Тимоти Лири: 1960-шы жылдардың контрмәдениеті тұлғасы

Кіріспе

Американдық психолог (1920–1996)
1960-шы жылдардағы қарсы мәдениет өкілі

Тимоти Фрэнсис Лири (22 қазан 1920 – 31 мамыр 1996) – американдық психолог және психоделикалық препараттарды жақтауымен танымал автор. Лириге қатысты бағалар қарама-қайшы, оны батыл болжамгерден бастап, жарнама іздеушіге дейін әртүрлі қырынан бағалайды. Ақын Аллен Гинзберг оны "американдық сананың батыры" деп атаса, жазушы Том Роббинс оны "батыл нейронавт" деп сипаттады. 1960 және 1970 жылдары Лири 36 рет тұтқындалды. Президент Ричард Никсон оны "Америкадағы ең қауіпті адам" деп атады. 1963 жылдың мамыр айында Гарвард Лири мен оның әріптесі Ричард Альпертті (кейін Рам Дасс атымен танылды) жұмыстан шығарды. Көптеген адамдар Гарвардтағы даудан кейін ғана психоделикалық препараттар туралы білді. Лири ЛСД-нің психиатрияда емдік қолдануға мүмкіндігі бар деп сенді. Ол 1977 жылы жарық көрген «Экзопсихология» кітабында сананың сегіз айналымдық моделін жасады және лекциялар оқыды, кейде өзін «орындаушы философ» деп атады. Ол сондай-ақ ЛСД арқылы сананы кеңейту және жеке шындыққа жету философиясын дамытты. Гарвардтан кеткеннен кейін ол психоделикалық препараттарды жария түрде насихаттауын жалғастырды және 1960-шы жылдардың қарсы мәдениетінің танымал тұлғасына айналды. Ол өзінің философиясын тарату үшін «қосыл, үйлесім тап, шығып кет», «орналас және дайындал» және «өз бетіңмен ойла және билікке күмән келтір» сияқты ұраныларды танымал етті. Ол сондай-ақ трансгуманизм, адамның ғарышқа қоныстануы, интеллектті арттыру және өмірді ұзарту (SMI²LE) туралы жиі жазды және сөйледі.

Ерте өмір және білім

Лири Спрингфилд қаласында (Массачусетс штаты) дүниеге келді. Оның әкесі Тимоти "Тот" Лири тіс дәрігері болған, ол әйелі Абигейл Ферристі Тимоти 14 жасқа толғанда тастап кеткен. Ол Спрингфилдтегі классикалық орта мектепті бітірген. Лири 1938 жылдан 1940 жылға дейін Вустердегі (Массачусетс штаты) Holy Cross колледжінде оқыды. Ол сол жерде иезуиттер білімін алып, латын, риторика және грек тілдерін үйренуге міндеттелді. Әкесінің қысымымен ол АҚШ Әскери академиясының курсанты болды. Вест-Пойнттағы алғашқы айларында ол ережелерді бұзғаны үшін көптеген жазалар алды, содан кейін өзі бақылаған курсанттардың ереже бұзғанын хабарламағаны үшін қиын жағдайға түсті. Сондай-ақ, ол ішімдік ішіп, оны мойындамағаны үшін айыпталды және Құрмет комитеті одан отставкаға кетуін сұрады. Ол бұдан бас тартты, сондықтан басқа курсанттар одан жинақы болды. Ол әскери сотта ақталды, бірақ үндеу жалғасты, сондай-ақ ұсақ ережелерді бұзғаны үшін жазалар да жалғасты. Екінші курста оқып жүргенде анасы отбасылық досқа, Сенаттың теңіз істері комитетінің төрағасы, АҚШ сенаторы Дэвид Уолшқа жүгінді. Құрмет комитеті өз ұстанымын қайта қарастырып, әскери соттың үкімін орындайтынын мәлімдеді. Содан кейін Лири отставкаға кетіп, әскерден құрметпен шығарылды. Шамамен 50 жыл өткен соң ол бұл "сот залындағы жалғыз әділ сот болды" деді. Отбасының ренжісіне орай, Лири 1941 жылдың соңында Алабама университетіне түсті, себебі оны жылдам қабылдады. Ол университеттің ROTC бағдарламасына жазылып, жоғары бағаларын сақтап, психология (Мидлбери және Гарвардта білім алған Дональд Рамсделлтің жетекшілігімен) және биология саласындағы академиялық қызығушылықтарын дамыта бастады. Лири бір жылдан кейін қыздар жатақханасында бір түн өткізгені үшін университеттен шығарылды және Екінші дүниежүзілік соғыстың кезеңінде студенттік шақыруын жоғалтты. Лири 1943 жылы АҚШ армиясына шақырылып, Форт-Эустистегі негізгі дайындықтан өтті. Ол Армияның мамандандырылған оқу бағдарламасының психология бөліміне қабылданған кезде үш ай Джорджтаун университетінде және алты ай Огайо штатының университетінде оқыды. Соғыстың соңында офицерлерге қажеттілік азайғандықтан, Лири қысқа мерзімге Тынық мұхиты соғысына бағытталған 2-ші ұрыс жүк тобына (кейіннен ол оны "негізгі миссиясы, менің ойымша, соғыстан кейінгі бәсекелестіктен американдық авиацияның барлық азаматтық бөлімдерін жою болды") жеке бірінші сынып ретінде тағайындалды. Нью-Йорктегі Буффалода Рамсделлмен (Пенсильвания штатының Батлер қаласындағы Дешон бас ауруханасына бас психолог ретінде тағайындалған) тағдырлы кездесуден кейін, ол елордалық болып жоғарылатылды және психометрик ретінде өзінің ұстазының командасына қайта тағайындалды. Ол соғыстың соңына дейін Дешонның саңырауларды сауықтыру клиникасында қызмет етті. Батлер қаласында болған кезде Лири Марианна Бушқа уәде берді; олар 1945 жылдың сәуірінде үйленді. Лири 1946 жылдың қаңтарында сержант дәрежесінде демобилизацияланды, "Жақсы мінез-құлық медалі", "Америка қорғаныс медалі", "Америка науқаны медалі" және "Екінші дүниежүзілік соғыстағы жеңіс медалі" сияқты стандартты наградаларды алды. Соғыс аяқталғаннан кейін Лири UA-ға қайта қабылданды және Огайо штатының психология курстық жұмысы үшін несие алды. Ол өз білімін хат арқылы аяқтап, 1945 жылдың тамызында бітірді. Бакалавр дәрежесін алғаннан кейін Лири академиялық мансапқа ұмтылды. 1946 жылы ол Пуллман қаласындағы Вашингтон мемлекеттік колледжінде психология бойынша магистр дәрежесін алды, онда білім беру психологы Ли Кронбахтың оқуын оқыды. Оның магистрлік диссертациясы Векслер ересектер интеллектуалды шкаласының клиникалық қолданылуына арналған. 1947 жылы Марианна тұңғыш баласы Сьюзанды дүниеге әкелді. Екі жылдан кейін ұлы Джек дүниеге келді. 1950 жылы Лири Калифорния университетінде (Беркли) клиникалық психология бойынша филология ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. Соғыстан кейінгі кезеңде Лири заманауи физиканың объективтілігімен әсерленді; оның докторлық диссертациясы (Тұлғаның әлеуметтік өлшемдері: топтық процесс және құрылым) топтық терапияны "психолотрон" ретінде қарастырды, одан мінез-құлық сипаттамаларын алуға және оларды кезеңдік кестеге ұқсас түрде өлшеуге болады, бұл оның кейінірек дамытатын тұлғааралық циркомплекстің алдын ала хабарламасы болды.

