Том Рими: Американдық фантаст және фэндом тұлғасы

Кіріспе

Американдық жазушы

Том Рими (23 қаңтар 1935 – 4 қараша 1977) – американдық ғылыми фантастика және қиял-фантастика авторы, сондай-ақ 1960-шы және 1970-ші жылдардағы ғылыми фантастика әуесқойларының маңызды тұлғасы. Ол алғашқы романы жарыққа шықпай тұрып, 42 жасында қайтыс болды; оның туындылары көбінесе қараңғы қиял-фантастика жанрында.

Жарықшы, редактор, конгресс ұйымдастырушы

Томас Эрл Рими Ұлы депрессия кезінде Техастың Вудсон қаласында дүниеге келген. 1950 жылдардың басында жасөспірім кезінде Рими ғылыми фантастика фан-журналдары мен конгрестер мәдениетінде белсенді болды, жанкүйер жазушысы және суретші ретінде. Осы кезеңде Рими фантастика мен ғылыми фантастика әңгімелер жазумен тәжірибе жүргізе бастады. Достары мен басқалар оны талантты деп санағандықтан, оны жігерлендіргеніне қарамастан, ол ешқашан өз әңгімелерін сол дәуірдің кәсіби жанрлық журналдарының редакторларына беруге қанағаттанбады немесе сенімді болмады; Рими көптеген жылдар бойы жазуын жетілдіре отырып, өзінің өсіп келе жатқан шығармашылығы үшін басқа көріністерді зерттеді. Рими, Техастан келген Орвилл В. Мошермен бірге Техастағы тұңғыш ұйымдастырылған ғылыми фантастика жанкүйерлер клубын құрды: Даллас фьютуриан қоғамын (DFS), ол Нью-Йорк фьютуриандарының есімімен аталған. DFS 1953 жылдың күзінде, Рими 18 жаста болғанда құрылды және клуб 1958 жылдың 6 шілдесіне дейін үздіксіз белсенді болды, ол түрлі-түсті түрде таратылды. Осы бес жылдық кезеңде Мошер мен Рими клубтың фанзині CriFanAc (Critical Fan Activity үшін фан термин) редакциялаумен алмасып, жергілікті және үлкен ғылыми-фантастикалық фандомнан әртүрлі салымшыларды тартты; Рими алтыншы санымен оның жалғыз редакторы болды. Ол сол кездегі басқа да фантастикалық журналдарға жасағандай, суретшілік және түсініктемелерді де енгізді. Даллас фьютуриандары Джеймс және Грегори Бенфордпен бірге Рими Техаста өткен алғашқы ғылыми фантастика конвенциясын ұйымдастырды. Сол дәуірдің айналмалы қалалық және мемлекеттік өңірлік конвенциясы, Southwesterncon-ның алтыншы нұсқасы 1958 жылдың 5 шілдесінде Далласта өтті, келесі күні, 6 шілдеде аяқталды; кәсіби құрметті қонақ жаңа жазушы және танымал жанкүйер Марион Циммер Брэдли болды, ол ол кезде Фредерик Браунның орнын ауыстырды. Ұзақ уақыт бойы ғылыми фантастиканың жанкүйері, коллекционер және әдеби агент Форрест Джей Акерман Лос-Анджелестен келді және конвенцияның банкеті кезінде тостмейстер ретінде қызмет етті. Съездің соңғы күні Даллас фьютуриан қоғамының мүшелері өз клубтарын VI Оңтүстік-Батыс конференциясының бизнес-кеңесінің бір бөлігі ретінде тарату туралы шешім қабылдады. Осы кездесу барысында Рими клубтың негізін қалаушы Орвилл У. Мошерді, клубтың соңғы жылдары көшпелі интригалар мен саясаттың артында тұрған адамды, консенсус арқылы жаңа президенті етіп сайлау туралы ұсыныс жасады. Бірнеше минуттан кейін, сол Даллас Футуриан қоғамы тағы бір Рими ұсынысына дауыс берді, ол өзін мәңгілікке ресми түрде таратуға; Мошердің қарсылығына қарамастан, ұсыныс қабылданды. Содан кейін ол туралы еш хабар жоқ. 1960 жылдардың ортасынан соңына дейін, авиациялық келісімшарт беруші Коллинз Радионың Даллас филиалында техникалық иллюстратор болып жұмыс істеген кезде, Рими Trumpet журналының редакторы және баспашысы болды. 1965-1969 жылдар аралығында 10 саны жарық көрді, кейінгі сандарының бет жағы толық түсті болды. 