1960-шы жылдар: Әлеуметтік өзгерістер мен саяси күрестер дәуірі

1960-шы жылдар: ғарышқа саяхат, әлеуметтік өзгерістер, музыкалық революция (The Beatles, Bob Dylan). Батыс елдеріндегі контрмәдениет дәуірі.

36 мин оқу

100%

Дереккөз: 1960s — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Григориан күнтізбесінің онжылдығы (1960–1969)

1960-шы жылдар ("тоғыз жүз алпысыншы жылдар" деп айтылады, "60-шы жылдар" немесе "Алпысыншы жылдар" деп қысқартылады) 1960 жылдың 1 қаңтарында басталып, 1969 жылдың 31 желтоқсанында аяқталған онжылдық болды. Адамзаттың ғарышқа ұшуы, Жер төңірегінде айналуы және Айға қадам басуы зерттеулерді кеңейткенімен, 1960-шы жылдар АҚШ және басқа Батыс елдерінде "контрмәдениет онжылдығы" ретінде танымал. Киім, музыка (мысалы, Алтамонттағы тегін концерт), есірткі, киім-кешек, сексуалдық нормалар, ресмилік, азаматтық құқықтар, әскери борыш туралы ұстанымдар және білім беру саласында революция болды. Басқалары бұл онжылдықты жауапкершіліктен тыс еркіндік, сән-салтанат, әлеуметтік тәртіптің құлдырауы және әлеуметтік тыйымдардың жоғалуы немесе жеңілдеуі деп сынады. Музыканың алуан түрлі бағыттары пайда болды: Beatles-тан (АҚШ-та "Британдық шабуыл" деп аталды) шабыттанған халық музыкасының қайта жаңғыруынан бастап Боб Диланның поэтикалық өлеңдеріне дейін. АҚШ-та 1960-шы жылдар "мәдени онжылдық" деп, ал Ұлыбританияда (әсіресе Лондонда) "Свингті 60-шы жылдар" деп аталды. АҚШ-та онжылдық бойы төрт президент қызмет етті: Дуайт Д. Эйзенхауэр, Джон Ф. Кеннеди, Линдон Б. Джонсон және Ричард Никсон. Эйзенхауэр 1961 жылдың қаңтарында өкілеттігін аяқтап, кетті, ал Кеннеди 1963 жылы қаза тапты. Кеннеди кейнсиандық және коммунизмге қарсы әлеуметтік реформаларды жүзеге асыруды қалаған. Бұл заңдар Джонсон басшылығымен қабылданды, оның ішінде афроамерикандықтардың азаматтық құқықтары және қарттар мен кедейлерге арналған денсаулық сақтау жүйесі. Ауқымды "Ұлы қоғам" бағдарламаларына қарамастан, Джонсонды жаңа солшылдар ел ішінде де, шетелде де ұнатпай қалды. Кейбірлер үшін 1968 жылдың мамыр айы дәстүрлі ұжымдық әрекеттердің аяқталуын және жаңа әлеуметтік қозғалыстардың үстемдік ететін жаңа дәуірдің басталуын білдірді. Фидель Кастро басқарған Куба революциясынан кейін АҚШ Кубалық эмигранттарды оқытып, Кубаға басып кіру арқылы жаңа басшыны құлатуға тырысты. Бұл Кубаның АҚШ-тың жауы болған Кеңес Одағымен одақтасуына әкелді, нәтижесінде Кубада американдық зымырандарды орналастырған Түркияға ұқсас совет баллистикалық зымырандары орналастырылды, бұл үшінші дүниежүзілік соғысқа әкелуі мүмкін еді. Алайда, АҚШ пен КСРО арасындағы келіссөздерден кейін екеуі де қаруларын алып тастауға келісіп, ядролық соғыс қаупін болдырмады. АҚШ президенті Кеннединің қазасынан кейін АҚШ пен Кеңес Одағы арасындағы тікелей шиеленіс прокси-соғыстарға, бүлікшілдерді қаржыландыруға, марионеттік үкіметтерге және Латын Америкасы, Африка және Азиядағы жалпы ықпалға айналды. Осы "суық соғыс" онжылдық бойы әлемдік геосаясатқа үстемдік етті. Шығыс Германия 1961 жылы Берлин қабырғасын салуды бастады. Африкада 32 ел еуропалық отаршыл билеушілерден тәуелсіздік алып, радикалды саяси өзгерістер орын алды. Американың Вьетнам соғысындағы белсенді рөлі Вьетнам соғысына қарсы қозғалысқа әкелді, бүкіл әлемде студенттер наразылықтарына ұласты, оның шыңы 1968 жылғы наразылықтар болды. Қытайда 1962 жылы Маоның "Ұлы секірісі" аяқталды, бұл көптеген қытайлықтардың адамзат тарихындағы ең қасіретті ашаршылықтан қаза табуына және 1966 жылдан 1976 жылға дейінгі "мәдени революцияның" басталуына әкелді. Оның мақсаты Қытай коммунизмін капиталистік және дәстүрлі элементтердің қалдықтарын тазарту арқылы сақтап қалу болды, бұл көптеген қытайлық саясаткерлердің тұтқындалуына, миллиондаған азаматтар мен этникалық азшылықтардың қаза болуына және көптеген тарихи және мәдени ғимараттардың, артефактілер мен материалдардың жойылғандығына әкелді, бұл Мао Цзэдунның өліміне дейін жалғасты. 1950 жылдардың соңында соғыстан кейінгі қайта құрылған Еуропа экономикалық өркендеуді бастан кешірді. Екінші дүниежүзілік соғыс ескі феодалдық ақсүйектердің қалдықтарын жойып, әлеуметтік жіктелуді азайтты. Батыс Еуропадағы дамыған жұмысшы табы (жаңадан анықталған орта тап) радио, теледидар, тоңазытқыш және автокөлікке қол жеткізе алды. Кеңес Одағы және Варшава шартының басқа елдері Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қайта құрылғаннан кейін тез жақсара бастады. Онжылдықтың екінші жартысында ЖІӨ өсімі жылына орташа есеппен 6% құрады; жалпы алғанда, 1960-шы жылдары әлемдік экономика орта таптың кеңеюімен және жаңа технологиялардың дамуымен өркендеді. Ұлыбританияда Лейборист партиясы 1964 жылы Харольд Уилсонды премьер-министр етіп тағайындап билікке келді. Францияда 1968 жылғы наразылықтар президент Шарль де Гольдің уақытша елден қашуына әкелді. Италия 1962 жылдың наурыз айында солшыл үкімет құрды, ал 1963 жылы Альдо Моро премьер-министр болды. Онжылдық бойы Кеңес Одағының басшылары Никита Хрущев (1964 жылға дейін) және Леонид Брежнев болды. 1960-шы жылдарда әлем халқы 3,0 миллиардтан 3,7 миллиардқа өсті. Шамамен 1,15 миллиард бала дүниеге келді және 500 миллион адам қайтыс болды.

The 1960s (pronounced "nineteen sixties", shortened to the "60s" or the "Sixties") was a decade that began on January 1, 1960, and ended on December 31, 1969. While the achievements of humans being launched into space, orbiting Earth, and walking on the Moon extended exploration, the Sixties are known as the "countercultural decade" in the United States and other Western countries. There was a revolution in social norms, including clothing, music (such as the Altamont Free Concert), drugs, dress, sexuality, formalities, civil rights, precepts of military duty, and schooling. Others denounce the decade as one of irresponsible excess, flamboyance, the decay of social order, and the fall or relaxation of social taboos. A wide range of music emerged; from popular music inspired by and including the Beatles (in the United States known as the British Invasion), the folk music revival, to the poetic lyrics of Bob Dylan. In the United States the Sixties were also called the "cultural decade" while in the United Kingdom (especially London) it was called the Swinging Sixties. The United States had four presidents that served during the decade; Dwight D. Eisenhower, John F. Kennedy, Lyndon B. Johnson and Richard Nixon. Eisenhower was near the end of his term and left office in January 1961, and Kennedy was assassinated in 1963. Kennedy had wanted Keynesian and staunch anti communist social reforms. These were passed under Johnson including civil rights for African Americans and healthcare for the elderly and the poor. Despite his large scale Great Society programs, Johnson was increasingly disliked by the New Left at home and abroad. For some, May 1968 meant the end of traditional collective action and the beginning of a new era to be dominated mainly by the so called new social movements. After the Cuban Revolution led by Fidel Castro, the United States attempted to depose the new leader by training Cuban exiles and invading the island of Cuba. This led to Cuba to ally itself to the Soviet Union, a hostile enemy to the United States, resulting in an international crisis when Cuba hosted Soviet ballistic missiles similar to Turkey hosting American missiles, which brought the possibility of causing World War III. However, after negotiations between the U. S. and the U. S. S. R, both agreed to withdraw their weapons averting potential nuclear warfare. After U. S. President Kennedy's assassination, direct tensions between the superpower countries of the United States and the Soviet Union developed into a contest with proxy wars, insurgency funding, puppet governments and other overall influence mainly in Latin America, Africa, and Asia. This "Cold War" dominated the world's geopolitics during the decade. Construction of the Berlin Wall by East Germany began in 1961. Africa was in a period of radical political change as 32 countries gained independence from their European colonial rulers. The heavy handed American role in the Vietnam War lead to an anti Vietnam War movement with outraged student protestors around the globe culminating in the protests of 1968. China saw the end of Mao's Great Leap Forward in 1962 that led to many Chinese to die from the deadliest famine in human history and the start of the Cultural Revolution from 1966 to 1976. Its stated goal was to preserve Chinese communism by purging remnants of capitalist and traditional elements from Chinese society, leading to the arrests of a many Chinese politicians, the killings of millions of civilians and ethnic minorities, and the destruction of many historical and cultural buildings, artifacts and materials all of which would last until the death of Mao Zedong. By the end of the 1950s, post war reconstructed Europe began an economic boom. World War II had closed up social classes with remnants of the old feudal gentry disappearing. A developing upper working class (a newly redefined middle class) in Western Europe could afford a radio, television, refrigerator and motor vehicles. The Soviet Union and other Warsaw Pact countries were improving quickly after rebuilding from WWII. Real GDP growth averaged 6% a year during the second half of the decade; overall, the worldwide economy prospered in the 1960s with expansion of the middle class and the increase of new domestic technology. In the United Kingdom, the Labour Party gained power in 1964 with Harold Wilson as Prime Minister through most of the decade. In France, the protests of 1968 led to President Charles de Gaulle temporarily fleeing the country. Italy formed its first left of center government in March 1962 with Aldo Moro becoming Prime Minister in 1963. Soviet leaders during the decade were Nikita Khrushchev until 1964 and Leonid Brezhnev. During the 1960s, the world population increased from 3.0 to 3.7 billion people. There were approximately 1.15 billion births and 500 million deaths.

