Уэйн Гретцки: Хоккей жұлдызының өмірбаяны

Кіріспе

Канадалық хоккейші және жаттықтырушы (1961 жылы туған)

Уэйн Дуглас Гретцки ( /ɡ//r//ɛ//t//s//k//i/ GRETskee; 26 қаңтар 1961 жылы туған) – канадалық бұрынғы кәсіби хоккейші және бұрынғы бас жаттықтырушы. 1979 жылдан 1999 жылға дейін Ұлттық хоккей лигасында (НХЛ) төрт командада 20 маусым ойнаған, 38 жасында карьерасын аяқтады. "Ұлы" деген лақап атымен танылған Гретцки көптеген спорт жазушылары, ойыншылар, The Hockey News және НХЛ-дің өзі бойынша ең үздік хоккейші деп есептеледі. Гретцки – НХЛ тарихындағы ең көп гол соққан, нәтижелі пас берген және ұпай жинаған ойыншы. Ол бір маусымда 200-ден астам ұпай жинаған жалғыз НХЛ ойыншысы, бұл көрсеткішті төрт рет қайталады. Сонымен қатар, Гретцки 15 кәсіби маусымда, оның ішінде 13 маусым қатарынан 100-ден астам ұпай жинады. 1999 жылы зейнеткерлікке шыққан кезде ол 61 НХЛ рекордын иеленді: 40 тұрақты маусым рекорды, 15 плей-офф рекорды және 6 All Star рекорды. Брантфорд (Онтарио штаты) қаласында туып өскен Гретцки үйдің ауласындағы шайба сауытында өнерін шыңдап, өз жасындағылардан әлдеқайда жоғары деңгейде хоккей ойнады. Гретцкидің дене бітімі мен күші әсерлі болмаса да, оның зиялылығы, төзімділігі және ойынды түсіну қабілеті теңдесіз болды. Ол қарсыластарының шайбасын ұстауын қиындатып, шайба қайда бағыт алатынын болжай біліп, дұрыс уақытта дұрыс шешім қабылдады. Гретцки қарсыласының қақпасының артында "Гретцкидің кеңсесі" деп аталған аймақты жасаумен танылды. Гретцки 1978 жылғы жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатының үздік мергені атанды. 1978 жылдың маусымында ол Дүниежүзілік хоккей қауымдастығының (WHA) «Индианаполис Рейсерс» командасымен келісімшартқа отырды, бірақ «Эдмонтон Ойлерс» командасына ауысқанға дейін аз ғана уақыт ойнады. WHA тарағаннан кейін «Ойлерс» НХЛ-ге қосылды, онда ол көптеген рекордтарды орнатып, командасын төрт рет Стэнли кубогына жеткізді. 1988 жылдың 9 тамызында Гретцкидің «Лос-Анджелес Кингс» командасына ауысуы сол команданың ойын көрсетуіне дереу әсер етті, нәтижесінде олар 1993 жылғы Стэнли кубогы финалына өтті. Гретцкинің Калифорниядағы хоккейді дамытуға зор үлесі болды. Гретцки «Сент-Луис Блюз» командасында қысқа уақыт ойнағаннан кейін карьерасын «Нью-Йорк Рейнджерс» командасында аяқтады. Гретцки ең құнды ойыншы ретінде тоғыз Харт Трофи, бір маусымдағы ең көп ұпай үшін 10 Арт Росс Трофи, плей-оффтың ең үздік ойыншысы ретінде екі Конн Смайт Трофи және ең үздік ойыншы үшін бес Лестер Б. Пирсон сыйлығын (қазір Тед Линдсей сыйлығы деп аталады) жеңіп алды. Ол лигада 5 рет гол соққан және 16 рет нәтижелі пас берген. Сонымен қатар, ол спорттық қабілеті мен өнер көрсетуі үшін бес рет Леди Бинг мемориалдық трофейін жеңіп алды және хоккейдегі төбелес-жанжалға қарсы жиі сөйледі. 1999 жылы зейнеткерлікке шыққаннан кейін Гретцки бірден Хоккей даңқы залына енгізілді, бұл оны күту мерзімінен бас тартқан ең соңғы ойыншы етті. НХЛ оның 99 нөмірі бар жейдесін лига бойынша зейнеткерлікке шығарды. Гретцки Халықаралық шайбалы хоккей федерациясының (IIHF) 100 жылдық жұлдыздар командасына сайланған алты ойыншының бірі болды. 2000 жылы IIHF даңқы залына енгізілді, ал 2012 жылы Канаданың хоккей орденімен марапатталды. Гретцки 2002 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарында Канаданың ерлер ұлттық хоккей құрамасының атқарушы директоры болды, онда команда алтын медаль жеңіп алды. 2000 жылы ол «Феникс Койотес» командасының қосалқы иесі болды, ал 2004-2005 жылдардағы НХЛ локаутынан кейін команданың бас жаттықтырушысы болды. 2004 жылы Гретцки Онтарионың спорттық даңқы залына енгізілді. 2009 жылдың қыркүйегінде «Феникс Койотес» командасы банкрот болғаннан кейін Гретцки бас жаттықтырушы лауазымынан кетіп, меншік үлесінен бас тартты. 2016 жылдың қазан айында ол «Ойлерс» командасымен азшылық серіктес және олардың бас компаниясы «Ойлерс ойын-сауық тобының» төрағасының орынбасары ретінде қайта оралды. 2021 жылы ол Turner Sports компаниясының НХЛ жаңғыртуларына талдаушы болып кетті.

Wayne Douglas Gretzky ('/ɡ//r//ɛ//t//s//k//i/ GRETskee; born January 26, 1961) is a Canadian former professional ice hockey player and former head coach. He played 20 seasons in the National Hockey League (NHL) for four teams from 1979 to 1999, retiring at the age of 38. Nicknamed "the Great One", he has been called the greatest ice hockey player ever by many sportswriters, players, The Hockey News, and the NHL itself, Gretzky is the leading career goal scorer, assist producer and point scorer in NHL history, and has more career assists than any other player has total points. He is the only NHL player to total over 200 points in one season, a feat he accomplished four times. In addition, Gretzky tallied over 100 points in 15 professional seasons, 13 of them consecutive. At the time of his retirement in 1999, he held 61 NHL records: 40 regular season records, 15 playoff records, and 6 All Star records. Born and raised in Brantford, Ontario, Gretzky honed his skills on a backyard rink and regularly played minor hockey at a level far above his peers. Despite his unimpressive size and strength, Gretzky's intelligence, stamina, and reading of the game were unrivaled. He was adept at dodging checks from opposing players, and consistently anticipated where the puck was going to be and executed the right move at the right time. Gretzky became known for setting up behind his opponent's net, an area that was nicknamed "Gretzky's office". Gretzky was the top scorer in the 1978 World Junior Championships. In June 1978, he signed with the Indianapolis Racers of the World Hockey Association (WHA), where he briefly played before being traded to the Edmonton Oilers. When the WHA folded, the Oilers joined the NHL, where he established many scoring records and led his team to four Stanley Cup championships. Gretzky's trade to the Los Angeles Kings on August 9, 1988, had an immediate impact on that team's performance, ultimately leading them to the 1993 Stanley Cup Finals, and he is credited with popularizing hockey in California. Gretzky played briefly for the St. Louis Blues before finishing his career with the New York Rangers. Gretzky captured nine Hart Trophies as the most valuable player, 10 Art Ross Trophies for most points in a season, two Conn Smythe Trophies as playoff MVP and five Lester B. Pearson Awards (now called the Ted Lindsay Award) for most outstanding player as judged by his peers. He led the league in goal scoring five times and assists 16 times. He also won the Lady Byng Memorial Trophy for sportsmanship and performance five times, and often spoke out against fighting in hockey. After his retirement in 1999, Gretzky was immediately inducted into the Hockey Hall of Fame, making him the most recent player to have the waiting period waived. The NHL retired his jersey number 99 league wide. Gretzky was one of six players voted to the International Ice Hockey Federation's (IIHF) Centennial All Star Team. He was inducted into the IIHF Hall of Fame in 2000, and received the Order of Hockey in Canada in 2012. Gretzky became executive director for the Canadian national men's hockey team during the 2002 Winter Olympics, in which the team won a gold medal. In 2000, he became part owner of the Phoenix Coyotes, and following the 2004–05 NHL lock out, he became the team's head coach. In 2004, Gretzky was inducted into the Ontario Sports Hall of Fame. In September 2009, following the Phoenix Coyotes' bankruptcy, Gretzky resigned as head coach and relinquished his ownership share. In October 2016, he returned to the Oilers as a minority partner and vice chairman of their parent company, Oilers Entertainment Group. He left in 2021 to become an analyst on Turner Sports' NHL coverage.

Алғашқы жылдар

Уэйн Дуглас Гретцки дүниеге 1961 жылдың 26 қаңтарында Онтарио штатының Брантфорд қаласында, Филис Леоне (Хокин) мен Уолтер Гретцки отбасында келді. Жұбайлар 1960 жылы үйленді және Брантфордтағы пәтерде тұрды, онда Уолтер Bell Telephone Canada компаниясында жұмыс істеді. Отбасы Уэйн туылғаннан кейін жеті ай өткен соң Брантфордтағы Варади даңғылындағы үйге көшті, ішінара ауласы мұз айдынын жасауға қолайлы тегіс болғандықтан таңдалды. Уэйннің Ким есімді әпкесі (1963 жылы туған) және Кит, Глен және Брент есімді үш інісі болды. Отбасы үнемі Уэйннің әжесі мен әжесі Тони мен Мэридің шаруашылығына барып, бірге «Хоккей кеші» бағдарламасын тамашалайтын. Екі жасында Уэйн Мэриге қарсы гол соғуға тырысты. Шаруашылықта Уэйн 2 жас 10 айлық шағында алғаш рет мұз үстінде сырғанады. Уолтер Уэйнге, Китке, Брентке, Гленге және олардың достарына үйдің арт жағында жасаған мұз айдынында хоккей үйретті, оны «Уолли Колизейі» деп лақап қойды. Жатығулар ағартқыш бөтелкелер мен қалайы банкалардың арасымен сырғанауды және шайбаны толық ұшу кезінде қайтадан алу үшін шашылған хоккей таяқшалары үстінен лақтыруды қамтыды. Уолтер «Пак қайда бара жатырса, сол жерге сырған» деген кеңес берді. Уэйн – ерекше дағдылары бар дарынды бала еді, оның қабілеттері басқа балалардың ата-аналарын қызғанышпен қарауға мәжбүр етті. Уэйн алты жасында ойнаған командасы негізінен 10 жасар балалардан құралған. Оның ойыны Брантфордтан тыс жерде де БАҚ назарын аударды, оның ішінде Джон Иабонидің 1971 жылғы қазан айындағы «Торонто телеграмында» жариялаған мақаласы болды. 1974 жылғы Квебек халықаралық «Пи-Ви» хоккей турнирінде Гретцки Брантфорд командасы сапында 26 ұпай жинады. 13 жасқа келгенде ол 1000-нан астам гол соқты. Оның ойыны басқа ойыншылардың ата-аналарынан, тіпті командаластарынан да жағымсыз пікірлерге ие болды, сондықтан оны жиі ысқырықтап қарсы алатын. Уолтердің айтуынша, «шешімді нүкте» 1975 жылғы ақпан айында Торонтоның «Мейпл Лиф Гарденс» мұз сарайындағы «Брантфорд күні» болды. Гретцки 14 жасқа толғанда, оның отбасы оның мансабын дамыту және ыңғайсыз жағдайдан шығару үшін Торонтоға көшіп, хоккей ойнауға мүмкіндік жасады. Гретцкилер Уэйнге басқа аймақта ойнау құқығын алу үшін Канадалық әуесқойлар хоккей қауымдастығымен заңды күресуге мәжбүр болды, бұл сол кезде рұқсат етілмеген еді. Гретцкилер жеңіске жетті, ал Уэйн «Торонто Нэшнлз» командасы сапында Junior B хоккей лигасында өнер көрсетті, онда 20 жасқа дейінгі хоккейшілер де қатысты. Ол 1975–76 жылдары Metro Junior B хоккей лигасында 28 ойында 60 ұпай жинап, «Жылдың жаңашылы» атағын жеңіп алды. Келесі жылы, 15–16 жасында ол сол команда сапында 32 ойында 72 ұпай жинады, команда «Сенека Нэшнлз» деп аталды. Junior B лигасындағы өте табысты статистикасына қарамастан, ол 60 ойында 132 ұпай жинады. «Солтүстік Онтарио қаласы болып табылатын Саулт-Сте. Мари қаласының «Грейхаундс» командасы Гретцкиді таңдады, бірақ Уолтер Гретцки командаға Уэйн Саулт-Сте. Мариге көшпеуін айтқан болатын, себебі бұл қаланың жасөспірімдер командасы үшін ауыр саяхат кестесі қарастырылған. Гретцкилер бұл қаланың жергілікті отбасымен келісім жасады және Уэйн 16 жасында «Грейхаундс» командасы сапында ойнады. «Грейхаундс» командасымен Гретцки алғаш рет 99 нөмірі бар жейде киді. Ол бастапқыда өзінің хоккейлік кумирі Горди Хоудың құрметіне 9 нөмірін кигісі келген, бірақ бұл нөмір командаласы Брайан Гуалацциге тиесілі болды. Бапкер Маз Макферсонның ұсынысымен Гретцки 99 нөміріне тоқталды.