Leary was born in Springfield, Massachusetts, an only child in an Irish Catholic household. His father, Timothy "Tote" Leary, was a dentist who left his wife Abigail Ferris when Timothy was 14. He graduated from Classical High School in Springfield. Leary attended the College of the Holy Cross in Worcester, Massachusetts, from 1938 to 1940. He received a Jesuit education there, and was required to learn Latin, rhetoric, and Greek. Under pressure from his father, he left to become a cadet in the United States Military Academy. In his first months at West Point, he received numerous demerits for rule infractions and then got into serious trouble for failing to report rule breaking by cadets he supervised. He was also accused of going on a drinking binge and failing to admit it, and was asked by the Honor Committee to resign. He refused and was shunned by fellow cadets. He was acquitted by a court martial, but the silencing continued, as well as the onslaught of demerits for small rule infractions. In his sophomore year, his mother appealed to a family friend, United States Senator David I. Walsh, head of the Senate Naval Affairs Committee, who investigated personally. The Honor Committee quietly revised its position and announced that it would abide by the court martial verdict. Leary then resigned and was honorably discharged by the Army. About 50 years later he said that it was "the only fair trial I've had in a court of law". To his family's chagrin, Leary transferred to the University of Alabama in late 1941 because it admitted him expeditiously. He enrolled in the university's ROTC program, maintained top grades, and began to cultivate academic interests in psychology (under the aegis of the Middlebury and Harvard educated Donald Ramsdell) and biology. Leary was expelled a year later for spending a night in the female dormitory and lost his student deferment in the midst of World War II. Leary was drafted into the United States Army and received basic training at Fort Eustis in 1943. He remained in the non commissioned officer track while enrolled in the psychology subsection of the Army Specialized Training Program, including three months of study at Georgetown University and six months at Ohio State University. With limited need for officers late in the war, Leary was briefly assigned as a private first class to the Pacific War bound 2d Combat Cargo Group (which he later characterized as "a suicide command whose main mission, as far as I could see, was to eliminate the entire civilian branch of American aviation from post war rivalry") at Syracuse Army Air Base in Mattydale, New York. After a fateful reunion with Ramsdell (who was assigned to Deshon General Hospital in Butler, Pennsylvania, as chief psychologist) in Buffalo, New York, he was promoted to corporal and reassigned to his mentor's command as a staff psychometrician. He remained in Deshon's deaf rehabilitation clinic for the remainder of the war. While stationed in Butler, Leary courted Marianne Busch; they married in April 1945. Leary was discharged at the rank of sergeant in January 1946, having earned such standard decorations as the Good Conduct Medal, the American Defense Service Medal, the American Campaign Medal, and the World War II Victory Medal. As the war concluded, Leary was reinstated at UA and received credit for his Ohio State psychology coursework. He completed his degree via correspondence courses and graduated in August 1945. After receiving his undergraduate degree, Leary pursued an academic career. In 1946, he received a M. S. in psychology at the Washington State College in Pullman, where he studied under educational psychologist Lee Cronbach. His M. S. thesis was on clinical applications of the Wechsler Adult Intelligence Scale. In 1947, Marianne gave birth to their first child, Susan. Their son, Jack, arrived two years later. In 1950, Leary received a Ph. D. in clinical psychology from the University of California, Berkeley. In the postwar era, Leary was galvanized by the objectivity of modern physics; his doctoral dissertation (The Social Dimensions of Personality: Group Process and Structure) approached group therapy as a "psychlotron" from which behavioral characteristics could be derived and quantified in a manner analogous to the periodic table, foreshadowing his later development of the interpersonal circumplex.