Ішкі қақтығыстар

1960 жылы Жапонияда АҚШ-Жапония қауіпсіздік шартына қарсы Анпоның жаппай наразылықтары Жапония тарихындағы ең ірі және ең ұзақ созған наразылықтар болды. Шарты тоқтатуға қарамастан, олар жапон премьер-министрі Нобусуке Кишидің отставкаға кетуіне және АҚШ президенті Дуайт Д. Эйзенхауэрдің Жапонияға жоспарланған сапарының күшін жойды. Конго дағдарысы – 1960-1965 жылдар аралығында Конго Республикасындағы саяси дүрбелең мен қақтығыстар кезеңі, ол Мобуту Сесе Секо басқаратын біртұтас мемлекет құрылуымен аяқталды. Доминикан азамат соғысы елдегі қысқа мерзімді халықаралық оккупацияға және Хоакин Балагердің президент болып сайлануына әкелді. Индонезиядағы 1965-1966 жылдардағы жаппай қырғын Сухартоның 31 жылдық президенттік билігінің басталуын белгілеген «Жаңа тәртіпке» өтудің бір бөлігі болды. Қытайдағы мәдени революция (1966-1976) – Қытай Халық Республикасында Қытай Коммунистік партиясы төрағасы Мао Цзэдун бастаған кең ауқымды әлеуметтік және саяси дүрбелең кезеңі. Мао партия мен қоғамға «либералды буржуазиялық» элементтер еніп жатқанын және олар капитализмді қайта жандандыруды көздеп отырғанын мәлімдеді. Мао осы элементтерді революциядан кейінгі таптық күрес арқылы жою қажеттігін талап етті, Қытай жастарының ой-өрісі мен іс-қимылын жұмылдыру арқылы. Бұл қозғалыс әскерилерге, қалалық жұмысшыларға және партия жетекшілеріне де тарады. Мао өзі 1969 жылы Мәдени революция аяқталғанын ресми түрде жарияласа да, 1969-1976 жылдар аралығындағы «Төрттік топтың» тұтқындалуына дейінгі билік күресі мен саяси тұрақсыздық бүгінде де Революцияның бір бөлігі деп есептеледі. Үндістандағы наксалит қозғалысы 1967 жылы Батыс Бенгалиядағы Наксалбари ауылында жергілікті жер иелеріне қарсы тайпалық қарулы көтеріліспен басталды. Бұл қозғалысқа Мао Цзэдун идеологиясы ықпал етті және Шығыс Үндістанның көптеген тайпалық аудандарына таралып, радикалды қалалық жастардың қолдауын күшті қамтамасыз етті. Полиция, әскери және жартылай әскери күштердің қарсы көтеріліс операцияларынан кейін қозғалыс фрагменттенді, бірақ көптеген аудандарда әлі де белсенді. Солтүстік Ирландиядағы «Қиындықтар» 1960 жылдардың ортасында Солтүстік Ирландиядағы азаматтық құқық қозғалысының күшеюімен басталды және қақтығыс 1990 жылдардың соңына дейін жалғасты. Бангладештегі (сол кездегі Шығыс Пәкістан) алты талаптық қозғалыс. Бұл қозғалыс 1969 жылғы Шығыс Пәкістанның жаппай көтерілісіне жол ашты, ол шейх Мүжибур Рахманды түрмеден босатып, елді 1970 жылдардың басында азаттыққа бастады. Комптон кафетериясындағы төңкеріс 1966 жылдың тамызында Сан-Францисконың Тендерлойн ауданында болды. Бұл оқиға АҚШ тарихындағы трансгендерлердің алғашқы төңкерістерінің бірі болды, Нью-Йорктегі 1969 жылғы әйгілі Стоунволл төңкерісінен үш жыл бұрын болды. Стоунволл төңкерісі 1969 жылдың маусымында Нью-Йорк қаласында болды. Стоунволл төңкерісі – Нью-Йорк қаласының Гринвич-Виллидж ауданындағы Стоунволл тавернасына полиция шабуылына қарсы болған бірқатар спонтанды, зорлық-зомбылықпен жүрген наразылықтар. Олар американдық тарихта гомосексуалдық қауымдастықтың мүшелері жыныстық азшылықтарды қуғынға салған мемлекеттік жүйеге қарсы тұңғыш рет қарсы күрескен жағдай ретінде жиі айтылады және АҚШ-та және бүкіл әлемде гомосексуалдар құқығын қорғау қозғалысының басталуын белгілеген маңызды оқиғаға айналды. 1967 жылы Ұлттық фермерлер ұйымы бағаны тұрақтандыру мақсатында 15 күнге сүт жеткізуді тоқтатты. 1968 жылғы мамырдағы Франциядағы студенттер мен жұмысшылардың көтерілісі. Еуропаның көптеген елдеріндегі (әсіресе Франция мен Италияда) жаппай социалистік немесе коммунистік қозғалыстар, олармен студенттік «Жаңа солшылдық» байланыста болды. Бұның ең жарқын көрінісі – 1968 жылғы мамырда Парижде студенттердің көтерілісі, ол кәсіподақтар шақырған он миллион жұмысшының жалпы ереуілімен байланысты; және бірнеше күн бойы Шарль де Голль үкіметін құлатуға қабілетті болып көрінді. Де Голль Германиядағы француз әскерлерінің адалдығын тексеру үшін сапарға шықты. Кәсіподақ құқықтары, ең төменгі жалақының жоғарылауы және еңбек жағдайларының жақсаруы үшін үлкен жеңілістер жеңілді. Университет студенттері Вьетнам соғысына қарсы Лондон, Париж, Берлин және Римде жүз мыңдаған адаммен наразылық білдірді. Шығыс Еуропа студенттері де батыстағы наразылықтардан шабыт алды. Польша мен Югославияда олар коммунистік режимдердің сөз бостандығын шектеуіне қарсы наразылық білдірді. Тлателолько трагедиясы – 1968 жылдың 2 қазаны күні Мексика қаласының Тлателолько ауданындағы Үш мәдениет алаңында студенттер мен бейбіт тұрғындарға қарсы үкімет жасаған қырғын.

The massive 1960 Anpo protests in Japan against the U. S. Japan Security Treaty were the largest and longest protests in Japan's history. Although they ultimately failed to stop the treaty, they forced the resignation of Japanese Prime Minister Nobusuke Kishi and the cancellation of a planned visit to Japan by U. S. President Dwight D. Eisenhower. The Congo Crisis was a period of political upheaval and conflict in the Republic of the Congo between 1960 and 1965 that ended with the establishment of a unitary state led by Mobutu Sese Seko. The Dominican Civil War leads to a brief international occupation of the country and the election of Joaquín Balaguer as president. The Indonesian mass killings of 1965–66 occurred as part of the Transition to the New Order that marked the beginning of Suharto's 31 year presidency. Cultural Revolution in China (1966–1976) – a period of widespread social and political upheaval in the People's Republic of China which was launched by Mao Zedong, the chairman of the Chinese Communist Party. Mao alleged that "liberal bourgeois" elements were permeating the party and society at large and that they wanted to restore capitalism. Mao insisted that these elements be removed through post revolutionary class struggle by mobilizing the thoughts and actions of China's youth, who formed Red Guards groups around the country. The movement subsequently spread into the military, urban workers, and the party leadership itself. Although Mao himself officially declared the Cultural Revolution to have ended in 1969, the power struggles and political instability between 1969 and the arrest of the Gang of Four in 1976 are now also widely regarded as part of the Revolution. The Naxalite movement in India began in 1967 with an armed uprising of tribals against local landlords in the village of Naxalbari, West Bengal, led by certain leaders of the Communist Party of India (Marxist). The movement was influenced by Mao Zedong's ideology and spread to many tribal districts in Eastern India, gaining strong support among the radical urban youth. After counter insurgency operations by the police, military and paramilitary forces, the movement fragmented but is still active in many districts. The Troubles in Northern Ireland began with the rise of the Northern Ireland civil rights movement in the mid 1960s, the conflict continued into the later 1990s. The Six Point movement in Bangladesh (at the time East Pakistan). The movement gave way to the 1969 East Pakistan mass uprising, which released Sheikh Mujibur Rahman from prison and put the country on the road to liberation in the early 1970s. The Compton's Cafeteria Riot occurred in August 1966 in the Tenderloin district of San Francisco. This incident was one of the first recorded transgender riots in United States history, preceding the more famous 1969 Stonewall Riots in New York City by three years. The Stonewall riots occurred in June 1969 in New York City. The Stonewall riots were a series of spontaneous, violent demonstrations against a police raid that took place in the Stonewall Inn, in the Greenwich Village neighborhood of New York City. They are frequently cited as the first instance in American history when people in the homosexual community fought back against a government sponsored system that persecuted sexual minorities, and they have become the defining event that marked the start of the gay rights movement in the United States and around the world. In 1967, the National Farmers Organization withheld milk supplies for 15 days as part of an effort to induce a quota system to stabilize prices. The May 1968 student and worker uprisings in France. Mass socialist or Communist movement in most European countries (particularly France and Italy), with which the student based new left was involved. The most spectacular manifestation of this was the May student revolt of 1968 in Paris that linked up with a general strike of ten million workers called by the trade unions; and for a few days seemed capable of overthrowing the government of Charles de Gaulle. De Gaulle went off to visit French troops in Germany to check on their loyalty. Major concessions were won for trade union rights, higher minimum wages and better working conditions. University students protested in the hundreds of thousands against the Vietnam War in London, Paris, Berlin and Rome. In Eastern Europe students also drew inspiration from the protests in the West. In Poland and Yugoslavia they protested against restrictions on free speech by communist regimes. The Tlatelolco massacre – was a government massacre of student and civilian protesters and bystanders that took place during the afternoon and night of 2 October 1968, in the Plaza de las Tres Culturas in the Tlatelolco section of Mexico City.

Ядролық қауіптер

Куба зымырандары дағдарысы (1962 жылғы 16–28 қазан) – Кубада совет зымырандарының орналасуына байланысты АҚШ пен Кеңес Одағы арасындағы жақын әскери қақтығыс. АҚШ Кубаны теңізден тоқтатуға (карантинге) алғаннан кейін, Никита Хрущев басшылығымен Кеңес Одағы АҚШ Түркиядағы зымырандарын алып тастағанға дейін Кубадан зымырандарын шығаруға келісті. 1960 жылғы 13 ақпанда Франция алғашқы атом бомбасын сынады. Франция 1968 жылға қарай сутекті бомбаға ие болды. 1964 жылғы 16 қазанда Қытай алғашқы атом бомбасын сынады. Қытай 1967 жылға қарай сутекті бомбаға ие болды.

Колониядан шығу және тәуелсіздік

Африканың отаршылдықтан тәуелсіздікке өтуі осы онжылдықта күрт үдеді, 1960-1968 жылдар аралығында 32 ел тәуелсіздік алды, бұл бұрын Африка құрлығына басымдық білдірген еуропалық империялардың құлауын білдірді. Дегенмен, осы отаршылдықтан кейінгі жаңа мемлекеттердің көпшілігі 1960-шы жылдар мен одан кейінгі онжылдықтарда ашаршылық, жемқорлық, геноцид, аурулар және зорлық-зомбылыққа толы қақтығыстар сияқты ішкі және сыртқы мәселелермен күресті. Осы мәселелердің көпшілігіне Америка мен Кеңес Одағының Суық соғыс кезіндегі араласуы себеп болды немесе оларды ушықтырды, екі тарап та өздерінің мүдделеріне сәйкес келетін күшті тұлғаларды, диктаторларды және партизандарды қолдады. Құрлықтағы экономикалық даму қиын болды, бірақ 1960-шы жылдары отаршылдықтан арылған көптеген елдер 21-ші ғасырдың бірінші тоқсанында жаңа өркендеуді және бесiнше есе көтерілуді бастан кешiрдi. Жалпы алғанда, Африканың ЖІӨ 2013 және 2022 жылдар аралығында жылына 6%-дан астамға өсті, бұл көрсеткішті тек Қытай ғана арттырып өтті.

