Кіріспе
Компас нүктелері – навигация және картографияда қолданылатын көлденең, радиалды орналасқан компастық бағыттар (немесе азимуттар) жиынтығы. Компас розасы негізінен төрт негізгі бағыттан – солтүстік, шығыс, оңтүстік және батыс – тұрады, олардың әрқайсысы 90 градуспен бөлінеді, сондай-ақ екіншілік ретінде төрт аралық (негізгі аралық) бағыттан – солтүстік-шығыс, оңтүстік-шығыс, оңтүстік-батыс және солтүстік-батыс – тұрады, олар екі негізгі бағыттың арасында орналасқан. Метеорология және навигация сияқты салалар компасты қосымша азимуттармен бөліп көрсетеді. Еуропалық дәстүрде толық анықталған компаста 32 "нүкте" болады (ал одан да ұсақ бөлімдер нүктелердің үлесімен сипатталады). Компас нүктелері градустарды есептеу немесе жаттау қажеттілігін жоққа шығара отырып, белгілі бір азимутты күнделікті тілмен атауға мүмкіндік береді.
The points of the compass are a set of horizontal, radially arrayed compass directions (or azimuths) used in navigation and cartography. A compass rose is primarily composed of four cardinal directions—north, east, south, and west—each separated by 90 degrees, and secondarily divided by four ordinal (intercardinal) directions—northeast, southeast, southwest, and northwest—each located halfway between two cardinal directions. Some disciplines such as meteorology and navigation further divide the compass with additional azimuths. Within European tradition, a fully defined compass has 32 "points" (and any finer subdivisions are described in fractions of points). Compass points are valuable in that they allow a user to refer to a specific azimuth in a colloquial fashion, without having to compute or remember degrees.
8 желлі компас роза
Төрт негізгі бағыт – солтүстік (N), шығыс (E), оңтүстік (S), батыс (W), компастың розасында 90° бұрышпен орналасқан. Төрт интеркардинал (немесе ординал) бағыттары жоғарыда аталғандарды екіге бөлу арқылы құралады: солтүстік-шығыс (NE), оңтүстік-шығыс (SE), оңтүстік-батыс (SW) және солтүстік-батыс (NW). Ағылшын және көптеген басқа тілдерде бұл күрделі сөздер болып табылады. Төрт бағытты атау үшін әртүрлі стильдік нұсқаулар болады – аралықтарымен, тысырлау сызықтарымен немесе оларсыз. Болгария, Каталония, Чехия, Дания, Нидерланды, ағылшын, эсперанто, француз, галисия, неміс, грек, венгр, идо, итальян, жапон (көбінесе), македон, норвег (бокмал және нюнорск), поляк, португал, роман, орыс, серб, хорват, испан, швед, украин және валлий тілдерінде солтүстік немесе оңтүстік деген мағынаны білдіретін бөлік, шығыс немесе батыс деген мағынаны білдіретін бөліктен бұрын келеді. Қытай, вьетнам, гаэль және сирек жапон тілдерінде шығыс немесе батыс деген мағынаны білдіретін бөлік, екіншісінен бұрын келеді. Эстон, фин, бретон, «итальяндық жүйе» және телугу тілдерінде интеркардиналдар жеке сөздермен беріледі. 16 жел компасының барлық нүктелері мен сегіз аралық желдері бірігіп 32 жел компасының розасын құрайды. Зерттеу немесе сигнал беру мақсатымен бөліп қарағанда, кіші компоненттер «негізгі» деп, одан кейін «басты» жел/бағыт деп аталады. Жақсы есте сақтау үшін, бұл терминдерді білетін адамдар «X арқылы Y» дегенді «X-тен Y-ге қарай шағын өлшем» деп түсіндіреді. Бұл өлшемнің 11 1/4° тең екенін атап өту керек. Мысалы, «солтүстік-шығыс арқылы шығыс» дегеніміз «солтүстік-шығыстан шығысқа қарайғы аралықтың төрттен бірі» дегенді білдіреді. Қорытындылай айтқанда, 32 жел компасы сегіз негізгі жел, сегіз аралық жел және он алты төрттен бір бөлік желдің үйлесімінен құралады, әр компас нүктесі келесісінен 11 1/4° бұрышпен орналасқан. Теңізшілердің «компаспен жұмыс істеу» жаттығуында компастың барлық отыз екі нүктесі сағат тілі бойынша аталады.
Жартылай және ширек ұпайлар
XVIII ғасырдың ортасына қарай 32 нүктелі жүйе жарты және төрттен бірлік нүктелерді пайдалану арқылы 128 бағытқа дейін кеңейтілді. Бұл бөлшектік нүктелер 32 нүктенің бірінің атына, мысалы, шығыс-шығыс немесе шығыс-солтүстік деп қосымша атау арқылы анықталады. 96 бөлшектік нүктенің әрқайсысын екі түрлі жолмен атауға болады, бұл жағдайда екі жақын толық нүктенің қайсысы қолданылғанына байланысты, мысалы, NE, NbEN-ге баламалы. Екі атаудың да түсінуі оңай, бірақ әртүрлі елдер мен ұйымдарда дұрыс қолдану бойынша әртүрлі келісімдер қалыптасты. "АҚШ Әскери-теңіз күштерінде солтүстік және оңтүстік бағыттарынан шығыс және батысқа қарай бөлу қалыпты тәжірибе, бірақ кардиналды немесе аралық кардиналды нүктелерге жақын бөлімдер әрқашан сол нүктеге сілтеме жасайды." Корольдік теңіз күштері қосымша "төрттен бірлік нүктелерді бір әріппен басталып, аяқталатын нүктеден оқуға болмайды" деген ережені қолданды. Компас розаларында бөлшектік нүктелер сирек кездеседі және рульшілерге бағыт беру үшін тек кішкентай, белгіленбеген маркерлер көрсетілген.