Wayne Douglas Gretzky was born on January 26, 1961, in Brantford, Ontario, the son of Phyllis Leone (Hockin) and Walter Gretzky. The couple married in 1960, and lived in an apartment in Brantford, where Walter worked for Bell Telephone Canada. The family moved into a house on Varadi Avenue in Brantford seven months after Wayne was born, chosen partly because its yard was flat enough to make an ice rink. Wayne had a sister, Kim (born 1963), and brothers Keith, Glen and Brent. The family regularly visited the farm of Wayne's grandparents, Tony and Mary, and watched Hockey Night in Canada together. By age two, Wayne was trying to score goals against Mary using a souvenir stick. The farm was where Wayne skated on ice for the first time, aged two years, 10 months. Walter taught Wayne, Keith, Brent, Glen and their friends hockey on a rink he made in the back yard of the family home, nicknamed the "Wally Coliseum". Drills included skating around bleach bottles and tin cans, and flipping pucks over scattered hockey sticks to be able to pick up the puck again in full flight. Walter gave the advice to "skate where the puck's going, not where it's been". Wayne was a classic prodigy whose extraordinary skills made him the target of other children's jealous parents. The team Gretzky played on at age six was otherwise composed of 10 year olds. His play attracted media attention beyond Brantford, including a profile by John Iaboni in the Toronto Telegram in October 1971. In the 1974 Quebec International Pee Wee Hockey Tournament, Gretzky scored 26 points playing for Brantford. By age 13, he had scored over 1,000 goals. His play attracted considerable negative attention from other players' parents, including those of his teammates, and he was often booed. According to Walter, the "capper" was being booed on "Brantford Day" at Toronto's Maple Leaf Gardens in February 1975. When Gretzky was 14, his family arranged for him to move to and play hockey in Toronto, partly to further his career, and partly to remove him from the uncomfortable pressure. The Gretzkys had to legally challenge the Canadian Amateur Hockey Association to win Wayne the right to play in a different area, which was disallowed at the time. The Gretzkys won, and Wayne played Junior B hockey with the Toronto Nationals, in a league that included 20 year olds. He earned Rookie of the Year honours in the Metro Junior B Hockey League in 1975–76, with 60 points in 28 games. The following year, as a 15–16 year old, he had 72 points in 32 games with the same team, renamed the Seneca Nationals. Despite his offensive statistics—scoring 132 points in 60 games in Junior B With the third pick, the Sault Ste. Marie Greyhounds selected Gretzky, even though Walter Gretzky had told the team Wayne would not move to Sault Ste. Marie, a northern Ontario city that inflicts a heavy travelling schedule on its junior team. The Gretzkys made an arrangement with a local family they knew and Wayne played for the Greyhounds, at age 16. It was with the Greyhounds that Gretzky first wore the number 99 on his jersey. He originally wanted to wear number 9—for his hockey hero Gordie Howe—but it was already being worn by teammate Brian Gualazzi. At coach Muzz MacPherson's suggestion, Gretzky settled on 99.

Дүниежүзілік хоккей қауымдастығы

1978 жылға қарай 1972 жылдан бері құрылған НХЛ-мен бәсекелескен Дүниежүзілік хоккей лигасы (WHA) қиындыққа тап болды. Бір кезде он төрт командадан тұрған лига, енді жеті ғана команданы сақтап қалды. WHA ұзақ уақыттан бері НХЛ-мен бірігуге тырысып келді, бірақ ескі лиганың қатал иелері оларды үнемі кері қайтарды. WHA-ның ұзақ мерзімді өмір сүруі күмәнді болғандықтан, «Бирмингем Буллз» командасының иесі Джон Ф. Бассетт, НХЛ-ге ықпал етудің жалғыз жолы – мүмкіндігінше көп жас және дауатап тұрған жұлдыздарды қолға алу деп сенді. НХЛ 20 жасқа дейінгі ойыншыларға келісімшарт жасауға рұқсат бермеді, бірақ WHA-да мұндай ереже болған жоқ. Бассетт Гретцкиді ең үміткер жас ойыншы ретінде қарастырды. Гретцкиге бірнеше WHA командалары қызығушылық танытты, оның ішінде «Буллз» және «Индианаполис Рейсерс» командалары ерекше көзге түсті. Ақырында, «Рейсерс» командасының иесі Нельсон Скальбания 1978 жылдың 12 маусымында 17 жасар Гретцкимен жеті жылдық жеке қызмет көрсету келісімшартына 1,75 миллион АҚШ доллары сомасында қол қойды. Скальбания Гретцкиге стандартты ойыншы келісімшартына қарағанда жеке қызмет көрсету келісімшартына қол қоюды ұсынды, себебі сол кезде НХЛ иелерінің көпшілігі, жаңа НХЛ франшизаларын қосу үшін қажетті ¾ дауысқа жетпесе де, кем дегенде бірнеше WHA командаларын қабылдауға дайын екені белгілі болды. Скальбания «Рейсерс» осы командалардың бірі болатынына сенімсіз болды (өйткені WHA өзінің барлық аман қалған канадтық командаларын қосуды талап етті), бірақ WHA тараған кезде аман қалған командалардан өтемақы алу үшін және жас жұлдызды сатудан түскен табысқа үміттенеді. Гретцки өзінің алғашқы кәсіби голын Эдмонтон «Ойлерс» командасының ойыншысы Дэйв Драйденге қарсы өткен бесінші ойында соқты, ал екінші голын төрт секундтен кейін соқты. Алайда, ол «Индианаполис» үшін бар болғаны сегіз ойын өткізді. «Рейсерс» командасы ойын сайын 40 000 доллардан шығынға батып тұрды. Скальбания Гретцкиге ауысатынын айтты және оған Эдмонтон «Ойлерс» мен Виннипег «Джетс» командаларының арасынан таңдау жасауды ұсынды. Агентінің кеңесі бойынша Гретцки «Ойлерс» командасын таңдады, бірақ бұл оңай болған жоқ. 2 қарашада Гретцки, қақпашы Эдди Мио және шабуылшы Питер Дрисколл жеке ұшаққа отырды, олар қайда және қандай командаға қосылатынын білмеді. Ұшақта Скальбания келісімді аяқтады. Скальбания Виннипег иесі Майкл Гобутимен тақташа ойнауды ұсынды, егер Гобути жеңсе, ол Гретцкиді алады, ал егер жеңіліп қалса, Скальбанияға «Джетс» командасының үлесін беруі керек еді. Гобути ұсыныстан бас тартты, ал ойыншылар Эдмонтонға қонды. Мио ұшаққа 4000 доллар төледі. Скальбания Гретцки, Мио және Дрисколлды бұрынғы бизнес серігі, «Ойлерс» командасының иесі Питер Поклингтонға сатты. Жарналы түрде жарияланған баға 850 000 доллар болса да, Поклингтон 700 000 доллар төледі. Бұл ақша «Рейсерс» командасын сақтап тұруға жеткіліксіз болды, олар желтоқсанда таратылды. Гретцкидің маусымдағы ең жарқын сәттерінің бірі 1979 жылғы WHA All-Star Game ойыны болды. Форматы – Эдмонтонның Нортлендс Колизейінде өткен WHA All-Stars және Динамо Мәскеу командалары арасындағы үш ойындық серия. WHA All-Stars командасын Жак Демерс жаттықтырды, ол Гретцкиді бала кезіндегі кумирі Горди Хоу және Хоудың ұлы Маркпен бірге қойды. Бірінші ойында бұл үштік жеті ұпай жинады, ал WHA All-Stars 4:2 есебімен жеңіске жетті. Екінші ойында Гретцки мен Марк Хоу гол соқты, Горди Хоу нәтижелі пас берді, WHA 4:2 есебімен жеңіске жетті. Соңғы ойында үштік ұпай жинамады, бірақ WHA 4:3 есебімен жеңді. Гретцкидің 18 жасқа толған күні, 1979 жылдың 26 қаңтарында Поклингтон оны 10 жылдық жеке қызмет көрсету келісімшартына (сол кездегі хоккей тарихындағы ең ұзақ келісімшарт) 3 миллион канад доллары сомасында қол қойды, оған тағы 10 жыл опциясы берілді. Гретцки лигада 110 ұпай жинап, Робби Фторек пен Реал Клутьеден кейін үшінші орын алды. Гретцки Лу Каплан кубогын жылдың жаңашылы ретінде жеңіп алды және «Ойлерс» командасына лигада бірінші орынға көтерілуге көмектесті. Регулярлық маусымның соңында Гретцки және басқа жас жұлдыздардың келісімшарттары, сондай-ақ басқа факторлар НХЛ-дің қатал иелерін өз позицияларын өзгертуге мәжбүр етті, нәтижесінде келісімге қол жеткізілді (НХЛ-дің 1979 жылғы кеңейтуі ретінде танылды). Келісімге сәйкес, WHA 1979 жылғы маусымнан кейін таратылуға келісті, ал «Ойлерс» және тағы үш команда («Хартфорд (Жаңа Англия) Уэйлерс», «Квебек Нордикс» және «Виннипег Джетс») ескі лигаға кеңейту франшизалары ретінде қосылды. «Ойлерс» сияқты, басқа үш командаға да 1979 жылғы НХЛ кеңейту драфтында екі қақпашы мен екі шабуылшыны НХЛ командаларының қайтарып алуынан қорғауға рұқсат берілді. НХЛ сонымен қатар ең төменгі жас шегін төмендетті, Гретцки сияқты ойыншылардың жасөсперімдер деңгейіне оралуын болдырмады, бірақ бұрынғы жас шегінен аспаған ойыншылар 1979 жылғы НХЛ кіру драфтының тізіміне қосылуы керек еді. Дегенмен, Гретцкидің жеке қызмет көрсету келісімшартының заңдылығына қатысты кез келген сот процесін болдырмау үшін «Ойлерс» командасына оны драфттан шығарып тастауға рұқсат берілді. Гретцкиді драфттан шығаруға келіскені үшін НХЛ Эдмонтонды драфт тізімінде соңғы орынға қойды. WHA соңғы маусымының плей-оффын жоспарланғандай аяқтады. «Ойлерс» Avco World Trophy финалына өтті (бұл франшиза үшін WHA чемпионат сериясіндегі жалғыз қатысу), бірақ Виннипег «Джетс» командасына алты ойында жеңіліп қалды.