Профессорлық қызмет

Лири Сан-Францискодағы Калифорния университетінде медициналық психологияның клиникалық профессоры ассистенті ретінде Бей аймағында қалды; сонымен бірге ол Калифорнияның Окленд қаласында Кайзер ауруханасының психология бөлімін құрды және жеке кеңесші қызметін жүргізді. 1952 жылы Лири отбасы Испанияда бір жыл тұрды, олар зерттеу грантына ие болды. Берклидегі әріптесі Марв Фридманның айтуынша, "Оның бойында қоғамның бір бөлшегі болудан арылуға қатысты бір нәрсе оянды". Лиридің некесі адалдықсыздық пен өзара алкоголизмнен шиеленісті. Марианна 1955 жылы өз-өзіне қол жұмсады, оны ұл мен қызын жалғыз өсіруге мәжбүр етті. 1954 жылдан бастап немесе 1955 жылдан 1958 жылға дейін Лири Кайзер отбасылық қорында психиатриялық зерттеулерді басқарды. 1957 жылы ол "Интерперсональды тұлғаның диагностикасы" атты кітабын жариялады, оны "Психологияның жылдық шолуы" "жылдың психотерапиясы бойынша ең маңызды кітабы" деп атады. 1958 жылы Ұлттық психикалық денсаулық институты Лиридің зерттеу грантын тоқтатты, өйткені ол NIMH тергеушісімен кездеспеді. Лири балаларымен Еуропаға көшті, онда ол шағын гранттар мен сақтандыру полистерінің есебінен өмір сүре отырып, келесі кітабын жазуға тырысты. Флоренциядағы уақыты өнімсіз және кедейлікте өтті, бұл оны академияға қайта оралуға итермеледі. 1959 жылдың соңында Лири Франк Барронның (Берклидегі әріптесі) және Дэвид МакКлелландтың шақыруымен Гарвард университетінде клиникалық психологиядан лекция оқушысы болып жұмысқа орналасты. Лири балаларымен Массачусетс штатының Ньютон қаласында тұрды. Оқытудан басқа, Лири МакКлелландтың басшылығымен Гарвардтың Тұлғаны зерттеу орталығымен де байланысты болды. Ол Гарвардтың Псилоцибин жобасын қадағалап, көмекші профессор Ричард Альпертпен бірлесіп тәжірибелер жүргізді. 1963 жылы Лири кесте бойынша сабақтарға қатыспағаны үшін жұмыстан босатылды, бірақ ол оқыту міндеттерін орындағанын мәлімдеді.

Психоделикалық саңырауқұлақтармен таныстыру

1957 жылы 13 мамырда "Лайф" журналында Р. Гордон Уассонның "Сиқырлы саңырауқұлақты іздеу" атты мақаласы жарияланды, онда Мексиканың байырғы мазатек халқының діни обрядтарында псилоцибин саңырауқұлақтарының қолданылуы туралы айтылды. Лиридің әріптесі Антони Руссо Мексикаға сапарында психоделикалық Psilocybe mexicana саңырауқұлақтарымен тәжірибе жасап, осы туралы Лириге хабарлады. 1960 жылдың тамызында Лири Руссомен бірге Мексиканың Куернавака қаласына сапар шегіп, тұңғыш рет псилоцибин саңырауқұлақтарын жеді, бұл оның өміріне үлкен өзгеріс әкелді. 1965 жылы Лири: "Бұл саңырауқұлақты қабылдағаннан кейінгі бес сағатта өзінің миы мен оның мүмкіндіктері, сондай-ақ психология туралы бұрынғы 15 жылдық оқу мен зерттеуден де көп нәрсе білдім" деді. Бит поэті Аллен Гинзберг Гарвардтағы зерттеу жобасы туралы естіп, оған қосылуға рұқсат сұрады. Лири Гинзбергтің ынтасына шабыттанды, екеуі де психоделиктер адамдарға жоғары деңгейдегі сананы ашуға көмектеседі деген үмітпен болды. Олар Джек Керуак, Мейнард Фергюсон, Чарльз Мингус және Чарльз Олсон сияқты зиялылар мен суретшілерге психоделиктерді таныстыра бастады.

