Кіріспе

1946–1949 жылдар аралығында жұмыс істеген кәсіби американдық футбол лигасы. All America Football Conference (AAFC) – 1946 жылдан 1949 жылға дейін Ұлттық футбол лигасына (NFL) қарсылас болған маңызды кәсіби американдық футбол лигасы. NFL-дің ең күшті қарсыластарының бірі болған AAFC елдің көптеген ең жақсы ойыншыларын тартты және ойынға көптеген маңызды жаңалықтар енгізді. Дегенмен, AAFC NFL-мен бәсекелесе тұрақтауға батыл болмады. Лига таратылғаннан кейін, оның үш командасы NFL-ге қосылды: Сан-Франциско 49ers, Кливленд Браунс және алғашқы Балтимор Колтс (кейінірек құрылған Балтимор Колтс командасымен шатастырмау керек, қазір Индианаполис Колтс). AAFC – командалары тұрақты маусымда қос дөңгелек жүйесімен (double round robin) ойнаған екінші американдық кәсіби футбол лигасы (біріншісі – 1940–1941 жылдардағы үшінші американдық футбол лигасы): әр команда AAFC-нің басқа командаларымен өз алаңында және қарсыласының алаңында бір реттен ойнады. Кливленд Браунс AAFC-нің ең сәтті клубы болды, лиганың барлық төрт жылдық өмірінде жыл сайынғы чемпионатты жеңіп алды.

NFL реакциясы

Күтілгендей, NFL жаңа бәсекелесін құшаққа біртүрлі қабылдамады. 1945 жылы Лейден AAFC-ның алғашқы ойынына бір жыл қалғанда, "алдымен доп алсын, сосын кесте жасасын, содан кейін ойын ойнасын" деген пікір білдірді. Бұл сөз, көбінесе "алдымен доп алуды айтыңыз" деп түсіндіріледі, көпке дейін есте қалды. Вашингтон Редскинс командасының иесі Джордж Престон Маршалл ААФК-ға қатысты NFL-дің ең бейшара жақтасы болды. 1945 жылы ол: "Мен басқа лиганың бар екенін білмедім, бірақ WPA жобасы туралы материалдарды алғанмын" деді. Кейін ол: "Біздің лигадағы ең нашар команда олардың лигасындағы ең күшті команданы жеңе алады" деп мәлімдеді.

Маневрлер мен интригалар

Дэн Топпинг, NFL-дің "Бруклин Тайгерс" командасының иесі, өз командасын Эббетс Филдтен әлдеқайда үлкен "Янки" стадионына көшіргісі келді. Нью-Йорк "Гигантс" командасының иесі Тим Мара өзінің аумақтық құқығын пайдаланып, бұл көшіруге кедергі келтірді. Оның мұндай қадамға баруының себебі бар еді: "Янкилер" Рут салған үйге көшіп келгеннен кейін Нью-Йорктегі бейсбол командасы ретінде "Гигантс" командасын ығыстырып алды, үш қарсылас футбол лигасы сол жетістікті қайталауға үміттене отырып, сол жерге командаларын орналастырды, сондай-ақ Топпинг ("Анаконда Коппер" компаниясының өкілі) Марадан едәуір бай болды. Топпинг бейсбол клубы "Янкилерді" сатып алып, өз клубын AAFC-ға көшірді. Оның көптеген ойыншылары онымен бірге кетті. Оның қайта аталған "Нью-Йорк Янкис" командасы AAFC-нің қалған жеті командасынан әрқайсысынан 100 000 доллар көлемінде сыйлық алды, ал AAFC-нің бастапқы Нью-Йорк инвесторы шығып кетті. NFL чемпионының мүлдем көшіп кетуі, тіпті сынақтан өтпеген қарсыластан қашу үшін көшуі бұрын-соңды болған емес. Екінші жағынан, NFL енді AAFC-ге өңірлік емес, ұлттық лига ретінде қарсы тұрады, ал AAFC-де Батыс жағалауында монополия болмайды. Колледжтік драфт өткізудің орнына Кроули өзінің иелерін NFL-мен бәсекелесу үшін мүмкіндігінше көп жақсы ойыншыларды тартуға шақырды. Бірақ бұл ашық рынок Пол Браунға тиімді болды, ол футболдың барлық тарихындағы ең кең рекрутингтік желіні құрған еді. Осылайша ол колледждер мен әскери қызметтен шыққан жақсы ойыншыларды тартуда үстемдікке ие болды. Көп жылдар өткен соң Кроули бұл қателік болғанын мойындады, себебі ол "Браунс" командасының лигада толыққанды үстемдікке ие болуының негізін қалады.