1966 жылы "Trumpet" сол жылдың соңғы "Хуго" сыйлығының бюллетеніне кіру үшін жеткілікті номинация алды; кейіннен ол "Хуго" сыйлығының номинация үшін қажетті жарияланған санының ең аз санын орындамағандықтан, жарамсыз деп танылды. 1967 жылы және 1969 жылы "Trumpet" ғылыми-фантастиканың "Хуго" сыйлығының "Ең жақсы фанзин" номинациясында соңғы дауыс беруді өткізді. 1960 жылдардың соңында Рими Далас фандамының "73 жылы үлкен D" конкурсын ұйымдастырып, оның төрағасы болды. Сондай-ақ, ол "The Dallascon Bulletin" атты ресми басылымын редакциялады және жобалады, ол "Trumpet" сияқты фото офсеттік баспаны қолданды. Бұған дейін Worldcon-ға қатысқандар мұндай құрылғыларды жасамаған. Әр санының көрінісі Техас ұсынысына қарсы немесе қолдау көрсетуді оқшаулады, себебі оның кең таралған, еркін айналымы 6000-нан асты және әр санында көп жарнама болды. Нәтижесінде Техас командасы кейде Даллас үшін жеңіске жетуге тырысты деп айыпталды. Ақырында, Даласкондағы ұзақ уақыттан бері жалғасып келе жатқан сауда-саттық осы даумен байланысты емес күрделі себептермен құлдырап кетті, 1973 жылы Бостондағы 1971 жылғы Worldcon-да Noreascon-да орын таңдау туралы дауыс беруден бірнеше ай бұрын. Нәтижесінде Торонто конкурсы 31-ші Worldcon-да жеңіске жетіп, Torcon II атанып қалды. 1970 жылдардың басында Рими Даллас аймағындағы Түркия қаласындағы жазушылар шеберханасының негізін қалаушылардың бірі болды. Көптеген жаңа Техас жанрлық жазушылары осы семинардан пайда болды, ақырында 1976 жылы Техастың барлық түпнұсқалық болжамды фантастикасы қатты қаптама антологиясы, Lone Star Universe дүниеге келді. Римидің ғылыми фантастика фандомындағы жоғары беделді Worldcon конкурсы және оның Dallascon Bulletin журналы ұзаққа созылған әсер етті: Бұл және Римидің Trumpet журналының он саны 1971 жылдың 3 шілдесінде Канзас-Сити ғылыми фантастика және фантастикалық қоғамының (KaCSFFS) құрылуына түрткі болды, ол бүгінге дейін жалғасып келеді, сондай-ақ бірнеше жылдан кейін Канзас-Ситидің 1976 жылғы Worldcon конкурсына қатысуына. Далластың "Үлкен ұсынысының" көптеген идеялары KC-мен қабылданып, оның көп деңгейлі ұсыныс стратегиясында қолданылды. Рими олардың жеңісінен аз бұрын, 1974 жылы KC ұсынысының төрағасы Кен Келлердің шақыруымен KC ұсынысына қосылды және конвенция комитетінде екі маңызды басшылық қызметті атқарды. Тағдырға толы "73 жылы үлкен D" ұсынысы Канзас-Ситиде "KC in '76" ретінде қайта жанданды. Канзас-Сити 1974 жылғы Еңбек күні демалысында өткен Discon 2-де Worldcon конкурсын жеңіп алды. Канзас-Ситиге 1974 жылдың тамыз айының соңында көшкеннен кейін Рими Trumpet журналын тоқтатып, оның орнына Nickelodeon журналын шығара бастады. Мұнда, жаңа бизнес серігі Кен Келлермен бірге ол типография және графикалық дизайн бизнесін құрды, Nickelodeon Graphics Arts Service. Бірге олар KC-нің енді ресми MidAmeriCon, 34-ші ғылыми фантастикалық конвенциясының басылым бөлімін құрды. Рими конвенцияның прогресс есептері және басқа да басылымдарына күшті редакторлық стиль мен заманауи графикалық дизайн тәсілін бірден орнатты. Оның ішінде біріншісі: толық өлшемді, қатты мұқабалы бағдарламалық кітап, ол ескі Даласкон ұсынысынан қалған концепция. Бәрі де келесі Worldcon басылымдарына тұрақты әсер етті. Рими конвенцияның амбициялы фильмдер бағдарламасы бөлімінің де басшысы болды, ол тағы бір біріншілікті жасады: World Science Fiction Convention ішіндегі 80 сағаттық, толығымен 35 мм ғылыми фантастикалық фильмдер ретроспективасы. Концепцияға жаңа пісірілген ақша бұршақ, газдалған су және тәттілер ұсынылатын кинотеатр стиліндегі сауда орыны кірді.