Америка Құрама Штаттары

1960 – 1960 жылғы АҚШ президенттік сайлауы – Өте тартысты науқан төрт Кеннеди-Никсон пікірталасынан тұрды; олар теледидарда өткен алғашқы президенттік пікірталастар болды. Кеннеди шайқаста аз айырмамен жеңіске жетті. 1961 – Президент Джон Ф. Кеннеди Кеңес Одағымен қарым-қатынасты күшейтуге уәде берді; ол сондай-ақ Бейбітшілік корпусын құрды. 1963 – Бетти Фридан «Әйелдердің мистикасы» атты кітабын жариялады, феминистік қозғалысты қайта жақтандырып, оның екінші толқынына зор ықпал етті. 1963 – Азаматтық құқықтар маңызды мәселеге айналды, өйткені Бирмингемдегі науқан мен тәртіпсіздік президент Кеннедидің Азаматтық құқықтар жөніндегі үндеуіне, 6 тамызда Мартин Лютер Кингтің Вашингтондағы «Менің арманым бар» сөйлеуіне және 16-шы көшедегі баптист шіркеуіне жасалған шабуылға әкеп соқты. 1963 – Кеннеди қаза тауып, вице-президент Линдон Джонсон оның орнына келді. Ел үлкен оқиғаға тап болды. Келесі жарты ғасыр бойы конспирологтар Кеннедиді жалғыз қаскөй өлтірді деген ресми тұжырымға көптеген баламалы түсіндірмелер ұсынды. 1964 – Джонсон азаматтық құқықтар заңнамасын қабылдауға ынталанды. 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңға президент Линдон Б. Джонсон қол қойды. Бұл маңызды заң АҚШ-та мектептерде, қоғамдық орындарда және жұмыс орындарында нәсілдік бөлінуді тыйым салды. Ірі қалаларда алғашқы қара тонаулар орын алды. 1964 – Джонсон консерватор сенатор Барри Голдуотерден үлкен артықшылықпен қайта сайланды; Либералдар Конгресске толық бақылау алды. 1964 – 3 қыркүйекте президент Линдон Б. Джонсон «Жабайы табиғатты қорғау туралы» заңға қол қойды. 1965 – Селмадан Монтгомериге дейінгі шерулерден кейін 1965 жылғы Ұлттық дауыс беру құқығы туралы заңға президент Линдон Б. Джонсон қолдау көрсетіп, содан кейін оған қол қойды. Дауыс беру құқығы туралы заң АҚШ-та афроамерикандықтардың сайлау құқығынан кеңінен айырылуына себеп болған кемсітушілік сайлау тәжірибелерін заңсыз деп жариялады. 1968 – АҚШ президенті Ричард М. Никсон қараша айында вице-президент Хьюберт Х. Хамфриді жеңіп, сайланды. 1969 – АҚШ президенті Ричард Никсон 1969 жылдың қаңтарында қызметке кірісті; Вьетнам соғысын аяқтау үшін «ар-намыспен бейбітшілік» орнатуға уәде берді.

1960 – 1960 United States presidential election – The very close campaign was the series of four Kennedy–Nixon debates; they were the first presidential debates held on television. Kennedy won a close election. 1961 – President John F. Kennedy promised some more aggressive confrontation with the Soviet Union; he also established the Peace Corps. 1963 – Betty Friedan published the book The Feminine Mystique, reawakening the feminist movement and being largely responsible for its second wave. 1963 – Civil rights becomes a central issue, as the Birmingham campaign and Birmingham riot lead to President Kennedy's Civil Rights Address, Martin Luther King Jr.'s "I Have a Dream" speech at the March on Washington on 6 August, and the 16th Street Baptist Church Bombing
1963 – Kennedy was assassinated and replaced by Vice President Lyndon Johnson. The nation was in shock. For the next half century, conspiracy theorists concocted numerous alternative explanations to the official report that a lone gunman killed Kennedy. 1964 – Johnson pressed for civil rights legislation. Civil Rights Act of 1964 signed into law by President Lyndon B. Johnson. This landmark piece of legislation in the United States outlawed racial segregation in schools, public places, and employment. The first black riots erupt in major cities. 1964 – Johnson was reelected over Conservative spokesman Senator Barry Goldwater by a wide landslide; Liberals gained full control of Congress. 1964 – Wilderness Act signed into law by President Lyndon B. Johnson on 3 September. 1965 – After the events of the Selma to Montgomery marches the National Voting Rights Act of 1965 was lobbied for, and then signed into law, by President Lyndon B. Johnson. The Voting Rights Act outlawed discriminatory voting practices that had caused the widespread disenfranchisement of African Americans in the United States. 1968 – U. S. President Richard M. Nixon was elected defeating Vice President Hubert H. Humphrey in November. 1969 – U. S. President Richard Nixon was inaugurated in January 1969; promised "peace with honor" to end the Vietnam War.

Канада

Квебектегі Тыныш революция провинциялық қала-мемлекетті көбірек зайырлы қоғамға айналдырды. Жан Лезжаның либералдық үкіметі әл-ауқат мемлекетін (État Providence) құрды және франкофондық, француз тілін сөйлейтін квебектер (Québécois) арасында белсенді ұлтшылдықтың өсуіне ықпал етті. 1965 жылдың 15 ақпанында, көптен күткен және Ұлы Канада Туы туралы дебаттар деп белгілі болған пікірталас кезеңінен кейін, Канаданың жаңа туы қабылданды. 1960 жылы Канаданың Құқықтар туралы заңы қабылданды, сондай-ақ сайлау құқығы, және кез келген канадалық азаматтың дауыс беру құқығы Джон Дифенбеккердің Прогрессивті консервативтік үкіметімен бекітілді. Жаңа сайлау заңы алғаш рет халықтарға дауыс беруге мүмкіндік берді.

Мексика

1968 жылы студенттік және «Жаңа сол» қозғалысының наразылықтары бірнеше басқа елдердегі саяси дүрбелеңдермен бір уақытта болды. Бұл оқиғалардың себептері толыққанды түрде әртүрлі болғанымен, АҚШ және Францияда болып жатқан жағдайлар туралы хабарлар мен бейнелер оларға әсер етті.

Еуропа

1960 жылы Ұлыбританияның премьер-министрі Харольд Макмиллан өзінің "Өзгерістің желдері" атты сөйлемін жасады. Шығыс Германия үкіметі 1961 жылдың 13 тамызында Шығыс немістердің Шығыс Берлиннен Батыс Берлинге өтуіне бөгет қою мақсатында Берлин қабырғасын салуға рұқсат берді. Папа Иоанн XXIII Католик шіркеуінің Екінші Ватикан соборына шақырды, оны Папа Пауыл VI жалғастырды (1963 жылы Иоанн XXIII қайтыс болғаннан кейін), ол 1962 жылдың 11 қазанынан бастап 1965 жылдың 8 желтоқсанына дейін өтті. 1964 жылдың қазан айында кеңес басшысы Никита Хрущев өзінің күшейе түскен тұрақсыз және авторитарлық мінез-құлқы салдарынан қызметтен алынды. Леонид Брежнев және Алексей Косыгин Кеңес Одағының жаңа басшылары атанды. Чехословакияда 1968 жыл Александр Дубчектың Прага көктемімен есімделді, ол Дубчектың "адамдық жүзі бар социализміне" қызығушылық танытқан көптеген батыс солшылдарына үлгі болды. Тамыз айында Чехословакияға кеңес әскерлерінің кіргені бұл үміттерге нүкте қойды, сондай-ақ ортодоксалды коммунистік партиялардың студенттік наразылық қозғалысынан көптеген жақтастар табу мүмкіндігіне соққы берді.

Үндістан

Үндістанда Калькутта, Патна және басқа қалаларда өзін "Аш жазушылар" немесе "Аш буын" деп атаған жазушылар мен суретшілер тобы әдеби және мәдени қозғалыс бастады. Бұл жазушылар тобы барлық нәрсені түбінен өзгертуді қалап, оларға қатысты түрлі айыптармен бірнеше қылмыстық іс қозғалды және тұтқындалды. Ақырында олар бұл істерді жеңіп шықты.

Африка

1969 жылы 1 қыркүйекте Ливия монархиясы құлатылды, және полковник Муаммар әл-Қаддафи басқарған радикалды, революциялық үкімет билікке келді. 1960 жылы 1 қазанда Нигерия Ұлыбританиядан тәуелсіздік алды.

Оңтүстік Америка

1964 жылы Бразилия президенті Жоао Гуларттың демократиялық сайланған үкіметіне қарсы сәтті төңкеріс жасалып, 20 жылдан астам оппрессияға алып келген әскери диктатура орнатылды. Аргентиналық революционер Эрнесто "Че" Гевара әлемдік революцияны тарату мақсатымен Африкаға, содан кейін Боливияға сапар шекті. Ол 1967 жылы Боливия армиясы тарапынан қолға түсіріліп, атылды, кейіннен әлемнің сол жақтары үшін символдық тұлғаға айналды. Хуан Веласко Альварадо 1968 жылы Перуде төңкеріс арқылы билікке келді.

АҚШ

1960 жылдары АҚШ соғыстан кейінгі экономикалық өрлеу кезеңінде болды. 1960 жылдар жұмыс күшінің қарқынды өсуімен (1961 жылдың ақпан айынан 1969 жылдың желтоқсанына дейін шамамен 33%), салықтардың төмендеуімен, жұмыссыздықтың азаюымен, ЖІӨ-нің жылдам өсуімен, өнімділіктің артуымен және жалпы инфляцияның төмендігімен еске алынады. 1960–1961 жылдардағы экономикалық төмендеуден кейін АҚШ 1961 жылдың ақпанында басталып, 1969–1970 жылдардағы экономикалық төмендеумен аяқталған тұрақты, қарқынды экономикалық өсуді бастан кешірді. Бұл 106 айға созылды, бұл оны 1990 жылдардағы АҚШ-тың экономикалық өрлеуіне дейін АҚШ тарихындағы ең ұзақ тіркелген экономикалық кеңеюге айналдырды. 1961 жылдың 20 қаңтарында Джон Ф. Кеннеди АҚШ президенті болды. Сайлау кампаниясында Джон Ф. Кеннеди «Американы қайтадан жылдамдатуға» уәде берді. Оның мақсаты – жылына 4-6% экономикалық өсім және 4%-дан төмен жұмыссыздық деңгейі болды. Осы мақсатқа жету үшін ол Кейнсиандық экономиканы қолдайтын, кең ауқымды саясаттарды ұсынды (ол осыны істейтін алғашқы президент болды). Бұл саясаттардың ішінде жаңа өндіріс орындарына және жабдықтарға инвестиция жасайтын кәсіпорындарға 7% салық жеңілдігі, табыс салығын төмендету және федералды ең төменгі жалақыны арттыру кірді. Дегенмен, 1960 жылдар мінсіз болған жоқ. Үкімет үнемі бюджет тапшылығын тудырды (Кеннедидің салықты төмендетуі мен шығындарды арттыруының нәтижесінде), осы кезеңде тек бір ғана артықшылық болды (ал 1950 жылдары 3 артықшылық тіркелді). Сонымен қатар, 1966 жылға қарай инфляция көтеріле бастады, бұл 1970 жылдарға дейін жалғасқан жалпы тенденция болды. Никсонның кезінде онжылдықтың соңында инфляция мен жұмыссыздықтың жиынтық көрсеткіші, «ауыр жағдай көрсеткіші» ретінде белгілі (экономика), инфляция 6,2%-ға, жұмыссыздық 3,5%-ға жетіп, шамамен 10%-ға дейін өсті, ал 1975 жылға қарай бұл көрсеткіш 20%-ға жуықтады. Онжылдықтың соңына қарай орташа отбасылық табыс 1963 жылы 8 540 доллардан 1969 жылы 10 770 долларға дейін өсті.

