Еуразиялық плита: құрылымы мен геологиялық белсенділігі

Кіріспе

Еуразия құрлығының көп бөлігін қамтитын тектоникалық плита – Еуразия плитасы. Бұл плита Еуропа және Азияның дәстүрлі құрлықтарынан тұратын Еуразия құрлығының көп бөлігін қамтиды, бірақ Үнді субконтиненті, Арабия субконтиненті және Шығыс Сібірдегі Черский жотасының шығысына орналасқан аймақтар бұл плитаға кірмейді. Сонымен қатар, плита батысқа қарай Атлантика орталық жотасына және солтүстікке қарай Гаккель жотасына дейін мұхиттық қыртысты қамтиды.

Шекаралар

Батыс шетінде Солтүстік Америка және Нубия плиталарының үштік түйісуі орналасқан. Бұл түйісу Солтүстік Атлантика қырқасы бойымен солтүстікке қарай Исландияға қарай созылып жатыр. Атлантикалық тау жотасы сияқты жоталар дивергентті плита шекарасында пайда болады. Олар терең су астында орналасқан және зерттеуі өте қиын. Ғалымдар мұхит қыртыстары туралы Күн жүйесі планеталары туралы білгенінен де аз біледі. Еуразиялық плитасы Анадолу суб-плитасы мен Арабия плитасы кездесетін тағы бір үштік түйісу бар. Анадолу суб-плитасы қазіргі уақытта Шығыс Анадолу жарылыс аймағында Еуразиялық плитаның Арабия плитасымен соқтығысуынан қысылып жатыр. Жапония аймағындағы Солтүстік Америка және Еуразия плиталарының арасындағы шекара "өзгермелі" деп сипатталған. Оның жаңа тектоникаға, сейсмикаға және жер сілкінісі ошағының механизміне негізделген әртүрлі карталары бар. Ең қарапайым плита геометриясы шекараны Нансен қырқасынан Солтүстік Азиядағы кең деформация аймағы арқылы Охот теңізіне дейін, содан кейін оңтүстікке Сахалин аралы мен Хоккайдо арқылы Жапон шұңқырындағы үштік түйісуге дейін жүргізеді. Бірақ бұл қарапайым көзқарас жақындағы зерттеулермен сәтті сынға алынды. 1970 жылдары Жапония Солтүстік Америка плитасының шығыс шекарасы Оңтүстік Хоккайдо арқылы жүргізілген кезде Еуразиялық плитада орналасқан төрттік түйісуде деп есептелді. 1990 жылдардағы жаңа зерттеулер Охотск микроплитасының Солтүстік Америка плитасынан тәуелсіз екенін және Амур микроплитасымен шекарасы бар екенін, кейде "Еуразиялық плита ішіндегі бөлініс" деп сипатталатынын растады, оның батыс шекарасы әлі белгісіз. Исландиядағы барлық жанартаулық жарылыстар, мысалы, 1973 жылғы Элдфелл, 1783 жылғы Лаки және 2010 жылғы Эйяфьялайекулл жарылыстары Солтүстік Америка және Еуразия плиталарының алыстауынан туындайды, бұл дивергентті плита шекарасының күшінің нәтижесі. Еуразиялық және Үнді плиталарының арасындағы конвергентті шекара Гималай тау тізбегін қалыптастырды. Орталық Азияның геодинамикасы Еуразиялық және Үнді плиталарының өзара әрекеттесуімен анықталады. Бұл аймақта көптеген суб-плиталар немесе қыртыс блоктары анықталды, олар Орталық және Шығыс Азия транзиттік аймақтарын құрайды.

The western edge is a triple junction plate boundary with the North American Plate and Nubian Plate at the seismically active Azores Triple Junction extending northward along the Mid Atlantic Ridge towards Iceland. Ridges like the Mid Atlantic ridge form at a divergent plate boundary. They are located deep underwater and very difficult to study. Scientists know less about ocean ridges than they do the planets of the solar system. There is another triple junction where the Eurasian Plate meets the Anatolian Sub Plate and the Arabian Plate. The Anatolian Sub Plate is currently being squeezed by the collision of the Eurasian Plate with the Arabian Plate in the East Anatolian Fault Zone. The boundary between the North American Plate and the Eurasian Plate in the area around Japan has been described as "shifty". There are different maps for it based on recent tectonics, seismicity and earthquake focal mechanism. The simplest plate geometry draws the boundary from the Nansen ridge through a broad zone of deformation in North Asia to the Sea of Okhotsk then south through Sakhalin Island and Hokkaido to the triple junction in the Japan Trench. But this simple view has been successfully challenged by more recent research. During the 1970s, Japan was thought to be located on the Eurasian Plate at a quadruple junction with the North American Plate when the eastern boundary of the North American Plate was drawn through southern Hokkaido. New research in the 1990s supported that the Okhotsk microplate was independent from the North American Plate and a boundary with the Amurian microplate, sometimes described as "a division within the Eurasian plate" with an unknown western boundary. All volcanic eruptions in Iceland, such as the 1973 eruption of Eldfell, the 1783 eruption of Laki and the 2010 eruption of Eyjafjallajökull, are caused by the North American and the Eurasian plates moving apart, which is a result of divergent plate boundary forces. The convergent boundary between the Eurasian Plate and the Indian Plate formed the Himalayas mountain range. The geodynamics of Central Asia is dominated by the interaction between the Eurasian Plate and the Indian Plate. In this area, many sub plates or crust blocks have been recognized, which form the Central Asian and the East Asian transit zones.