By 1978, the World Hockey Association, which had competed with the established NHL since 1972, was struggling. The league, which at one point iced fourteen teams, was down to seven surviving franchises. The WHA had long sought to arrange a merger with the NHL but were constantly rebuffed by a group of hardline owners in the older league. With the WHA's long term survival in doubt, Birmingham Bulls owner John F. Bassett believed the only way to gain meaningful leverage over the NHL was to sign as many young and promising superstars as possible. The NHL did not allow the signing of players under age 20, but the WHA had no such rules. Bassett saw Gretzky as the most promising young prospect. Several WHA teams courted Gretzky, notably the Bulls and the Indianapolis Racers. Ultimately, it was Racers owner Nelson Skalbania who, on June 12, 1978, signed 17 year old Gretzky to a seven year personal services contract worth US$1.75 million. Skalbania opted to have Gretzky sign a personal services contract rather than a standard player contract in part because by that point it was well known that a majority of NHL owners, if not yet the ¾ required to add new NHL franchises, were willing to absorb at least some WHA teams. While Skalbania knew it was unlikely the Racers would be one of these teams (in part because the WHA insisted that all of its surviving Canadian teams be included), he still hoped to keep the Racers alive long enough to collect compensation from the surviving teams when the WHA dissolved, as well as any funds earned from selling the young star. Gretzky scored his first professional goal against Dave Dryden of the Edmonton Oilers in his fifth game, and his second goal four seconds later. However, he played only eight games for Indianapolis. The Racers were losing $40,000 per game. Skalbania told Gretzky he would be moved, offering him a choice between the Edmonton Oilers and the Winnipeg Jets. On the advice of his agent, Gretzky picked the Oilers, but the move was not that simple. On November 2, Gretzky, goaltender Eddie Mio, and forward Peter Driscoll were put on a private plane, not knowing where they would land and what team they would be joining. While in the air, Skalbania worked on the deal. Skalbania offered to play a game of backgammon with Winnipeg owner Michael Gobuty, the stakes being if Gobuty won, he would get Gretzky and if he lost, he had to give Skalbania a share of the Jets. Gobuty turned down the proposal and the players landed in Edmonton. Mio paid the $4,000 bill for the flight. Skalbania sold Gretzky, Mio and Driscoll to Oilers owner Peter Pocklington, a former business partner. Although the announced price was $850,000, Pocklington paid $700,000. The money was not enough to keep the Racers alive; they folded that December. One of the highlights of Gretzky's season was his appearance in the 1979 WHA All Star Game. The format was a three game series between the WHA All Stars and Dynamo Moscow played at Edmonton's Northlands Coliseum. The WHA All Stars were coached by Jacques Demers, who put Gretzky on a line with his boyhood idol Gordie Howe and Howe's son, Mark. In game one, the line scored seven points, and the WHA All Stars won by a score of 4–2. In game two, Gretzky and Mark Howe each scored a goal and Gordie Howe picked up an assist as the WHA won 4–2. The line did not score in the final game, but the WHA won by a score of 4–3. On Gretzky's 18th birthday, January 26, 1979, Pocklington signed him to a 10 year personal services contract (the longest in hockey history at the time) worth C$3 million, with options for 10 more years. Gretzky finished third in the league in scoring at 110 points, behind Robbie Ftorek and Réal Cloutier. Gretzky captured the Lou Kaplan Trophy as rookie of the year, and helped the Oilers to first place in the league. By the end of the regular season, the signings of Gretzky and other young stars in addition to other factors had compelled enough of the hardline NHL owners to change their positions, and an agreement (recognized as the 1979 expansion by the NHL) was finalized. Under the agreement, the WHA agreed to fold after the 1979 season with the Oilers and three other teams (the Hartford (New England) Whalers, the Quebec Nordiques and the Winnipeg Jets) joining the older league as expansion franchises. The Oilers, like the other three teams, were to be allowed to protect two goaltenders and two skaters from being reclaimed by the established NHL teams in the 1979 NHL Expansion Draft. The NHL also lowered its minimum age, ensuring players such as Gretzky would not need to return to the junior level, albeit with the caveat that such previously underaged players were supposed to be placed into the 1979 NHL Entry Draft pool. Nevertheless, to avoid any potential for litigation over the validity of Gretzky's personal services contract the Oilers were allowed to keep him on their roster as one of their priority selections. In exchange for agreeing to keep Gretzky off the draft board, the NHL placed Edmonton at the bottom of the draft order. The WHA completed the playoffs of its final season as planned. The Oilers reached the Avco World Trophy finals (the only WHA championship series appearance for the franchise), where they lost to the Winnipeg Jets in six games.

Эдмонтон Ойлерс (1979-1988)

Гретцкидің WHA-дағы жетістіктері НХЛ-ге көшті, дегенмен кейбір сыншылар оның үлкен, қатал және дағдылы лига саналатын бұл лигада күреседі деп болжады. Өзінің алғашқы НХЛ маусымында, 1979–80 жылдары, Гретцки НХЛ-дің ең құнды ойыншысы ретінде Харт мемориалдық трофейімен марапатталды (сегізден біріншісі) және Марсель Дионнемен бірдей 137 ұпай жинады. Гретцки 79 ойын өткізсе, Дионне 80 ойын өткізді, бірақ Дионне Арт Росс трофейін жеңіп алды, себебі ол көбірек гол соқты (53-51). Бұл маусым әлі күнге дейін НХЛ тарихында бірінші жыл ойыншысының ең жоғары көрсеткіші болып табылады. Гретцки 50 гол соққан ең жас ойыншы атанды, бірақ ол өткен жылы WHA-да ойнағандықтан, ең жақсы НХЛ жаңашылына берілетін Кальдер мемориалдық трофейіне үміткер бола алмады. Кальдер трофейінің иегері Бостон Брюинс командасының қорғаушысы Рей Бурк болды. Екінші маусымында Гретцки 164 ұпай жинап, Арт Росс жүлдесін жеңіп алды (бір-бірінен кейін жеті рет). Ол Бобби Оррдың бір маусымдағы (102) және Фил Эспозитоның бір маусымдағы (152) ұпайлар бойынша рекордтарын жаңартты. Ол екінші рет Харт трофейін жеңіп алды. Сол маусымның соңында Гретцки 1982 жылдың 24 ақпанында Эспозитоның бір маусымдағы ең көп гол соққан (76) рекордын бұзып, Буффало Сэйбрс командасын 6–3 есебімен жеңуге көмектесті. 1981–82 маусымын 80 ойында 92 гол, 120 пас және 212 ұпаймен аяқтады, НХЛ тарихында екі жүз ұпайдан асып түскен жалғыз ойыншы атанды. Сол жылы Гретцки Associated Press жылдың үздік спортшысы атағын алған алғашқы хоккейші және алғашқы канадалық болды. Ол сондай-ақ Sports Illustrated журналының 1982 жылғы "Жылдың спортшысы" атанды. "Канадалық баспасөз" Гретцкиді 1982 жылғы "Жылдың жаңалықтарын жасаушысы" деп таныды. Келесі маусымдарда Гретцки өзінің пас беру рекордын тағы үш рет жаңартты (1982–83 маусымында 125, 1984–85 маусымында 135 және 1985–86 маусымында 163); ол сондай-ақ 1986–87 маусымында 121 паспен және 1990–91 маусымында 122 паспен бұл көрсеткішті (120 пас) жақсартты, ал ұпайлар бойынша рекордын тағы бір рет (1985–86 маусымында 215 ұпай) жаңартты. Эдмонтон командасында ойнауын аяқтаған кезде, ол 49 НХЛ рекордын жеке немесе бөлісіп сақтады. Эдмонтон Ойлерс соңғы WHA маусымында жалпы есеп бойынша бірінші орын алды. Олар НХЛ-ге қосылғанда бірден сол жетістікке қол жеткізе алмады, бірақ төрт маусым ішінде Стэнли кубогы үшін күресе бастады. Ойлерс командасы Гретцкиден басқа, болашақ Атақтылар залына енетін Марк Мессье, Гленн Андерсон және Джари Курри сияқты шабуылшылар, Пол Коффи қорғаушысы және Грант Фур қақпашысы сияқты жас және күшті ойыншылардан тұрды. Гретцки 1983 жылдан 1988 жылға дейін команда капитаны болды. 1983 жылы олар Стэнли кубогының финалына дейін жетті, бірақ үш мәрте чемпион атанған Нью-Йорк Айлендс командасынан жеңіліс тапты. Келесі маусымда Ойлерс тағы да Айлендс командасымен финалда кездесіп, бұл жолы Стэнли кубогын жеңіп алды, бұл жеті жылдың ішінде алғашқысы болды. Гретцки 1984 жылдың 25 маусымында хоккей спортына қосқан үлесі үшін Канада орденінің офицері атанды. Орденді табыстау рәсімі әдетте хоккей маусымында өтетіндіктен, ол бұл құрметті қабылдау үшін 13 жыл 7 ай және екі генерал-губернатор күтуге мәжбүр болды. 2009 жылы ол "хоккей әлеміне, әсіресе барлық уақыттағы ең үздік ойыншылардың бірі ретінде, сондай-ақ қайырымдылықпен айналысуымен, еріктілікпен және көптеген жастар үшін үлгі болуымен" Канада орденінің серіктесі атанды. 1981–82 және 1986–87 жылдар аралығында Гретцки НХЛ-де соққан голдарының саны бойынша бес рет көшбасшы болды. Ойлерс Гретцкимен бірге Стэнли кубогын тағы үш рет жеңіп алды: 1985, 1987 және 1988 жылдары. Ойлерс НХЛ-ге қосылғанда, Гретцки Ойлерс командасының иесі Питер Поклингтонмен жасасқан жеке қызмет көрсету шарты бойынша ойнауын жалғастырды. Бұл келісім 1980-ші жылдардың ортасында, әсіресе Поклингтонның осы келісімшартты Альбертаның қазыналық бөлімінен 31 миллион долларлық несие алу үшін кепіл ретінде пайдаланғаны туралы хабарлар тарағаннан кейін, күшейтілген бақылауға алынды. НХЛ-де қаржы институты Поклингтон банкрот болған жағдайда Гретцкидің құқықтарына талап етуі мүмкін деген алаңдаушылық күшейгенімен қатар, Гретцки мен оның кеңесшілерінің наразылығы да артып, 1987 жылы Гретцки мен Поклингтон жеке қызмет көрсету шартын стандартты НХЛ шартымен ауыстыруға келісті.

Gretzky's success in the WHA carried over into the NHL, despite some critics suggesting he would struggle in what was considered the bigger, tougher, and more talented league. In his first NHL season, 1979–80, Gretzky was awarded the Hart Memorial Trophy as the NHL's Most Valuable Player (the first of eight in a row) and tied for the scoring lead with Marcel Dionne with 137 points. Although Gretzky played 79 games to Dionne's 80, Dionne was awarded the Art Ross Trophy because he had scored more goals (53 to 51). The season still stands as the highest point total by a first year player in NHL history. Gretzky became the youngest player to score 50 goals, but was not eligible for the Calder Memorial Trophy, given to the top NHL rookie, because of his previous year of WHA experience. The Calder was instead awarded to Boston Bruins defenceman Ray Bourque. In his second season, Gretzky won the Art Ross (the first of seven consecutive) with a then record 164 points, breaking both Bobby Orr's record for assists in a season (102) and Phil Esposito's record for points in a season (152). He won his second straight Hart Trophy. Later that season, Gretzky broke Esposito's record for most goals in a season (76) on February 24, 1982, scoring three to help defeat the Buffalo Sabres 6–3. He ended the 1981–82 season with records of 92 goals, 120 assists, and 212 points in 80 games, becoming the only player in NHL history to break the two hundred point mark. That year, Gretzky became the first hockey player and first Canadian to be named Associated Press Male Athlete of the Year. He was also named 1982 "Sportsman of the Year" by Sports Illustrated. The Canadian Press also named Gretzky Newsmaker of the Year in 1982. The following seasons saw Gretzky break his assists record three more times (125 in 1982–83, 135 in 1984–85 and 163 in 1985–86); he also bettered that mark (120 assists) in 1986–87 with 121 and 1990–91 with 122, and his point record one more time (215, in 1985–86). By the time he finished playing in Edmonton, he held or shared 49 NHL records. The Edmonton Oilers finished first overall in their last WHA regular season. The same success was not immediate when they joined the NHL, but within four seasons, the Oilers were competing for the Stanley Cup. The Oilers were a young, strong team featuring, in addition to Gretzky, future Hall of Famers including forwards Mark Messier, Glenn Anderson and Jari Kurri; defenceman Paul Coffey; and goaltender Grant Fuhr. Gretzky was its captain from 1983 to 1988. In 1983, they made it to the Stanley Cup Finals, only to be swept by the three time defending champion New York Islanders. The following season, the Oilers met the Islanders in the Finals again, this time winning the Stanley Cup, their first of five in seven years. Gretzky was named an officer of the Order of Canada on June 25, 1984, for outstanding contribution to the sport of hockey. Since the Order ceremonies are always held during the hockey season, it took 13 years and 7 months—and two Governors General—before he could accept the honour. He was promoted to Companion of the Order of Canada in 2009 "for his continued contributions to the world of hockey, notably as one of the best players of all time, as well as for his social engagement as a philanthropist, volunteer and role model for countless young people". Five times between 1981–82 and 1986–87, Gretzky led the NHL in goals scored. The Oilers also won the Stanley Cup with Gretzky three additional times: in 1985, 1987 and 1988. When the Oilers joined the NHL, Gretzky continued to play under his personal services contract with Oilers owner Peter Pocklington. This arrangement came under increased scrutiny by the mid 1980s, especially following reports that Pocklington had used the contract as collateral to help secure a $31 million loan with the Alberta Treasury Branches. Amid growing concern around the NHL that a financial institution might be able to lay claim to Gretzky's rights in the event the heavily leveraged Pocklington were to declare bankruptcy, as well as growing dissatisfaction on the part of Gretzky and his advisers, in 1987, Gretzky and Pocklington agreed to replace the personal services contract with a standard NHL contract.

