Кіріспе
Нил өзеніндегі арал (,/ɛ//l//ɪ//f//æ//n/'/t//aɪ//n//iː//, // /'/t//iː// / ELifanTYnee, TEE ; ; ; Ἐλεφαντίνη Elephantíne; ,) – Нил өзеніндегі арал, Жоғарғы Египеттегі Асуан қаласының бір бөлігі. Аралдағы археологиялық қазбалар 1979 жылы Жоғарғы Египет сәулетінің басқа да мысалдарымен бірге «Абу-Симбелден Филаеге дейінгі нубиялық ескерткіштер» аясында ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енді (Элефантина нубиялық емес, сонымен қатар Абу-Симбел мен Филае арасында да орналаспаған). Арал қазбалар арқылы зерттелді. Ежелгі Египет дәуірінде Элефантинадағы өмірді зерттеу үшін арамей папирустары мен остракалар жиналды. Элефантиналық үштік және аралда қалыптасқан еврей қауымы туралы зерттеулер жүргізілді. Элефантина папирустары мен остракаларының арамей тіліндегі құжаттарының стандартты анықтамалық жинағы – «Ежелгі Египеттен арамей тіліндегі құжаттар оқулығы».
Elephantine (,/ɛ//l//ɪ//f//æ//n/'/t//aɪ//n//iː//, // /'/t//iː// / ELifanTYnee, TEE ; ; ; Ἐλεφαντίνη Elephantíne; , ) is an island on the Nile, forming part of the city of Aswan in Upper Egypt. The archaeological digs on the island became a World Heritage Site in 1979, along with other examples of Upper Egyptian architecture, as part of the "Nubian Monuments from Abu Simbel to Philae" (despite Elephantine being neither Nubian, nor between Abu Simbel and Philae). The island has been studied through excavation sites. Aramaic papyri and ostraca have been collected to study what life was life on Elephantine during the time of Ancient Egypt. There have been studies about the Elephantine Triad and the Jewish presence that formulated on the island. The standard reference collection of the Aramaic documents of the Elephantine Papyri and Ostraca is the Textbook of Aramaic Documents from Ancient Egypt.
География
Ежелгі египеттіктер Ебу немесе Абу деп атаған Элефантин, Асуанның бір бөлігі – Нил өзенінің ең жоғарғы бөлігінде орналасқан. Шамамен 1.6 километрге созылып, ені соның үштен бірін құрайтын Элефантин, Египеттің солтүстік бөлігінің бірінші провинциясы (номе) болған. Бұл және Асуан маңындағы басқа да аралдардың орналасуын Нил өзенінің батыс жағалауындағы төбелерден көруге болады. Арал Бірінші шатқастың төменгі ағысында, Жоғарғы Египет пен Төменгі Нубияның оңтүстік шекарасында жатыр. Бұл аймақ Нил өзені бойымен жоғары орналасқандықтан Жоғарғы Египет деп аталады.
Ежелгі Мысыр
Көне египеттіктерде "Аби" (Орта египеттік: → Кейінгі египеттік: → Копт: (Ⲉ)ⲓⲏⲃ, еврей тіліндегі атауында сақталған, יֵב Yēv), деп белгілі болған Элефантина аралы, Египет пен Нубияның шекарасында орналасқан. Ежелгі Египетте бағалы тауар болған піл сүйегін жеткізу үшін сауда жолдары Элефантинада тоқтаған. Египеттің Орта патшалығына қатысты тарихи мәтіндерде, Он екінші династияның негізін қалаушы Аменемхат I-нің анасы, Та Сети есімді египеттік номынан шыққандығы айтылады. Көптеген ғалымдар Аменемхат I-нің анасы нубиялық текті болған деп санайды.
Археологиялық орындар
1893-1910 жылдар аралығында Елефантинде еврей мұрағаттарынан тұратын арамей папирустары табылып, жинақталды. Неміс археологтарының қазба жұмыстары нәтижесінде көптеген папирустар мен остракалар табылды. Бұл құжаттар Елефантиндегі еврейлердің болуы мен маңыздылығы туралы жаңа мәліметтерге жол ашты. Француздық экспедициялар да Елефантинаға барып, бірнеше жүз острака тапты, бірақ олардың көпшілігі әлі жарияланбады. Неміс археологиялық институтының қалалық қазбалары аралда орналасқан Асван мұражайында көрсетілген көптеген археологиялық жағдайларды, соның ішінде Хнум құдайының мумияланған қошқарын табалды. Элефантинде ежелгі Египетке дейінгі артефакттар да табылды. Аралда Түтмос III патшалық кезінде, Он сегізінші династия тұсында жасалған сирек "Істер күнтізбесі" фрагменттері табылған. Ежелгі заманда арал Мысырдың барлық ескерткіштері мен ғимараттары үшін гранит өндірілетін маңызды тас карьері болды.
Ғибадатханалар
1822 жылға дейін аралда Тютмоз III және Аменхотеп III ғибадатханалары болған. 1822 жылы Мысырды билеуге келген Мұхаммед Алидің Суданды жаулап алу жорығы барысында олар қиратылды. Екі ғибадатхана да, қасақана бұзуға дейін жақсы сақталған. Аралдағы екі маңызды ғибадатхана Сатет қадірлісі мен Хнум қадірлісіне арналған.
Филдік үштік
Фил үштігі Хнум, Сатис және Анукеттен тұрады. Анукет екеуінің қызы ма, әлде Сатистің қарындасы ма, деген мәселе даулы. Элефантин – мүйізді басы бар, тасқын сулардың құдайы Хнумның мекені болған, ол аралдың астындағы үңгірлерден Нил суларын күзетіп, басқарған. Бұл папирустар б.з.д. жетінші ғасырдан бастап Элефантинде яһуди жалдамалы әскерлері мен олардың отбасыларының болғанын көрсетеді. Жалдамалы әскерлер Мысыр мен Нубия арасындағы шекараны қорғаған. Б.з.д. 587 жылы Иерусалимнің қиратылуынан кейін, кейбір яһуди босқындары оңтүстікке қарай жол тартты және, «кері көшін» деп аталатын оқиғада, Элефантинде қоныстанды. Олар өздерінің ғибадатханасын (Яхве үйі) сақтап, онда құрбандықтар шалған, бұл көпқұдайлық сенімдерін көрсеткен, ол Хнуммен бірге болған. Яһуди қауымы Элефантинге қашан және неліктен қоныстанғаны әлі анық емес. Яһуди ғибадатханасы туралы ең алғашқы мәлімет б.з.д. 525 жылға жатады. Б.з.д. 410 жылы, Хнум дін қызметкерлерінен алған параға байланысты, парсы әскери қолбасшысы Яхве үйін, яғни яһуди ғибадатханасын өртеп жіберді.
Басқа ерекшеліктері
Асуан мұражайы аралдың оңтүстік жағында орналасқан. Неміс археологиялық институтының аралдағы ежелгі қала орнында жүргізіп жатқан қазба жұмыстары көптеген жаңа табылған заттарды ашты, олардың ішінде Хнум құдайының мумияланған қошқары да бар, қазір бәрі мұражайда қойылған. Аралдың орталық бөлігінде үш ауылда нубиялықтардың көптеген отбасы тұрады. Аралдың солтүстік жағында үлкен, жайлы қонақ үй орналасқан. Асван ботаникалық бағы батыс жағында, Эль-Набатат аралының іргесінде жатыр.