Контрмәдениет және әлеуметтік революция

Онжылдықтың екінші жартысында жастар ескі дәуірдің консервативті нормаларына қарсы шығып, сонымен қатар бағытталған либерализмнен, әсіресе сол кезеңде кең таралған жоғары деңгейдегі материализмнен алшақтады. Бұл Батыс әлемінің көп бөлігінде әлеуметтік революцияны қозғаған «қарсы мәдениетті» құрады. Бұл қозғалыс 1950-ші жылдардағы консерватизм мен әлеуметтік үйлесімсіздікке, сондай-ақ АҚШ үкіметінің Вьетнамға кең ауқымды әскери араласуына реакция ретінде АҚШ-та басталды. Қозғалыстың танымал әлеуметтік аспектілеріне қатысқан жастар «хиппилер» деп аталды. Бұл топтар қоғамда бостандыққа ұмтылыс қозғалысын жасады, оның ішінде сексуалдық революция, билік пен үкіметке күмәнмен қарау, әйелдер мен ұлт азаматтары үшін көбірек бостандық пен құқықтарды талап ету осының ішінде болды. «Underground Press» – газеттердің кең таралған, әртүрлі жиынтығы қарсы мәдениетті біріктіретін орта ретінде қызмет етті. Бұл қозғалыс сонымен қатар алғаш рет кең таралған, әлеуметтік жағынан қабылданған есірткі қолданумен (оның ішінде ЛСД және марихуана) және психоделикалық музыкамен ерекшеленді.

Соғысқа қарсы қозғалысы

Вьетнам соғысы нәтижесінде жарты миллионнан астам американдық әскер аттанды, оның салдарынан 58 500-ден астам американдық қаза тапты және АҚШ-та кең ауқымды соғысқа қарсы қозғалыс туды. 1965 жылдың соңына дейін америкалықтардың аз бөлігі ғана Вьетнамға АҚШ-тың араласуына қарсылық білдірді, бірақ соғыс созыла берген сайын және қаза тапқандардың саны арта бергенде, азаматтық наразылық күшейді. Студенттер күшті және бұзылғыш күшке айналды, ал университеттерде соғыс туралы ұлттық пікірталас өршиді. Қозғалыстың идеялары университеттерден тысқары жерлерге тараған сайын, әкімшіліктің өзінде де соғысқа қатысты күмәндер пайда бола бастады. Вьетнам соғысына қарсы үлкен қозғалыс басталды, оның ішінде Вьетнам соғысын аяқтау үшін ұлттық жұмылдырудың 1967 жылғы Біріккен Ұлттар Ұйымына және Пентагонға жасаған науқаны, 1968 жылғы Демократиялық Ұлттық Конвенттегі "Бүкіл әлем қарап тұр" деген ұранның танымал болған наразылықтары, сондай-ақ 1969 жылғы жаппай мораторий наразылықтары және соғысқа қарсы шақыруға ( "Драфт") қарсылық көрсету қозғалысы болды. Соғысқа қарсы қозғалыс бастапқыда 1950 жылдардағы Бейбітшілік қозғалысына негізделген, оған Америка Коммунистік партиясының ықпалы зор болды, бірақ 1960 жылдардың ортасына қарай ол одан өсті және университеттер мен шіркеулерде орталасатын, кең ауқымды халық қозғалысына айналды: наразылықтың бір түрі "отырыс" деп аталды. АҚШ-та тағы да естілген терминдер: "Драфт", "драфттан қашу", "ішкі сенім бойынша наразылық" және "Вьетнам ветераны". Сайлаушылардың жас шектеулеріне қарсы: "Егер сіз ел үшін өлуге жеткілікті жаста болсаңыз, дауыс беруге де жеткіліктісіз" деген сөздер айтылды.

Азаматтық құқықтар қозғалысы

1950 жылдардың ортасынан бастап 1960 жылдардың соңына дейін АҚШ-тағы афроамерикандықтар заңмен бекітілген нәсілдік кемсітушілікке тоқталу және дауыс беру құқығын алу мақсатымен қозғалыс ұйымдастырды. Бұл мақалада қозғалыстың 1955-1968 жылдар аралығындағы кезеңі, әсіресе Оңтүстік аймақтағы жағдай қарастырылады. Шамамен 1966-1975 жылдар аралығында болған «Қара күш» қозғалысының пайда болуы азаматтық құқық қозғалысының мақсаттарын кеңейтіп, нәсілдік қадір-қасиетті, экономикалық және саяси тәуелсіздікті, сондай-ақ империализмге қарсы күресті қамтыды. Бұл қозғалыс азаматтық қарсылықтың ірі науқандарымен сипатталды. 1955-1968 жылдар аралығында азаматтық мойынсұнбаушылық пен бейбіт наразылық акциялары белсенділер мен үкіметтік органдар арасында дағдарыстық жағдайларға әкелді. Федералдық, штаттық және жергілікті үкіметтер, бизнес және қоғамдық ұйымдар афроамерикандықтардың кездесетін теңсіздіктерді көрсеткен осы жағдайларға көбінесе дереу жауап беруге мәжбүр болды. Наразылықтың және/немесе азаматтық мойынсұнбаушылықтың түрлеріне Алабама штатындағы Монтгомери автобустарын бойкоттау (1955–1956 жж.); Солтүстік Каролина штатындағы Гринсбородағы «отыру акциялары» (1960 ж.); Алабама штатындағы Сельмадан Монтгомериге дейінгі шерулер (1965 ж.) және басқа да бейбіт іс-шаралар кірді. Азаматтық құқық қозғалысының осы кезеңіндегі маңызды заңнамалық жетістіктерге 1964 жылғы Азаматтық құқық туралы заңның қабылдануы жатты, ол жұмысқа орналастыру және қоғамдық орындарда «жасы, түсі, діні немесе ұлттық тегіне» негізделген кемсітушілікке тыйым салды; 1965 жылғы Дауыс беру құқығы туралы заң, ол дауыс беру құқығын қалпына келтіріп, қорғады; 1965 жылғы Иммиграция және ұлттық қызмет туралы заң, ол дәстүрлі еуропалық топтардан басқа иммигранттарға АҚШ-қа кіруді едәуір жеңілдетті; және 1968 жылғы Әділ тұрғын үй туралы заң, ол тұрғын үйді сату немесе жалға берудегі кемсітушілікке тыйым салды.

Испандықтар мен чиканолар қозғалысы

Мексикалық америкалықтар – тағы бір ірі этникалық азшылық тобы, АҚШ-тағы басқа испаноязықтылармен бірге нәсілдік кемсітушілік пен әлеуметтік-экономикалық теңсіздікті жою үшін күресті. Мексикалық америкалықтардың ең көп саны АҚШ-тың оңтүстік-батысында шоғырланған, мысалы, Калифорнияда Лос-Анджелесте ғана 1 миллионнан астам чикано тұрады, ал Техаста Джим Кроу заңдары кейбір жағдайларда мексикалық америкалықтарды «ақ емес» деп санап, заңмен бөліп-жарып тастады. Әлеуметтік жағынан алғанда, Чикано қозғалысы бұқаралық ақпарат құралдарында және американдық қоғамда мексикалықтар туралы тараған жағымсыз этникалық стереотиптерге қарсы тұрды. Ол мексикалық америкалықтардың этникалық және мәдени ерекшеліктерін бейнелейтін әдеби және көркем туындылар жасау арқылы осы мәселені шешуге тырысты. Чиканолар испан тілінің қолданылуына қатысты әлеуметтік кемсітушіліктерді жою үшін күресті және федералды және штаттық үкіметтерде екі тілділіктің ресми мәртебесін жақтады. Чикано қозғалысы сондай-ақ мемлекеттік және жеке мекемелердегі кемсітушілік мәселесіне де назар аударды. ХХ ғасырдың басында мексикалық америкалықтар өзін кемсітуден қорғау үшін түрлі ұйымдар құрды. Солардың бірі – 1929 жылы құрылған және бүгінгі күнге дейін қызмет ететін Латын Америкасы Біріккен Азаматтарының лигасы. Бұл қозғалыс Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін одан да күш алды, оған мексикалық америкалықтарынан құралған және соғыстан оралған ветерандардың құрамына кірген Америка G.I. Форумы және басқа да азаматтық құқықтар ұйымдары қосылды. Мексикалық америкалық азаматтық құқық қорғаушылары бірнеше маңызды заңдық жеңіске жетті, соның ішінде 1947 жылғы «Мендес против Вестминстер» АҚШ Жоғарғы Сотының шешімі, ол «мексикалық және латындық текті» балаларды бөліп оқыту конституцияға қайшы екенін жариялады, және 1954 жылғы «Эрнандес против Техас» шешімі, ол мексикалық америкалықтар мен АҚШ-тағы басқа да этникалық топтардың АҚШ Конституциясының 14-ші түзетуіне сәйкес тең қорғалуға құқылы екенін бекітті. Мексикалық америкалық қауымдастығының ең белгілі азаматтық құқықтар ұйымы – Мексикалық америкалықтардың құқықтық қорғау және білім беру қоры (MALDEF) 1968 жылы құрылды. NAACP Құқықтық қорғау және білім беру қоры үлгісімен құрылса да, MALDEF басқа ұйымдардың көптеген функцияларын, соның ішінде саяси қолдау көрсету және жергілікті көшбасшыларды даярлауды да өз міндетіне алды. Осы кезеңде АҚШ-тың материгіндегі пуэрто-рикандықтар расизмге, полицияның зорлық-зомбылығына және 50 штаттың аумағында тұратын үш миллион пуэрто-рикандыққа әсер ететін әлеуметтік-экономикалық проблемаларға қарсы күресті. Халықтың ең көп шоғырланған жері Нью-Йорк қаласы болды. 1960-жылдар мен одан кейінгі 1970-жылдарда испаноязықты американдық мәдениет қайта жандана бастады, этникалық музыка, тағамдар, мәдениет және ұлттық өзін-өзі анықтау американдық өмір салтына еніп, танымал болды. Испан тіліндегі телеарналар, радиостанциялар мен газеттер ел бойынша, әсіресе АҚШ-Мексика шекарасындағы қалаларда және Нью-Йорк сияқты Шығыс жағалау қалаларында, сондай-ақ Флорида штатының Майами қаласындағы кубалық америкалық қауымдастығының өсуімен бірге кеңіне тарады. Бұл тұстағы кемсітушіліктің көптеген түрлері 1960-жылдары әлемдік және өнеркәсіптік көшбасшы ретінде танылған қоғамның қараңғы жағын көрсетті. Азаматтық құқықтар мен соғыс мәселелері ізгілік пен демократияны зерделеудің маңызды тақырыптарына айналды, бұрын қарапайым деп есептелген нәрсе мәдениеттің өзгеруіне байланысты маңызға ие болды. «Порт-Хурон манифесі» деп белгілі бір құжат осы екі жағдайды өте нақты бейнелейді: «Бұл және басқа да проблемалар бізді тікелей қыспақтады немесе ар-ұжданымызды қинады және біздің жеке уайымымызға айналды, біз Американы қоршаған күрделі және алаңдататын парадокстарды көре бастадық. «Барлық адамдар тең жаратылған» деген жариялама Оңтүстік пен Солтүстіктің ірі қалаларындағы қара нәсілділердің өмірінің шындығы алдында мәнсіз естілді. АҚШ-тың бейбіт ниеттері оның экономикалық және әскери инвестицияларына қайшы келді». Бұл төзімсіздікке шыдау мүмкін болмады, сондықтан оның салдарынан қорқу орын алды, өмірдегі мәселелерді шешуге жеке жауапкершілік сезіну 1960-жылдардың жаңашыл идеализміне айналды.