Thomas Earl Reamy was born in Woodson, Texas during the Great Depression. While still in his teens in the early 1950s, Reamy became active in science fiction fandom's fanzine and convention culture, as both a fan writer and fan artist. During this period, Reamy began to experiment with writing fantasy and science fiction stories. He was never quite satisfied with or confident enough to submit his stories to the editors of the professional genre magazines of the era, despite encouragement from friends and others who felt he had talent; Reamy continued to hone his writing for many years, while exploring other expressions for his growing creativity. Reamy, along with transplanted Texan Orville W. Mosher, founded the first organized science fiction fan club in Texas: The Dallas Futurian Society (DFS), so named after the earlier New York Futurians. The DFS was founded in late fall of 1953 when Reamy was 18, and the club was continually active until July 6, 1958, when it expired in a colorful fashion. During that five year period, Mosher and Reamy traded off editing the club's fanzine CriFanAc (a fandom term for Critical Fan Activity), attracting a variety of contributors, both local and from greater science fiction fandom; Reamy became its sole editor with its sixth issue. He had been contributing both artwork and commentary to its pages, as he was also doing to other science fiction fanzines of the era. With fellow Dallas Futurians James and Gregory Benford, Reamy organized the first science fiction convention held in Texas. A rotating city and state regional convention of the era, Southwesterncon's sixth incarnation was held in Dallas on the weekend of July 5, 1958, concluding the next day, July 6; the professional guest of honor was new writer and well known fan Marion Zimmer Bradley, who by then had replaced Fredric Brown. Longtime science fiction fan personality, collector, and literary agent Forrest J Ackerman came from Los Angeles and served at the convention's banquet as toastmaster. On the last day of the convention, the members of the Dallas Futurian Societ disbanded their club as part of Southwestercon VI's business meeting. During that meeting, Reamy proposed a motion that club co founder Orville W. Mosher, the man behind much of the club's behind the scenes intrigue and politics during its final years, be elected by consensus their new president. Just moments later, the same Dallas Futurian Society voted on another Reamy motion, to officially disband itself forever; the motion passed, despite objections from Mosher. He was never heard from again. During the mid to late 1960s, while working as a technical illustrator for aerospace contractor Collins Radio at their Dallas branch, Reamy became the editor and publisher of Trumpet, a slickly produced, professionally printed fanzine (the norm for the era was to use the much less expensive ditto or mimeograph reproduction for fanzines). Between 1965 and 1969, 10 issues appeared, the later issues having full color front covers. In 1966, Trumpet received enough nominations for inclusion on that year's final Hugo Awards ballot; it was later ruled as being ineligible because it failed to meet the Hugo's minimum number of published issues requirement needed for nomination. In 1967 and then again in 1969, Trumpet made it on the final ballot in the Best Fanzine category for science fiction's Hugo Award. In the late 1960s, Reamy also organized and became chairman of Dallas fandom's long running "Big D in '73" bid to host the 31st World Science Fiction Convention. He also edited and designed the bid's official publication, The Dallascon Bulletin, which, like Trumpet, used photo offset printing. Nothing like them had been produced by previous Worldcon bidders. Each issue's appearance polarized strong support for or against the Texas bid, due to its widespread, free circulation to 6000+, and the large amount of paid advertising each issue carried. As a result, the Texans were sometimes accused of trying to buy a win for the Dallas bid. Ultimately, the long running Dallascon bid collapsed for complex reasons unrelated to this controversy, several months before 1973's site selection vote was taken at Noreascon, the 1971 Worldcon in Boston. As a result, the Toronto bid won the 31st Worldcon, becoming Torcon II. Early in the 1970s, Reamy became one of the founders of the Dallas area's Turkey City Writer's Workshop. Many new Texas genre writers emerged from this workshop, eventually giving birth in 1976 to the all Texas original speculative fiction hardcover anthology, Lone Star Universe; the workshop continues to this day. Reamy's high profile Worldcon bid in science fiction fandom and its Dallascon Bulletin had a lasting impact: These and Reamy's ten issues of Trumpet inspired the formation on July 3, 1971, of the still ongoing Kansas City Science Fiction and Fantasy Society (KaCSFFS) and several year's later, Kansas City's bid for the 1976 Worldcon. Many of Dallas' "Big Bid" concepts were adopted by KC and used in its multi level bidding strategy. Reamy joined the KC bid at chairman Ken Keller's request, shortly before their victory in 1974, filling two key department head positions on the convention committee. The ill fated "Big D in '73" bid was reborn in Kansas City as "KC in '76." Kansas City went on to win their Worldcon bid at Discon 2, held during Labor Day weekend 1974. Following his move to KC in the late summer of 1974, Reamy retired Trumpet and began publishing the similar Nickelodeon. There, with new business partner Ken Keller, he started a typesetting and graphic design business, Nickelodeon Graphics Arts Service. Together, they created the publications division for KC's now official MidAmeriCon, the 34th World Science Fiction Convention. Reamy immediately established a strong editorial style and modern graphic design approach to the convention's progress reports and other publications. That included a first: a full sized, hardcover program book, a concept left over from the old Dallascon bid. All of this had a permanent influence on all Worldcon publications that followed. Reamy was also the department head of the convention's ambitious film program department that developed another first: a comprehensive, 80 hour, all 35mm science fiction film retrospective within a World Science Fiction Convention. The concept included a movie theater style concessions area that offered freshly popped popcorn, selections of soda, and candies.

