Кіріспе
Crunk – 1990 жылдардың басында пайда болып, 2000 жылдардың ортасында кең танылған оңтүстік хип-хоптың қосалқы жанры. Crunk көбінесе жылдам темпті және оңтүстік хип-хоптың түнгі клубтарға арналған қосалқы жанрларының бірі болып табылады. Басқа оңтүстік хип-хоп жанрларынан өзгешелігі, crunk өзінің сергекті, үдетілген музыкалық темпімен, клубтық тартымдылығымен, жиі шақыру-жауап түрінде орындалатын қайталанатын ұрандарымен, көп қабатты синтезаторлармен, айқын 808 бас сызықтарына және қарапайым музыкалық аранжировкаға сүйенуімен ерекшеленеді. Типтік crunk трекі көбінесе басым ырғақты пайдаланады, ол қайталанатын үлгіде құрылған күрделі көп қабатты пернетақта синтезаторларын қолданудан тұрады, төменгі жиіліктен жоғары жиілікке біркелкі өтеді, бұл әннің негізгі орталық ырғағын, оның гармониялық және мелодиялық аспектілерін қамтиды. Негізгі ырғақ 808 биімен және өңделген доп-роллдармен, 808 бас барабандарының күшті бас желісімен байланыстырылып, сүйемелденеді. Сөздің шығу тегі афроамерикандық сөйлеу тіліндегі "crank" етістігінің ("crank up" фразасындағыдай) өткен шаққа қатысты түрінен, яғни "crunk" сөзінен бастау алады. Бұл көтеріңкі немесе есірткілік мас күйде болуды білдіреді.
Crunk is a subgenre of southern hip hop that emerged in the early 1990s and gained mainstream success during the early to mid 2000s. Crunk is often up tempo and one of Southern hip hop's more nightclub oriented subgenres. Distinguishing itself with other Southern hip hop subgenres, crunk is marked and characterized by its energetic accelerated musical tempo, club appeal, recurrent chants frequently executed in a call and response manner, multilayered synths, its pronounced reliance on resounding 808 basslines, and rudimentary musical arrangement. An archetypal crunk track frequently uses a dominant groove composed of a nuanced utilization of intricately multilayered keyboard synthesizers organized in a recurring pattern, seamlessly shifting from a lower to a higher pitch that encompasses the song's primary central rhythm, both in terms of its harmonic and melodic aspects. The main groove is then wrapped up with looped, stripped down, and crisp 808 dance claps and manipulated snare rolls coupled and accompanied by a bassline of thumping 808 kick drums. The word derives from its African American Vernacular English past participle form, "crunk", of the verb "to crank" (as in the phrase "crank up"). It refers to being excited or high on drugs.
Этимология
Бұл термин негізінен афроамерикандық сленгке жатқызылады, онда ол әртүрлі мағыналарды білдіреді. Көбінесе ол «қуаттандыру» деген етістік фразаны білдіреді. Терминнің пайда болуы «crank» сөзінің өткен шақтағы түрінен туындаған деп саналады, ол Оңтүстікте кейде «crunk» деп жалғанған, сондықтан егер адам, оқиға немесе кеш қызықтырылған, яғни энергияға толы болса – «cranked» немесе «cranked up» делінгенде, оны «crunk» деп айтқан. Термин 1980 жылдары Атланта, Джорджия қаласының түнгі клубтарында пайда болды және «энергияға толы» немесе «көтеріңкі» деген мағынаны білдірді. 1990 жылдардың ортасында «crunk» сөзі «қуатты», «жақсы» немесе «қуаттанған» деп түрліше анықталды. Rolling Stone журналы «Dirty South сленгінің сөздігін» жариялады, онда «crunk» сөзі «қуанту» деп түсіндірілді. Жанр үшін шешуші жыл 1996 жыл болды, Three 6 Mafia тобының «Chapter 1: The End» (ішінде «Gette'm Crunk» әні бар) және Мемфис қаласындағы андерграунд хип-хоп әртісі Томми Райт III-тің «On the Run» альбомы жарық көрді, онда Project Pimp трекі «Getting Crunk» болды. Рэпер және продюсер Лил Джон 1997 жылы «Get Crunk, Who U Wit: Da Album» альбомын шығару арқылы бұл терминді кеңінен танымал музыкалық аренаға енгізуде маңызды рөл атқарды. Кейін ол осы терминді қолдана отырып, тағы да көп әндер мен альбомдар шығарды және басқа суретшілер мен музыканттар оны терминді қолдануға ынталандырған және музыка жанрының өзін негізгі ағымға жеткізген деп мойындады. Термин дамуын жалғастырып, полиция, ата-аналар және БАҚ тарапынан жағымсыз пікірге ие болды. 2011 жылы «Crunk» сусынын өндірген компания «Crunk Juice» деп аталатын алкогольді нұсқасын шығарды. Бұл сусынның 19 мен 21 жас аралығындағыларға, яғни АҚШ-тың алкоголь ішуге рұқсат етілген жасынан кіші жастағыларға сатылғаны айтылды, нәтижесінде «Crunk Juice» ішу қылмысқа себеп болуы немесе қылмыс құрбаны болуы мүмкін деген айыптар туды. Көпшілік ақпарат құралдары «crunk» терминін «есінен шығып, мас» қылмыскерлерді сипаттау үшін қолдана бастады.
