Кіріспе

Көпектердің түрлері

Соломон аралдарының скинкі (Corucia zebrata), сондай-ақ тұмсықты құйрықты скинкі, маймыл құйрықты скинкі, алып скинкі, жолақты скинкі және маймыл скинкі деп те аталады, Соломон аралдары архипелагына ендемік скинкінің ағаш өсімдігінде өсетін түрі. Бұл – қазіргі уақытта тірі қалған ең ірі скинкі түрі. Соломон аралдарының скинкі толығымен шөпқоректі, көптеген түрлі жемістер мен көкөністерді, соның ішінде потос өсімдігін жейді. Бұл – әлеуметтік топта немесе үйірде жұмыс істейтін сирек кезедіретін жорғалаушылардың бірі. Еркек және ұрғашы екеуі де аумақтық болып келеді және өз отбасы тобына жатпайтын мүшелерге жиі жаулық көрсетеді. Corucia – бір ғана түрі бар монотиптік туыс. Алайда 1997 жылы Соломон аралдарының скинкісінің екі түршесі бар екені анықталды: жалпы маймыл құйрықты скинкі (Corucia zebrata zebrata) және солтүстік маймыл құйрықты скинкі (Corucia zebrata alfredschmidti). Басқа айырмашылықтардың ішінде солтүстік скинкі кішкентай және қара склерасы бар қара көздерге ие. Кен орындарында кең ауқымды кесу осы түрдің өмір сүруіне қауіпті құбылып отыр. Соломон аралдарының жергілікті халқының тамақ ретінде пайдалануы және жануарлар саудасының артық экспорттауы жабайы популяцияларға әсер етті. Осы түрді Соломон аралдарынан экспорттау қазір шектеуге алынған және жануар CITES қосымшасы II бойынша қорғалады.

Таксономия және этимология

Соломон аралдарындағы скинкті алғаш рет 1855 жылы Джон Эдвард Грей Corucia zebrata деп сипаттады. Corucia түліктік атауы латын тіліндегі coruscus сөзінен шыққан, ол "жымыр-жымыр жарқыраған" деген мағынаны білдіреді. Бұл Грейдің "дене қабықшаларынан түстердің ойыны сияқты әсер" деген сипаттамасына сілтеме жасайды. C. zebrata-ның ең жақын туыстары – Австралия, Жаңа Гвинея және Индонезиядағы Tiliqua туысына жататын көк тілді скинкттер және Egernia туысына жататын скинкттер, олардың барлығы Lygosominae кіші тұқымдасына жатады.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Соломон аралдарындағы скинк Папуа-Жаңа Гвинеяда және Соломон аралдары архипелагында, Тынық мұхитының оңтүстік-батысындағы аралдар тобында таралған. Көбінесе кездесетін түрі (C. z. zebrata) Шоисеул, Жаңа Джорджия, Санта-Исабель, Гуадалканал, Нгела, Малаита, Макира, Уги және Овараха аралдарында қоныстанған. Солтүстік түрі (C. z. alfredschmidti) Бугенвилл және Бука аралдары мен Шортленд аралдарынан белгілі. Бугенвилл мен Бука географиялық жағынан Соломон аралдарының құрамына кірсе де, саяси тұрғыдан Папуа-Жаңа Гвинеяның бөлігі болып табылады. Ол көбінесе ағашқа (Ficus sp.) орналасады, бірақ оның бірнеше тағамдық өсімдіктері эпифиттер ретінде өсе тұрса ғана. Ол жартылай тазартылған жерлердегі ағаштарда және егістік алқаптарында да кездеседі, егер оның тағамдық өсімдіктері сол жерде өссе.

Биология

Соломон аралдары скинкі – әлемдегі ең ірі скинк түрі; ересектер толық өскен кезде жалпы ұзындығы (құйрығын қоса алғанда) 1,5 метрге жетеді, ал құйрығы осы ұзындықтың жартысынан астамын құрайды. Соломон аралдары скинкінің денесі ұзын, жіңішке, күшті, қысқа аяқтары және кішкентай, дөңгелек көздері бар үшбұрышты басы болады. Скинктің күшті шағып тастайтын жақ сүйегі бар, бірақ тістері кішкентай және өсімдіктерді жеуге арналған. Соломон аралдарындағы еркек скинктердің басы аналықтарына қарағанда кеңірек, ал дене пішіні жіңішкелеу болады. Оларға сәл улы (кальций оксалатының жоғары концентрациясына байланысты) Epipremnum pinnatum (салыстырыңыз E. aureum) өсімдігін зиянсыз жейді. Жастар ас қорытуға қажетті микрофлораны алу үшін ересектердің нәжісін жеуі жиі кездеседі. 2000 жылы жасалған зерттеулер бұл түрдің әлі де жәндіктерден келетін химиялық сигналдарға негізделген тамақтану реакциясын көрсетіп тұрғанын анықтады. Бұл скинктер сақтап қалған ататектерінің қасиеті деп саналады, бірақ ол жабайы табиғатта қолданылмайды.

Көбею

Соломон аралдарындағы скинк – циркул деп аталатын қоғамдық топта өмір сүретін сирек бауырымен жорғалаушылардың бірі. Жаңа туған скинк анасынан ірілеу болады; Соломон аралдарының солтүстігіндегі скинктердің ұзындығы және салмағы шамамен алғанда осылай, ал Соломон аралдарының кәдімгі скинктері туған кезде шамамен осы өлшемде болады. Аналықтары туған кезде балаларын қорғауға аса белсенділік көрсетеді. Балаларды қорғау рептилиялар үшін сирек кездесетін құбылыс, бірақ мұндай қорғау мінез-құлқы әдеттегі сүтқоректілердегіден қысқаға созылады. Соломон аралдарындағы ормандардың қарқынды қырылуына ешқандай реттеу болмағандықтан, осы түрдің генетикалық әртүрлілігін сақтау үшін, экситу селекциялық бағдарламалар арқылы оның тірі қалуына көмектесу мақсатында танымал институттарға шектеулі экспорт қажет болуы мүмкін. Соломон аралдарындағы скинктерді зерткен герпетологтар, мысалы, доктор Дэвид Киркпатрик және доктор Кевин Райт, түрді сақтаудың жалғыз жолы ретінде тұтқында көбейтудің тиімді еместігін айтады, себебі оның нәсілдік саны шектеулі және жүктілік мерзімі ұзақ.