Кіріспе
Орта және ірі кемелердегі демалыс қайықтауы. Яхта – орта және ірі көлемді қайықтар немесе ұжымдық түрде яхта деп аталатын шағын кемелерді пайдалана отырып жүзегіне шығу. Яхта басқа қайықпен жүзу түрлерінен негізінен жайлылыққа және сәнділікке басымдық беруімен, тұраққа мариналарға тәуелділігімен және әдетте круиздер, балық аулау немесе жарыстар сияқты эксклюзивті әлеуметтік демалыспен ерекшеленеді. "Яхта" термині голланд тіліндегі "jacht" сөзінен шыққан, ол "аң аулау" деген мағынаны білдіреді. Желкенді қайықтармен жүзу жай ғана желкендеу деп аталады, ал моторлы қайықтармен жүзу – моторлы қайықтау деп аталады. Тек яхтамен айналысатындарға қызмет көрсететін қайық клубы яхта клубы деп аталады.
Yachting is recreational boating activities using medium/large sized boats or small ships collectively called yachts. Yachting is distinguished from other forms of boating mainly by the priority focus on comfort and luxury, the dependence on marinas for docking, and being typically only for exclusive social leisures such as cruising, fishing trip or racing. The term "yacht" derives from the Dutch word jacht, meaning "hunt". When yachting with sailboats, the activity is simply called sailing; and with motorboats, it is called powerboating. A boat club that only services yachting participants is known as a yacht club.
Тарих
Кеме қатынасының тарихы тас дәуіріне дейін барып жетеді, бірақ желкенді қайықтардың жарысуы 17 ғасырда Нидерландыда басталған деп саналады. Ұзақ өтпей Англияда жарыс үшін арнайы салынған "яхталар" пайда бола бастады. 1851 жылы Коустағы Корольдік яхталар эскадрильясы американдық "Америка" яхтасына шақырды. Жарыс Солент бұғазында өтті. "Америка" жарысты жеңіп, "Америка кубогы" кубогын АҚШ-қа алып қайтты, ол 1983 жылға дейін Нью-Йорк Яхт клубының қолында болды. Содан кейін кубок Австралияның Royal Perth Yacht Club клубына бұйырды, ол "Australia II" қайығын жарысқа жіберді. Осы аралықта яхта жарысы дамып, мойындалған жарыс яхталарының түрлері пайда болды – кішкентай қайықтардан бастап алып "макси" яхталарға дейін.
Құрлық ішіндегі
Жарыс кемелерінің көптеген түрлері болғанымен, оларды жалпы алғанда үлкен яхталарға – үлкенірек және ұзақ сапарларға қажетті жабдықтары бар кемелерге – және кішкентай жарыс кемелеріне, мысалы, шағын қайықтар мен скифтерге бөлуге болады. Кішкентай кемелерді көбінесе яхта деп атамайды, бірақ барлық демалыс кемелері (коммерциялық немесе әскери кемелерден өзгеше) яхта болып саналады. Бүгінде яхта жарысы дамыған елдерде, әсіресе қолайлы жел жағдайлары мен лайықты көлемдегі су кеңістіктері бар жерлерде, кең таралған спорт түріне айналған. Көбінесе яхтинг тұзды суда жүргізіледі, бірақ кішкентай кемелер көлдерде және тіпті үлкен өзендерде де жарыса алады.
Мұхит
Үлкен яхталар порттарда да жарысады, бірақ ең беделді яхта жарыстары ашық мұхитта ұзақ қашықтыққа өтетін жарыстар болып табылады. Қатты ауа райы мұндай жарыстарды аяқтауды жабдық пен жігерді сынап бағалайтын қиын міндетке айналдырады, кейде қайықтар мен теңізшілер теңізде жоғалып кетеді. Мұндай жарыстардың ең ұзағы – «дүние айналысы» жарыстары, оларды аяқтауға бірнеше ай уақыт кетіп, бірақ Ұлыбританиядағы Fastnet жарысы және Австралияның шығыс жағалауындағы Сиднейден Хобартқа дейінгі яхта жарысы көбірек танымал. Ірі жарыстар көбінесе бірінші болып келушіге арналған жүлдемен («жолақты құрмет» деп аталады) және кемшілік жүйесімен ұйымдастырылады, ол қайықтың конструкциясының салыстырмалы жылдамдығына қарай аяқталу уақытын реттейді, теориялық тұрғыдан әр қатысушыға тең мүмкіндік береді. Желкендесу топтары ең белсенді және танымал жарыс яхтингін ұйымдастырса да, бүкіл әлемде басқа да қайық жарыстары өткізіледі: жылдам моторлы қайық жарыстары, каноэ, каяк және ескек құралымен жарысу, сондай-ақ навигациялық жарыстар (әдетте, GPS және басқа да электрондық навигациялық құралдарға рұқсат етілмейтін аспан денелері мен жер бедеріне негізделген навигациялық дағдыларды сынау). Гидрофойл, аэроглиссер немесе жеке су көлігі сияқты арнайы яхталар да жабдық пен шеберлікті сынауға арналған жарыстарға қатысады (әдетте, қауіпсіз маневрлеу шеберлігі). Егер олар демалыс немесе спорт мақсатында өткізілсе, мұндай шаралардың барлығы яхтингтің кең әлемінің бір бөлігі болып табылады.
Круиздік
Круиз – кемемен саяхаттау, ол шығанақтың арғы жағында, АҚШ-тағы Ұлы көлдерде немесе Оңтүстік Тынық мұхитындағы аралдар арасында болуы мүмкін. Ұзақ қашықтықтарға қауіпсіз саяхаттау үшін кемені басқарудан өзге, өздігінен шешім қабылдау және көптеген дағдылар қажет. Навигация, метеорология, механикалық және электр жүйелері, радиобайланыс, алғашқы медициналық көмек, теңізде өмірді сақтау, дұрыс тамақтану және тағы да басқа білімдер алыс жағалауларға круиз кезінде өмірді құтқаруға көмектеседі. АҚШ-та осы дағдылар бойынша курстар мен сертификаттарды АҚШ-тың теңіз күштері ұсынады. Ұлыбританияда сертификаттау жүйесі Корольдік яхта қауымдастығы арқылы жүзеге асырылады. Басқа елдерде де ұқсас жүйелер бар, олар теориялық және практикалық курстарды қамтиды.
Балық аулау
Жасыл және көк суларда теңізде балық аулау көбінесе күшті толқындар мен болжамсыз ауа райына төтеп бере алатын, теңізге лайықты, мықты кемелерді қажет етеді. Мұндай кемелер әдетте үлкен, ауыр болады және оларды маринада бекіту қажет. Көптеген демалыс балықшылары қайықтарды сатып алудың орнына жалға алады, ал көбірек жайлылықты қалайтындар яхта жалдайды. Яхтамен балық аулау жиі бай және жоғары орта таптың хоббиі болып табылады, сондықтан тәжірибелі экипажбен жабдықталған, жоғары деңгейде қызмет көрсетілген және демалыс пен мәртебе үшін жабдықталған яхталарға сұраныс жоғары.