Кіріспе

Спорт тарихы

Кәсіби американдық футболдағы қара терілі ойыншылар тарихының толық мәліметтері қарастырылып отырған кәсіби футбол лигасына байланысты: Ұлттық футбол лигасы (NFL); 1960 жылдан 1969 жылға дейін қарсылас лига болған және ақырында NFL-мен біріккен Америка футбол лигасы (AFL); сондай-ақ 1946 жылдан 1949 жылға дейін болған Бүкіл Америка футбол конференциясы (AAFC).

Алғашқы жылдар

Чарльз Фоллис 1902-1906 жылдар аралығында «Шелби Блюз» клубында ойнаған алғашқы афроамерикалық кәсіби футболшы деп саналады. Екі спорт түрінен де ойнаған Фоллис 1899 жылдан бастап еңбегі үшін жалақы алды. Әртүрлі аймақтық командалардың біріккен лигасы ретінде құрылған Америка кәсіби футбол ассоциациясында афроамерикалық ойыншылар салыстырмалы түрде аз болды; 1920 мен 1926 жылдар аралығында NFL командаларында барлығы тоғыз қара нәсілді ойыншы ойнады, олардың ішінде болашақ адвокат, афроамерикалық белсенді және әлемдік деңгейде танымал суретші Пол Робсон, сондай-ақ танымал жарыс жазбаларын жасаған продюсер Дж. Майо Уильямс болды. Фриц Поллард пен Бобби Маршалл 1920 жылы қазіргі NFL-дегі алғашқы афроамерикалық ойыншылар еді. Поллард 1921 жылы бірінші (және 1989 жылға дейін жалғыз) афроамерикалық жаттықтырушы атанды; 1920 жылдардың басында лигада ойыншы-жаттықтырушылар жүйесі қолданылып, жеке жаттықтырушылар штабы болған жоқ.

1927 жылдан 1933 жылға дейін

Кейін, Ұлттық футбол лигасының құрамында қалған бес қарафутболшының барлығы да лигадан шығып кетті. Сол жылы бірнеше команда лигадан қуылды, ал көптеген дарынды ақфутболшылардың болуына байланысты, қарафутболшылар көбінесе бірінші болып алынып тасталды және ешқашан қайта оралмады. Келесі бірнеше жыл бойы командаларда қарафутболшылар эпизодты түрде пайда болды: Гарольд Брэдли 1928 жылы «Чикаго Кардиналс» командасы сапында бір маусым ойнады; Фил Скотт 1929 жылы «Оранж Торнадос» командасының шабуыл шебінде ойнады; ал Дейв Майерс 1930 жылы «Стейтен Айленд Стейплтонс» және 1931 жылы «Бруклин Доджерс» командаларында өнер көрсетті. 1933 жылы «Кардиналс» командасының ұпайларының шамамен жартысына жауапкер болғанына қарамастан, Кемп жаттықтырушылық мансабын қуу үшін өз еркімен кетті (ол ұзақ және сәтті болды). Көптеген бақылаушылар қарафутболшылардың кейінгі уақытта лигадан шеттетілуін 1932 жылы Джордж Престон Маршаллдың лигаға қосылуымен байланыстырады. Маршалл өзінің «Бостон Брейвз»/«Вашингтон Редскинз» командасында қарашаңғы терілі спортшыларды қабылдаудан түбірлі бас тартты және лиганың қалған бөлігін де осылай істеуге қысым жасады. Дегенмен, Маршалл жалғыз себеп емес еді: Ұлы депрессия ел бойынша расизм мен өздігінен оқшауланудың күшеюіне әкелді, ал ішкі саясат сыртқы қысымдай әсер етті. Маршаллдың қараларға қарсы көзқарасының тағы бір себебі – АҚШ-тың оңтүстігінде жақсы қарым-қатынас орнату еді. Маршаллдың «Редскинз» командасы сол аймақта үлкен қолдауға ие болды, ол оны қызу қорғады және Клинт Мёрчисонның «Hail to the Redskins» әніне құқықтарды сатып алғаннан кейін, оның командасының әнін пайдалануға рұқсат бермесе, Далласта кеңейту командасын алуға бақытсыз әрекет жасағанша, NFL-дің оңтүстікке кеңейту командаларын орналастыру әрекеттеріне қарсы тұрды. 1934 жылға қарай лигада қарафутболшылар қалмады. NFL-де Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана тағы бір қарафутболшы пайда болды. Көптеген қарафутболшылар екінші лигаларда (алтысы Америкалық қауымдастыққа қосылды, ал бірнешеуі Тынық мұхитының жағалауындағы кәсіби футбол лигасына жол тапты) немесе «Харлем Браун Бомберлер» сияқты қарафутболшылардан құралған командаларға қосылды. Бейсболдағы «Негр лигасы» гүлденгенінен айырмашылығы, 1946 жылға дейін футболдағы «Негр лигасы» бар екені белгілі болған жоқ, ал осы уақытқа дейін ірі лигалар қайтадан біріктіріле бастады.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең

1939 жылы UCLA-да тарихтағы ең ұлы футболшылардың бірі, аға сыныпта оқитын Кенни Вашингтон ойнады. Африка-американдық Вашингтон өте танымал болды және оның командасы баспа баспасөздерде ұлттық назар аударды. 1940 жылдың тамызында Колледж жұлдыздары ойынында ойнағаннан кейін Джордж Халас одан дереу Лос-Анджелеске қайтпауын сұрады, өйткені Халас оны Чикаго Берс клубымен келісімшартқа қол қоюды қалады. Бір аптадан кейін Вашингтон NFL келісімшартысыз Лос-Анджелеске оралды. Вашингтон 1940-шы жылдардың басында Тынық мұхитының жағалау лигасында Голливуд Берс клубымен, тіпті Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде де ойнады, ол соғысқа барудан аулақ болды, өйткені 1942 жылы жарақат алғандықтан маусымды өткізіп жіберді, бұл оны әскери қызметке жарамсыз етті. Вашингтон жарақаттарынан кейін, сол кезде NFL әскери қызметке жарамсыз жартылай мүгедек ойыншыларды пайдалана бастаған кезде, дені сау және қол жетімді спортшы болды, бірақ сол кезде NFL командаларынан қызығушылық танытпады. (Вашингтон 1945 жылы қарулы күштерде спорт елшісі ретінде қызмет етті.) 1946 жылы Рамс Лос-Анджелеске көшуге рұхсат алғаннан кейін және Вашингтон соғыстан оралғаннан кейін, афроамерикандық баспасөз өкілдері Лос-Анджелес Колизей комиссиясына NFL-де афроамерикандық ойыншылардың жоқтығын хабарлады және комиссияға Колизей мемлекеттік қаржымен қаржыландырылатынын еске салды. Сондықтан комиссия 1896 жылғы Жоғарғы Соттың Плессиге қарсы Фергюсон шешіміне сәйкес, стадионды сегрегацияланған командаға жалға бермеуі керек. Сонымен қатар, олар Рамс клубына Вашингтонды сынап көруді ұсынды. Комиссия Рамс клубына команданы кем дегенде бір афроамерикандық ойыншымен толықтыру керектігін айтты, ал Рамс осы талапқа келісті. Содан кейін Рамс Вашингтонмен 1946 жылдың 21 наурызында келісімшартқа отырды. Вашингтонмен келісімшартқа қол қою НФЛ франшиза иелері арасында "жан түршігерлік жағдайға" әкелді. Рамс 1946 жылдың 7 мамырында Вуди Стродты екінші қара ойыншы ретінде қосты, осылайша 1946 жылғы маусымға екі қара ойыншымен кірді. Осы оқиғадан кейін де НФЛ-де нәсілдік интеграция баяу болды. 1948 жылы Детройт Лайонс Мел Грумс пен Боб Маннмен келісімшартқа отырғанға дейін ешбір команда Рамс клубының қадамын баспады. 