Another large ethnic minority group, the Mexican Americans, are among other Hispanics in the U. S. who fought to end racial discrimination and socioeconomic disparity. The largest Mexican American populations were in the Southwestern United States, such as California with over 1 million Chicanos in Los Angeles alone, and Texas where Jim Crow laws included Mexican Americans as "non white" in some instances to be legally segregated. Socially, the Chicano Movement addressed what it perceived to be negative ethnic stereotypes of Mexicans in mass media and the American consciousness. It did so through the creation of works of literary and visual art that validated Mexican American ethnicity and culture. Chicanos fought to end social stigmas such as the usage of the Spanish language and advocated official bilingualism in federal and state governments. The Chicano Movement also addressed discrimination in public and private institutions. Early in the twentieth century, Mexican Americans formed organizations to protect themselves from discrimination. One of those organizations, the League of United Latin American Citizens, was formed in 1929 and remains active today. The movement gained momentum after World War II when groups such as the American G. I. Forum, which was formed by returning Mexican American veterans, joined in the efforts by other civil rights organizations. Mexican American civil rights activists achieved several major legal victories including the 1947 Mendez v. Westminster U. S. Supreme Court ruling which declared that segregating children of "Mexican and Latin descent" was unconstitutional and the 1954 Hernandez v. Texas ruling which declared that Mexican Americans and other racial groups in the United States were entitled to equal protection under the 14th Amendment of the U. S. Constitution. The most prominent civil rights organization in the Mexican American community, the Mexican American Legal Defense and Educational Fund (MALDEF), was founded in 1968. Although modeled after the NAACP Legal Defense and Educational Fund, MALDEF has also taken on many of the functions of other organizations, including political advocacy and training of local leaders. Meanwhile, Puerto Ricans in the U. S. mainland fought against racism, police brutality and socioeconomic problems affecting the three million Puerto Ricans residing in the 50 states. The main concentration of the population was in New York City. In the 1960s and the following 1970s, Hispanic American culture was on the rebound like ethnic music, foods, culture and identity both became popular and assimilated into the American mainstream. Spanish language television networks, radio stations and newspapers increased in presence across the country, especially in U. S.–Mexican border towns and East Coast cities like New York City, and the growth of the Cuban American community in Miami, Florida. The multitude of discrimination at this time represented an inhuman side to a society that in the 1960s was upheld as a world and industry leader. The issues of civil rights and warfare became major points of reflection of virtue and democracy, what once was viewed as traditional and inconsequential was now becoming the significance in the turning point of a culture. A document known as the Port Huron Statement exemplifies these two conditions perfectly in its first hand depiction, "while these and other problems either directly oppressed us or rankled our consciences and became our own subjective concerns, we began to see complicated and disturbing paradoxes in our surrounding America. The declaration "all men are created equal " rang hollow before the facts of Negro life in the South and the big cities of the North. The proclaimed peaceful intentions of the United States contradicted its economic and military investments in the Cold War status quo." These intolerable issues became too visible to ignore therefore its repercussions were feared greatly, the realization that we as individuals take the responsibility for encounter and resolution in our lives issues was an emerging idealism of the 1960s.

Екінші толқын феминизм

АҚШ-та және бүкіл әлемде феминизмнің екінші толқыны 1960 жылдардың басында күш алды. XX ғасырдың басындағы бірінші толқын сайлау құқығын алу және заң жүзіндегі теңсіздіктерді жоюға бағытталған болса, екінші толқын мәдени және әлеуметтік нормаларды өзгертуге, сондай-ақ әйелдерге қатысты нақты теңсіздіктерді жоюға ұмтылды. Сол кезде әйелдердің орны көбінесе үй деп есептелді және олар көптеген жұмыс орындары мен мамандықтардан шеттетілді. АҚШ-та әйелдердің мәртебесі жөніндегі Президенттік комиссия жұмыс орнында және өмірдің басқа да салаларында әйелдерге қатысты кемсітушіліктерді анықтады. Бұл жайт екі онжылдыққа созылған, әйелдерге бағытталған маңызды құқықтық реформаларға (мысалы, 1963 жылғы Тең жалақы туралы заң, IX-тарау және т.б.) бастама берді. Бұл реформалар әйелдердің жеке бостандығы мен кәсіби жетістіктеріне кедергі келтіретін соңғы заңдық тосқауылдарды жойды. Феминистер көшелерге шығып, шерулер мен наразылықтар ұйымдастырды, кітаптар жазып, әйелдерді шектейтін әлеуметтік және саяси көзқарастарды өзгерту үшін пікірсайыстар жүргізді. 1963 жылы Бетти Фриданның «Әйелдік мистика» атты кітабы әйелдердің қоғамдағы, сондай-ақ жеке және қоғамдық өмірдегі рөліне күмәндік тудырды. 1966 жылға қарай, қозғалыс кеңейіп, күшейе бастады, әйелдер ұйымдары ел бойынша тарады және Фридан басқа феминистермен бірге Ұлттық әйелдер ұйымын құрды. 1968 жылы «Әйелдерді азат ету» термині кеңінен танымал болды, ал жаңа әйелдер қозғалысы алғаш рет азаматтық құқықтар қозғалысын басып өтті. Робин Морган басқаратын Нью-Йорк радикалды әйелдері Атлантик-Ситиде (Нью-Джерси) жыл сайынғы «Мисс Америка» сайысына наразылық білдірді. Бұл қозғалыс келесі онжылдықтар бойына жалғасты. Глория Стейнэм – маңызды феминист болды.

Гейлердің құқықтары қозғалысы

АҚШ әлеуметтік революция ортасында 1960 жылдардың аяғы мен 1970 жылдардың басында ЛГБТ құқықтары бойынша әлемді жетекке шығарды. Азаматтық құқықтар қозғалысы мен әйелдер қозғалысынан шабыттанған, гейлер құқықтарының алғашқы жақтастары 1960 жылдары қозғалысты құруға кірісті. Бұл топтар өз әрекеттерінде консервативті болды, гей ерлер мен әйелдердің гетеросексуалдардан ешқандай айырмасы жоқ екенін және толыққанды теңдікке лайық екенін баса көрсетті. Бұл философия кейіннен ЖИТС (СПИД) кезеңінде қайтадан басымдыққа ие болды, бірақ 1960 жылдардың соңында қозғалыстың мақсаттары өзгеріп, радикалданды, өзгеше болу құқығын талап етті және гейлердің мақтанышын қанағаттандырды. Гейлер құқықтары қозғалысының символдық тууы онжылдық аяқталуға жақын болды. Заң бойынша гейлерге жиналуға рұқсат берілмеді. Нью-Йорктегі Стоунволл тавернасы сияқты гейлер жиналатын орындар полициямен үнемі тексеріліп, гейлер тұтқындалды. 1969 жылдың маусым айының соңында бір түні ЛГБТ адамдары алғаш рет полицияның тексеруіне қарсылық көрсетіп, көшеде ашық наразылық тудырды. Бұл көтеріліс, Стоунволл төңкерілісі деп аталды, ЛГБТ құқықтары қозғалысының жаңа кезеңін бастады, ол келесі онжылдықта ЛГБТ қауымдастығы мен американдық мәдениетте маңызды өзгерістерге әкелді.

Жаңа солшыл

"Жаңа солшылдықтың" қарқынды өрлеуі марксизмнің кластық тұжырымын соғыстан кейінгі Америкаға қатысты қолданды, бірақ Коммунистік партиясы сияқты көне марксистік ұйымдармен ұйымдық байланысы шамалы болды, тіпті біріктірілген солшыл қозғалыстың негізі ретінде ұйымдасқан еңбекке қатысты да наразылық білдірді. С. Райт Миллзтің идеологиясына көңіл білдірген "Жаңа солшылдық" догмаға қарсылығымен және жеке және қоғамдық өзгерістерге мән беруімен дәстүрлі солшылдықтан өзгешеленді. "Демократиялық қоғам үшін студенттер" (СДС) "Жаңа солшылдықтың" ұйымдық орталығына айналып, Вьетнам соғысына қарсы күрестің жетекші күші болды. 1960-шы жылдардағы солшылдар қатарында троцкишіл, маоист және анархист топтары да болды, олардың кейбіреулері 1960-шы жылдардың соңына қарай радикализмге ұшырады.

Қылмыс

1960 жылдар қылмыстың және барлық түрдегі қалалық тәртіпсіздіктердің күрт өсуімен байланысты болды. 1960 мен 1969 жылдар аралығында АҚШ-та 100 мың адамға шаққандағы зорлық қылмыстарының саны дерлік екі есеге өсті және 1960 жылдардың басындағы көрсеткіштерге әлі де оралған жоқ. Чикаго, Детройт, Лос-Анджелес, Нью-Йорк, Ньюарк (Нью-Джерси штаты), Окленд (Калифорния штаты) және Вашингтон (Колумбия округі) сияқты көптеген қалаларда ірі тәртіпсіздіктер орын алды. Онжылдықтың соңына қарай Джордж Уоллес және Ричард Никсон сияқты саясаткерлер елдегі жаңа тәртіпсіздіктерге байланысты туындаған мәселелерді шешу үшін заң мен тәртіпті қалпына келтіруді басты мақсат етіп үгіт жүргізді.