Гретцки ережесі

1985 жылдың маусым айында 1985-86 маусымда қолданысқа енгізілетін бес ереже өзгерісінің бір бөлігі ретінде НХЛ Басқармасы өтемақы айыппұлдарын енгізу туралы шешім қабылдады, онда бірдей уақытта берілген айыппұлдар кезінде екі команда да ойыншысын жоғалтпады. Өтемақы айыппұлдарын қолданудың нәтижесі НХЛ-де бірден сезілді, себебі 1980-жылдардың басында Гретцки дәуіріндегі «Ойлерс» командасы қарсыласымен төртке қарсы төрт немесе үшке қарсы үш жағдайына түскенде, олар мұздағы кеңістікті гол соғу үшін жиі пайдаланды. Гретцки Харт мемориалдық трофейін алғаннан кейін бір күн өткен соң баспасөз мәслихатын өткізіп, бұрын үлкен пайда көріп келген командалар мен ойыншыларды жазалағаны үшін НХЛ-ді сынады. Бұл ереже өзгерісі «Гретцки ережесі» деп аталды. 1992-93 маусымында бұл ереже кері қайтарылды.

"Көлік"

1988 жылы «Ойлерс» командасы Стэнли кубогын жеңгеннен кейін екі сағат өткен соң Гретцки әкесінен «Ойлерс» оны басқа командаға сатуды жоспарлап отырғанын естіді. Уолтер Гретцки Скальбаниядан бұл туралы бірнеше ай бұрын білген, бірақ Уэйннің ренжімеуі үшін одан жасырған. Уолтердің сөзіне қарағанда, Уэйнге Лос-Анджелес, Детройт және Ванкувер командаларына қызығушылық танылған, ал Поклингтонның басқа бизнес жобалары жақсы жүрмегендіктен ақшаға мұқтаж болған. Басында Гретцки Эдмонтоннан кеткісі келмеді, бірақ бал айы кезінде Лос-Анджелес «Кингс» командасының иесі Брюс Макналл оған қоңырау шалып, келісімді талқылауға рұқсат сұрады. Гретцки Макналлға келісімге қол жеткізу үшін Марти Максорли мен Майк Крушельницкидің Лос-Анджелесте оның командаластары болуы шарт екенін айтты. Макналл да, Поклингтон да осы талапқа келісті. Екі иеленушінің арасындағы сауда-саттық аяқталғаннан кейін, соңғы бір талап орындалуы керек еді: Гретцки Поклингтонға қоңырау шалып, сауда жасауды сұрауы керек еді. Поклингтон «Ойлерс» командасының бас менеджері және бас жаттықтырушысы Сатерге Гретцкиді Лос-Анджелес командасына сату жоспарлары туралы айтқанда, Сатер келісімді тоқтатуға тырысты, бірақ Гретцки келіссөздерге қатысқанын білген соң, ол өз көзқарасын өзгертті және алмасу шарты ретінде Люк Робитайльді сұрады. «Кингс» бас тартты, оның орнына Джимми Карсонды ұсынды. 1988 жылдың 9 тамызында, НХЛ тарихында маңызды өзгерістерді баяндаған саудада, «Ойлерс» Гретцкиді (Максорли мен Крушельницкимен бірге) қарсылас «Кингс» командасына Карсон, Мартин Желинас, 15 миллион доллар және 1989 жылғы «Кингс» командасының бірінші раундтағы таңдау құқығы үшін сатты (кейін «Нью-Джерси Девилс» командасына сатылды, олар осы құқықты Джейсон Миллерді таңдау үшін пайдаланды), сондай-ақ 1991 (Мартин Ручинскийді таңдады) және 1993 (Ник Стайдухарды таңдады) жылдары да таңдау құқығы берілді. Бұл жайт канадалықтардың наразылығын тудырды, тіпті Жаңа демократиялық партияның жетекшісі Нельсон Риис үкіметтен бұл сауданы тоқтатуды талап етті, ал Поклингтонның суреті Нортлендс Колизейінің сыртында өртелді. Арена толып, 17 503 көрермен жиналды, бұл «Ойлерс» командасының сол кезге дейінгі ең көп көрермен жинаған ойыны болды. Оның алғашқы ойынға шығуына, шайбаға тиюіне, екі нәтижелі пасқа және Марк Мессиенің Гретцкиді тақтаға түсіруіне зор қолдау көрсетілді. Ойыннан кейін Гретцки өзінің патриотизмін растауға мүмкіндік алды: «Мен әлі де канадалық болғанымды мақтан тұтамын. Мен өз елімді тастап кеткен жоқпын. Мен сатылып кеттім, себебі мені алмастырды, менің жұмысым да сол жерде. Бірақ мен жан-тәніммен канадалықпын. Канадалықтар мұны түсінер деп үміттенемін». 1988-1989 жылғы маусымнан кейін Нортлендс Колизейінің сыртында Стэнли кубогын басына көтеріп тұрған Гретцкидің толық мөлшердегі қоладан жасалған мүсіні орнатылды.

Two hours after the Oilers won the Stanley Cup in 1988, Gretzky learned from his father that the Oilers were planning to deal him to another team. Walter Gretzky had known for months after having been tipped off by Skalbania, but kept the news from Wayne so as not to upset him. According to Walter, Wayne was being "shopped" to Los Angeles, Detroit, and Vancouver, and Pocklington needed money as his other business ventures were not doing well. At first, Gretzky did not want to leave Edmonton, but he received a call while on his honeymoon from Los Angeles Kings owner Bruce McNall, who asked permission to meet and discuss the deal. Gretzky informed McNall that his prerequisites for a deal to take place were that Marty McSorley and Mike Krushelnyski join him as teammates in Los Angeles. Both McNall and Pocklington quickly agreed. After the details of the trade were finalized by the two owners, one final condition had to be met: Gretzky had to call Pocklington and request a trade. When Pocklington told Oilers general manager and head coach Sather about his plans to trade Gretzky to Los Angeles, Sather tried to stop the deal, but when he found out that Gretzky had been involved in the negotiations, he changed his attitude and requested Luc Robitaille in exchange. The Kings refused, instead offering Jimmy Carson. On August 9, 1988, in a move that heralded significant change in the NHL, the Oilers traded Gretzky (along with McSorley and Krushelnyski) to the rival Kings for Carson, Martin Gélinas, $15 million in cash, and the Kings' first round draft picks in 1989 (later traded to the New Jersey Devils, who used it to select Jason Miller), 1991, (used to select Martin Ručinský), and 1993, (used to select Nick Stajduhar). upset Canadians to the extent that New Democratic Party House Leader Nelson Riis demanded the government block it, and Pocklington was burned in effigy outside Northlands Coliseum. The arena was sold out, and the attendance of 17,503 was the Oilers' biggest crowd ever to that date. Large cheers erupted for his first shift, his first touch of the puck, his two assists, and Mark Messier's body check of Gretzky into the boards. After the game, Gretzky took the opportunity to confirm his patriotism: "I'm still proud to be a Canadian. I didn't desert my country. I moved because I was traded and that's where my job is. But I'm Canadian to the core. I hope Canadians understand that." After the 1988–89 season, a life sized bronze statue of Gretzky was erected outside Northlands Coliseum, holding the Stanley Cup over his head.

Лос-Анджелес Кингс (1988-1996)

"Кингс" командасы Гретцкиді қосымша капитан етіп тағайындады. Ол бірден мұзда әсерін көрсетті, алғашқы рет гол соққанда көзге түсті. "Кингс" тамаша старт алып, плей-оффқа өту үшін қатарынан төрт ойын жеңіске жетті. Гретцки НХЛ мансабында екінші рет екінші орынды иеленді, бірақ "Питтсбург Пингвинс" командасының Марио Лемьеден (199 ұпай) ең бағалы ойыншы ретінде Харт Трофисі үшін шамалы артық баллмен жеңіп алды. Стэнли кубогының қорғаушы чемпионы "Эдмонтон Ойлерс" командасына қарсы Смит дивизионының жартылай финалында, Гретцки "Кингс" командасын бұрынғы командасының үстінен сенімді жеңіске жеткізді, команданың 3–1 есебімен жеңілістен кейін 4–3 есебімен жеңуіне бастаушылық етті. Ол "Эдмонтон" оны ықыласпен қарсы алатынына қорқыныш білдірді, бірақ олар оны асыға күтті. Содан кейін "Кингс" командасын "Калгари Флеймс" жеңіп, алғашқы Стэнли кубогын жеңіп алды. 1990 жылы Associated Press Гретцкиді онжылдықтың үздік ер спортшысы деп атады. "Кингс" командасы қатарынан екінші жылғы бірінші раундта қорғаушы чемпионды жеңіп, алты ойында "Флеймс" командасын жеңді, бірақ екінші жыл қатарынан маусымы екінші раундта аяқталды, бұл жолы Гретцкидің бұрынғы командасының қолынан. "Ойлерс" командасы бесінші кубокты жеңіп алды (және Гретцкисіз алғашқысы). Чемпионаттан кейінгі сұхбатында Мессье (саудадан кейін "Эдмонтон" командасының капитаны болған) кубок жеңісін Гретцкиге арнады. Гретцкидің Лос-Анджелестегі алғашқы маусымында бұрын хоккейге қызығушылық танытпаған қалада көрермендер мен жанкүйерлердің саны айтарлықтай өсті. "Кингс" командасы көптеген ойындарда толық сатылымды көрсетті. Көптеген адамдар Гретцкидің келуін дәстүрлі емес американдық хоккей нарықтарын "НХЛ картасына" енгізгенімен байланыстырады. Гретцкидің Лос-Анджелестегі кезеңінде Калифорнияда тағы екі НХЛ франшизасы құрылды ("Анахайм Майті Дакс" және "Сан-Хосе Шаркс"), сондай-ақ оның Оңтүстік Калифорниядағы танымалдылығы лиганың АҚШ-тың басқа аймақтарында команда құруына түрткі болды. Гретцки 1992–93 жылғы маусымның көп бөлігінде арқасының жарақатынан қалыс қалды (6 қаңтарда қайта оралды, бұл оның НХЛ-дегі 1000-ші ойыны болды), ал 65 ұпай жинауы 13 жылдық рекордтық тізімді аяқтады, онда ол әр маусымда кемінде 100 ұпай жинады. Дегенмен, ол плей-оффта жақсы өнер көрсетті, әсіресе Кемпбелл конференциясының финалындағы жетінші ойында "Торонто Мейпл Лифс" командасына қарсы хет-трик жасады. Келесі маусымда Гретцки Горди Хоудың 801 голдан тұратын рекордтық көрсеткішін жаңартты және гол соғу бойынша жеңіске жетті. 1994 жылы қаржылық қиындыққа тап болған Макналл "Кингс" командасын сатуға мәжбүр болды, содан кейін Гретцкидің команданың жаңа иелерімен қарым-қатынасы шиеленісті болды. Макналл мен жаңа меншік тобының басқаруымен команданың қаржылық жағдайы тұрақсыз болды, тіпті ойыншыларға жалақы төлеуде қиындықтар туды. Соңында, 1996 жылдың басында Гретцки ауысуды сұрады.

The Kings named Gretzky their alternate captain. He made an immediate impact on the ice, scoring on his first shot on goal in the first regular season game. The Kings got off to their best start ever, winning four straight en route to qualifying for the playoffs. For only the second time in his NHL career, Gretzky finished second in scoring, but narrowly edged the Pittsburgh Penguins' Mario Lemieux (who scored 199 points) for the Hart Trophy as MVP. Despite being underdogs against the defending Stanley Cup champion Edmonton Oilers in the Smythe Division semifinals, Gretzky led the Kings to a shocking upset of his old squad, spearheading the Kings' return from a 3–1 series deficit to win the series 4–3. He was nervous Edmonton would greet him with boos, but they were eagerly waiting for him. The Kings were then swept by the Calgary Flames, who went on to win their first Stanley Cup. In 1990, the Associated Press named Gretzky Male Athlete of the Decade. For the second year in a row, the Kings eliminated the defending champions in the first round when they defeated the Flames in six games, but also for the second year in a row their season ended in a second round sweep, this time at the hands of Gretzky's former team. The Oilers went on to win their fifth Cup (and first without Gretzky). In his post championship interview, Messier (who had replaced Gretzky as Edmonton's captain following the trade) dedicated the Oilers' Cup win to him. Gretzky's first season in Los Angeles saw a marked increase in attendance and fan interest in a city not previously known for following hockey. The Kings now boasted of numerous sellouts. Many credit Gretzky's arrival with putting non traditional American hockey markets on "the NHL map"; not only did California receive two more NHL franchises (the Mighty Ducks of Anaheim and San Jose Sharks) during Gretzky's tenure in Los Angeles, but his popularity in Southern California proved to be an impetus in the league establishing teams in other parts of the U. S. Sun Belt. Gretzky was sidelined for much of the 1992–93 regular season with a back injury (he returned on January 6, 1993, which was also his 1,000th NHL game), and his 65 point output ended a record 13 year streak in which he recorded at least 100 points each season. However, he performed well in the playoffs, notably when he scored a hat trick in game seven of the Campbell Conference Finals against the Toronto Maple Leafs. The next season, Gretzky broke Gordie Howe's career goal scoring record of 801, and won the scoring title, After the financially troubled McNall was forced to sell the Kings in 1994, Gretzky's relationship with the Kings' new owners grew strained. Under both McNall and the new ownership group, the team was fiscally unstable, to the point that paychecks to players bounced. Finally, in early 1996, Gretzky requested a trade.