1946 жыл

AAFC-нің алғашқы ойыны 1946 жылғы 6 қыркүйекте Кливленд Браунс Майами Сихокс командасын қабылдап, 60 000-нан астам жанкүйердің алдында 44:0 есебімен жеңіске жетті. Бұл тарихи ойын лиганың көптеген ерекшеліктерін көрсетті: негізінен Пол Браунның ұйымдастыру және жаттықтырудағы жаңалықтарының арқасында Браунс кәсіби футболдың жаңа стандартын орнатуға бет бұрды. Басқа командалар қиындықтарға тап болар еді, бірақ Сихокс AAFC-ның ең үлкен сәтсіздігіне айналды. Үйдегі екі ойын да дауылдардың салдарынан кейінге шегерілді, нәтижесінде олар 3–11 есебімен соңғы орынға түсті. Бұл факторлар Сихокс командасының жыл бойы 350 000 доллар жоғалтуына әкеп соқты, ал AAFC маусымнан кейін франшизаны таратып жіберді. Көпшілік көрермендердің көп болуы AAFC-ның ең танымал командаларының (Кливленд, Сан-Франциско, Лос-Анджелес және Нью-Йорк) NFL-ден көп көрермен жинауының алғашқы белгісі болды. Дегенмен, есеп AAFC-ның ең үлкен мәселесінің бірінші көрінісі болды. Лигадағы ең жақсы және ең нашар командалар арасында үлкен айырмашылық болар еді, ал турнирлік кесте жылдан жылға тұрақты болар еді. Соңында, бұл ойын кәсіби футболдағы түрлі-түстің соңғы шегі болды. Браунс командасының Мэрион Мотли мен Билл Уиллис, болашақтағы Даңқ залының мүшелері, 1933 жылдан бері кәсіби футбол ойнаған алғашқы афроамерикандық ойыншылар атанды (NFL командасы Rams, сондай-ақ екі афроамерикандық ойыншымен, UCLA-ның үздік ойыншысы Кенни Вашингтонмен және болашақ актер Вуди Стродпен келісім жасасты, бірнеше аптадан кейін жарияланды). Айта кетейік, бұл Джеки Робинсонның Бруклин Доджерс командасымен дебютінен бұрын болды, өйткені Робинсон сол кезде Доджерстің фермалық командасы Монреаль Роялс үшін ойнады. Келер жылдары AAFC осы талантты резервтен NFL-ден гөрі көбірек пайдаланды, 1949 жылы NFL-дің жеті ойыншысына қарағанда 20 афроамерикандық ойыншыны жұмысқа алды. Нью-Йорктан басқа барлық сапалы командалар Батыс дивизионында болды. Батыста Кливленд 12–2 есебімен көш бастады, Сан-Францискодан үш ойынға оқсып, одан кейін Лос-Анджелес және Чикаго келді. Шығыста Нью-Йорк 10–3–1 есебімен үш ойыннан артық жеңіске жеткен жалғыз команда болды. Бруклин мен Буффало жеті ойынға артта қалды, соңынан Майами келді. Бруклиннің көрсеткішіне қарамастан, оның қанатын Гленн Доббс лигадағы ең көп пастың авторы атанды және ең құнды ойыншы атанды. Атақ ойыны тартысты болды, Браунс төртінші кезеңнің соңында Янкилерді 14:9 есебімен жеңіп алды. Майамидегі сәтсіздікке қарамастан, AAFC сәтті дебют жасады, жоғары деңгейдегі ойынды орнатты және билет сатуда жақсы нәтижелер көрсетті. NFL де маусымдық және титулдық ойындарға қатысушылардың ең жоғарғы санын тіркеді. Алайда, екі лиганың ойыншылар үшін бәсекелесуінен жалақылар өскендіктен, пайда тапқан жалғыз командалар екі чемпион, Браунс және NFL Медведи болды. Олар зардапсыз аман қалды және 14–0 есебімен бұрын-соңды болмаған тұрақты маусымды аяқтады. 