Ғарышты зерттеу

1960 жылдары АҚШ пен КСРО арасындағы ғарыш жарысы үстемдік құрды. Кеңес Одағы 1961 жылғы 12 сәуірде «Восток-1» миссиясы барысында Юрий Гагаринды ғарышқа алғашқы адам ретінде жіберді және көптеген басқа да жетістіктерге қол жеткізді, бірақ онжылдықтың ортасына қарай АҚШ көш бастады. 1961 жылғы мамыр айында президент Кеннеди АҚШ үшін 1960 жылдардың соңына дейін Айға адамды қондыру мақсатын қойды. 1963 жылғы маусымда Валентина Терешкова «Восток-6» миссиясы кезінде ғарышқа ұшқан алғашқы әйел атанды. 1965 жылы Кеңес Одағы Күн жүйесіндегі басқа планетаға (Венераға) жеткен алғашқы ғарыш зондын – «Венера-3» және Айдың бетіне жұмсақ қонған және одан сигнал берген алғашқы зондты – «Луна-9» ұшырды. 1966 жылғы наурыз айында Кеңес Одағы Айдың орбитасына енген алғашқы ғарыш зонды – «Луна-10» ұшырды, ал 1968 жылғы қыркүйекте «Зонд-5» Жер бетіндегі алғашқы тірі жандарды, оның ішінде екі тасбақаны Айдың айналасына жіберді. 1967 жылғы 27 қаңтарда «Аполлон-1» кемесінде болған өртте ғарышкерлер Гас Гриссом, Эд Уайт және Роджер Б. Чаффи қаза тапты, бұл АҚШ ғарыш бағдарламасын уақытша тоқтатты, бірақ содан кейін прогресс тұрақты болды. «Аполлон-8» экипажы (Фрэнк Борман, Джим Ловелл, Уильям Андерс) 1968 жылғы Рождествода басқа аспан денесін (Айды) айналып ұшқан алғашқы экипаждық миссия болды. 1969 жылғы 20 шілдеде алғашқы адамдар Айға қонды. 1969 жылғы 16 шілдеде ұшырылған «Аполлон-11» миссиясы миссия командирі Нил Армстронгты, командалық модульдің пилоты Майкл Коллинзді және Ай модулінің пилоты Базз Олдринді алып жүрді, ал Олдрин мен Армстронг «Луна-Игл» Ай модулін Ай бетіне қондырды. «Аполлон-11» президент Джон Ф. Кеннедидің 1960 жылдардың соңына дейін Айға жету мақсатын орындады, ол 1961 жылғы 25 мамырда Конгрестің бірлескен отырысында сөйлеген сөзінде былай деп мәлімдеген: «Менің ойымша, бұл ел осы онжылдық аяқталар алдында Айға адамды қондырып, оны Жерге қауіпсіз қайтару мақсатына өзін толықтай бағыттауы керек». Кеңес бағдарламасы 1966 жылы бас конструктор Сергей Королевтің қайтыс болуымен бағытын жоғалтты. Саяси қысым, түрлі жобалау бюролары арасындағы келіспеушіліктер және жеткіліксіз бюджетке байланысты туындаған инженерлік мәселелер Кеңес Одағының Айға адамды қондыру әрекетін сәтсіздікке ұшыратты. Американың «Аполлон-1» апатынан кейін совет бағдарламасында да қайғы орын алды, ғарышкер Владимир Комаров «Союз-1» рейсінде парашют ашылмағаннан қаза тапты. 1960 жылдары американдық және советтік ғарыш зондтары Айға, Венераға және Марсқа сапар шекті, сондай-ақ коммерциялық спутниктер де пайдалануға түсті.

The Space Race between the United States and the Soviet Union dominated the 1960s. The Soviets sent the first man, Yuri Gagarin, into outer space during the Vostok 1 mission on 12 April 1961, and scored a host of other successes, but by the middle of the decade the U. S. was taking the lead. In May 1961, President Kennedy set the goal for the United States of landing a man on the Moon by the end of the 1960s. In June 1963, Valentina Tereshkova became the first woman in space during the Vostok 6 mission. In 1965, Soviets launched the first probe to hit another planet of the Solar System (Venus), Venera 3, and the first probe to make a soft landing on and transmit from the surface of the Moon, Luna 9. In March 1966, the Soviet Union launched Luna 10, which became the first space probe to enter orbit around the Moon, and in September 1968, Zond 5 flew the first terrestrial beings, including two tortoises, to circumnavigate the Moon. The deaths of astronauts Gus Grissom, Ed White, and Roger B. Chaffee in the Apollo 1 fire on 27 January 1967, put a temporary hold on the U. S. space program, but afterward progress was steady, with the Apollo 8 crew (Frank Borman, Jim Lovell, William Anders) being the first crewed mission to orbit another celestial body (the Moon) during Christmas of 1968. On 20 July 1969, the first humans landed on the Moon. The Apollo 11 mission, launched on 16 July 1969, carried mission Commander Neil Armstrong, Command Module Pilot Michael Collins, and Lunar Module Pilot Buzz Aldrin, and Aldrin and Armstrong flew the Lunar Module Eagle to the lunar surface. Apollo 11 fulfilled President John F. Kennedy's goal of reaching the Moon by the end of the 1960s, which he had expressed during a speech given before a joint session of Congress on 25 May 1961: "I believe that this nation should commit itself to achieving the goal, before this decade is out, of landing a man on the Moon and returning him safely to the Earth." The Soviet program lost its sense of direction with the death of chief designer Sergey Korolyov in 1966. Political pressure, conflicts between different design bureaus, and engineering problems caused by an inadequate budget would doom the Soviet attempt to land men on the Moon. Shortly after the American Apollo 1 disaster, tragedy struck the Soviet program when cosmonaut Vladimir Komarov was killed when the parachutes on his Soyuz 1 flight failed. A succession of uncrewed American and Soviet probes traveled to the Moon, Venus, and Mars during the 1960s, and commercial satellites also came into use.

Технология

1964 жылы әлемдегі алғашқы жоғары жылдамдықты теміржол жүйесі – Шинкансен іске қосылды.

Автомобильдер

1960 жылдар басталғанда американдық автомобильдер 1950 жылдардың стильдік артықшылықтарынан тез бас тарды және бүкіл онжылдық бойына салыстырмалы түрде қарапайым және тікбұрышты болып қала берді. Жылқы күшіне деген жарыс 1960 жылдардың соңында шарына жетті, көптеген брендтер бұлшықетті автомобильдерді сатты. 1964 жылы ұсынылған компакт Ford Mustang онжылдықтың ең үлкен жетістіктерінің бірі болды. "Үш үлкен" американдық автокөлік өндірушілері 1960 жылдары ең жоғары сатылым мен пайдаға ие болды, бірақ 1966 жылы Studebaker компаниясының жабылуы American Motors Corporation компаниясын соңғы маңызды тәуелсіз өндіруші ретінде қалдырды. Онжылдық автомобиль нарығын алғаш рет әртүрлі өлшемді классқа бөлуді көріп, модельдер қатарына толық өлшемді машиналардан басқа, компактты және орташа өлшемді машиналар да енді. 1965 жылы Renault 16 ұсынылған кезде алдыңғы жетек және екі бөлімді конфигурациясы бар танымал заманауи хетчбек пайда болды, осы автомобильдің көптеген дизайн принциптері оның қазіргі заманғы баламаларында сақталды: артқы терезені қамтитын үлкен артқы жабылу, багажды кеңейту үшін бүктелетін артқы орындықтар. Mini 1959 жылы ұсынылып, алдыңғы жетек және екі бөлімді конфигурацияны бірінші болып танымал етті, бірақ техникалық тұрғыдан хетчбек емес, себебі оның төмен түсетін багаж бөлімі болды. Жапондық автомобильдер де батыс нарығында таныла бастады, Toyota Corolla, Datsun 510 және алғашқы танымал жапондық спорттық автомобиль Datsun 240Z сияқты экономикалық модельдер 1960 жылдардың ортасы мен соңында ұсынылды.

Электрондық және байланыс

1960 жылы мамыр айында Теодор Мейман Хьюз зерттеу зертханаларында алғашқы жұмыс істейтін лазерді көрсетті. 1960 жылы Тони Хоэр компьютерлерде ең көп қолданылатын Quicksort алгоритмін жариялады. 1961 жылы Unimate – алғашқы өнеркәсіптік робот ұсынылды. 1962 жылы Telstar спутнигі арқылы алғашқы трансатлантикалық спутниктік хабар таратылды. 1962 жылы Spacewar! атты алғашқы компьютерлік видео ойыны ойлап табылды. 1962 жылы қызыл LED шамдары жасалды. 1963 жылы Syncom 2 – алғашқы геосинхронды байланыс спутнигі ұшырылды. 1963 жылы Relay 1 спутнигі арқылы алғашқы Тынық мұхиты арқылы спутниктік хабар таратылды. 1963 жылы тонды қоңыраулы телефондар енгізілді. 1963 жылы Sketchpad – алғашқы сенсорлық интерактивті компьютерлік графика бағдарламасы пайда болды. 1963 жылы Nottingham Electronic Valve компаниясы "Telcan" деп аталатын алғашқы үй видеожазғышын шығарды. 1964 жылы 8 тректік таспалық аудио форматы жасалды. 1964 жылы компакт-кассета ұсынылды. 1964 жылы Digital Equipment Corporation компаниясының 12 биттік PDP 8 – алғашқы табысты миникомпьютері сатылды. 1964 жылы BASIC бағдарламалау тілі құрылды. 1964 жылы әлемдегі алғашқы суперкомпьютер – CDC 6600 пайда болды. 1964 жылы Fairchild Semiconductor екі қатарлы корпустағы интегралды схемаларды (IC) шығарды. 1967 жылы PAL және SECAM түсті теледидар жүйелері Еуропада ашық эфирде хабар таратуды бастады. 1967 жылы Лондондағы Barclays банкінде алғашқы автоматтік банкомат ашылды. 1968 жылы Ральф Бэр өзінің "қоңыр қорабын" (Magnavox Odyssey прототипі) жасады. 1968 жылы компьютерлік тышқанның, қағаз интерфейсінің, графикалық пайдаланушы интерфейсінің, бейнеконференциялардың, телеконференциялардың, электрондық поштаның және гипермәтіннің алғашқы қоғамдық демонстрациясы өтті. 1969 жылы ARPANET – Интернеттің зерттеуге бағытталған прототипі ұсынылды. 1969 жылы AT&T Bell Labs-те CCD ойлап табылды, ол фото және видеокамераларда электрондық бейнелеу құрылғысы ретінде қолданылды.

Әлемде орын алған басқа да маңызды оқиғалар

Мэнсон кісі өлтірулері 1969 жылдың 8-10 тамызы аралығында болды, онда актриса Шарон Тейт, кофе мұрагері Әбигейл Фолгер және басқа бірнеше адам Чарльз Мэнсонның "отбасы" Тейт үйінде қатыгездікпен өлтірілді. Келесі түні Мэнсон отбасы Розмари Лабианка мен Лено Лабианканы да өлтірді. Канада 1967 жылы Конфедерацияның 100 жылдығын атап өтіп, Монреальде (Квебек) Expo 67, яғни Дүниежүзілік көрмені өткізді. Мерекелік шаралар барысында Франция президенті Шарль де Голль Канадаға сапар шегіп, Квебек тәуелсіздігін қолдайтынын мәлімдеп, үлкен дау тудырды.