Музыкалық ерекшеліктері
Музыкалық тұрғыдан алғанда, crunk Майами бассы, Евроданс және 1980-ші жылдардағы колл-энд-респонс хип-хоптың күшті ықпалында болды. Дәстүрлі crunk дыбысының ерекшелігі – дыбыстың үйлесімді және мелодиялық сапасын арттыру үшін төменгі жиіліктен жоғары жиілікке біркелкі өтетін, көп қабатты синтезаторларды кеңінен пайдалану. Сонымен қатар, crunk композициясында 808 бас барабандарының резонантты дыбысы, 808 dance стиліндегі шапалақтармен және модуляцияланған snare roll-дармен толықтырылады. Барабан машиналарын қолданумен қатар, гипнотикалық эффектіні тудыру үшін остинто түріндегі қарапайым, қайталама синтезаторлық мелодиялар мен ауыр 808 бас соққылары жиі қолданылады. Roland TR 808 және 909 – crunk композицияларын жасау үшін ең танымал аспаптардың бірі. Лил Джонның "Get Crunk" әнінің темпі 78 BPM құрайды. Crunk-тың негізгі назары әдетте лирикалық мазмұнға қарағанда, бит құрылымына аударылады. Дегенмен, Lil Jon сияқты артистер өздерінің лирикасын күшті вокализация арқылы жеткізеді, оған ән айту, ұрандату және айқайлау кіреді. Бұл конвенцияға қайшы келетін тәсіл оңтүстік хип-хоптың какофониялық, бірақ қарқынды көрінісін тудырады, ол өзіндік, агрессивті және күшті сипатталады. Мұндай лирика көбінесе қарапайым ұрандарға тоқталады ("Сен қайдан?" және "Мені жеңе алмайсың" сияқты мысалдар жиі кездеседі). АҚШ-тың басқа аймақтық хип-хоп сахналарымен салыстырғанда, crunk американдық хип-хоптың клубқа бағытталған маңызды элементі болып қала береді, себебі бұл субжанр клуб аудиториясы мен қарқынды музыкалық талғамдарға бейім партияға қатысушыларға ерекше назар аударады. Crunk-тың тартымдылығы Атлантаның оңтүстік хип-хоп түнгі клубтарының би алаңдарына сәйкес келеді, олар мазмұнды тәсілдердің орнына қарапайым және қайталама колл-энд-респонс вокалдық рефрендерді таңдайды. 1997 жылы Атлантада Лил Джон өзінің "East Side Boyz" тобымен бірге "Get Crunk, Who U Wit" атты алғашқы альбомын шығарды. Бұл Lil Jon және "East Side Boyz" тобының шығарған алты альбомының біріншісі болды. "The New York Times" "Get Crunk, Who Are You With" альбомының алғашқы crunk альбомы болғанын жоққа шығарды. Ол Snoop Dogg, Ice Cube, Ludacris және поп әншісі Бритни Спирс сияқты көптеген рэперлермен ынтымақтастық етті. Дегенмен, crunk тек Lil Jon және Three 6 Mafia-мен ғана байланысты емес. Оның бастапқы кезеңдерінде Ying Yang Twins, White Dawg, Bone Crusher, Lil Scrappy, Trillville, YoungBloodZ және Pastor Troy (Атлантадан) және Дэвид Баннер (Миссисипиден) сияқты солистер мен топтар crunk музыкасын танымал етуге көмектесті. "Get Low" әні Billboard Hot 100 музыкалық чартында екінші орынға жетті және жалпы алғанда, 21 аптадан астам уақыт чарттарда болды. Lil Jon-ның "Get Low" әнін қамтыған "Kings of Crunk" альбомы RIAA-дан екі платиналық сертификат алды. Бұрын АҚШ-тың оңтүстік аймағынан шықпаған рэперлер 21-ші ғасырдың басында пайда болған оңтүстік хип-хоп сахнасымен байланыс жасауға тартынған. Алайда, бұл көзқарас Шығыс жағалауы рэпері Буста Раймс пен Сент-Луистен шыққан рэп солисі Нелли "Get Low" әнінің ремикстеріне өздерінің таланттарын салған кезде өзгерді. Сол жылы Атланталық R&B әншісі Нивеа 2004 жылғы "Okay" атты crunk&B синглінің Billboard Hot 100 чартының топ-40-қа енуімен кең танылды. 2004 жылдың 26 тамызында Нэшвилл рэпері Янг Бак өзінің "Shorty Wanna Ride" әнімен жазғы хитке ие болды. Ән Billboard Hot 100 чартында 68-орында тұрып, содан кейін 17-орынға көтерілді және Young Buck-тің мансабындағы ең жоғары көрсеткіштердің біріне айналды. 