Кіріспе
Калифорниядағы Лос-Анджелес архиепископтығы (Archidiœcesis Angelorum in California, lang es) – Латын шіркеуінің шіркеулік аумағы немесе Католик шіркеуінің архиепископтығы, АҚШ-тың Калифорния штатының оңтүстік бөлігінде орналасқан. Архиепископтықтың кафедрасы Лос-Анджелесте, архиепископтық округтерге Калифорнияның Лос-Анджелес, Санта-Барбара және Вентура округтері кіреді. Собор – Лос-Анджелестегі Періштелер анамыздың соборы, ал қазіргі архиепискобы – Хосе Хорасио Гомез Веласко. Бес миллионнан астам жатағы бар және 32 тілде апта сайын литургиялар өткізілетін Лос-Анджелес архиепископтығы АҚШ-тағы ең ірі және этникалық құрамы әртүрлі архиепископтық болып табылады. Лос-Анджелес архиепискобы Лос-Анджелес шіркеуінің епархиясы ішіндегі суфраган епархиялардың митрополиттік епискобы ретінде де қызмет етеді, оған Фресно, Монтерей, Оранж, Сан-Бернардино және Сан-Диего епархиялары кіреді. Калифорнияда испан миссиялары құрылғаннан кейін, 1840 жылы Лос-Анджелес аймағы әлі де Мексиканың құрамында болғанда, Екі Калифорния епархиясы құрылды. 1848 жылы Мексика Калифорниясы АҚШ-қа өткеннен кейін, епархияның АҚШ бөлігі Монтерей епархиясы деп аталды. 1859 жылы епархия Монтерей-Лос-Анджелес епархиясы болып өзгертілді, ал 1876 жылы Сент-Вибиана соборының құрылысы аяқталған соң епископтық орын Лос-Анджелеске көшірілді. 1922 жылы Лос-Анджелес Монтерейден бөлініп, Лос-Анджелес-Сан-Диего епархиясына айналды. 1936 жылы Сан-Диего епархиясын құру үшін епархия тағы да бөлінді, ал Лос-Анджелес архиепископтыққа көтерілді. Архиепископтықтың қазіргі аумағы 1976 жылы Оранж округі Оранж епархиясын құру үшін бөлінген кезде белгіленді.
The Archdiocese of Los Angeles (Archidiœcesis Angelorum in California, lang es) is a Latin Church ecclesiastical territory or archdiocese of the Catholic Church located in the southern portion of the U. S. state of California. The archdiocese's cathedra is in Los Angeles, the archdiocese comprises the California counties of Los Angeles, Santa Barbara and Ventura. The cathedral is the Cathedral of Our Lady of the Angels in Los Angeles, and its present archbishop is José Horacio Gómez Velasco. With over five million professing members and weekly liturgies celebrated in 32 languages, the Archdiocese of Los Angeles is numerically the single largest and most ethnically diverse archdiocese in the United States. The Archbishop of Los Angeles also serves as metropolitan bishop of the suffragan dioceses within the Ecclesiastical Province of Los Angeles, which includes the dioceses of Fresno, Monterey, Orange, San Bernardino, and San Diego. Following the establishment of the Spanish missions in California, the diocese of the Two Californias was established on 1840, when the Los Angeles region was still part of Mexico. In 1848, Mexican California was ceded to the United States, and the U. S. portion of the diocese was renamed the Diocese of Monterey. The diocese was renamed the Diocese of Monterey Los Angeles in 1859, and the episcopal see was moved to Los Angeles upon the completion of the Cathedral of Saint Vibiana in 1876. Los Angeles split from Monterey to become the Diocese of Los Angeles San Diego in 1922. The diocese was split again in 1936 to create the Diocese of San Diego, and the Los Angeles was seen elevated to an archdiocese. The archdiocese's present territory was established in 1976, when Orange County was split off to establish the Diocese of Orange.
