Кіріспе

Канадалық саясаткер (1880–1940)
Ньюфаундленд саясаткері

Сэр Ричард Андерсон Сквайрс ККМГ (18 қаңтар 1880 – 26 наурыз 1940) 1919 жылдан 1923 жылға дейін және 1928 жылдан 1932 жылға дейін Ньюфаундленд премьер-министрі болды. Премьер-министр ретінде Сквайрс Ньюфаундлендтің балық шаруашылығын реформалауға тырысты, бірақ мұнда сәттілікке жете алмады. Ол сондай-ақ Ньюфаундленд экономикасын әртараптандыруға ұмтылды. Дегенмен, оның премьер-министрлік қызметінің екі мерзімі де ауыр сыбайлас жемқорлықпен мазаланды. 1923 жылы пара алу айыбымен тұтқындалғаннан кейін ол лауазымын жоғалтты, ал 1932 жылы оны биліктен кетуге мәжбүр еткен және Ньюфаундлендте демократияны аяқтаған халық толқуларынан шабуылдан қалды. Сквайрс толқудан кейін зейнеткерлікке шықса да, Британдық тәждің Үкімет комиссиясы арқылы билеуіне қарсы күресін жалғастырды. Ол 1940 жылы 60 жасында қайтыс болды.

Ерте мансап

Сквайрс 1880 жылы Ньюфаундлендтің Харбор Грейс қаласында дүниеге келді. Ол Сент-Джонс қаласында заңгерлікпен айналыса бастады. 1913 жылдан 1918 жылға дейін Эдвард Патрик Моррис үкіметінде қызмет етті. 1919 жылы Сквайрс Либералдық партияның бос қалған басшылығы үшін үгіт науқанын бастады. Ол Уильям Уорреннен басым түсіп, партия төрағасы болды.

Премьер-министр

Сквайрс 1919 жылғы сайлауда Ньюфаундленд Халық партиясының (кейін Либералды Еңбек Прогрессивті партиясы деп аталды) өкілі сэр Майкл Кашиннен жеңіске жетті. Ол Уильям Кокердің Балықшылардың қорғаушы одағымен «Либералды реформа партиясы» деген атпен одақ құрып, осы арқылы жеңіске қол жеткізді. Бірінші үкімет кезінде Сквайрс Хамбер өзенін дамытуды бастады. Сонымен қатар, ол Кокер ұсынған көптеген реформаларды іске асыруға тырысты. Бұл реформалар балық шаруашылығын реттеуге бағытталған еді, бірақ балық бағасының күрт төмендеуі салдарынан сәтсіз аяқталды, ал бұл құлдырау Кокердің реформаларымен байланысты болды. Сквайрс үкіметі экономиканы әртараптандыруға ұмтылып, осы мақсатта Рид Ньюфаундленд компаниясына тиесілі, құлдырап бара жатқан транс-инсуляр темір жолына қаржылай көмек көрсетті және 1923 жылы оны мемлекеттік меншікке алды.

Биліктен құлау

Сквайрс үкіметі 1923 жылғы жалпы сайлауда жеңіске жету үшін пара беруге айыпталып, сотқа тартылды. Министрлер кабинетінің мүшесі доктор Алекс А. Кэмпбелл осы жанжалдың ортасында болды. Басқа бірнеше министрлер Кэмпбеллдің отставкаға кетуін талап етті. Сквайрс бас тартқан соң, олар партиядан шығып, оппозицияға өтетіндерін мәлімдеді. Бас прокурор Уильям Уоррен Сквайрсқа қамау ордері берді. Сквайрс қамауға алынып, кейін кепілдікпен босатылды. Одан кейін ол премьер-министр қызметінен кетті.

Қарсылық

Сквайрс Ассамблея палатасында тәуелсіз мүше ретінде қалды. Келесі жылы Ньюфаундлендте төрт үкімет құлады. 1924 жылы Уолтер Монро сайлауда жеңіске жеткенге дейін тұрақтылық орнатылмады. Сквайрс билікке қайта оралу мүмкіндігін іздеп, жасырын жұмыс істеді. 1928 жылы Уолтер Монро премьер-министрліктен кетіп, оның орнына туысы Фредерик С. Алдердейс келді. 1928 жылғы сайлауда Сквайрс либералдық партияның жетекшісі ретінде қайтадан сайланып, консерваторларды жеңді.

Депрессия кезінде басқару

Оның келесі үкіметі жақсы басталды, оның әйелі Хелена Сквайрс Ассамблея палатасына алғашқы әйел ретінде сайланды. Алайда, Ньюфаундленд Ұлы депрессияның күйреуіне ұшырады; балық бағасы түсіп, бұрыннан бар мемлекеттік қарыз одан да нашарлады. 1932 жылы Канада оның Канада Конфедерациясына қосылу туралы өтінішін қабылдамады. Ұлы депрессияның салдарынан кең таралған жұмыссыздық, Сквайрс пен оның үкіметіне қатысты сыбайлас жемқорлық айыптаулары және үкіметтің экономикалық дағдарысқа төзе алуға келмейтіні халық арасында кеңінен наразылық пен саяси тұрақсыздық тудырды. 1932 жылы Сквайрстің қаржы министрі Питер Джон Кашин, кең таралған сыбайлас жемқорлыққа ұшыраған әріптестерін және Сквайрс мемлекеттік қаражаттан жасырын төлемдер алып жүргенін жасыру үшін кеңес хаттамаларын жалғандады деп айыптап, атқарушы кеңестен кетті. Кашиннің бұл мәлімдемесі елдегі нашарлаған экономикалық жағдайға байланысты наразылық білдірген халықты одан да ашуландырды. 1932 жылдың 5 сәуірінде оппозиция ұйымдастырған үлкен шеру өтті. Олар Ассамблея палатасының орналасқан Колониялық ғимаратына қарай бет алды. Шеруге 10 000-нан астам адам қатысты, жағдай бақылаудан шығып, 1932 жылғы Колониялық ғимараттағы төңкеріске әкелді. Халық оларға сөйлейтін ешкімнің шықпағанына ашуланды. Біршама уақыттан кейін бірнеше адам ғимаратқа кіре алды. Сквайрс пен үкімет мүшелері артқа қарай қашып құтылуға мәжбүр болды. Сквайрс таксиге отыруға тырысқанда дерлік ұсталды; ол Колониялық көшедегі (Колониялық ғимаратқа жақын) үйден өтіп, Баннерман көшесінде күтіп тұрған таксиге жүгіріп қана құтылды.

Биліктен құлау

Сквайр үкіметті таратып, сайлау шаруасына барудан басқа амал қалмады, оның нәтижесінде Либералдық үкімет жеңіліске ұшырады және Сквайр өзінің мандатына қол жеткізе алмады. Либералдар 28 мандаттың бар болғаны екеуін ғана жеңіп алды. Олдердис, бұрынғы оппозиция жетекшісі, билікке келді де, Үкімет комиссиясын құрып, Ньюфаундлендте демократияны 1949 жылға дейін, яғни Канадаға қосылғанға дейін тоқтатты. Сквайр зейнетке шықты, бірақ Үкімет комиссиясына қарсы күресін тоқтатпады. Ол 1940 жылы 60 жасында дүние салды. Дүниеден өткен кезде ол Британдық Американың Ұлы Оранж ложасының құрметті бас шебері болды, Комиссия үкіметі кезінде сақталған санаулы демократиялық институттардың бірі.