Конкорд түрмесі эксперименті

Лири психоделикалық заттардың дұрыс дозада, тұрақты ортада және психологтардың жетекшілігімен қалыпты терапиямен оңай қол жеткізе алмайтын тәсілдермен мінез-құлыққа пайдалы болуы мүмкін деп сақтықтады. Ол алкоголизмді емдеу және қылмыскерлерді түзеу бойынша тәжірибелер жүргізді, ал оның көптеген қатысушылары өмірлерін түбегейлі өзгертетін терең мистикалық және рухани тәжірибелерден өткендерін айтты. Конкорд түрмесіндегі эксперимент босатылған сотталғандарды оңалтуда псилоцибин мен психотерапияның қолданылуын бағалады. Лири және оның әріптестері оларды психоделикалық тәжірибеден өткізгеннен кейін 36 сотталған өкініш білдіріп, қылмыстық жолдан бас тартқан. АҚШ-тағы сотталғандардың жалпы рецидив көрсеткіші 60% болса, Лиридің жобасындағы көрсеткіш 20% дейін төмендеген. Эксперимент жүргізушілер псилоцибинмен қолдау көрсетілетін топтық психотерапияны (түрме ішінде) және «Анонимді алкоголиктер» үлгісіндегі босатылғаннан кейінгі жан-жақты қолдау бағдарламасын біріктіру арқылы қылмыстың ұзақ мерзімді рецидивін азайтуға болады деген қорытындыға келді.

Зерттеулер бойынша келіспеушіліктер

Конкорд қорытындылары зерттеу тобы мен бақылау тобы арасындағы уақыт айырмашылықтары, сондай-ақ шартты түрде босатылу талаптарын бұзғандар мен жаңа қылмыстар үшін сотталғандар арасындағы айырмашылықтар негізінде жүргізілген келесі зерттеуде күмәндау тудырды. Зерттеушілер псилоцибинге байланысты тек шамалы жақсаруды анықтады, бұл Лири мен оның әріптестері баяндаған айтарлықтай жақсарудан өзгеше. Рик Доблин Лиринің «Галло эффектісіне» (Halo Effect) ұшырағанын, нәтижелерді және клиникалық қорытындыларды бұрмалағанын болжады. Доблин сондай-ақ Лириді «жоғары стандарттарға» немесе «реттеушілердің сенімін қайтару үшін қажетті ең жоғары этикалық принциптерге» ие болмағаны үшін айыптады. Ральф Метзнер Доблиннің бұл мәлімдемелерін сынға алды: «Менің пікірімше, қазіргі қабылданған адалдық және шыншылдық стандарттары толыққанды жеткілікті. Бізде бұл стандарттар бар, реттеушілердің құрметін алу үшін емес, ғылыми қауымдастықтағы келісім бойынша, байқаулар туралы толық және нақты хабарлау үшін». Бұл қайта талдаудың ешқайсысы Лиридің деректерін этикалық емес түрде манипуляциялағанын дәлелдемеді. 1962 жылы Лири мен Альперт Массачусетс штатындағы Кембридж қаласында психоделикалық препараттарды діни мақсатта зерттеу үшін Халықаралық Ішкі Бостандық Федерациясын (IFIF) құрды. Бұл ұйымды Лиридің досы Лиза Биберман (қазір Лисия Куэннинг) басқарды. Гарвард Кримсон оны үйінен Психоделикалық Ақпарат Орталығын басқарған және ұлттық LSD газетін шығарған «жақтас» деп сипаттады. Бұл басылым, шын мәнінде, Лири мен Альперттің «Психоделикалық шолу» журналы болды, ал Биберман (Гарвардтағы Рэдклифф институтының түлегі, студент кезінде Лириге ерікті болып жұмыс істеген) оның таралым менеджері болды. Лири мен Альперттің зерттеулері соншалықты қызығушылық тудырды, тәжірибеге қатысуға ниет білдірген көптеген адамдарды қабылдау мүмкін болмады. Осыдан кейін Гарвард кампусының жанында психоделикалық препараттардың қара нарығы пайда болды.

The Concord conclusions were contested in a follow up study on the basis of time differences monitoring the study group vs. the control group and differences between subjects re incarcerated for parole violations and those imprisoned for new crimes. The researchers concluded that statistically only a slight improvement could be attributed to psilocybin, in contrast to the significant improvement reported by Leary and his colleagues. Rick Doblin suggested that Leary had fallen prey to the Halo Effect, skewing the results and clinical conclusions. Doblin further accused Leary of lacking "a higher standard" or "highest ethical standards in order to regain the trust of regulators". Ralph Metzner rebuked Doblin for these assertions: "In my opinion, the existing accepted standards of honesty and truthfulness are perfectly adequate. We have those standards, not to curry favor with regulators, but because it is the agreement within the scientific community that observations should be reported accurately and completely. There is no proof in any of this re analysis that Leary unethically manipulated his data." Leary and Alpert founded the International Federation for Internal Freedom (IFIF) in 1962 in Cambridge, Massachusetts, to carry out studies in the religious use of psychedelic drugs. This was run by Lisa Bieberman (now known as Licia Kuenning), a friend of Leary. The Harvard Crimson called her a "disciple" who ran a Psychedelic Information Center out of her home and published a national LSD newspaper. That publication was actually Leary and Alpert's journal Psychedelic Review and Bieberman (a graduate of the Radcliffe Institute for Advanced Study at Harvard, who had volunteered for Leary as a student) was its circulation manager. Leary's and Alpert's research attracted so much attention that many who wanted to participate in the experiments had to be turned away. To satisfy the curiosity of those who were turned away, a black market for psychedelics sprang up near the Harvard campus.