Танымал мәдениет

Контрмәдениет қозғалысы 1960 жылдардың екінші жартысын биледі, оның ең әйгілі сәттері 1967 жылы Сан-Францискодағы «Махаббат жазы» және 1969 жылы Нью-Йорк штатындағы Вудсток фестивалі болды. Психоделикалық препараттар, әсіресе ЛСД, 1960 жылдардың соңында медициналық, рухани және ойын-сауық мақсатында кеңінен қолданылды және Тимоти Лири «Қосыл, үйлесім тап, шығып кет» деген ұранымен танымал болды. Кен Кизи және «Қауырсын ойнаушылар» да «көздерді жоғары көтеруге» үлес қосты. Психоделикалық стиль онжылдықтың музыкасына, өнеріне және киносына әсер етті, сондай-ақ көптеген белгілі музыканттар есірткінің артық дозасынан қайтыс болды (27 клубқа қараңыз). Шығыс діндері мен философиясына қызығушылық күшейді, және көптеген коммундар құруға тырысылды, олар еркін махаббатты жақтаудан діни тақуалыққа дейін әртүрлі болды.

Музыка

1950 жылдардағы рок-н-ролл қозғалысы 1959 жылы «Музыканың қайтыс болған күнімен» (бұл «Американ пірі» әнінде түсіндірілгендей) жылдам аяқталды, Джерри Ли Льюистің 13 жасар туысына үйленуіне байланысты дау, және Элвис Преслидің АҚШ армиясына шақырылуы. 1960 жылдар басталғанда, 50-ші жылдардың маңызды рок-н-ролл жұлдыздары Чак Берри мен Литтл Ричард хит-парадтардан түсіп қалды, ал АҚШ-тағы танымал музыкада қыздар тобы, серф музыкасы, жаңалықты поп-әндер, әдемі жасөспірімдердің бейнесі және Motown музыкасы басым болды. 1960-шы жылдардың басында музыкадағы тағы бір маңызды өзгеріс – американдық халық музыкасының қайта жаңғыруы болды, ол Боб Диланды, Джоан Баезді, Пит Сигерді, Кингстон Триосын, Гарри Белафонтті, Одеттаны, Фил Оксты және көптеген басқа әнші-күйшілерді жұртқа таныстырды. 1960 жылдардың басында The Shirelles, Betty Everett, Little Eva, Dixie Cups, Ronettes, Martha and the Vandellas және The Supremes сияқты қыздар тобы мен әншілер хит-парадтарды биледі. Бұл стиль әдетте жасөспірімдердің махаббаты мен өмір салты туралы жеңіл поп тақырыптарынан тұрады, оны вокалдық үйлесімдер мен күшті ырғақ қолдайды. Қыздар тобының көпшілігі афроамерикалықтардан құралды, бірақ Лесли Гор, Ангелдер және Шангри Лас сияқты ақ қыздар тобы мен әншілер де осы кезеңде пайда болды. Сол кезде ән жазушы Фил Спектор қыздар тобының продюсері болып, «Дауыстың қабырғасы» деп аталған поп-музыканың жаңа түрін жасады. Бұл стиль жоғары бюджетті және күрделі аранжировкаларды, қарапайым, көңілді поп дыбысының орнына мелодрамалық музыкалық тақырыптарды баса көрсетті. Спектордың жаңалықтары 1965 жылдан бастап танымал музыканың күрделілігіне үлкен үлес қосты. Сонымен қатар, 1960 жылдардың басында серф-рок пайда болды, ол Оңтүстік Калифорнияда орналасқан және жағажай мен серфинг тақырыптарына негізделген рок жанры, сонымен қатар жасөспірімдердің махаббаты мен көңілді ойын туралы әндерді де қамтыды. The Beach Boys тез арада ең танымал серф-рок тобына айналды және бұл жанрдағы көптеген белгілі емес әртістерді толығымен көлеңкеге түсірді. Сурф-рок 1963-1965 жылдары өркендеді, содан кейін оны британдық шабуыл және контрмәдениет қозғалысының ықпалымен топтар басып алды. Автомобиль туралы әндер де 1960 жылдардың басында пайда болды, бұл жанр жасөспірімдердің автокөлік мәдениетіне деген құштарлығына бағытталған. The Beach Boys және Jan and Dean дуэті осы жанрда үстемдік құрды. Мұндай әйгілі әндерге The Beach Boys-дың «Little Deuce Coupe», «409» және «Shut Down», Jan and Dean-нің «Little Old Lady from Pasadena» және «Drag City», Ronny and the Daytonas-тың «Little GTO» және тағы да басқалары жатады. Қыздар тобы мен серф-рок сияқты, автомобиль туралы әндер де британдық шабуыл мен контрмәдениет қозғалысының көлеңкесінде қалды. 1960 жылдардың басында тағы бір рок жанрының алтын ғасыры болды – жасөспірімдер трагедиясы туралы әндер, ол жол-көлік оқиғаларында болған қайғылы оқиғаларға байланысты жасөспірімдердің махаббатының жоғалуына назар аударды. Мұндай әндерге Марк Диннингтің «Teen Angel», Рэй Питерсонның «Tell Laura I Love Her», Джен мен Диннің «Dead Man's Curve», Шангри Ластың «Leader of the Pack» және, мүмкін, бұл жанрдың ең танымал әні – J. Frank Wilson and the Cavaliers-тың «Last Kiss» жатады. 1960 жылдардың басында Ұлыбритания осы уақытта рок-н-ролл белсенділігінің орталығына айналды. 1963 жылдың соңында The Beatles алғашқы АҚШ гастроліне шықты, ал культ әншісі Дасти Спрингфилд өзінің алғашқы жеке синглін шығарды. Бірнеше айдан кейін рок-н-роллдың негізін қалаушысы Чак Берри екі жарым жыл түрмеде отырғаннан кейін қайтадан ән жазып, гастрольдерге шықты. Рок музыкасының қайта жандануына жағдай жасалған еді. Ұлыбританияда The Beatles қатты рок-н-ролл ойнады, сонымен қатар ду-воп, қыздар тобының әндері, шоу-музыкасы және былғары жакеттер киді. Олардың менеджері Брайан Эпштейн топты костюм киюге шақырды. 1964 жылы «Эд Салливан шоуында» топтың пайда болуынан кейін Битлменния кенеттен жарылды. 1965 жылдың соңында The Beatles «Rubber Soul» альбомын шығарды, бұл олардың студиялық аранжировкалар мен өндіріспен күрделі қуатты поп-топқа көшуінің басталуын белгіледі, ал бір жылдан кейін олар альбомдарға ғана назар аудару үшін гастрольдерден бас тартты. «Битлз» тобының соңынан көптеген имитаторлар «Британдық шабуыл» деп аталатын қозғалысқа қатысты, олардың ішінде The Rolling Stones, The Who және The Kinks сияқты өздерінің аңызға айналған топтары да бар. Контрмәдениет қозғалысы дамыған сайын, өнерпаздар психоделикалық дәрілерді қолданудың әсерінен жаңа музыка түрлерін шығара бастады. Гитарист Джими Хендрикс 1967 жылы сахнаға шықты, ол электр гитараға жаңаша көзқарас ұсынды, бұл бұрын рок гитарасының алтын стандарты саналған Чак Берриді ығыстырды. Рок әртістері қарапайым поп тақырыптарының орнына маңызды тақырыптар мен әлеуметтік мәселелерді көтеруге басталды. 1960 жылдардың ортасында танымал музыкадағы маңызды өзгеріс – синглдардан альбомдарға көшу болды. Бұрын танымал музыка 45 синглға (немесе одан бұрын 78 синглға) негізделген, ал альбомдар тек бірнеше хит-синглдар мен толтыру тректерінен, инструменталдардан және каверлерден тұрды. AOR (альбомға бағытталған рок) форматының дамуы күрделі болды және Фил Спектордың «Дауыстың қабырғасы», Боб Диланның рок музыкасына «маңызды» мәтіндерді енгізуі және The Beatles-тың жаңа студиялық тәсілі сияқты бірнеше бірдей оқиғаларға байланысты болды. Қалай болғанда да, 1965 жылдан кейін винилдік LP барлық танымал музыка стилі үшін басты форматқа айналды. Блюз 1960 жылдарда да қарқынды дамыды, бірақ 1965 жылдан кейін ол көбінесе жас ақ рок тыңдаушыларына көшті және соул мен фанк сияқты басқа стильдерге ауысқан дәстүрлі қара тыңдаушыларынан алыстады. 1960 жылдардың бірінші жартысында джаз музыкасы мен поп стандарттары 1950 жылдардың стильдерін сақтап, жас, қалалық, жоғары білімді ақ адамдардың негізгі тыңдаушыларын ұстап тұрды. 1967 жылға қарай Джон Колтрейн және Нэт Кинг Коул сияқты бірнеше маңызды джаз тұлғаларының қазасы жанрдың құлдырауына әкелді. 1960 жылдардың соңында рок джаз бен стандарттардың басымдығын толығымен жойды, олар 20 ғасырдың бірінші жартысын басып өткен. Кантри музыкасы Батыс жағалауда, әсіресе Бак Оуэнс пен Мерл Хаггард басқаратын Бейкерсфилд дыбысының арқасында танымал болды. Әйел кантри әртістері де бұрынғыдан гөрі көбірек танымал болды (бұл жанрда бұрын ер адамдар басым болған), мысалы, Пэтси Клайн, Лоретта Линн және Тамми Винетт.