49ers командасы 12–2 есебімен жүрек ауыртатын екінші орынды иеленді (плей-оффқа шықпады). Лос-Анджелес 7–7 есебімен үшінші орынды алды, ал Чикаго тағы да 1–13 есебімен соңғы орынға түсті. Екі үздік команданың квотербектері, Кливлендтен Отто Грэм және Сан-Францискодан Фрэнки Альберт, ең құнды ойыншы атағын бөлісті. Шығыста Буффало мен Балтимор 7–7 есебімен тең, Нью-Йорк 6–8 есебімен олардан оқсып тұрды. Бруклин соңғы орында 2–12 есебімен қалды. Буффало плей-оффты жеңіп, титул үшін Кливлендпен кездесуге құқық алды. Кливленд 49:7 есебімен жеңіске жетті. Профутболдың екінші кемелді маусымынан кейін (1937 жылғы екінші Американдық футбол лигасының Лос-Анджелес Булдогсынан кейін) және 18 ойындық жеңіс сериясымен және 29 ойындық жеңіліссіз сериясымен Браунс тарих жасады. Содан бері тек 1972 жылғы Майами Дельфинз командасы ғана мінсіз рекордпен лига чемпионы атағын жеңіп алды. Профутбол Даңқы залы Браунс командасының соңғы сериясын кәсіби футбол тарихындағы ең ұзақ серия деп мойындайды. NFL-де де теңгерімсіздік мәселесі болды. 1933 жылдан 1946 жылға дейінгі барлық титулдық ойындарда шығыстан шыққан Гиганттар немесе Редскиндер батыстан шыққан Медведям немесе Пакерлерге қарсы болды. Бірақ 1940 жылдардың соңында NFL-де жаңа күштер пайда болды, өйткені Кардиналдар, Иглз және Рамс атақтарды жеңіп алды, ал Стиллерс плей-оффқа жетті. Бұл командалардың барлығы ұзақ жылдар бойы сәтсіздікке ұшырап, соғыс кезінде біріктірілді немесе жұмысын тоқтатты. (Шын мәнінде, Кардиналдар 1942 жылдың ортасынан 1945 жылдың ортасына дейін жеңіске жетпеді, соның ішінде Стиллерспен біріктірілген 0–10 маусымда). Бұл драмалық оқиғаларға көбінесе дивизиялық жарыстар тартысты болды. Пит Розельден ондаған жыл бұрын, Берт Белл маусымның басында күшті командаларды қасақана жұптастыру арқылы теңдікті ынталандырды, олардың турнирлік кестеде алға шығуына жол бермеді. Бұлдың бәрі AAFC-мен күрт контрастқа келді. Соғыс жалақының өсуі мен қатысушылардың азаюына байланысты қымбатқа айналып келе жатты. Екі лиганың дерлік барлық командалары ақша жоғалтты – сондықтан желтоқсан айында NFL AAFC-ны бейбіт келіссөздердің нәтижесінде соғыс аяқталуға жақын болды деп ресми түрде мойындады. Алайда, AAFC-ның төрт командасы NFL-ге қабылдануын қалады, ал NFL Браунс пен 49ers командаларын қабылдауға дайын болды. Бруклин және Чикаго командаларының аман қалуы күмәнді болғандықтан, AAFC күресті жалғастыруға шешім қабылдады.