Гарвардтың атысы

Гарвардтың жеке тұлғаны зерттеу орталығының басқа профессорлары эксперименттердің заңдылығы және қауіпсіздігі туралы алаңдаушылық білдірді. Лири мен Альперт түлектерге диплом алу үшін міндетті сабақтарды оқытты, ал әріптестері олардың өкілеттіктерін теріс пайдаланып, аспиранттарды эксперименттерде галлюциногендер қабылдауға мәжбүрледі деп ойлады. Лири мен Альперт сондай-ақ студенттерге психоделиктер беріп, қағидаларға қарсы шықты және қатысушыларды кездейсоқ іріктеу арқылы таңдамады. Зерттеушілердің кейде зерттеліп жатқан адамдармен бірге галлюциногендерді қолданғаны да этикалық тұрғыдан күмәнді болып саналды. Бұл мәселелер Гарвардтың «Кримсон» газетінде жарияланды, нәтижесінде университет эксперименттерді тоқтатуға мәжбүр болды. Массачусетс штатының денсаулық сақтау департаменті тергеу бастады, бірақ кейіннен ол тоқтатылды, алайда университет Лири мен Альпертті жұмыстан шығарды. Эндрю Вейлдің сөзіне сүйенсек, Лири (оқытушы лауазымында болғандықтан) жоспарланған лекцияларын өткізбегені үшін, ал Альперт (доценттік лауазымға үміткер) студентке кампустан тыс жерде псилоцибин бергені үшін жұмыстан босатылды. Гарвард университетінің президенті Нейтан Пузи 1963 жылдың 27 мамырында Лиридің рұқсатсыз түрде кампусты тастап кеткенін және «сабақтарды өткізбегенін» мәлімдеді. Оның жалақысы 1963 жылдың 30 сәуірінде тоқтатылды.

Миллбруктан кейінгі кезең

1967 жылдың соңында Лири Калифорниядағы Лагуна-Бич қаласына көшіп, Голливудта көптеген достар тапты. "1967 жылы үшінші әйелі Розмари Вудраффқа үйленген кезде, тойды "Бонанза" сериалының режиссері Тед Маркленд ұйымдастырды. Барлық қонақтар галлюциногенді заттар қолданған". 1965 жылы Лири "Психоделикалық оқырман" жинағының редакциялық тобында болды. Пенсильвания штатының психология зерттеушісі Джером Э. Сингер кітапты қарап, "алдау-артықтардың қосындысынан" тұратын еңбектегі ең жаман қылмыскер ретінде Лириді атап көрсетті. ЛСД-нің әсері туралы ғылыми деректердің орнына Лири "галактикалардың жарық жылдамдығынан да жылдам айналуы" және ми қабығының "әлдеқайда жоғары кернеуге қосылуы" туралы метафораларды пайдаланды.