The rock 'n' roll movement of the 1950s quickly came to an end in 1959 with the Day the Music Died (as explained in the song "American Pie"), the scandal of Jerry Lee Lewis' marriage to his 13 year old cousin, and the induction of Elvis Presley into the United States Army. As the 1960s began, the major rock 'n' roll stars of the '50s such as Chuck Berry and Little Richard had dropped off the charts and popular music in the U. S. came to be dominated by girl groups, surf music, novelty pop songs, clean cut teen idols, and Motown music. Another important change in music during the early 1960s was the American folk music revival which introduced Bob Dylan, Joan Baez, Pete Seeger, The Kingston Trio, Harry Belafonte, Odetta, Phil Ochs, and many other singer songwriters to the public. Girl groups and female singers, such as the Shirelles, Betty Everett, Little Eva, the Dixie Cups, the Ronettes, Martha and the Vandellas and the Supremes dominated the charts in the early 1960s. This style consisted typically of light pop themes about teenage romance and lifestyles, backed by vocal harmonies and a strong rhythm. Most girl groups were African American, but white girl groups and singers, such as Lesley Gore, the Angels, and the Shangri Las also emerged during this period. Around the same time, record producer Phil Spector began producing girl groups and created a new kind of pop music production that came to be known as the Wall of Sound. This style emphasized higher budgets and more elaborate arrangements, and more melodramatic musical themes in place of a simple, light hearted pop sound. Spector's innovations became integral to the growing sophistication of popular music from 1965 onward. Also during the early 1960s, surf rock emerged, a rock subgenre that was centered in Southern California and based on beach and surfing themes, in addition to the usual songs about teenage romance and innocent fun. The Beach Boys quickly became the premier surf rock band and almost completely and single handedly overshadowed the many lesser known artists in the subgenre. Surf rock reached its peak in 1963–1965 before gradually being overtaken by bands influenced by the British Invasion and the counterculture movement. The car song also emerged as a rock subgenre in the early 1960s, which focused on teenagers' fascination with car culture. The Beach Boys also dominated this subgenre, along with the duo Jan and Dean. Such notable songs include "Little Deuce Coupe", "409", and "Shut Down", all by the Beach Boys; Jan and Dean's "Little Old Lady from Pasadena" and "Drag City", Ronny and the Daytonas' "Little GTO", and many others. Like girl groups and surf rock, car songs also became overshadowed by the British Invasion and the counterculture movement. The early 1960s also saw the golden age of another rock subgenre, the teen tragedy song, which focused on lost teen romance caused by sudden death, mainly in traffic accidents. Such songs included Mark Dinning's "Teen Angel", Ray Peterson's "Tell Laura I Love Her", Jan and Dean's "Dead Man's Curve", the Shangri Las' "Leader of the Pack", and perhaps the subgenre's most popular, "Last Kiss" by J. Frank Wilson and the Cavaliers. In the early 1960s, Britain became a hotbed of rock 'n' roll activity during this time. In late 1963, the Beatles embarked on their first US tour and cult singer Dusty Springfield released her first solo single. A few months later, rock 'n' roll founding father Chuck Berry emerged from a 2 1/2 year prison stint and resumed recording and touring. The stage was set for the spectacular revival of rock music. In the UK, the Beatles played raucous rock 'n' roll – as well as doo wop, girl group songs, show tunes – and wore leather jackets. Their manager Brian Epstein encouraged the group to wear suits. Beatlemania abruptly exploded after the group's appearance on The Ed Sullivan Show in 1964. Late in 1965, the Beatles released the album Rubber Soul which marked the beginning of their transition to a sophisticated power pop group with elaborate studio arrangements and production, and a year after that, they gave up touring entirely to focus only on albums. A host of imitators followed the Beatles in the so called British Invasion, including groups like the Rolling Stones, the Who and the Kinks who would become legends in their own right. As the counterculture movement developed, artists began making new kinds of music influenced by the use of psychedelic drugs. Guitarist Jimi Hendrix emerged onto the scene in 1967 with a radically new approach to electric guitar that replaced Chuck Berry, previously seen as the gold standard of rock guitar. Rock artists began to take on serious themes and social commentary/protest instead of simplistic pop themes. A major development in popular music during the mid 1960s was the movement away from singles and towards albums. Previously, popular music was based around the 45 single (or even earlier, the 78 single) and albums such as they existed were little more than a hit single or two backed with filler tracks, instrumentals, and covers. The development of the AOR (album oriented rock) format was complicated and involved several concurrent events such as Phil Spector's Wall of Sound, the introduction by Bob Dylan of "serious" lyrics to rock music, and the Beatles' new studio based approach. In any case, after 1965 the vinyl LP had definitively taken over as the primary format for all popular music styles. Blues also continued to develop strongly during the '60s, but after 1965, it increasingly shifted to the young white rock audience and away from its traditional black audience, which moved on to other styles such as soul and funk. Jazz music and pop standards during the first half of the 1960s was largely a continuation of 1950s styles, retaining its core audience of young, urban, college educated whites. By 1967, the death of several important jazz figures such as John Coltrane and Nat King Cole precipitated a decline in the genre. The takeover of rock in the late 1960s largely spelled the end of jazz and standards as mainstream forms of music, after they had dominated much of the first half of the 20th century. Country music gained popularity on the West Coast, due in large part to the Bakersfield sound, led by Buck Owens and Merle Haggard. Female country artists were also becoming more mainstream (in a genre dominated by men in previous decades), with such acts as Patsy Cline, Loretta Lynn, and Tammy Wynette.

1960 жылдардағы кино индустриясындағы маңызды оқиғалар

1967 жылы Америка кино ассоциациясының өндіріс кодексінің жойылуы. Студиялық жүйенің құлдырауы мен тоқтатылуы. "Артхаус" фильмдері мен кинотеатрларының дамуы. Классикалық Голливуд кино дәуірінің аяқталуы. Контрмәдениеттің нәтижесінде Жаңа Голливуд дәуірінің басталуы. Студиялық жүйеден тыс жұмыс істейтін тәуелсіз өндірушілердің өрлеуі. Голливуд фильмдерінде толық түсті өндіріске көшу. Nagra 1/4" синхронды дыбыс, портативті ашық катушкалы магнитофонның ойлап табылуы. Экспо-67 көрмесінде IMAX сияқты жаңа кино форматтары құралып, фильм көрсетудің жаңа әдістері сынақтан өтті. Steenbeck сияқты жазық төсекті фильмдерді монтаждау үстелдері пайда болды, олар Moviola монтаждау платформасын толығымен ығыстырды. Француз жаңа толқыны. "Direct Cinema" және "Cinéma vérité" деректі фильмдері. 1969 жылы порнографияның алтын ғасыры басталды, ол 1970-жылдар мен 1980-жылдардың бірінші жартысына дейін жалғасты.

Теледидар

1960 жылдардың ең танымал телесериалдары: «Доктор Ху», «Эд Салливан Шоу», «Коронация Стрит», «Жұлдыз жолы» («Стар Трек»), «Пейтон Плейс», «Түймегей кезең» («Туалайт Зона»), «Шексіздік шебі» («Сыртқы шектер»), «Энди Уильямс Шоу», «Дин Мартин Шоу», «Диснейдің керемет әлемі», «Альфред Хичкок таныстырады», «Беверли Хиллбиллиз», «Бонанза», «Бэтмен», «МакХейлдің теңізшілері», «Күлкі», «Дик Ван Дайк Шоу», «Қашқын», «Түнгі шоу», «Гансмок», «Энди Гриффит Шоу», «Гиллиган аралы», «Миссия: мүмкін емес», «Флинтстоундар», «Оззи мен Харриеттің оқиғалары», «Ласси», «Дэнни Томас Шоу», «Люси Шоу», «Менің үш ұлым», «Қызыл Скелтон Шоу», «Мен Женнидің арманындамын». «Флинтстоундар» сериалының бір бөліміне орташа есеппен 40 миллион көрермен қараса, күніне 3 миллион көруші болған. «Доктор Ху» – барлық уақыттағы ең ұзақ көрсетілген ғылыми-фантастикалық сериал. «The Smothers Brothers Comedy Hour» сияқты кейбір бағдарламалар Американың корпоративтік және үкіметтік бақылауына сын көтеріп, әлемдік көшбасшыларды паш етіп, АҚШ-тың Вьетнам соғысына қатысуы мен оны күшейтуіне күмән тудырғандықтан, даулы болды. Уолт Дисней, «Уолт Дисней» компаниясының негізін қалаушы, 1966 жылдың 15 желтоқсанында сол жақ өкпесіндегі ірі ісіктен көз жұмды.

Бейсбол

1961 жылы Үлкен бейсбол лигасының кеңейтуінің бірінші толқыны Лос-Анджелес Ангелдерінің құрылуын, бұрынғы Вашингтон Сенаторларының Миннесотаға көшіп, Миннесота Твинз болып айналуын, сондай-ақ Вашингтон Сенаторлары деп аталатын жаңа франшизаның құрылуын қамтыды. 1962 жылы Мешірі Бейсбол лигасы Хьюстон Колт .45s және Нью-Йорк Метс командаларын Ұлттық лиганың жаңа франшизалары ретінде санкциялады. 1969 жылы Америка лигасы Канзас-Сити Роялз және Сиэтл Пилотс командаларын қабылдап, кеңейді, бұл Әлем сериясының құрылысынан бері алғаш рет пост-маусымды кеңейтуге (Лига чемпионаты сериясы түрінде) әкелді. Пилотс 1970 жылы Сиэтлде бір маусым ғана ойнап, Милуоки Брюэрс болып көшті. Ұлттық лига 1969 жылы Монреаль Экспос және Сан-Диего Падрес командаларын да қосты. 1969 жылы Нью-Йорк Метс команда құрылғанының 8-ші жылында Әлем сериясын жеңіп алды.

Баскетбол

1960 жылдары НБА турнирлерінде «Бостон Селтикс» командасы үстемдік құрды. Олар 1959 жылдан 1966 жылға дейін қатарынан сегіз рет жеңіске жетіп, 1968 және 1969 жылдары тағы екі мәрте чемпион атанды. Бұл жеңістерге Боб Кузи, Билл Рассел және Джон Хавличек сияқты ойыншылар үлкен үлес қосты. Басқа да танымал НБА ойыншыларының қатарында Уилт Чемберлен, Элгин Бейлор, Джерри Уэст және Оскар Робертсон болды. NCAA деңгейінде «UCLA Bruins» командасы да өте күшті болды. Джон Вудэннің жаттықтыруымен, Лью Алсиндор мен Билл Уолтонның көмегімен олар чемпионаттарды жеңіп алып, он жылдық бойы американдық студенттер баскетболында басымдық танытты.

Диск спорт түрлері (Фрисби)

Ұшатын дискіні пайдаланатын балама спорт түрлері 60-шы жылдардың ортасында пайда болды. Жастардың саны әлеуметтік нормалардан шеттескен сайын, олар қарсылық танытып, балама іздеді. Олар кейіннен қарсы мәдениет деп аталатын қозғалысты құрады. Қашу мен қарсылықтың түрлері әлеуметтік белсенділік, баламалы өмір салты, тағам, киім, музыка және демалысқа баламалы әрекеттер, соның ішінде фризби тастау сияқты көптеген жолдармен көрінді. Wham O және Irwin Toy (Канада) компанияларының насихаттау шараларынан бастап, бірнеше турнирлер мен фризбимен өнер көрсететін кәсіби ойыншылар университеттерде, көрмелерде және спорттық іс-шараларда өнер көрсетті. Фристайл, қос дискімен ойнау, guts, диск-ултиматив және диск-гольф сияқты диск спорты түрлері осы спорттың алғашқы жарыстары болды. Диск-ултиматив және диск-гольф командалық спортының екеуі де бүкіл әлемде өте танымал және қазір жартылай кәсіби деңгейде ойналуда. Әлемдік ұшатын дискі федерациясы, кәсіби диск-гольф қауымдастығы және фристайл ойыншылар қауымдастығы – ұшатын дискі спортының бүкіл әлем бойынша ресми ережелерін бекітетін және санкциялайтын ұйымдар. Major League Ultimate (MLU) және American Ultimate Disc League (AUDL) – алғашқы жартылай кәсіби диск-ултиматив лигалары.

Жарыс

Мотоспортта Can Am және Trans Am сериялары 1966 жылы құрылды. Ford GT40 Le Mans 24 сағаттық жарысында абсолютті жеңіске жетті. Грэм Хилл Формула-1 әлем чемпионатын Жакки Стюарт пен Денни Хулмнан асып түсті.