"Кәсіби футболдың әлем чемпионаты"

Әр атағын жеңгеннен кейін «Браунс» командасы NFL чемпионына лигааралық чемпионатқа шақырды. Әр жыл сайын NFL бас тартты. (Әрине, мұндай ойын ойнағанда NFL, AAFC-ті заңдастырып, өз беделін жоғалту қаупіне барды.) 1949 жылдың желтоқсанында екі лига да қаржылық тұрғыдан таусылып, бірақ енді татулықта болғандықтан, пайдалы лигааралық плей-офф мүмкін де, қажет те болды. «Питтсбургтің» Арт Руни, оның «Стиллерс» командасы NFL-дің ең нашар франшизаларының бірі болғандықтан, мұндай ойынды жария түрде қолдады, бірақ NFL-дің көп бөлігі жеңілген, «төменгі» деңгейдегі қарсыласынан жеңілу қаупіне баруға дайын емес еді. Бірақ ресми түрде комиссар Берт Белл NFL конституциясы мұндай ойынға тыйым салады деп мәлімдеді. Ойын Филадельфияда өткенімен, «Иглз» командасының әдеттегі үй алаңында ойналмады: күтілетін үлкен көрермен санына байланысты ойын «Шиб Парк» стадионынан Филадельфияның муниципалды стадионына, Армия-Тәуелсіздік күні ойындары өткізілетін жерге көшірілді. Көрермендер саны 71 237 адамды құрады, бұл сол кезге дейін кәсіби футболдағы үшінші ірі көрермен саны (бір жыл бұрын Лос-Анджелес мемориалдық коллизейдегі «Рамс» ойындарының екі ірі көрермен санынан кейін) және шығыс жағалаудағы ең көп көрермен. (Бұл көрсеткіш сонымен қатар барлық бұрынғы NFL және AAFC титулды ойындарынан, сондай-ақ Супербоул I-ден де асып түсті.) Мұндай ойын үшін ең құнды ойыншы сыйлығы да тағайындалды, бұл бұрынғысы жоқ жаңалық болды. «Иглз» командасы NFL-дің ең күшті чемпиондарының бірі саналды, ал көптеген адамдар «Браунс» командасының «төменгі» лигадағы жетістіктерін жоққа шығарды. Нәтижесі таң қалдырды: «Иглз» командасы жоғары мотивтенген «Браунс» командасын бағаламады (бапкер Грейси Нил «Браунс» командасының маусым алдындағы ойындарын тіпті қарастырмады), ал Пол Браун кеңінен қолданылатын «Иглз қорғанысының» бұрын белгісіз әлсіз жақтарын тапты, бұл «Браунс» командасына жалпы ұзындығы 487 ярдты жинауға мүмкіндік берді. «Браунс» командасы бірінші жартылайда 14:3 есебімен алға шықты және ойынның қалған бөлігінде үстемдік етіп, 35:10 есебімен жеңіске жетті. Ойынның ең құнды ойыншысы деп Отто Грэм аталды.