Құқықтық қиындықтар

1965 жылғы 23 желтоқсанда Лири марихуана ұстағаны үшін тұтқындалғанда, ол алғаш рет заңмен бетпе-бет келді. Лири екі баласын, Джек пен Сьюзанды және оның сүйіктісі Розмари Вудраффты Мексикаға кітап жазу үшін ұзақ уақытқа алып кетті. Мексикадан АҚШ-қа оралғанда, АҚШ Кеден қызметінің қызметкері Сюзанның іш киімінен марихуана тапты. Олар кешке Мексикадағы Нуэво Ларедоға келді және ұзақ уақыт тұруға виза алу үшін таңертеңгіге дейін күту керектігін білді. Олар түнгісін Техасқа қайтып, түнде тұруды шешті және Розмаридің қолында аз мөлшерде марихуана бар екенін есіне түсірген кезде АҚШ-тың Мексика арасындағы көпірде болды. Оны көпірден лақтырып тастау мүмкін емес еді, сондықтан Сюзан оны іш киімінің ішіне салып қойды. 1970 жылы 21 қаңтарда Лири 1968 жылғы қылмысы үшін он жылға сотталды, ал кейіннен 1965 жылы тұтқындалған үшін қамауда болған кезде тағы он жылға қосылды, барлығы 20 жыл қатарынан қызмет етуге міндеттелді. Түрмеге кіргенде оған психологиялық тесттер жүргізіліп, түрмеде отырғандарды тиісті жұмыс орындарына орналастырды. Осы сынақтардың кейбірін өзі жасағаннан кейін ("Лиридің жеке аралық мінез-құлық инвентаризациясы" кіреді), Лири оларға өте конформды, орман шаруашылығы мен бағбандыққа үлкен қызығушылық танытатын, дәстүрлі адам болып көрінгендей жауап берді. Нәтижесінде ол төменгі күзетілетін түрмеде бағбан болып жұмыс істеуге тағайындалды, ол 1970 жылы қыркүйекте қашып кетті, оның зорлық-зомбылықсыз қашып кетуі күлкілі ойын-сауық болды және ол кеткеннен кейін билік иелері табатын сын ескертпе қалдырды. Мәңгілік махаббат бауырластығы төлеген 25000 долларға "Мезгілшілер" Лириді Клейтон Ван Лайдеграф жүргізген жүк көлігінде түрмеден алып шықты. Көлік Лириді телефон сымдары арқылы түрме қабырғасынан қашып шыққаннан кейін кездестірді. Кейін "Уэтермен" Лири мен Розмариге АҚШ-тан (соңында Алжирге) шығуға көмектесті. Ол Элдридж Кливердің 10 000 доллар және Алжирдегі "қалғандағы үкімет" қара пантералар партиясының қолдауын іздеді, бірақ олармен қысқа уақыт болғаннан кейін Кливер оны және оның әйеліне барымтаға алуға тырысқанын айтты. Кливэр Лири мен оның әйеліне "үй қамауына" отырғызды, себебі олар өздерінің әлеуметтік өмір салтынан ашуланды. 1972 жылы Никсонның бас прокуроры Джон Митчелл Швейцария үкіметін Лириді түрмеге қамауға көндірді, бірақ оны АҚШ-қа экстрадициялаудан бас тартты. Ол Кабулда жарамды паспорты бар екенін және ол Кабулдағы американдық елшілікте кезек күтіп тұрған кезде конфискацияланғанын растады. Ауғанстан патшасының туысы онымен кездесіп, бұл күн ұлттық мереке екенін, патша мен лауазымды адамдар Кабулдан тыс екенін және ол (туыс) заңгерді тауып, Лиридің "сұрақтануына" көз жеткізетінін айтты. Ұшақ Кабулдан кеткен күні таңертең оған Ауғанстаннан кету керектігін айтты. Лири тыңдамай, паспортын қайтарып алмайынша кетпейтінін айтты; олар америкалықтардың паспорты бар екенін айтты, оны ұшаққа алып кетті. Лиридің кепілдік құны 5 миллион долларға белгіленді. 95 жылға бас бостандығынан айыру жазасына кесілген Лири қылмыстық істер бойынша қорғаушы Брюс Марголинді жалдаған. Лири негізінен өзінің қорғаныс стратегиясын өзі жүргізді, ол сәтсіз болып шықты: алқабилер оны екі сағаттан аз уақыт талқылағаннан кейін айыпты деп тапты. Фолсомда ол Чарльз Мэнсонның қасындағы камерада отырды, олар бір-бірін көре алмаса да, сөйлесе алды. Олардың талқылауында Мэнсон таң қалды және Лиридің неге адамдарды бақылауға тырыспай, ЛСД бергенін түсіну қиын болды. Бір кезде Мэнсон Лириге: "Сені көшеден алып тастады, мен сенің жұмысыңды жалғастыра аламын", - дейді. Лири түрмедегі жазасын қысқарту үшін ФБР-дің хабаршысы болды және 1976 жылы босатылғаннан кейін куәларды қорғау бағдарламасына кірді. Ол ФБР-дің "Уермен" туралы тергеуіне қатысып жатқандай етіп, олардың қолындағы немесе аз мәнге ие болған ақпаратты ұсынғанын айтты. ФБР оған "Чарли Траш" деген кодты ат берді. 1974 жылы баспасөз конференциясында Аллен Гинзберг, Рам Дасс және Лиридің 25 жастағы ұлы Джек Лириді "полиция хабаршысы", "жалғаншы" және "параноидты шизофреник" деп атады. Оның ФБР-ге берген мәліметіне байланысты ешқандай қылмыстық іс қозғалмаған. 1999 жылы 22 "Тимоти Лиридің достары" ФБР оқиғасының әсерін жұмсартуға тырысты. Оған Дуглас Рашкофф, Кен Кеси және Роберт Антон Уилсон сияқты авторлар қол қойған. Сюзан Сарандон, Жаратылыс П. Оридж және Лиридің құда қызы Винона Райдер де қол қойды. Хатта Лири Weather Underground-ке "ФБР-мен келісім жасауды ойлап жатқанын" хабарлап, "ол...