Жазушы

1970 жылдардың басында, көп жылдар бойы жазу шеберлігін тыныш дамытқаннан кейін, Рими өзінің туындыларын жанрлық журналдарға және түпнұсқа әңгімелер жинақтарына жіберуге жеткілікті сенімді болды; оның жұмыстары дерлік бірден сатыла бастады, алғашқы екі әңгіме бір күні сатып алынды. Өмірінен ерте кеткенше он үш түрлі көлемдегі әңгіме мен бір роман жазды. Римидің жалғыз романы "Соқыр дауыстар", ол қайтыс болғаннан кейін қатты мұқабамен және қағаздан жасалған басылымдарда жарық көрді, Ричард Мэтисон, Рэй Брэдбери және Харлан Эллисонның туындыларымен салыстырылды. Роман 1920 жылдары Канзас штатындағы шағын қалаға келген ерекше "көңіл көтеру шарасының" және оның қала тұрғындарының өміріне тигізген әсерін көрсетеді. Бұл роман аталған авторлардың туындыларындай тегіс болмаса да (Рими романды тағы бір рет өңдеуді жоспарлаған-жоспарламағанын анықтау қиын болды), сыншылар "Соқыр дауыстарды" тамаша дебюттік роман деп бағалады, бұл оның өмірде болғанда қаншалықты маңызды тұлға бола алатыны туралы жанкүйерлер мен сыншыларды ойландырды. "Соқыр дауыстардан" басқа, Том Римидің жалғыз кітабы – оның қысқа әңгімелер жинағы "Сан-Диего Лайтфут Сью және басқа да әңгімелер", ол да қатты мұқабамен және қағаздан жасалған басылымдарда шығарылды. Кітапта Харлан Эллисонның "Көлеңке кеткенде құшақтау" деген терең және құштарлықпен жазылған кіріспесі бар, онда Римидің әңгімелері мен оның қысқа ғұмыры туралы айтылады. "Сан-Диего Лайтфут Сью" әңгімесі 1975 жылы үздік новелла үшін "Небюла" сыйлығын жеңіп алды және 1976 жылы үздік новелла үшін "Хьюго" сыйлығының финалисі атанды.

Өлім

Том Рими 1977 жылғы 4 қарашада 42 жасында Миссури штатының Индипенденс қаласындағы үйінде қайтыс болды. Ол жүрек талмасынан көз жұмып, жаңа, атаусыз әңгімесінің жеті бетін жазып жатып, жазу машинасына құлаған күйде табылды. Бұл әңгімені «Fantasy & Science Fiction» журналының редакторы Эдвард Л. Ферманға арнаған болатын. Ол Техас штатының Вудсон қаласындағы Вудсон зиратына жерленді, онда Реами отбасының басқа да мүшелерінің қабірлері бар. Өліміне дейін Рими мен суретші Джордж Барр Пол Андерсонның «Сынған семсер» фантастикалық романының графикалық романға бейімделу жобасымен айналысып жатқан. Бұл жоба он жыл бұрын Римидің «Трампет» журналында жариялана бастады, бірақ оның мерзімінен бұрынғы қазасынан кейін тоқтап қалды.