NFL-дегі Браунс, 49ers және Колтс

Браунс 10–2 есебімен Нью-Йорк Гиантспен бірінші орынды бөлісіп, содан кейін плей-оффта 8–3 есебімен жеңіс алып, 1950 жылғы NFL чемпионатының финалына жолдама алды. Олардың қарсыласы – ойын сайын шамамен 39 ұпай жинаған, осы күнге дейін сақталған рекордты көрсеткен Лос-Анджелес Рамс командасы болды. (Айта кетейік, бұл Рамс командасының 1945 жылы Кливленд Рамсы ретінде жеңіске жеткеннен кейін Кливлендтегі алғашқы ойыны еді.) Классикалық тартысты ойында Браунс соңғы минуттағы пенальти добымен 30–28 есебімен жеңіске жетіп, бес мәрте қатарынан лига чемпионы атанды. Браунстың 1950 жылғы маусымы олардың AAFC-дегі жетістіктерінің сапасын ешбір нәрсемен салыстыруға болмайтынын көрсетті. Чемпионат ойынынан кейін комиссар Белл Браунсты «футбол ойнаған ең ұлы команда» деп атады. Кливленд көп жыл бойы NFL-дің алдында болды, бірақ 1951 жылы олар лига титулынан бас айырылды (Рамс командасынан). Браунс 1950 жылдан 1955 жылға дейін барлық NFL титулдық ойындарында ойнады, олардың үшеуін жеңіп, он жыл ішінде жеті лига титулын жеңіп алды. Басқа бұрынғы AAFC командалары мұндай жетістікке жете алмады. AAFC-нің екінші үздік командасы – 49ers, 1950 жылы күресіп, 3–9 есебімен аяқтады. Алайда, келесі жылдан бастап олар NFL Батыс конференциясының ең жақсы командаларының біріне айналып, 1957 жылы бірнеше жақын келуден кейін плей-оффқа ілікті. Колтстың болашағы жарқын болған жоқ: олар 1949 жылы AAFC-де 1–11 есебімен және соңғы орында аяқтады, сонымен қатар Вашингтон Редскинс командасының жанында ойнаудың қиындығына тап болды. 1950 жылы Колтс тағы да 1–11 есебімен аяқтап, таратылды. Дегенмен, олардың мұрасы сақталды: үш жылдан кейін Даллас Тексанс командасы таратылғаннан кейін жаңа Балтимор Колтс франшизасы құрылды және Колтс NFL-дің танымал командаларының біріне айналды. Колтс Индианаполиске көшуі дау тудырғанмен, 1984 жылдың 29 наурызында NFL 1996 жылғы NFL маусымы үшін Балтиморға Балтимор Рейвенс түрінде қайта оралды. Ұйымдық тұрғыдан алғанда, Рейвенс 1995 жылғы NFL маусымында Балтиморға көшуге келіскенше Кливлендте ойнаған 1996 жылғы Браунстың жалғасы болып табылады. Ресми түрде, NFL «жаңадан құрылған» Браунсты (1999 жылдан бастап) 1946 жылғы AAFC командасынан бастау алған, үздіксіз франшиза деп санайды, ол 1996 жылдан 1998 жылға дейін қызметін тоқтатқан, ал Рейвенс 1996 жылы құрылған деп есептеледі. Колтстың 1984 жылға дейінгі тарихы ресми түрде Индианаполис франшизасына тиесілі болса да, Рейвенс оны бірнеше жолмен мойындады. Кливленд Браунс, Сан-Франциско 49ers, Балтимор Колтс (1947–50) және Индианаполис Колтс командаларының кейінгі тарихы туралы толық ақпарат алу үшін қараңыз.

ААФК және НФЛ рекордтар кітабы

All America Football Conference және American Football League (AFL) арасындағы маңызды айырмашылық, екі онжылдықтан кейін NFL-мен біріккен AFL-дің статистикасы мен нәтижелері NFL рекордтар кітабына енгізілген, ал AAFC ойыншылары мен командаларының көрсеткіштері енгізілмеген. Дегенмен, 1970 жылы аяқталған NFL-AFL бірігуі кезінде AFL барлық ресми есептерін NFL-ге тапсырды, соның арқасында NFL AFL-дің статистикасын және рекордтарын қабылдауға мүмкіндік алды. Тағы бір себебі, NFL-AFL келісімінен өзгеше, NFL-AAFC келісімі тең құқылы бірігу болған жоқ. AAFC-тің жеті командасының тек үшеуі ғана NFL-ге қабылданды. 1949 жылдың желтоқсан айында екі лига арасындағы плей-офф өткізілмеді. "Америка" деген сөз кеңейтілген лиганың атынан жылдам жойылды. Ал AFL, NFL-ді өз командаларының барлығын қабылдауға, бейтарап алаңда лигааралық чемпионат ойынын өткізуге және "Америка" атауын American Football Conference түрінде сақтап қалуға мәжбүр етті. Профутболдық Даңқ залы AAFC статистикасын мойындайды.