Тарих
Папа Григорий XVI 1840 жылғы 27 сәуірдегі Apostolicam sollicitudinem паптық бұйрығымен жаңа епископтық орын құрды, оған Калифорния епархиясы деген атау берді (кейде «Екі Калифорния епархиясы» немесе «Солтүстік және Оңтүстік Калифорния епархиясы» деп те аталады). Ол Сонора епархиясынан, қазіргі Мексикадағы Гермосильо архиепархиясынан алынған кең аумақты оған бекітті. Ол қазіргі Калифорния, Невада, Аризона, Юта, Колорадоның батыс бөлігі және Вайомингтің оңтүстік-батысын қамтитын Алта Калифорнияны, сондай-ақ қазіргі Мексиканың Баха Калифорния және Баха Калифорния Сур штаттарын қамтитын Баха Калифорния аумағын қамтыды. Епископтық резиденция Сан-Диегода орнатылды және епархия Мексика қаласы архиепископтығының суфраганды епархиясы болды. Франсиско Гарсия Диего и Морено, OFM жаңа епархияның бірінші епископы болды, ал Миссия Санта-Барбара оның про-кафедралық соборы қызметін атқарды. Мексика-Америка соғысы аяқталғаннан кейін Альта-Калифорния АҚШ-қа өткен соң, Мексика үкіметі АҚШ-та орналасқан епископтың Мексиканың Баха-Калифорниясындағы приходтарға билік етуіне қарсылық білдірді. Қасиетті Тақ епархияны американдық және мексикалық бөлімдерге бөлді. 1849 жылғы 20 қарашада епископтық резиденция жаңа епархияның орталық орнына Монтерейге көшірілді, ал американдық бөлім Монтерей епархиясы болды. Монтерейдегі Корольдік Президио капелласы американдық епархияның про-кафедралық соборы қызметін атқарды. 1853 жылы Папа Пий IX Сан-Франциско митрополиттік архиепархиясын құрды, ол қазіргі Невада, Юта және Солтүстік Калифорнияның көп бөлігін епархиядан алып, оны Сан-Франциско архиепископтығының суфраганды епархиясы етті. 1859 жылы сол папа Лос-Анджелес қаласының өсімін мойындап, епархияны Монтерей-Лос-Анджелес епархиясы деп атады. Епископ өзінің резиденциясын Лос-Анджелеске көшірді және 1876 жылы Сент-Вибиана соборы ашылғанға дейін Миссия Санта-Барбараны про-кафедралық собор ретінде пайдаланды. 1922 жылғы 1 маусымда Папа Пий XI епархияны қайтадан Лос-Анджелес-Сан-Диего епархиясы деп атады және сонымен бірге Сан-Франциско архиепархиясы құрылғаннан кейін оның аумағының солтүстік бөлігіне айналған Монтерей-Фресно епархиясын құрды. Бұл епископ Джон Джозеф Кантуэллдің атауын Монтерей-Лос-Анджелес епископынан Лос-Анджелес-Сан-Диего епископы болып өзгертті, ол сол кезде Империал, Лос-Анджелес, Оранж, Риверсайд, Сан-Бернардино, Сан-Диего, Санта-Барбара және Вентура округтерін қамтыды. 1936 жылғы 11 шілдеде сол папа епархияны Лос-Анджелес митрополиттік архиепархиясы деп атады, Джон Джозеф Кантуэлл Лос-Анджелестің алғашқы архиепископы болды, сонымен бірге Империал, Риверсайд, Сан-Бернардино және Сан-Диего округтерін қамтитын Сан-Диего епархиясын құрды және жаңа Сан-Диего епархиясы мен Монтерей-Фресно епархиясын жаңа митрополиттік орынның суфраганды епархиялары ретінде белгіледі. Рим папасы Пауыл VI кейіннен Лос-Анджелес митрополиттік провинциясының үш епархиясын екіге бөлді. 1967 жылғы 6 қазанда ол Монтерей-Фресно епархиясын таратып, Калифорниядағы қазіргі Фресно епархиясын және қазіргі Монтерей епархиясын құрды, таратылған епархияның аумағын олардың арасында бөліп, екі жаңа епархияны да Лос-Анджелес митрополиттік архиепархиясының суфраганды епархиялары етті. Жаңа епархиялардың соңғысының атауына «Калифорнияда» деген сөзді қосу оны басқа, бірдей аттас қалалары бар епархиялардан ерекшелейді. 1976 жылғы 24 наурызда ол Оранж епархиясын құрды, Оранж округін Лос-Анджелес архиепархиясынан алып, жаңа епархияны Лос-Анджелес митрополиттік архиепархиясының суфраганды епархиясы етті. Бұл әрекет сонымен қатар Лос-Анджелес, Санта-Барбара және Вентура округтерінен тұратын Лос-Анджелес архиепархиясының қазіргі аумағын белгіледі. 1978 жылғы 14 шілдеде ол Сан-Бернардино епархиясын құрды, Сан-Бернардино және Риверсайд округтерін Сан-Диего епархиясынан алып, жаңа епархияны Лос-Анджелес митрополиттік архиепархиясының суфраганды епархиясы етті. Бұл әрекеттер Лос-Анджелес митрополиттік провинциясының қазіргі құрылымын қалыптастырды.
