақсы сайт, OneManga, 2010 жылдың шілдесінде баспагерлердің наразылығына деген құрметпен жабылатынын жариялады, ал OneManga ресми түрде 2010 жылдың тамызында онлайн оқырманын жапты. Кейбір скандаулар манга жапондық апталық журналдарда жарияланбастан бұрын таралады. 2014 жылдың сәуірінен бастап жапон үкіметі аударма сканерлерін тиімдірек мақсат ету үшін авторлық құқық туралы заңға өзгерту енгізуді қарастырды. 2014 жылғы бағалау бойынша, скандаудан түскен кірістің жоғалуы "Қытайдың төрт ірі қаласында жылына 560 миллиард иенге" тең болды. 2020 жылы манхуа суретшісі Хаэсин Янг пираттық веб-сайтқа қарсы заңдық шаралар қолдануымен қорқытып, пайдаланушылардан манхуаны заңсыз жүктеуді тоқтатуды өтінді. 2021 жылы Лежин манга авторлары, соның ішінде манхуа суретшісі YD, скандау авторлардың ақшасын және мотивациясын жоғалтуына себеп болады деген айыптаулардан кейін манга пираттық сайттарына қарсы заңдық айыптаулар енгізу үшін заң фирмаларымен жұмыс істеп жатқанын айтты. Бұдан басқа, Корея үкіметі мен Интерпол сәуір айында үш жылдық бірлескен тергеуді бастады, оның мақсаты – заңсыз ...
While early official translations of manga focused on localizing the manga to an Anglophone culture, scanlations retained the cultural differences, for example, leaving in forms of address, romanizing sound effects and onomatopoeia instead of translating them, and providing the manga unflipped. This minimalist approach to translation has been referred to as "enculturation". Sound effects can also be left untranslated in scanlations, creating an evocative Japanese atmosphere. The reader can often infer the meaning of the sound effects from the context or lettering choices. Fans are often quite unhappy with the translation industry for various reasons. Patrick Macias, a columnist for The Japan Times Weekly described fans "addicted to page turning narratives" as impatient with the "agonizingly" slow pace at which official translations are released. Douglass, Huber and Manovich say that enthusiasm by fans about a particular series, coupled with delays in official translations led to the formation of scanlation groups. Scanlators say that they scanlate to promote the series or the author in their own language, but Hope Donovan suggests that the scanlator's goal is more along the lines of "self promotion", and argues that it is prestigious for a scanlator to have many fans. As many titles do not get licensed in most countries, or licensed in any foreign country, scanlation groups allow a much wider audience access to the content. The owner of the now defunct Manga hosting site Ignition One, Johnathan, stated that "The entire reason I joined the scanlations community is to promote manga that I was interested in and, coincidentally, that no one else would translate." Andrea Wood has suggested that teenage yaoi fans seek out more explicit titles using scanlations. The quality of commercial offerings is a common complaint. According to a 2009 study conducted by Lee Hye Kyung of the University of London with Japanese manga publishers, those publishers generally stated that they considered scanlation "an overseas phenomenon", and no "coordinated action" had taken place against scanlation. Lee stated that a possible explanation for some of the lack of legal action is that scanlation groups always make sure to buy an original copy of the work and generally stop scanlating should the work become licensed. Historically, copyright holders have not requested scanlators to stop distribution before a work is licensed in the translated language. Thus, scanlators usually feel it is relatively 'safe' to scanlate series which have not been commercially released in their country. Steve Kleckner, a former VP of sales for Tokyopop, stated that "Frankly, I find it kind of flattering, not threatening To be honest, I believe that if the music industry had used downloading and file sharing properly, it would have increased their business, not eaten into it." Due to manga's popularity steadily increasing in the overseas market, copyright holders felt that scanlators were intruding on their sales and in 2010, a group of 36 Japanese publishers and a number of US publishers banded together to form the Manga Multi national Anti Piracy Coalition to "combat" illegal scanlations, especially mentioning scanlation aggregator websites. They have threatened to take legal action against at least thirty, unnamed websites. The coalition has achieved some degree of success. The scanlation aggregator site OneManga, ranked 935 in the entire internet in May 2010 according to a Google listing and top 300 in the United States, announced its closure in July 2010 due to their respect towards the displeasure expressed by the publishers, while OneManga officially shut down its online reader in August 2010. Some scanlations leak before the manga is even published in the Japanese weekly magazines. As of April 2014, the Japanese government was looking into amending copyright law to more effectively target translated scans. A 2014 estimate was that lost revenue from scanlations amounted to "560 billion yen per year in only four major cities in China". In 2020, a Haesin Young, a manhwa artist, threatened legal action against a piracy website asking users to stop illegally uploading the manhwa. In 2021, Lezhin said that they are working with law firms to bring legal charges against manga piracy sites, after accusations from several manhwa authors, including manhwa artist YD, that scanlation causes authors to lose money and motivation. Moreover, the Korean government and Interpol initiated a three year long cooperative investigation in April, aiming to arrest individuals engaging in illegal distribution of pirated and illegally translated comics, cartoons and novels.