1949 жылға дейін НФЛ драфтында қара түсті ойыншы таңдалмады, ол кезде Джордж Талияферро 13-ші раундта таңдалды; Талияферро оның орнына бәсекелес All-America Football Conference клубымен келісімшартқа отырды. 1946 жылы құрылған AAFC қара түсті ойыншыларды тартуда белсенді болды; 1946 жылы Кливленд Браунс Марион Мотли мен Билл Уиллиспен келісімшартқа отырды, ал 1950 жылы AAFC НФЛ-мен бірікті, лиганың сегіз командасының алтауы қара түсті ойыншыларды тартты, көбісі 1947 жылғы лиганың екінші маусымында. AAFC алаңдағы расизмге қарсы күресте де белсенді болды және расизмге итермелеген спорттық емес мінез-құлықты қатаң жазалады, бұл лиганың жетекші төрешісі, 1920-ші жылдардағы бұрынғы НФЛ жұлдызы Томми Хьюитттің жұмысының нәтижесі болды. Қарама-қарсылықта, 1950 жылға дейін НФЛ-дің он командасының тек үшеуі (Rams, Lions және New York Giants) қара түсті ойыншымен келісімшартқа отырды. 1950 жылы Грин-Бэй Пакерс командасы соңынан ерді, бірақ НФЛ командаларының көп бөлігі 1952 жылға дейін қара ойыншымен келісімшартқа қол қоймады, осы кезде Вашингтон Редскинс командасынан басқа барлық командалар қара ойыншымен келісімшартқа қол қойды. Маршаллдың "Біз Харлем Глобтроттерс ақ нәсілділерді тартқанда, біз қара нәсілділерді тарта бастаймыз" деген сөзі келтірілген. 1961 жылы Редскинс құрамында әлі де қара түсті ойыншылар болмады, ол кезде ішкі істер министрі Стюарт Удалл оларды DC стадионынан шығарып тастаумен қорқытты, егер олар қара түсті ойыншымен келісімшартқа қол қоймаса. Редскинс алғаш рет Маршаллдың басшылығымен ойнаудан бас тартқан Эрни Дэвисті тартуға тырысты; Редскинс өз кезегінде Дэвисті Кливленд Браунс клубына ауыстырды. 1962 жылы Редскинс Бобби Митчелл мен тағы екі афроамерикандық ойыншымен келісімшартқа отырды. Қара ойыншылардың санын шектейтін квоталар кең таралған, ал қара ойыншылар жиі бір орында орналастырылып, оларды бәсекеге қатысу мәселесі ретінде жоюға мүмкіндік беретін. НФЛ-де қара түсті ойыншылар ақ нәсілді ойыншыларға қарағанда төмен жалақы алған, ал Американдық футбол лигасы мұндай айырмашылықты нәсіліне байланысты жасамады. Бұл кезде лауазымдық бөліну де кең таралған. Колледж футбо...