Жайылымдық аймақтар
1986 жылы Роджер Маони бес географиялық әкімшілік пасторалды аймақты белгіледі, олардың әрқайсысын аймақтың епископтық викарі ретінде қызмет ететін көмекші епископ басқарады. Бес аймақ:
Перуделердің Анасы, Лос-Анджелес қаласының орталығын және орталық бөлігін, батыстан Малибуға дейін, оңтүстіктен Лос-Анджелес халықаралық әуежайына дейін қамтиды. Аймақта собор, 78 приход, 10 католиктік мектеп, 5 католиктік аурухана, 1 зират, 3 приходтық миссия, 1 семинария және испан миссиясы жоқ. Епископтық викарий – М. Терренс Флеминг.
Сан-Фернандо, Сан-Фернандо, Санта-Кларита және Антилопа аңғарларын, сондай-ақ Лос-Анджелестің солтүстік-шығысын қамтиды. Аймақта 54 приход, 12 католиктік мектеп, 2 католиктік аурухана, 2 зират, 7 приходтық миссия, 1 әскери шіркеу және 1 испан миссиясы бар. Гомес 2019 жылы Сан-Фернандо пасторалды аймағының епископтық викарі болып Алехандро Д. Акланды тағайындады.
Сан-Габриэль, Шығыс Лос-Анджелестен бастап Сан-Габриэль және Помона аңғарларын қамтиды. Аймақта 66 приход, 13 католиктік мектеп, 3 католиктік аурухана, 4 зират, 2 приходтық миссия және 1 испан миссиясы бар.
Сан-Педро, Лонг-Бич пен Лос-Анджелес округінің оңтүстік бөлігін қамтиды. Аймақта 67 приход, 9 католиктік мектеп, 6 католиктік аурухана, 1 зират, 1 әскери шіркеу және 1 приходтық миссия бар. Гомес 2018 жылы Марк В. Трюдоны осы аймақтың епископтық викарі етіп тағайындады.
Санта-Барбара, Санта-Барбара және Вентура округтерін қамтиды. Аймақта 37 приход, 6 католиктік мектеп, 3 католиктік аурухана, 4 зират, 3 әскери шіркеу, 6 приходтық миссия және 4 испан миссиясы бар. Қазіргі уақытта бос.