Сент-Луис блюздері (1996)

1996 жылғы 27 ақпанда Гретцки Патрис Тардиф, Роман Вопат, Крейг Джонсон және екі таңдау құқығы (Питер Хоган және Мэтт Зультек) үшін сауда арқылы «Сент-Луис Блюз» клубына қосылды. Сауда кезінде «Блюз» және «Нью-Йорк Рейнджерс» клубтары ең басты үміткерлер болып көзге түсті, бірақ «Блюз» оның жалақы талаптарын қанағаттандырды. Гретцки бірден команда капитаны болып тағайындалды. Ол команда үшін реттегі ойындар мен плей-оффта 31 ойында 37 ұпай жинады. Дегенмен, барлығы күткендей, қанат шегі Брет Халлмен арадағы үйлесімділік қалыптаспады. Гретцки карьерасында алғаш рет бас жаттықтырушысынан көпшілік алдында сын естіді. Майк Кинан өзі де, Гретцки де «Блюз» клубына қосылғанға дейін, тіпті Канада құрамасымен халықаралық турнирлерде Гретцкиді жаттықтырған кезде де, жаттықтыру стилін өзгертуден бас тартты. Сондықтан Гретцкидің Кинанмен кәсіби қарым-қатынасы ешқашан тым жақсы болған жоқ, ал жаттықтырушының ашық айтқан сынды пікірлері Гретцки еркін агент мәртебесіне ие болғаннан кейін «Сент-Луис» клубында қалу мүмкіндігін толығымен жойды. Гретцки «Блюз» клубымен 15 миллион долларлық үш жылдық келісімшартты қабылдамады, және 21 шілдеде еркін агент ретінде «Нью-Йорк Рейнджерс» клубымен келісімшартқа отырды, ол бұл клубқа бұрынғы «Ойлерс» командасының ойыншысы Марк Мессье (және бұрынғы «Кингс» командасының ойыншысы Люк Робитайл) қосылды. Келісімшарт екі жылға 8 миллион доллар (премиумдық сыйлықтармен қоса) шамасында болды.

Нью-Йорк Рейнджерс (1996 1999)

Гретцки кәсіби карьерасын «Нью-Йорк Рейнджерс» командасында аяқтады, онда ол соңғы үш маусым ойнады және 1997 жылы командаға Шығыс конференциясының финалына жетуге көмектесті. «Рейнджерс» Конференция финалында «Филадельфия Флайерс» командасына бес ойында есе жіберді, бірақ Гретцки плей-оффта 10 гол мен 10 нәтижелі паспен «Рейнджерс» командасын жетектеді. 1998 жылы капитан Брайан Литч жарақат алып, құрамнан шыққанда ол уақытша капитандыққа тағайындалды. 1996–97 маусымынан кейін Марк Мессье «Ванкувер Канукс» командасымен еркін агент ретінде келісімшартқа отырды, бұл Мессье мен Гретцкидің бір маусымдық қысқа қайта қосылуына нүкте қойды. 1997 жылғы плей-офф Гретцкидің ойыншы ретіндегі соңғы маусымы болды, ал «Рейнджерс» 2006 жылға дейін плей-оффқа қайта оралмады, Гретцки зейнеткерлікке шыққаннан кейін. Жаромир Ягрмен бірге 1997–98 маусымында 67 нәтижелі паспен НХЛ-де көшбасшы болды. Бұл Гретцкидің 19 маусым ішінде лиганың статистикалық көрсеткіштері бойынша көшбасшы болуының 16-шы реті болды. 1997 жылы, зейнеткерлікке шығуға дейін, «The Hockey News» журналы 50 хоккей сарапшысынан (бұрынғы НХЛ ойыншылары, ағымдағы және бұрынғы жазушылар, комментаторлар, жаттықтырушылар және хоккей басшылары) тұратын комиссия құрды. Комиссия НХЛ тарихындағы 50 ең үздік ойыншыны анықтап, рейтингтеді. Сарапшылар Гретцкиді бірінші орынға қойды. 1998–99 маусымы оның кәсіби ойыншы ретіндегі соңғы маусымы болды. Ол осы соңғы маусымда бір маңызды жетістікке қол жеткізді – Горди Хоудың 1071 голдан тұратын жалпы (регулярлық маусым және плей-офф) рекордтық көрсеткішін бұзды. Гретцки осы маусымда гол соғуда қиындыққа тап болды және бар болғаны тоғыз гол соқты, нәтижесінде ол бір ойында кем дегенде бір ұпай жинамаған жалғыз маусымды өткізді. Бірақ оның соңғы голы оның НХЛ/WHA мансабындағы ұпайларын 1072-ге жеткізді, бұл Хоу көрсеткен нәтижеден бірге артық. Маусым аяқталуға жақын, БАҚ Гретцки зейнеткерлікке шығады деген болжам жасады, бірақ ол зейнеткерлік туралы мәлімдеме жасаудан бас тартты. Оның Канададағы соңғы НХЛ ойыны 1999 жылдың 15 сәуірінде «Оттава Сенаторс» командасымен 2:2 есебімен тең түскен кезде болды, бұл «Рейнджерс» командасының маусымның соңғы ойындарының бірі еді. Ойыннан кейін, әдеттегі үш жұлдызды тағайындау рәсімінен ауытқып, Гретцкиге барлық үш жұлдыз берілді. Нью-Йоркке оралғаннан кейін Гретцки «Рейнджерс» командасының маусымның соңғы ойынынан кейін зейнеткерлікке шығатынын мәлімдеді. Гретцкидің мансабындағы соңғы ойын 1999 жылдың 18 сәуірінде Мэдисон Сквер Гарденде «Питтсбург Пингвинс» командасына қарсы өткен овертаймдағы 2:1 есебімен жеңіліс болды. Ойынға екі американдық команда қатысқанмен, екі ұлттық әнұран да ойналды, ал Гретцкидің кетуіне орай әннің мәтіні сәл өзгертілді. «O Canada, we stand on guard for thee» деген сөздің орнына Брайан Адамс: «Біз сені сағынамыз, Уэйн Гретцки» деп айтты. Джон Амиранте орындаған «The Star-Spangled Banner» әніне «Уэйн Гретцкидің жерінде» деген сөздер қосылды. Гретцки өзінің мансабын соңғы ұпаймен аяқтады, ол Брайан Литч соққан жалғыз «Нью-Йорк» голына нәтижелі пас берді. Канада қола медальді жеңіп алды. Гретцки 1981 жылғы Канада кубогында Канада ұлттық құрамасымен дебют жасады. Ол турнирде 12 ұпай жинап, екінші орынға ие болды, бірақ кеңестік құрамадан жеңілді. Канада құрамасынан үміттер жоғары болды, бірақ команда жартылай финалда Чехияға ұтылып қалды. Ойын ұзартудан кейін 1:1 есебімен атыс-шабуылға түсті, бірақ жаттықтырушы Марк Кроуфорд Гретцкиді бес оқшының бірі ретінде таңдамады, олардың барлығы гол соғудан мүлттырды. Содан кейін Канада құрамасы қола медаль үшін өткен ойында Финляндияға 3:2 есебімен жеңіліп, медальсыз қалды. Олимпиада Гретцкидің халықаралық аренадағы сегізінші және соңғы қатысуы болды, ол алты ойында төрт нәтижелі пас берді. Ол халықаралық ойындардағы ең көп гол (20), ең көп нәтижелі пас (28) және ең көп ұпай (48) жинаған рекордтармен зейнеткерлікке шықты.

Gretzky ended his professional playing career with the New York Rangers, where he played his final three seasons and helped the team reach the Eastern Conference Finals in 1997. The Rangers were defeated in the Conference Finals in five games by the Philadelphia Flyers, despite Gretzky leading the Rangers in the playoffs with 10 goals and 10 assists. except for a brief period as acting captain in 1998 when captain Brian Leetch was injured and out of the line up. After the 1996–97 season, Mark Messier signed a free agent contract with the Vancouver Canucks, ending the brief reunion of Messier and Gretzky after just one season. The 1997 playoff run was Gretzky's last as a player, and Rangers did not return to the playoffs until 2006, well after Gretzky retired. Along with Jaromir Jagr, he topped the NHL in 1997–98 with 67 assists. It was the 16th time in 19 seasons that Gretzky earned at least a share of the league lead in the statistic. In 1997, before his retirement, The Hockey News named a committee of 50 hockey experts (former NHL players, past and present writers, broadcasters, coaches, and hockey executives) to select and rank the 50 greatest players in NHL history. The experts voted Gretzky number one. The 1998–99 season was his last as a professional player. He reached one milestone in this last season, breaking the professional total (regular season and playoffs) goal scoring record of 1,071, which had been held by Gordie Howe. Gretzky was having difficulty scoring this season and finished with only nine goals, contributing to this being the only season in which he failed to average at least a point per game, but his last goal brought his scoring total for his combined NHL/WHA career to 1,072, one more than Howe. As the season wound down, there was media speculation that Gretzky would retire, but he refused to announce his retirement. His last NHL game in Canada was on April 15, 1999, a 2–2 tie with the Ottawa Senators and the Rangers' second to last game of the season. Following the contest, in a departure from the usual three stars announcement, Gretzky was awarded all three stars. Upon returning to New York, Gretzky announced he would retire after the Rangers' last game of the season. The final game of Gretzky's career was a 2–1 overtime loss to the Pittsburgh Penguins on April 18, 1999, in Madison Square Garden. Although the game involved two American teams, both national anthems were played, with the lyrics slightly adjusted to accommodate Gretzky's departure. In place of the lyrics "O Canada, we stand on guard for thee", Bryan Adams ad libbed, "We're going to miss you, Wayne Gretzky". "The Star Spangled Banner", as sung by John Amirante, was altered to include the words "in the land of Wayne Gretzky". Gretzky ended his career with a final point, assisting on the lone New York goal scored by Brian Leetch. Canada finished with the bronze medal. Gretzky debuted with the Canadian national team at the 1981 Canada Cup. He led the tournament in scoring with 12 points en route to a second place finish to the Soviet Union, Expectations were high for the Canadian team, but the team lost to the Czech Republic in the semi finals. The game went to a shootout with a 1–1 tie after overtime, but Gretzky was controversially not selected by coach Marc Crawford as one of the five shooters, all of whom failed to score. Team Canada then lost the bronze medal game 3–2 to Finland to finish without a medal. The Olympics marked Gretzky's eighth and final international appearance, finishing with four assists in six games. He retired from international play holding the records for most goals (20), most assists (28), and most overall points (48) in best on best hockey.