Мұра

AAFC тек төрт жыл ойнағанымен, ол кәсіби футболға зор және ұзаққа созылған әсер етті. NFL-ге қарсы шыққан барлық лигалардың ішінде, 1960 жылдардағы Америка футбол лигасы ғана AAFC-ден гөрі NFL-ге көбірек әсер етті. AAFC Балтимор, Лос-Анджелес, Сан-Франциско және Майами қалаларында алғашқы кәсіби футбол командаларын құрды. Шындығында, AAFC баскетбол лигасынан он жылдан астам бұрын елдің бір шетінен екінші шетіне дейін тараған лига болды. Бұл тағы бір жаңалықты әкелді: AAFC командалары әуемен саяхаттаса, NFL командалары әлі де пойызбен саяхаттады. Кливленд Браунс, Сан-Франциско 49ers және түпнұсқа Балтимор Колтс AAFC-де бастама алды, ал AAFC-нің он алты түлегі Профутбол Даңқы залына енгізілді. AAFC NFL-ден он жылдан астам бұрын 14 ойындық кесте енгізді және кәсіби футболда аймақтық қорғанысты танымал етуде маңызды рөл атқарды. AAFC-нің Пол Браун ойын алаңында да, аласынан тыс да көптеген жаңалықтар жасады. Олардың арасында жыл бойы жаттықтырушылар құрамы, нақты пас беру схемалары, бет маскасы және жаттықтырушылардың "хабаршы қорғаушылар" арқылы ойынды басқару практикасы бар. Ол сондай-ақ қарсыластарды түсіріп, командасына сыныпта ойынды талдауға мүмкіндік берген алғашқы жаттықтырушы болды. Шын мәнінде, сынып ортасы мен тақтадағы талдау да оның еңбегінің нәтижесі. Оның Браунс командасындағы жетістіктері екі лиганың қалған командаларын оның әдістерін қабылдауға мәжбүр етті. Оның көптеген ойыншылары мен көмекшілері кейіннен чемпиондарды жаттықтырды. Браун Берт Беллдің орнына NFL комиссары болу туралы ұсыныстан бас тартты, кейіннен Америка футбол лигасының Цинциннати Бенгалс командасын құрды және 1991 жылы қайтыс болғанға дейін NFL-дің маңызды Бәсекелестік комитетінде қызмет етті. Осы және басқа да AAFC инновациялары мен тұлғалары кәсіби футболдың үлкен жетістіктеріне негіз салды. Бірігу Питтсбург Стиллерс командасына да пайда әкелді. Бірігуге дейін қаржылық тұрғыдан ең нашар командалардың бірі болған Стиллерс, Браунс командасының қосылуы Кливленд пен Питтсбургтің жақын орналасуына байланысты бәсекелестікті күшейтуге көмектесті. Огайо және Пенсильвания автожолдарының батыс бөлігі 1950 жылдардың ортасында аяқталғаннан кейін екі қала арасындағы сапар уақыты екі сағатқа дейін қысқарды, бұл екі команданың жанкүйерлеріне бір-бірінің алаңдарындағы ойындарды қатыруға мүмкіндік берді. Стиллерс командасы 1970 жылдардағы үстемдігіне дейін көбінесе бәсекеге қабілетсіз болғанымен, Браунспен бәсекелестік, сондай-ақ Eagles командасымен бәсекелестік команданың қаржысын тұрақтандыруға көмектесті. Ақырында, Браунс командасының NFL-ге келген бірінші жылындағы чемпиондығы және келесі он жылдағы үстемдігі, керісінше, AAFC сияқты жаңадан келген лиганың бастауы болды, оны NFL және оның жақтастары мазақтап, жек көретін, бірақ ақырында қазіргі кәсіби футболдың пайда болуы ретінде танылды: 1960-1969 жылдардағы Америка футбол лигасы.