2005 жылы екі crunk&B әні Billboard Hot 100 чартында пайда болды: Лос-Анджелестік R&B әншісі Брук Валентайнның "Girlfight" әні Billboard Hot 100 чартында 23-орынға жетті. 2005 жылдың соңында R&B әншісі Крис Браунның "Run It!" әні Billboard Hot 100 чартында көтеріліп, 2005 жылдың 26 қарашасында чарттың бірінші орынына шықты, Браунның бірінші хит-синглі болды. 2005-2006 жылдары crunk және crunk&B хип-хоп, R&B чарттарын (және рэппен байланысты музыкаға маманданған басқа чарттарды) жаулап алды, бұрынғы хип-хоп стильдерін және заманауи R&B-ді ығыстырды. 2006 жылдың 1 ақпанында Сан-Францисколық рэпер E 40 өзінің "Tell Me When to Go" әнін шығарды. Бұл ән ұлттық деңгейде гифи қозғалысын бастаған алғашқы синглдердің бірі болды және "ghost ride the whip" фразасын танымал етті. Ән Billboard Hot 100 чартында 35-орынға жетіп, он жылдан кейін 2016 жылдың наурыз айында RIAA-дан алтын сертификат алды. Кейін ол хит-синглге тағы бір Billboard Hot 100 чартындағы "U and Dat" әнін қосты, ол 2006 жылдың 2 мамырында жарық көрді. Бұл ән рэп, гифи және Батыс жағалауы хип-хопы элементтерімен біріккен crunk әні болды. Ән Billboard Hot 100 чартында 13-орынға жетті, бұл E 40-тың жетекші артист ретіндегі ең жоғары көрсеткіші болып қала береді және 2016 жылдың наурыз айында 1 миллионнан астам сатылғаны үшін платиналық сертификат алды. Атланталық R&B әйелдер тобы Cherish те 2006 жылдың жазында "Do It to It" әнімен ұлттық деңгейде танымал болды, ол 2006 жылдың 20 мамырында Billboard Hot 100 чартында 86-орында тұрып, кейін 2006 жылдың 2 қыркүйегінде 12-орынға көтеріліп, 21 апта чартта болды. 2007 жылдың 10 сәуірінде Луизианалық рэпер Hurricane Chris өзінің "A Bay Bay" әнін шығарды, ол Billboard Hot 100 чартында 95-орында тұрды. Екінші аптасында ән 85-орынға көтерілді, ал үшінші аптасында 61 орынға көтеріліп, 24-орынға жетті. Ән crunk элементтерін қамтыды және Billboard Hot 100 чартында 7-орынға жетті. Рэпер Baby Bash өзінің "Cyclone" crunk синглін шығарды, ол 2007 жылдың тамыз айының басында Billboard Hot 100 чартында 65-орында тұрды. Ән кейін 2007 жылдың 15 қыркүйегінде 33-орынға жетіп, 2007 жылдың 3 қарашасында екі апта бойы 7-орынға көтерілді және RIAA-дан екі платиналық сертификат алды. Хьюстондық рэпер Dorrough-тың 2009 жылғы "Ice Cream Paint Job" әні 2000-шы жылдардың соңында Billboard чарттарына енген көптеген crunk композицияларымен қатар Hot 100 чартының басына шыққан соңғы crunk тректерінің бірі болды. 2009 жылдың соңына қарай crunk американдық поп-музыка сахнасындағы көрінуі айтарлықтай төмендеді, себебі ол trap және drill музыкалық субжанрларының және 2010 жылдардың басында электропоп, электрохоп, электро соул және электрондық би музыкасының өркендеуімен ығыстырылды. Оңтүстік хип-хоп музыкалық сахнасының шеңберінен тыс рекорд продюсерлерінің crunk музыкасына қызығушылығы артып, Eurocrunk, crunkcore, crunkczar, aquacrunk, acid crunk және trap сияқты crunk-тың әртүрлі субжанрларының дамуына әкелді, олар 2010 жылдары кең танылды. Поп-музыка сахнасында crunk-тың қайта жандануы 2010 жылдардың ортасында болды, американдық R&B әншісі Tinashe өзінің 2015 жылғы "All Hands on Deck" синглінде crunk және snap элементтерін қосты. Ән қыз қуаты, жаңадан бастау және өзін-өзі күшейту тақырыптарын қамтыды. Поп-музыка сахнасында crunk-тың екінші қайта жандануы 2010 жылдардың соңында болды, Сан-Францисколық әйел...