Қабылдау
Патрик Макиас The Japan Times газетіне жазғандай, сканерлеушілер мен баспагерлер арасында айтылмаған келісім бар сияқты; серия ағылшын тілінде лицензия алғаннан кейін, ағылшын тіліндегі сканерлеушілер өздерін бақылауға тиіс деп күтіледі. Манга индустриясына терең қатысқан фриланс редактор Джейсон Томпсон манга компаниялары оларды ешқашан атамаса да, атаудың танымалдылығын және жанкүйерлер базасының болуын бағалау үшін сканацияларға көбірек назар аударатынын айтты. Токиопоптың бұрынғы сату вице-президенті Стив Клекнер: «Егер сіз естімеген кітапты қалаған 2000 жанкүйерді тапсаңыз, оны алуға тиіссіз» деді. Йоханна Дрейпер Карлсон сканацияларды оқитындардың кейбіреулері ақша жұмсағысы келмейтінін, немесе олардың қозғалысы немесе қаржысы шектеулі екенін, немесе олар қандай серияны қалағанын таңдайтынын айтады. Карлсон сканацияларды оқитындардың сканациялардың заңсыз екеніне «қамқорлық танытпайтынын» санайды. Forbes жаңа мангаға жұмсалатын қаржыны «астрономиялық» деп сипаттап, «жанкүйерлер кез келген манганы тегін оқығысы келсе, бұл орынды емес, бірақ жапон жанкүйерлері төрттен бір бөлігіне алатын контентпен жаңартылып тұру үшін аудиторияңыздың жылына жүздеген немесе мыңдаған доллар төлеуін күту де орынды емес» деді. Forbes сканация қауымдастығын авторлық құқықты бұзудың орнына, өз күштерін түпнұсқалық, шығармашылық контент жасауға жұмсауға шақырды. Ол фандомның ресми аудармалардың сапасының нашарлығына қатысты сын-пікірін талқылау арқылы білдіру керектігін айтты. Мәдениеттер арасындағы қашықтықты қысқарту үшін жапон блогерлерінің пікірін аударуды атап өтті. Соңында ол сканация қауымдастығының атақ іздеуші жағына авторлық құқыққа ие материалды ресми емес аудармаға өз атын қоюдың орнына, жанкүйерлер өнерін жасауға тырысу керектігін айтты. Comic Con 2010-да өткен цифрлық пираттық тақырыбындағы панельде Techland комиксі мен музыка сыншысы және жазушысы Дуглас Волк Manga Multi ұлттық пираттыққа қарсы коалициясының әрекеттеріне алаңдаушылық білдірді. Ол музыка индустриясының пираттыққа қарсы күресу үшін «өзінің ең ынталы клиенттер базасын шеттетуімен» өзін-өзі «құлатқанын» көрді. Форбс, сондай-ақ панель мүшесі, осы тікелей жаза үшін баспагерлерді сынға алып, келісті; Форбс баспагерлердің тұтынушылардың жеке заттарды таңдаудың орнына көптеген контенттерді қарауды қалағанын түсінбейтінін айтты. Деб Аоки, About.com журналының мақалашысы және манга редакторы, бұл сканация агрегаторлары тұтынушыларға дәл осыны ұсынғанын айтты. Forbes жақында ғана сканациялардың мәселе тудырмағанын атап өтті; алайда, сканацияларды әлдеқайда оңай қолжетімді ететін және бизнес сияқты жұмыс істейтін, жарнамалық кірістерден пайда көретін, ал суретшілер мен сканация топтары ештеңе алмайтын агрегатор сайттары пайда болды.
Patrick Macias wrote for The Japan Times that there seems to be an unspoken agreement between scanlators and publishers; once a series obtains an English language license, English language scanlators are expected to police themselves. Jason Thompson, a freelance editor with deep involvement in the manga industry, stated that although manga companies never mention them, they have placed paying increasing amounts of attention towards scanlations as a means of gauging a title's popularity and the presence of a fanbase. Steve Kleckner, former VP of sales for Tokyopop, stated that "hey, if you get 2,000 fans saying they want a book you've never heard of, well, you gotta go out and get it." Johanna Draper Carlson says that some readers of scanlations do not wish to spend money, or that they have limited mobility or funds, or that they are choosy about which series they wish to follow. Carlson feels that the readers of scanlations "do not care" that scanlations are illegal. Forbes describes the cost of keeping up with new manga as "astronomical", stating that "fans expecting to read any manga they want for free isn't reasonable, but neither is it reasonable to expect your audience to pay hundreds or thousands of dollars a year to stay up to date with content that their Japanese kindred spirits can get for a quarter the cost." Forbes urged the scanlation community to instead direct their energies toward providing original, creative content as opposed to infringing on copyright laws. He addressed the fandom's criticism of the lack of quality in official translations stating that it should manifest as discussion. In regards to bridging the gap between cultures, he mentioned translating what Japanese bloggers have to say. Finally, he addressed the fame seeking side of the scanlation community by stating that they should try their hand at creating fan art instead of placing their name on an unofficial translation of copyrighted material. During a panel on digital piracy in Comic Con 2010, the comic and music critic and writer for Techland, Douglas Wolk, expressed concern in response to the actions of Manga Multi national Anti Piracy Coalition stating that he had seen the music industry "destroy" itself by "alienating its most enthusiastic customer base" in attempts to fight piracy. Forbes, also a panelist, agreed, criticizing publishers for this direct retaliation; Forbes stated that publishers were not realizing that consumers wanted a large amount of content so they could browse rather than picking and choosing individual items. Deb Aoki, panelist and manga editor for About. com, stated that this was exactly what scanlation aggregator sites provided consumers. Forbes highlighted that until recently scanlations were not problematic; however, aggregator sites were appearing which made scanlations much more readily accessible and which run like businesses, functioning off of ad revenue while the artist and scanlation groups received nothing.