Leary's first run in with the law came on December 23, 1965, when he was arrested for marijuana possession. Leary took his two children, Jack and Susan, and his girlfriend Rosemary Woodruff to Mexico for an extended stay to write a book. On their return from Mexico to the United States, a US Customs Service official found marijuana in Susan's underwear. They had crossed into Nuevo Laredo, Mexico, in the late afternoon and discovered that they would have to wait until morning for the appropriate visa for an extended stay. They decided to cross back into Texas to spend the night, and were on the US–Mexico bridge when Rosemary remembered that she had a small amount of marijuana in her possession. It was impossible to throw it out on the bridge, so Susan put it in her underwear. On January 21, 1970, Leary received a ten year sentence for his 1968 offense, with a further ten added later while in custody for a prior arrest in 1965, for a total of 20 years to be served consecutively. On his arrival in prison, he was given psychological tests used to assign inmates to appropriate work details. Having designed some of these tests himself (including the "Leary Interpersonal Behavior Inventory"), Leary answered them in such a way that he seemed to be a very conforming, conventional person with a great interest in forestry and gardening. As a result, he was assigned to work as a gardener in a lower security prison from which he escaped in September 1970, saying that his nonviolent escape was a humorous prank and leaving a challenging note for the authorities to find after he was gone. For a fee of $25,000, paid by The Brotherhood of Eternal Love, the Weathermen smuggled Leary out of prison in a pickup truck driven by Clayton Van Lydegraf. The truck met Leary after he had escaped over the prison wall by climbing along a telephone wire. The Weathermen then helped both Leary and Rosemary out of the U. S. (and eventually into Algeria). He sought the patronage of Eldridge Cleaver for $10,000 and the remnants of the Black Panther Party's "government in exile" in Algeria, but after a short stay with them said that Cleaver had attempted to hold him and his wife hostage. Cleaver had put Leary and his wife under "house arrest" due to exasperation with their socialite lifestyle. In 1972, Nixon's attorney general, John Mitchell, persuaded the Swiss government to imprison Leary, which it did for a month, but refused to extradite him to the U. S.

He testified further that he had a valid passport in Kabul and that it was confiscated while he was in a line at the American Embassy in Kabul a few days prior to the day when he boarded the airplane; after his passport was confiscated, he was taken to "Central Police Headquarters"; he did not attempt to contact the American Embassy; the Kabul police held him in custody and took him to a "police hotel". The cousin of the King of Afghanistan came to see him and told him that it was a national holiday, that the King and the officials were out of Kabul, and that he (the cousin) would get a lawyer and see that Leary "had a hearing". On the morning the airplane left Kabul, officials of Afghanistan told him he was to leave Afghanistan. Leary replied he would not leave without a hearing and until he got his passport back; they said the Americans had his passport, and he was taken to the airplane. Leary's bail was set at $5 million. Facing 95 years in prison, Leary hired criminal defense attorney Bruce Margolin. Leary mostly directed his own defense strategy, which proved unsuccessful: the jury convicted him after deliberating for less than two hours. While in Folsom, he was placed in a cell right next to Charles Manson, and though they could not see each other, they could talk together. In their discussions, Manson was surprised and found it difficult to understand why Leary had given people LSD without trying to control them. At one point, Manson said to Leary, "They took you off the streets so that I could continue with your work." Leary became an FBI informant in order to shorten his prison sentence and entered the witness protection program upon his release in 1976. He claimed that he feigned cooperation with the FBI investigation of Weathermen by providing information that they already had or that was of little consequence. The FBI gave him the code name "Charlie Thrush". In a 1974 news conference, Allen Ginsberg, Ram Dass, and Leary's 25 year old son Jack denounced Leary, calling him a "cop informant", "liar", and "paranoid schizophrenic". No prosecutions stemmed from his FBI reporting. In 1999, a letter from 22 "Friends of Timothy Leary" sought to soften impressions of the FBI episode. It was signed by authors such as Douglas Rushkoff, Ken Kesey, and Robert Anton Wilson. Susan Sarandon, Genesis P Orridge and Leary's goddaughter Winona Ryder also signed. The letter said that Leary had smuggled a message to the Weather Underground informing it "that he was considering making a deal with the FBI" and he then "waited for their approval". The reported reply was, "We understand."