Our Lady of the Angels, covering downtown and central Los Angeles west to Malibu, south to Los Angeles International Airport. The region has the cathedral, 78 parishes, 10 Catholic high schools, 5 Catholic hospitals, 1 cemetery, 3 parochial missions, 1 seminary, and no Spanish missions. The episcopal vicar is Msgr. Terrance Fleming
San Fernando, covering the San Fernando, Santa Clarita and Antelope Valleys and northeast Los Angeles. The region has 54 parishes, 12 Catholic high schools, 2 Catholic hospitals, 2 cemeteries, 7 parochial missions, 1 active duty military chapel installation, and 1 Spanish mission. Gómez appointed Alejandro D. Aclan as episcopal vicar for the San Fernando pastoral region in 2019. San Gabriel, covering East Los Angeles through the San Gabriel Valley and the Pomona Valley. The region has 66 parishes, 13 Catholic high schools, 3 Catholic hospitals, 4 cemeteries, 2 parochial missions and 1 Spanish mission. San Pedro, covering Long Beach and southern Los Angeles County. The region has 67 parishes, 9 Catholic high schools, 6 Catholic hospitals, 1 cemetery, 1 active duty military chapel installation, and 1 parochial mission. Gómez appointed Marc V. Trudeau as episcopal vicar for this region in 2018. Santa Barbara, covering Santa Barbara and Ventura Counties. The region has 37 parishes, 6 Catholic high schools, 3 Catholic hospitals, 4 cemeteries, 3 active duty military chapel installations, 6 parochial missions and 4 Spanish missions. Currently Vacated
Діни қызметкерлер жыныстық қатынасқа түседі
Діни қызметкерлердің діни қызметкерлерге қатысты жыныстық зұлымдық жасауының көптеген оқиғалары тіркелді, алғашқы жағдайлар 1930 жылдарға дейін жетеді. 21 ғасырға дейін осы істер назарсыз қалды немесе құпия түрде қарастырылды, содан кейін діни қызметкерлер жұмыстан босатылып, есеп пен кешірім жарияланды. 2007 жылдың 16 шілдесінде кардинал Роджер Маони мен архиепископтық 508 шағымданушының жыныстық зұлымдықтан зардап шеккендерімен рекордтық келісімге келді. Келісімнің құны 660 миллион долларға бағаланды, әрбір талапкерге шамамен 1,3 миллион доллар төленді. Маони бұл зұлымдықты "қорқынышты күнә және қылмыс" деп сипаттады, 1940 жылдан бері жыныстық зұлымдыққа қатысты сот процестері басталуға тиіс болғаннан кейін. Бұл келісім архиепископтыққа қарсы барлық азаматтық сот талаптарын аяқтады және Массачусетс штатының заңдары коммерциялық емес ұйым төлеуге тиіс сомаға шектеу қойғандықтан, Бостон архиепископтығы төлеген 157 миллион долларлық келісімнен әлдеқайда жоғары. 2014 жылы епархия 17 жыныстық зұлымдыққа қатысты сот ісін аяқтау үшін 13 миллион доллар төлеуге келісті, оның ішінде біреуі "құқық қорғау органдарынан қашып кетіп, 25 жылдан бері іздеуде жүрген мексикалық діни қызметкерге" қатысты. Келісімге дейін, сот архиепископтықты күдікпен қаралатын діни қызметкерлерді қорғаған құжаттарды жариялауға мәжбүр етті, мысалы, полиция тергеп жатқанда алтарь қызметкерлерінің тізімін беруден шіркеу қызметкерлерін тыйым салу арқылы. 2019 жылдың мамыр айынан желтоқсан айына дейін Лос-Анджелес архиепископтығы Калифорния штатының бас прокуроры Ксавье Бесерраға, жаңа Калифорния заңының мерзімін уақытша жоюға дайындық ретінде көптеген құжаттарды ұсынды. Жаңа заң 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енді. Лос-Анджелес архиепископтығы Калифорния штатындағы алты католик епархиясының бірі болып саналады, алдағы сот процесінде шақырылуы күтілуде. 2020 жылдың қаңтар айында Лос-Анджелес архиепископтығы бұрынғы архиепископтық діни қызметкерге қатысты жыныстық зұлымдық ісін 1,9 миллион долларға шешкені хабарланды.