21 ғасыр

2014 жылғы маусымның басында NFL жүргізген сараптамалар лига құрамындағы ойыншылардың 68,7%-ының афроамерикалық, 28,6%-ының испандық емес ақ нәсілді екенін көрсетті, ал қалған 2,7%-ы Азия/Тынық мұхиты аймағынан, ақ емес испандықтардан және басқа санатты таңдағандардан тұрды. 21-ші ғасырда испандық емес ақ ойыншылардың үлесі аздап төмендеді – 2003 жылы 29,0% болса, 2019 жылы 26,8%-ға дейін түсті. 2019 жылғы нәсілдік және жыныстық сипаттамалық есепте алғаш рет «екі немесе одан көп нәсіл» опциясы енгізілді, оны ойыншылардың 9,6%-ы таңдады, нәтижесінде афроамерикалықтардың үлесі 58,9%-ға төмендеді. Скаут.com ұлттық іздеушісі Грег Биггинс: «Шындығында, қазіргі заманда жоғары деңгейдегі командаға ақ түсті қанат ойыншысын қара түсті квотербекке қарағанда қабылдау қиынырақ деп ойлаймын», – деді. «Егер сізде көзге түсетін ерекше дағдылар болмаса». Соңғы онжылдықтарда корнербек позициясын негізінен қара нәсілді ойыншылар ойнап келеді, ал хафбек/тейлбек позициясын одан да көп. 2002 жылы «Нью-Йорк Джайентс» командасының корнербегі Джейсон Сехорн команда үшін соңғы маусымын өткізгеннен бастап, 2021 жылы Трой Апке еркін қауіпсізден корнербекке ауысқанға дейін NFL-де ақ корнербектер болған жоқ. 1985 жылы Крейг Джеймс пен 2010 жылы Пейтон Хиллис арасында маусымда 1000 ярдтан астам жүгірген ақ хафбек болған жоқ. Тоби Герхарт 2010 жылғы NFL драфтында одан бұрын төрт хафбек таңдалғанын айтты. Ойынның төменгі деңгейлерінде нәсілдік дискриминация бар екені туралы да мәлімдемелер жасалды, ол ақ ойыншыларды хафбек ретінде ойнаудан жаңылдырады. Фулбек позициясы тоқтатылғаннан бері NFL-ге көбірек ақ хафбектер қосылды; Хиллис пен Герхарттан басқа, Дэнни Вудхед, Брайан Леонард, Чейс Рейнольдс, Рекс Беркхед, Зак Зеннер және Кристиан Маккаффри 2010 жылдан бері осы позицияда ойнады. 2013 жылғы маусымның басында NFL-дегі 32 бастапқы квотербектердің 23-і (72%) ақ нәсілді болды. Шабуылдағы сызықтың құрамында ақтар қаралардан сәл көп (49%-ға 46%), бірақ орталық позицияда 82% ақтар ойнайды. 2013 жылы NFL-дегі 32 бастапқы кикердің тек біреуі қара нәсілді болды. 2013 жылы екі афроамерикалық пантер болды – Реджи Ходжес «Кливленд Браунс» үшін және Маркет Кинг «Денвер Бронкос» үшін. 2020 жылғы NFL маусымының 1-ші аптасында қара африкалық текті 10 квотербек (Кем Ньютон, Тедди Бриджуотер, Дуэйн Хаскинс, Ламар Джексон, Патрик Махоумс, Кайлер Мюррей, Дак Прескотт, Тайрод Тейлор, Дешон Уотсон, Рассел Уилсон) өз командалары үшін ойындарды бастады, бұл ашылу аптасындағы ең көп көрсеткіш.

Жаттықтыру

Ойыннан тыс, ойыншы-жаттықтырушы дәуірі аяқталғаннан кейін NFL-дегі алғашқы қара нәсілді бас жаттықтырушы 1989 жылы Арт Шелл сол кездегі Лос-Анджелес Рейдерс клубын басқарғанда тағайындалды; үш жылдан кейін оған Миннесота Викингс клубының Деннис Грин қосылды. 2003 жылы «Руни ережесі» деп аталатын белсенді іс-қимыл саясаты енгізілді, ол командалардан бас жаттықтырушы лауазымдарына және 2009 жылдан бастап басқа жоғары басшылық және ойыншы құрамы лауазымдарына нәсілдік азшылық өкілдерімен сұхбаттасуды талап етеді. (Бұл азшылықтар міндетті түрде қара нәсілді болуы керек емес; кез келген нәсілге жататын испандар және кез келген ақ емес нәсілге жататын адамдар да осы ереже бойынша талапкер бола алады.) Лигада ешқашан қара нәсілді франшиза иесі болған емес. Ол мұндай мүмкіндікті екі рет қабылдамады, біріншісі Ромми Луддтың «Орландо Санс» клубын кеңейту туралы ұсынысымен, екіншісі Реджи Фаулердің «Миннесота Викингс» клубын сатып алу туралы ұсынысымен; екі жағдайда да болашақ қара нәсілді иелердің заңсыз әрекеттер арқылы байлықтарын арттырғандығы анықталды. Лиганың иелерінің тек екеуі (Кореяда туған Ким Пегула, «Буффало Биллз» клубы, және пакистандық америкалық Шахид Хан, «Джексонвилл Ягуарс» клубы) еуропалық емес.