Ойын стилі

Гретцкидің дене бітімі мен күші әсерлі емес еді, тіпті НХЛ-дегі орташа көрсеткіштен де төмен еді, бірақ ол ойын тарихындағы ең зиялы ойыншы деп есептеледі. Оның ойынды түсіну қабілеті мен жағдайға қарай ойынды өзгерте білуі теңдессіз болды, ол шайба қайда бағытталатынын болжай біліп, дұрыс уақытта дұрыс шешім қабылдады. Хоккейдегі ең шығармашыл ойыншылардың бірі деп саналды. "Оның не істейтінін болжау мүмкін емес", - деді хоккейдің Даңқ залының мүшесі Игорь Ларионов. "Ол үнемі жаңа нәрселер ойлап табатын. Ол мұзға шыққан сайын, спонтанды шешімдер қабылдады. Міне, осының арқасында ол керемет ойыншы болды". Гретцкидің жағдайға қарай ойынды өзгерте білу қабілеті 1998 жылы Жапонияда өткен Олимпиада ойындарында айқын көрінді. Ол мансабының соңына жақындаған тәжірибелі ойыншы болды, бірақ команда капитаны болып тағайындалмады. Алайда, турнир барысында оның ерекше дағдылары оны команданың көшбасшысына айналдырды. Канадалықтар үлкен мұз айдынына бейімделе алмады. Олар еуропалық стильдегі ойынға, жақтан жаққа жылжуға және үздіксіз, тапқыр айналымға қиналды. Бірте-бірте, ойыннан ойынға, алаңдаушылық күшейе бастағанда, Уэйн Гретцки қатарда жоғарылап көтерілді. Ол, канадалықтардың арасында жалғыз болды, үлкен мұз бетін мүмкіндіктерге толы кеңістік ретінде қабылдады, міндет емес. Оның ойынға қатысу уақыты арта түсті, оны тек көптеген ойыншылардың басынан өткенде ғана емес, екі сменаға және тіпті қорғанысқа да жіберді. Соңғы кезеңде Уэйн Гретцки мұз үстінде де, одан тыс жерде де көшбасшылыққа ие болды. Ол керемет шеберлікпен пас берді және шайбаны соқты. Даңқ залының мүшесі, қорғаушы Бобби Орр Гретцки туралы: "Ол мен көрген кез келген ойыншыдан жақсы пас береді", - деді. НХЛ-дегі алғашқы екі маусымында оның шеберлігі оған аса табысты ойыншы ретінде танылуға көмектесті, сондықтан қарсыластар шайбаны басқа ойыншыларға жіберуге тырысуын тоқтатуға күш салды. Жауап ретінде Гретцки өзі де қақпаға шайба соқты, бұл өте тиімді болды. Ол жылдам және дәл соқты. "Уэйн Гретцки НХЛ тарихындағы ең дәл гол соққан ойыншылардың бірі болды", - делінген бір өмірбаяндық еңбекте. Статистика осы пікірді растайды: бұрынғы гол соғу рекордын орнатқан Фил Эспозито 76 гол соғу үшін 550 соққы жасаса, Гретцки 76-шы голын 287 соққыдан кейін, шамамен жартысына жуық соққыдан кейін соқты. Ол бір маусымдағы рекордтық 92 голды тек 369 соққымен соқты. Канадалық журналист Питер Гзовски Гретцки уақытты баяулата алатындай көрінетінін жазды. "Гретцки мұзда істейтін әрбір қозғалысында табиғи әсемдік байқалады. Соққы жасау үшін ол бір сәт тоқтап, гольфшының ритмді қозғалысын еске түсіреді". "Гретцки осы мүмкіндікті пайдаланып, әрекеттеріне қосымша ырғақ қосады. Қақпа алдында, қақпашымен көзден көзге қарасып тұрғанда, ол шайбаны бір сәт ұстап, ойынның күтілетін ырғағын бұзады, сәтті ұзартады. Ол уақытты бұрмалайды, оны тек баяулату арқылы емес. Кейде ол шайбаны дайын емес сияқты түсіреді, оны командаласының таяғына қадамдармен жеткізеді немесе қақпашының қорғанысындағы әлсіз жерді тауып, қақпашы әрекет етуге үлкермес бұрын шайбаны соғады". Бақылаушылар Гретцкидің мұздағы басқа ойыншылардың орналасуын бағалай білу қабілетін атап өтті, сондықтан көптеген адамдар оның қандай да бір сезімнен тыс қабылдауға ие екенін күдіктенді, ол "басының артқы жағында көздері бар" сияқты ойнады. Гретцки басқа ойыншыларды көруден гөрі сезінетінін айтты. "Мен командаласымның қайда болатынын сеземін", - деді ол. "Көп жағдайда мен тіпті қарамай-ақ, айналып өтіп кете аламын". Оның салмағы сол кездегі НХЛ-дегі орташа салмақтан төмен болды. Бірақ сол жылы Гретцки гол соғу бойынша бірінші орынды бөлісті және лиганың ең құнды ойыншысы үшін Харт Трофи жеңіп алды. Лигадағы екінші жылында, салмағы 165 фунт болған ол 164 ұпай жинап, бұрынғы бір маусымдық рекордты жаңартты. Келесі жылы (1981-82), салмағы 170 фунт болған, әлі де "орташа НХЛ ойыншысына қарағанда" жеңіл болса да, ол барлық уақыттағы гол соғу рекордын орнатып, 92 шайба соқты. Оның салмағы мансабының көп бөлігінде "шамамен 170 фунт" болды. Ол Эдмонтон Ойлерс командасындағы күш сынағында әрдайым соңғы орында болды, тек 64 кг салмақ көтере алды. Күш-қуаты жетіспесе де, Гретцкиде керемет физикалық төзімділік болды. Өзінің құрметтейтін Горди Хау сияқты, Гретцки "энергия ресурстарын тез жаңарту қабілетіне" ие болды. 1980 жылы физиолог Эдмонтон Ойлерс командасының барлық ойыншыларының қалпына келтіру қабілетін сынағанда, Гретцки көрсеткіші соншалықты жоғары болды, физиолог машинаның бұзылғанын ойлады. Оның төзімділігін оның ойын соңында жиі гол соғуынан да көруге болады. Ол 92 гол соққан жылы, 22 голды бірінші кезеңде, 30 голды екінші кезеңде, ал 40 голды үшінші кезеңде соқты. Қорғаушылар Гретцкиді ұстау өте қиын болды. 205 фунт (93 кг) салмақты Денис Потвин, Даңқ залының мүшесі, Гретцкиді ұстауға тырысуды "тұманды құшақтауға" теңеді. "Оны көрдің, бірақ ұстауға тырысқанда қолыңда ештеңе сезілмейді, тек суық ғибрат ғана". Гретцкиге Эдмонтон Ойлерс командасының мықты ойыншылары Дэйв Семенко мен Марти Максорли көмектесті. Соңғысы 1988 жылы Гретцкимен бірге Лос-Анджелес Кінгс командасына ауыстырылды, онда ол бірнеше жыл бойы сол қорғаушы рөлін атқарды. Бірақ Гретцки әділетсіз шабуылдарға қарсы шықты. "Егер біреу оған шабуыл жасаса, Уэйн оны ұялтатын", - деді бұрынғы ойыншы Ли Фоглин. "Ол оған алты немесе жеті ұпай жинап беретін. Мен оны түндер бойы көріп отырдым".

Gretzky's size and strength were unimpressive—in fact, far below average for the NHL—but he is widely considered the smartest player in the history of the game. His reading of the game and his ability to improvise on the fly were unrivaled, and he could consistently anticipate where the puck was going to be and execute the right move at the right time. He was also considered one of the most creative players in hockey. "You never knew what he was going to do", said hockey Hall of Famer Igor Larionov. "He was improvising all the time. Every time he took the ice, there was some spontaneous decision he would make. That's what made him such a phenomenal player." Gretzky's ability to improvise came into the spotlight at the 1998 Olympics in Japan. Then an older player in the sunset of his career, he had been passed over for the captaincy of the team. But as the series continued, his unique skills made him a team leader. The Canadians had trouble with the big ice. They had trouble with the European patterns and the lateral play and the endless, inventive cycling. Slowly, as game after game went by and the concern continued to rise, Wayne Gretzky began climbing through the line up. He, almost alone among the Canadians, seemed to take to the larger ice surface as if it offered more opportunity instead of obligation His playing time soared, as he was being sent on not just for power plays but double shifts and even penalty kills. By the final round it was Wayne Gretzky who assumed the leadership both on and off the ice. He passed and shot with prodigious skill. Hall of Fame defenceman Bobby Orr said of Gretzky, "He passes better than anybody I've ever seen." In his first two seasons in the NHL, his deft passing skills helped earn him a reputation as an ace playmaker, and so opposing defencemen focused their efforts on foiling his attempts to pass the puck to other scorers. In response, Gretzky started shooting on goal himself—and with exceptional effectiveness. He had a fast and accurate shot. "Wayne Gretzky was one of the most accurate scorers in NHL history", said one biography. Statistics support the contention: whereas Phil Esposito, who had set the previous goal scoring record, needed 550 shots to score 76 goals, Gretzky netted his 76th after only 287 shots—about half as many. He scored his all time single season record of 92 goals with just 369 shots. Veteran Canadian journalist Peter Gzowski wrote that Gretzky seemed to be able to slow down time. "There is an unhurried grace to everything Gretzky does on the ice. Winding up for the slapshot, he will stop for an almost imperceptible moment at the top of his arc, like a golfer with a rhythmic swing." "Gretzky uses this room to insert an extra beat into his actions. In front of the net, eyeball to eyeball with the goaltender he will hold the puck one extra instant, upsetting the anticipated rhythm of the game, extending the moment. He distorts time, and not only by slowing it down. Sometimes he will release the puck before he appears to be ready, threading the pass through a maze of players precisely to the blade of a teammate's stick, or finding a chink in a goaltender's armour and slipping the puck into it before the goaltender is ready to react." Commentators have noted Gretzky's uncanny ability to judge the position of the other players on the ice—so much so that many suspected he enjoyed some kind of extrasensory perception, that he played like he had "eyes in the back of his head". Gretzky said he sensed other players more than he saw them. "I get a feeling about where a teammate is going to be", he said. "A lot of times, I can turn and pass without even looking." His weight was , compared to the NHL average of at that time. But that year, Gretzky tied for first place in scoring, and won the Hart Trophy for the league's most valuable player. In his second year in the league, weighing just 165 pounds, he broke the previous single season scoring record, racking up 164 points. The next year (1981–82), at 170 pounds—still "a wisp compared to the average NHL player"—he set the all time goal scoring record, putting 92 pucks in the net. He weighed "about 170 pounds" for the better part of his career. He consistently scored last in strength tests among the Edmonton Oilers, bench pressing only 140 pounds (64 kg). Despite his lack of strength, Gretzky had remarkable physical stamina. Like his hero, Gordie Howe, Gretzky possessed "an exceptional capacity to renew his energy resources quickly." In 1980, when an exercise physiologist tested the recuperative abilities of all of the Edmonton Oilers, Gretzky scored so high that the tester said he "thought the machine had broken". His stamina is also indicated by the fact that Gretzky often scored late in the game. In the year he scored his record 92 goals, 22 of them went in the net during the first period, 30 in the second—and 40 in the third. Defencemen found Gretzky a most elusive target. The 205 pound (93 kg) Denis Potvin, a fellow Hall of Famer, compared attempting to hit Gretzky to "wrapping your arms around fog. You saw him but when you reached out to grab him your hands felt nothing, maybe just a chill." Gretzky received a good deal of cover from burly Oiler enforcers Dave Semenko and Marty McSorley. The latter was traded with Gretzky in 1988 to the Los Angeles Kings, where he played the same policeman role for several more years. But Gretzky discouraged unfair hits in another way. "If a guy ran him, Wayne would embarrass that guy", said former Oiler Lee Fogolin. "He'd score six or seven points on him. I saw him do it night after night."

Зейнеткерліктен кейін

Гретцки 1999 жылдың тамызында Канаданың мұз үстіндегі хокеейін жақсарту жолдарын талқылау үшін өткізілген Ашық мұз саммитінің құрметті төрағасы болып тағайындалды. Ол хоккейге деген сүйіспеншілікпен ойнау және жаттығу қажеттігін баса көрсетті, сондай-ақ дағдыны дамыту талантынан гөрі маңыздырақ екенін, ал Канаданың дағдыны дамыту саласында әлемдік көшбасшы болу әлеуеті бар екенін айтты. Содан кейін Даңқ залы оны соңғы ойыншы деп жариялады. 2000 жылы IIHF Даңқ залына енгізілді. Бұған қоса, Гретцкинің 99 нөмірі бар жейдесі 2000 жылғы НХЛ All Star Game-де лига бойынша зейнеткерлікке жіберілді, бұл шешім Major League Baseball-дің Джеки Робинсон киген 42 нөмірін зейнеткерлікке шығаруынан шабыттанды. 1999 жылдың қазанында Эдмонтон Гретцкиге құрмет көрсетіп, қаланың ең жұқ жүретін тас жолдарының бірі – Капилано Драйвты (Northlands Coliseum жанынан өтетін) Уэйн Гретцки Драйвы деп атады. Эдмонтон қалалық көлік басқармасы 99 нөмірі бар автобус маршрутын тағайындады, ол Уэйн Гретцки Драйвы арқылы да өтеді. 2002 жылы «Кингс» командасы жейде зейнеткерлікке шығару рәсімін өткізді және Staples Center сыртында Гретцкидің толық мөлшердегі мүсінін орнатты; рәсім Брюс МакНолл түрмедегі жазасын аяқтағаннан кейін қатыса алуы үшін кейінге шегерілді. Сондай-ақ 2002 жылы Гретцки Торонтодағы Канаданың Даңқ аллеясында жұлдызға ие болды. Оның туған қаласы Брантфорд, Онтарио, Park Road North көшесін «Wayne Gretzky Parkway» деп, ал North Park Recreation Centre орталығын «The Wayne Gretzky Sports Centre» деп атады. Брантфорд 2004 жылы Гретцкиді өз «Даңқ аллеясына» енгізді. 2010 жылдың 10 мамырында ол LA Sports & Entertainment Commission комиссиясынан «Үздік елші» сыйлығын алды. Гретцки 2017 жылы НХЛ-дің 100 ең үздік ойыншысының бірі деп танылды.