Архиепископ
Архиепархияны архиепископ басқарады, ол ана шіркеуден, Әулие Ангелдер соборынан басшылық етеді. Собор 2002 жылдың 2 қыркүйегінде ашылды және 1994 жылғы Нортридж жер сілкінісінде зақымданған бұрынғы Әулие Вибиана соборын алмастырды. Лос-Анджелес архиепискобы – Католик шіркеуінің Лос-Анджелес провинциясының митрополиті. Оның суфрагандық епархиялары – Фресно, Калифорниядағы Монтерей, Калифорниядағы Оранж, Сан-Бернардино және Сан-Диего. Тарихи тұрғыдан митрополит архиепископтар суфрагандық епархияларға үлкен әкімшілік билік жүргізген. Бүгінде мұндай билік тек рәсімдік және дәстүр ретінде сақталған. Хосе Х. Гомес – Лос-Анджелес архиепискобы, ол 25 жыл қызмет еткен кардинал Роджер Махонидің 2011 жылдың 1 наурызында зейнетке шығуына байланысты оның орнына автоматты түрде келді. Бұрын Гомес 2010 жылдың 6 сәуірінде Рим Папасы Бенедикт XVI тағайындағаннан бері Лос-Анджелес архиепискобының көмекшісі қызметін атқарды. Ол 2004 жылдан 2010 жылға дейін Сан-Антонио архиепискобы, ал 2001 жылдан 2004 жылға дейін Денвер архиепархиясының көмекші епискобы болып қызмет еткен. Ол – Opus Dei діни орденінің священнигі. Гомеске қазіргі көмекші епископтар: Марк Винсент Трюдо және Алехандро Д. Аклан көмектеседі. Сонымен қатар, Эдвард В. Кларк, Джозеф Мартин Сарторис және Джеральд Юджин Уилкерсон – зейнеткерлікке шыққан көмекші епископтар, олар әлі де архиепархия аумағында тұрып жатыр.
Мектептер
Лос-Анджелес архиепископтығында 5 колледж және 50-ден астам жоғары мектеп бар. Көп шіркеулердің де қарасты мектептері бар.
Дінтану конгресі
Архиепископтық діни білім беру кеңсесі Лос-Анджелес діни білім беру конгресін өткізеді, ол АҚШ-тағы осындай шаралардың ең ірісі болып табылады және шамамен 38 000 адам қатысады.
Жыл сайынғы Мария процессиясы мен месса
Архиепископтық жыл сайынғы, Әулие Періштелер Анасына арналған құрметті мисса тойлауды «Періштелер Королевасы» қорына тапсырды. Бұл қоры, католик шіркеуінің мүшесі және Марк Анкор Альберт құрған, Әулие Марияға құлшылықты кеңейтуге арналған мирян қауымы. 2011 жылдан бері әр жыл сайын Әулие Періштелер Анасының соборында Періштелер Королевасының құрметіне мисса тойланады. Миссаға дейін Марияның процессиясы өтеді, ол Лос-Анджелес Плаза тарихи ауданының бір бөлігі болып табылатын тарихи «Періштелер Королевасы» приходынан басталып, соборда аяқталады. 2011 жылдан бері «Періштелер Королевасы» қоры жыл сайынғы Мария процессияларын, құрметті миссаларды және Лос-Анджелес қаласының құрылған күні мен Әулие Періштелер Анасының мерекесін атап өту үшін мерекелерді ұйымдастырып келеді. Архиепископ Гомес 2012 жылдан бері жыл сайынғы миссаның предикаторы және бас тойлаушысы болып табылады. Алдағы Мария процессиялары мен миссалары тамыз айының соңғы сенбісінде Лос-Анджелес қаласының ресми құрылған күнін тойлаумен бірге өтетін болады.
Әкімшілік нұсқаулық
Лос-Анджелес архиепископтығы әлемдегі ең әртүрлі епархиялардың бірі болғандықтан, барлық қызметкерлерінің католиктік әлеуметтік ілімдері мен қызметшілік басшылық қағидаларына сәйкес өмір сүруіне және жұмыс істеуіне ұмтылады. "Адамның қадір-қасиеті, қоғамға шақыру және қатысу, құқықтар мен жауапкершілік, еңбектің қадір-қасиеті және жұмысшылардың құқықтары, сондай-ақ ынтымақтастық, қызметшілік басшылықтың негізгі принциптері болып табылады." Жақсы қызмет көрсету және ашықтықты арттыру үшін Лос-Анджелес архиепископтығы – онлайн режимінде толық жаңартылған және іздеу мүмкіндігі бар әкімшілік нұсқаулығына ие жалғыз архиепископтық.
Негізгі дереккөздер
Мэри Роуз Каннингем, К. С. К., ред. Архивтік орталықтағы құжаттар мен тарихи материалдар тізімі, Лос-Анджелес архиепископиясы, ең қадірлі Дж. Фрэнсис А. МакИнтайр архиепископы үшін, Бірінші том: 1948–1960 және Екінші том: 1961–1970 (1995)