Феникс койоттары

Зейнеткерлікке шыққаннан кейін бірден бірнеше НХЛ командалары Гретцкиге команданың иелігіндегі рөл туралы ұсыныс жасады. 2000 жылдың мамырында ол көпшілік иеленуші Стив Эллменмен серіктестікке келісіп, «Феникс Койотис» командасының 10% үлесін сатып алуға келісті, соның ішінде губернатордың орынбасары, басқарушы серіктес және хоккей операцияларының басшысы міндеттерін атқарды. «Койотис» сатылымда болды және Эллман Гретцкиді Портленд, Орегон қаласына көшу мүмкіндігін болдырмауға көндірді. Гретцки өзінің ұзақ жылдар бойы сенген агенті Майкл Барнетті командаға бас менеджер ретінде қосылуға шақырды. 2005 жылы Гретцкидің «Койотис» командасының бас жаттықтырушысы болуы мүмкін деген қауесет тарады, бірақ Гретцки мен команда бұл ақпаратты жоққа шығарды. Ақырында, Гретцки 2005 жылдың 8 тамызында бас жаттықтырушы болуға келісті. Гретцки жаттықтырушылық дебютін 5 қазанда өткізіп, алғашқы ойынын 8 қазанда «Миннесота Уайлд» командасына қарсы жеңіп алды. 17 желтоқсанда ол ауырған анасының жанында болу үшін белгісіз мерзімге демалысқа шықты. Филис Гретцки 19 желтоқсанда өкпе қатерлі ісігінен қайтыс болды. Гретцки 28 желтоқсанда бас жаттықтырушы міндетін қайтадан бастады. «Койотис» командасының 2005–06 маусымның соңындағы көрсеткіші 38–39–5 болды, бұл 2003–04 жылғы көрсеткіштен 16 жеңіс көп. Гретцки жаттықтырған ойындарда команда 36–36–5 көрсеткішінде болды. Гретцкидің болашақ рөлі 2006 жылдың 31 мамырында бас жаттықтырушы лауазымында қалу үшін бес жылдық келісімшартқа қол қойғаннан кейін ғана белгілі болды. «Койотис» командасының 2006–07 маусымдағы көрсеткіші төмендеді, команда конференцияда 15-орынды иеленді. Гретцки жаттықтырушылық қызмет еткен кезеңде «Койотис» плей-оффқа қатыса алмады, ал Батыс конференциясының турнир кестесінде ең жақсы көрсеткіші 12-орынды құрады.

Қысқы Олимпиада ойындары

Гретцки 2002 жылы АҚШ-тың Юта штатындағы Солт-Лейк-Сити қаласында өткен қысқы Олимпиада ойындарында Канаданың ерлер хоккей командасының атқарушы директоры болды. 18 ақпанда ол баспасөз конференциясында командасының 1–1–1 есебімен бастауына байланысты бұқаралық ақпарат құралдары мен жанкүйерлердің пікірлеріне наразылық білдірді. Канаданың Чехиямен 3–3 есебімен тең түскеннен кейін ол өзін ұстай алмады, Канада құрамасының басқа ұлттық командалар арасындағы жағымсыз беделіне қарсы сөйледі және құрама ішіндегі келіспеушілік туралы қауесеттерді "американдық пропаганданың" нәтижесі деп атады. "Олар біздің нашар ойнағанымызды ұнатады", - деді ол американдық хоккей жанкүйерлеріне қатысты. Канада құрамасы 50 жылдан кейін алғаш рет алтын медальді жеңіп алды. Гретцки 2006 жылы Италияның Турин қаласында өткен қысқы Олимпиада ойындарында да Канаданың ерлер хоккей командасының атқарушы директоры болды, бірақ 2002 жылғы жетістігіне жете алмады; команда ширек финалда жеңіліп, медаль ұта алмады. Ол 2005 жылғы Хоккейден әлем чемпионатында Канада құрамасын басқаруға шақырылды, бірақ анасының денсаулығының нашарлығына байланысты бас тартты. Гретцки Ванкувердің 2010 жылғы қысқы Олимпиада ойындарын өткізу үшін жасаған сәтті өтінішіне елші ретінде көмектесті және Ойындарда Канаданың ерлер хоккей командасының арнайы кеңесшісі болып тағайындалды. Ойындардың ашылу салтанатында Гретцки, баскетболшы Стив Нэш, шаңғышы Нэнси Грин және конькиші Катриона Ле Мей Доан бірлесіп BC Place салтанатты орталығында Олимпиадалық қазанды жақты. BC Place жабық стадион болғандықтан және Олимпиада ережелері қазанның жарығын жұртшылыққа көрінуі керек болғандықтан, Гретцки стадионнан шығарылып, Ванкувер конгресс орталығының сыртында орналасқан екінші, ашық қазанды жағуға жіберілді, осылайша ол де-факто соңғы шамшырақ ұстаушысы болды.

Оқушылар ойыны

Гретцки бұрын "көне ойыншылардың көрмелік ойындарына" қатыспайтынын мәлімдегенімен, 2003 жылғы 22 қарашада ол Эдмонтон Ойлерс клубының NHL командасы ретінде 25 жылдығын тойлауға көмектесу үшін мұзға шықты. Эдмонтон қаласындағы Комонвелл стадионында өткен "Heritage Classic" – ашық ауада өткізілген алғашқы NHL маусымдық ойыны болды. Оған дейін "Mega Stars" ойыны өтті, онда Гретцки және оның көптеген "Ойлер Династиясы" командаластары зейнеткер Монреаль Канадиенс ойыншыларына қарсы шықты (олардың арасында Клод Лемиу, Гай Лафлюр және басқалары болды). Аязды ауа-райына қарамастан, стадионда 57 167 көрермен болды, ал тағы бірнеше миллион адам телеарнадан ойынды тамашалады. Эдмонтондықтар "Mega Stars" ойынын 2:0 есебімен жеңіп алды, ал Монреаль сол күні кешке өткен маусымдық ойында 4:3 есебімен жеңіске жетті.

Эдмонтон Ойлерс

2016 жылдың қазан айында Гретцки «Ойлерс» командасының бас компаниясы – «Ойлерс Энтертайнмент Групп» серіктесі және вице-президенті ретінде қайта оралды. Ол иесі Дэрил Кацпен және «Ойлерс Энтертайнмент Групп» бас директоры Боб Николсонмен «Ойлерс» ұйымының бизнес жағынан тығыз жұмыс істеді. 2021 жылдың 25 мамырында Гретцки «Ойлерс» ұйымындағы лауазымынан қадам басқанын хабарлады, былай деді: «Ойлерс», олардың жанкүйерлері және Эдмонтон қаласы мен үшін және отбасым үшін ондаған жылдар бойы зор маңызға ие болды және осылай болып қала береді. Пандемия және өмірдегі басқа да өзгерістерді ескере отырып, бұл әлемдік деңгейдегі ұйымды қолдауға қажетті уақытты және күшті жұмсай алмайтынымды түсіндім». Содан кейін әртүрлі ақпарат құралдары Гретцкидің АҚШ НХЛ жаңа құқық иегері «Тернер Спортс» компаниясымен аналитик ретінде жұмыс істеу үшін келісім шартқа отырғанын хабарлады. 2016 жылдың желтоқсан айында Гретцки «Симпсондар» мультсериалының Рождестволық эпизодында қысқы кейіпкер ретінде камео түсірді. Гретцки Канада және АҚШ-тың екі азаматтығына ие, соңғысының азаматтығын алған.

Отбасы

"Dance Fever" бағдарламасында төреші болып жұмыс істеген кезде Гретцки актриса Джанет Джонспен танысты. Гретцкидің сөзінше, Джонс оның сол шоуда болғанын есіне алмайды. Одан кейін олар жиі кездесті, бірақ 1987 жылға дейін Лос-Анджелес Лейкерс командасының ойынында кездескенше жақын қарым-қатынасқа түспеді. Гретцки 1988 жылдың қаңтарында оған үйлену ұсынысын жасады, ал олар 1988 жылдың 16 шілдесінде Канада баспасөзі "Корольдік той" деп атаған әсем салтанатта неке қиды. Эдмонтон қаласындағы Сент-Жозеф базиликасынан Канада бойынша тікелей эфирде көрсетілген тойда өрт сөндірушілер салтанатты күзетшілердің қызметін атқарды. Бұл шара Гретцкиге 1 миллион доллардан астамға түсті. Олардың бес баласы бар: Паулина, Тай, Тревор, Тристан және Эмма. Паулина мен гольфші Дастин Джонсон 2013 жылдың 18 тамызында кездесетінін хабарлады. Тай Шаттук Сент-Мэри мектебінде хоккеймен айналысты, бірақ кейін спортты тастап, Аризона штаты университетіне түсті. Тревор бұрынғы кіші лига бейсболшысы. Оның әкесі Уолтер 2021 жылы 82 жасында дүние салды.

Кәсіпкерлік жобалар

Гретцки Феникс Койотс командасының серіктесі болғанға дейін екі спорт командасының иесі немесе серіктесі болды. 1985 жылы Гретцки Квебектің Үлкен жасөспірімдер хоккей лигасының Халл Олимпикс командасын 175 000 канад долларына сатып алды. Оның иелігі кезінде команданың түстері күміс пен қараға өзгертілді, бұл ол Лос-Анджелес Кингс командасында ойнаған кезде команданың жейдесінің түсінің өзгеруіне ұқсас болды. Гретцки Лос-Анджелесте ойнаған алғашқы маусымда «Кингс» командасы Олимпикс аренасында жаттығуларын өткізді. Гретцки команданы 1992 жылы 550 000 канад долларына сатты. 1991 жылы МакНолл Канада футбол лигасының (CFL) Торонто Аргонавтс командасын Гретцки мен Джон Кендидің аз үлестік иегерлері ретінде сатып алды. Клуб серіктестіктің алғашқы жылы Грей кубогын жеңіп алды, бірақ келесі екі маусымда қиындыққа тап болды және серіктестік 1994 жылғы маусымға дейін команданы сатты. Грей кубогына команда иесі ретінде тек МакНоллдың есімі жазылды, бірақ 2007 жылдың қарашасында CFL бұл қателікті түзетіп, Гретцки мен Кендидің есімдерін қосты. 1992 жылы Гретцки мен МакНолл Хонус Вагнердің сирек кездесетін T206 темекі картасын 451 000 АҚШ долларына сатып алу үшін инвестиция жасады, кейін картаны сатты. Соңғы сатылымы 2,8 миллион долларды құрады. Екеуінің де таза қанды жарыс аттары болды; олардың бірі, Саумарез, 1990 жылы Францияның Prix de l'Arc de Triomphe жеңімпазы атанды. Гретцки Hespeler хоккей компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі және атқарушы директоры болды. Гретцкинің өнімдерді жарнамалаушы ретіндегі танымалдығы оның дәуіріндегі басқа хоккейшілерден әлдеқайда жоғары болды. 1995 жылы ол Солтүстік Америкадағы ең көп жалақы алатын бес спортшының біріне кірді, Coca-Cola, Domino's Pizza, Sharp Corporation және Upper Deck Company сияқты компаниялармен келісімдер жасады. Forbes бағалауынша, Гретцки 1990 жылдан 1998 жылға дейін 93,8 миллион АҚШ доллары тапқан. Ол жастыққа арналған заттардан сақтандыруға дейін көптеген өнімдерді жарнамалады және іске қосты. Гретцки спорттық жабдықтар өндіретін First Team Sports компаниясының және роллерлы хоккей алаңдарын басқаратын Worldwide Roller Hockey, Inc. компаниясының серіктесі болды. EA Sports видео ойындарының бренді Гретцкиді 2010 жылғы NHL Slapshot ойынына қосты, ал ол бұрын 989 Sports ойындары Gretzky NHL 2005 және Gretzky NHL 2006 үшін жарнамалық өнім болған. 2017 жылы Эндрю Пеллер Лтд-мен бірлесіп, Гретцки Онтариодағы Ниагара-он-те-Лейк қаласында Wayne Gretzky Estates деп аталатын шарап және арақ зауытын ашты, өнімдері No. 99 тауарлық белгісімен таңбаланды. 1993 жылдан 2020 жылға дейін Гретцки және оның серіктесі Торонтоның орталық бөлігіндегі Роджерс орталығының жанындағы Wayne Gretzky's мейрамханасын басқарды. Гретцкидің 2016 жылы Эдмонтон халықаралық әуежайында ашылған No. 99 Gretzky's Wine & Whisky және 2018 жылы Альберта штатының Эдмонтон қаласындағы Роджерс Плейстегі Studio 99 мейрамханалары да бар.

Gretzky owned or partnered in the ownership of two sports teams before becoming a partner in the Phoenix Coyotes. In 1985, Gretzky bought the Hull Olympiques of the Quebec Major Junior Hockey League for C$175,000. During his ownership, the team's colours were changed to silver and black, presaging the change in team jersey colours when he played for the Los Angeles Kings. For the first season that Gretzky played in Los Angeles, the Kings had their training camp at the Olympiques' arena. Gretzky sold the team in 1992 for C$550,000. In 1991, McNall purchased the Toronto Argonauts of the Canadian Football League (CFL) with Gretzky and John Candy as minority owners. The club won the Grey Cup championship in the first year of the partnership but struggled in the two following seasons, and the partnership sold the team before the 1994 season. Only McNall's name was engraved on the Grey Cup as team owner, but in November 2007, the CFL corrected the oversight, adding Gretzky's and Candy's names. In 1992, Gretzky and McNall partnered in an investment to buy a rare T206 cigarette card of Honus Wagner for US$451,000, later selling the card. It most recently sold for US$2.8 million. The pair also owned Thoroughbred race horses; one of them, Saumarez, won France's Prix de l'Arc de Triomphe in 1990. Gretzky was a board member and executive officer of the Hespeler Hockey Company. Gretzky's appeal as a product endorser far surpassed that of other hockey players of his era. By 1995, he was among the five highest paid athlete endorsers in North America, with deals from The Coca Cola Company, Domino's Pizza, Sharp Corporation, and Upper Deck Company among others. Forbes estimates that Gretzky made US$93.8 million from 1990 to 1998. He has endorsed and launched a wide variety of products, from pillowcases to insurance. Gretzky is a partner in First Team Sports, a maker of sports equipment and Worldwide Roller Hockey, Inc., an operator of roller hockey rinks. The video game brand EA Sports included Gretzky in its 2010 title NHL Slapshot, and he had previously been an endorser for the 989 Sports games Gretzky NHL 2005 and Gretzky NHL 2006. In 2017 as part owner with Andrew Peller Ltd., Gretzky opened a winery and distillery named Wayne Gretzky Estates in Niagara on the Lake, Ontario, with products labelled by the trademark No. 99. From 1993 to 2020, Gretzky and a business partner operated the Wayne Gretzky's restaurant near the Rogers Centre in downtown Toronto. Gretzky has other restaurants opened in 2016 at the Edmonton International Airport and named No. 99 Gretzky's Wine & Whisky, and in 2018 called Studio 99 at Rogers Place in Edmonton, Alberta.

Саяси қызмет

2003 жылы Гретцки Канаданың Иракқа шабуылға қатысудан бас тартқаны үшін сынамаса да, АҚШ президенті Джордж Бушты және оның қақтығысты басқаруын жоғары бағалап, былай деді: «АҚШ президенті – ұлы лидер, мен оны керемет адам деп санаймын және ол өзі істеп жатқан нәрсенің дұрыс екеніне сенсе, мен оны 100 пайыз қолдаймын». 2015 жылғы Канада федералды сайлау науқаны барысында Гретцки Консервативтік партияны және премьер-министр Стивен Харперді қолдады, сондай-ақ Харперді «ел үшін керемет» деп мақтаған науқан митингісіне қатысты. Тұрғын емес ретінде Гретцки бұл қолдауы үшін сынға ілікті. 2014 жылы Гретцки Торонтода өткен «Украина үшін біріккендер» гала-шарасында Харперді «барлық уақыттағы ең ұлы премьер-министрлердің бірі» деп атады. 1981 және 1994 жылдар аралығында ол НХЛ маусымындағы ең көп ұпай жинаған ойыншыға берілетін Арт Росс трофисін 10 рет жеңіп алды. Гретцки 1985 және 1988 жылдары Стэнли кубогы плей-оффының ең құнды ойыншысы атанды және Конн Смайт трофисімен марапатталды. Бұған қоса, ол бес рет Лестер Б. Пирсон сыйлығын (қазір Тед Линдсей сыйлығы) иеленді; бұл сыйлық Ұлттық хоккей лигасы ойыншыларының қауымдастығы мүшелері анықтағандай, НХЛ-дің «ең үздік ойыншысына» беріледі. Спорттық мінез-құлық пен өнері үшін берілетін Леди Бинг трофисі Гретцкиге 1980 және 1999 жылдар аралығында бес рет табыс етілді. Гретцки 1999 жылы Хоккей даңқы залына, ал 2000 жылы IIHF даңқы залына енгізілді. 2012 жылы ол Канаданың Хоккей орденінің алғашқы иегері атанды. АҚШ Хоккей даңқы залы Уэйн Гретцки халықаралық сыйлығын АҚШ-тағы хоккейдің дамуына зор үлес қосқан халықаралық тұлғаларды құрметтеу үшін табыстайды. Уэйн Гретцки 99 сыйлығы жыл сайын Онтарио хоккей лигасы плей-оффының ең құнды ойыншысына беріледі. Уэйн Гретцки кубогы жыл сайын ОХЛ Батыс конференциясының плей-офф чемпионына табыс етіледі. Эдмонтон жас хоккей лигасының да Гретцкидің есімімен аталған сыйлығы бар. 2021 жылдың мамыр айында оның 1979 жылғы O Pee Chee хоккей картасының бірі 3,75 миллион долларға сатылды.

In 2003, while not criticizing Canada for declining to participate in the invasion of Iraq, Gretzky praised US President George W. Bush and his handling of the conflict, saying: "the President of the United States is a great leader, I happen to think he's a wonderful man and if he believes what he's doing is right, I back him 100 per cent." During the 2015 Canadian federal election campaign, Gretzky endorsed the Conservative Party and Prime Minister Stephen Harper, and was featured at a campaign rally praising Harper as "wonderful to the country". As a non resident, Gretzky came under some criticism for this endorsement. In 2014, Gretzky praised Harper at a United for Ukraine Gala event in Toronto calling him "one of the greatest prime ministers ever". Between 1981 and 1994, he won the Art Ross Trophy, presented to the NHL's season points leader, 10 times. Gretzky was named the MVP of the Stanley Cup playoffs in 1985 and 1988, receiving the Conn Smythe Trophy. In addition, he earned the Lester B. Pearson Award (now Ted Lindsay Award) on five occasions; the award is given to the NHL's "most outstanding player", as determined by National Hockey League Players' Association members. The Lady Byng Trophy, awarded for sportsmanship and performance, was presented to Gretzky five times between 1980 and 1999. Gretzky was inducted into the Hockey Hall of Fame in 1999, and into the IIHF Hall of Fame in 2000. He was an inaugural recipient of the Order of Hockey in Canada in 2012. The Wayne Gretzky International Award is presented by the United States Hockey Hall of Fame to honour international individuals who have made major contributions to the growth and advancement of hockey in the United States. The Wayne Gretzky 99 Award is awarded annually to the Most Valuable Player in the Ontario Hockey League playoffs. The Wayne Gretzky Trophy is awarded annually to the playoff champion of the OHL's Western Conference. The Edmonton Minor Hockey Association also has an award named for Gretzky. In May 2021, one of his 1979 O Pee Chee hockey cards sold for $3.75 million.

Негізгі маусым және плей-офф

Қалың әріппен жазылған сандар – НХЛ рекордтары. Тұрақты маусым Плей-офф маусым Команда Лигасы GP G A Ұпай PIM GP G A Ұпай PIM 1975–76 Торонто Нэшнлз MetJHL 28 27 33 60 7 — — — — — 1976–77 Сенека Нэшнлз MetJHL 32 36 36 72 35 23 40 35 75 — 1976–77 Питерборо Петс OMJHL 3 0 3 3 0 — — — — — 1977–78 Солт Сент-Мари Грейхаундс OMJHL 64 70 112 182 14 13 6 20 26 0 1978–79 Индианаполис Рейсерс WHA 8 3 3 6 0 — — — — — 1978–79 Эдмонтон Ойлерз WHA 72 43 61 104 19 13 10 10 20 2 1979–80 Эдмонтон Ойлерз NHL 79 51 86 137 21 3 2 1 3 0 1980–81 Эдмонтон Ойлерз NHL 80 55 109 164 28 9 7 14 21 4 1981–82 Эдмонтон Ойлерз NHL 80 92 120 212 26 5 5 7 12 8 1982–83 Эдмонтон Ойлерз NHL 80 71 125 196 59 16 12 26 38 4 1983–84 Эдмонтон Ойлерз NHL 74 87 118 205 39 19 13 22 35 12 1984–85 Эдмонтон Ойлерз NHL 80 73 135 208 52 18 17 30 47 4 1985–86 Эдмонтон Ойлерз NHL 80 52 163 215 46 10 8 11 19 2 1986–87 Эдмонтон Ойлерз NHL 79 62 121 183 28 21 5 29 34 6 1987–88 Эдмонтон Ойлерз NHL 64 40 109 149 24 19 12 31 43 16 1988–89 Лос-Анджелес Кингз NHL 78 54 114 168 26 11 5 17 22 0 1989–90 Лос-Анджелес Кингз NHL 73 40 102 142 42 7 3 7 10 0 1990–91 Лос-Анджелес Кингз NHL 78 41 122 163 16 12 4 11 15 2 1991–92 Лос-Анджелес Кингз NHL 74 31 90 121 34 6 2 5 7 2 1992–93 Лос-Анджелес Кингз NHL 45 16 49 65 6 24 15 25 40 4 1993–94 Лос-Анджелес Кингз NHL 81 38 92 130 20 — — — — — 1994–95 Лос-Анджелес Кингз NHL 48 11 37 48 6 — — — — — 1995–96 Лос-Анджелес Кингз NHL 62 15 66 81 32 — — — — — 1995–96 Сент-Луис Блюз NHL 18 8 13 21 2 13 2 14 16 0 1996–97 Нью-Йорк Рейнджерс NHL 82 25 72 97 28 15 10 10 20 2 1997–98 Нью-Йорк Рейнджерс NHL 82 23 67 90 28 — — — — — 1998–99 Нью-Йорк Рейнджерс NHL 70 9 53 62 14 — — — — — WHA барлығы 80 46 64 110 19 13 10 10 20 2 NHL барлығы 1,487 894 1,963 2,857 577 208 122 260 382 66

Figures in boldface italics are NHL records. Regular seasonPlayoffs Season Team League GP G A Pts PIM GP G A Pts PIM 1975–76 Toronto Nationals MetJHL 28 27 33 60 7 — — — — — 1976–77 Seneca Nationals MetJHL 32 36 36 72 35 23 40 35 75 — 1976–77 Peterborough Petes OMJHL 3 0 3 3 0 — — — — — 1977–78 Sault Ste. Marie Greyhounds OMJHL 64 70 112 182 14 13 6 20 26 0 1978–79 Indianapolis Racers WHA 8 3 3 6 0 — — — — — 1978–79 Edmonton Oilers WHA 72 43 61 104 19 13 10 10 20 2 1979–80 Edmonton Oilers NHL 79 51 86 137 21 3 2 1 3 0 1980–81 Edmonton Oilers NHL 80 55 109 164 28 9 7 14 21 4 1981–82 Edmonton Oilers NHL 80 92 120 212 26 5 5 7 12 8 1982–83 Edmonton Oilers NHL 80 71 125 196 59 16 12 26 38 4 1983–84 Edmonton Oilers NHL 74 87 118 205 39 19 13 22 35 12 1984–85 Edmonton Oilers NHL 80 73 135 208 52 18 17 30 47 4 1985–86 Edmonton Oilers NHL 80 52 163 215 46 10 8 11 19 2 1986–87 Edmonton Oilers NHL 79 62 121 183 28 21 5 29 34 6 1987–88 Edmonton Oilers NHL 64 40 109 149 24 19 12 31 43 16 1988–89 Los Angeles Kings NHL 78 54 114 168 26 11 5 17 22 0 1989–90 Los Angeles Kings NHL 73 40 102 142 42 7 3 7 10 0 1990–91 Los Angeles Kings NHL 78 41 122 163 16 12 4 11 15 2 1991–92 Los Angeles Kings NHL 74 31 90 121 34 6 2 5 7 2 1992–93 Los Angeles Kings NHL 45 16 49 65 6 24 15 25 40 4 1993–94 Los Angeles Kings NHL 81 38 92 130 20 — — — — — 1994–95 Los Angeles Kings NHL 48 11 37 48 6 — — — — — 1995–96 Los Angeles Kings NHL 62 15 66 81 32 — — — — — 1995–96 St. Louis Blues NHL 18 8 13 21 2 13 2 14 16 0 1996–97 New York Rangers NHL 82 25 72 97 28 15 10 10 20 2 1997–98 New York Rangers NHL 82 23 67 90 28 — — — — — 1998–99 New York Rangers NHL 70 9 53 62 14 — — — — — WHA totals 80 46 64 110 19 13 10 10 20 2 NHL totals 1,487 894 1,963 2,857 577 208 122 260 382 66