Түрмеден кейінгі өмір

1976 жылғы 21 сәуірде губернатор Джерри Браун Лириді түрмеден босатты. АҚШ Федералды куәгерлерді қорғау бағдарламасының аясында Харкорт Смитпен бірге Санта-Феге, Нью-Мексикоға қысқа мерзімге көшіп барғаннан кейін, жұбайлар 1977 жылдың басында ажырасты. Содан кейін Лири Лос-Анджелестің Лорел-Каньон ауданына көшіп, өмірінің соңына дейін сол жерде тұрды. Өзінің беделіне байланысты академиялық немесе ғылыми қызметке орналаса алмағандықтан, ол тәуелсіз баспа арқылы кітаптар шығаруды жалғастырды, ал өзін "философ" деп сипаттап, колледждер мен түнгі клубтарда ақылы лекциялар оқып, жоғары орта тапқа тән өмір салтын сақтады. 1978 жылы ол кинорежиссер Барбара Блумға үйленді, ол актриса Таня Робертстің әпкесі Барбара Чейс ретінде де белгілі. Ол Блумның кішкентай ұлы Захариді асырап алып, өз баласы сияқты тәрбиеледі. Ол сондай-ақ бірнеше тәрбиеленушілерді қабылдады, олардың ішінде архивист Майкл Хоровицтің қызы Виннона Райдер және технолог Джои Ито болды. Лири бұрынғы қарсыласы Г. Гордон Лиддимен, Уотергейт тонаушысы және консервативті радио жүргізушісімен күтпеген одақ құрды. Олар 1982 жылы экс-конкурсанттар ретінде лекция оқып, гомосексуалдардың құқықтары, аборт, әлеуметтік көмек және қоршаған орта сияқты мәселелерді талқылады. Лири көбінесе солшыл көзқарастарды жақтады, ал Лидди көбінесе оңшыл көзқарастарды қолдады. Бұл тур екеуіне де үлкен танымалдық пен қаржылық табыс әкелді. 1983 жылғы "Return Engagement" деректі фильмі турне және Лиридің ұзақ жылдар бойы дамыған естеліктері "Flashbacks" туралы баяндады; биограф Роберт Гринфилд кейіннен Лиридің "Flashbacks-те факт ретінде келтіргендерінің көп бөлігі таза қиял" екенін мәлімдеді. 1988 жылғы 25 қыркүйекте Лири Либертариандық партияның президенттік үміткері Рон Пол үшін қаржы жинау шарасын өткізді. Журналист Дебра Сондерс бұл шараға қатысып, өз тәжірибесі туралы жазды. Лиридің лекциялық турлары 1980 жылдардың ортасында оның отбасына жайлы өмір салтын қамтамасыз етуді жалғастырды. Ол Роберт Антон Уилсон және Аллен Гинзберг сияқты ұзақ жылдар бойы пікірталас жүргізген мәдени тұлғалармен, ғылыми фантастика жазушылары Уильям Гибсон және Норман Спинрадпен, рок музыканттары Дэвид Бёрн және Джон Фрусиантемен байланыста болды. Сонымен қатар, ол 1994 жылы Джонни Депп пен Гибби Хейнстің "Stuff" фильмінде түсті, онда Фрусиантенің сол кездегі жағдайы көрсетілді. Лири жеке өмірінде әртүрлі есірткілерді (серотонергиялық психоделиктерден бастап, эмпатогендік МДМА-ға дейін, алкоголь мен героинге дейін) қолдануын жалғастырды, бірақ Рональд Рейган президенттігі кезінде есірткіге қарсы күрес күшейген кезде медиада есірткіні жақтаудан саналы түрде бас тартты. Оның орнына, ол ғарыш колониясын және өмірді ұзартуды белсенді түрде қолдады. Ол "Info Psychology: Exo Psychology-дің қайта қаралуы" сияқты кітаптарында сананың сегізінші контуры туралы түсіндірді. Лиридің ғарыш колониясы жоспары жылдар бойы дамыды. Бастапқыда Жердегі ең күшті және зиялы 5000 адам сәнді жабдықтармен жабдықталған кемеге (Жұлдызды тұқым 1) жіберілетін болады. Бұл идея музыкант Пол Кантнердің 1970 жылғы "Blows Against The Empire" тұжырымдамалық альбомынан шықты, ол Роберт А. Хайнлайнның "Lazarus Long" сериясынан алынған. 1975-1976 жылдардың қысында Фолсом мемлекеттік түрмесінде отырған кезде, ол Принстон университетінің физигі Жерард К. О'Ниллдің Айдан, орбиталық тау жыныстарынан және ескірген спутниктерден алынған шикізатты пайдалана отырып, алып Едем сияқты Жоғары орбиталық шағын Жерлерді салу жоспарларына ғашық болды, бұл туралы Роберт Антон Уилсонның "H. O. M. E. s. on LaGrange" лекциясында жазылған. 1980 жылдары Лири компьютерлерге, интернетке және виртуалды шындыққа қызығушылық танытты. Ол "Компьютер - 1990 жылдардың ЛСД-і" деп мәлімдеді және тарихи түрде технофобикалық богемаларды "қосуға, жүктеуге, қосылуға" шақырды. Ол виртуалды шындық жүйелерін жарнамалады және кейде лекцияларының бөлігі ретінде Mattel Power Glove прототипін көрсетті (психоделиктерден кибернетикаға дейін). Ол Джарон Ланье және виртуалды орталар мен адам-компьютер өзара әрекеттесуінің пионері Бренда Лорел сияқты осы саладағы бірқатар танымал адамдармен достық қарым-қатынас орнатты. Киберделик контрмәдениетінің гүлденген кезеңінде ол 1993 жылғы "Cyberpunk" альбомын шығаруда Билли Айдолға кеңесші болды. 1990 жылы оның 42 жастағы қызы Сьюзан Лос-Анджелесте ұйықтап жатқан жігітінің басына оқ жарып, қаза болды. Ол екі рет әрекет жасауға психикалық жағдайының нашарлығына байланысты сотталуға жарамсыз деп танылды. Ол оны "өміріндегі ең жақсы көретін адамы" деп есептесе де, Лири мен Барбара 1992 жылы ажырасты; достасы және әріптесі Джон Перри Барлоудың сөзіне сәйкес, "Тим маған оның сүйіктісі болуға рұқсат берді. Ол оған қажетті жағынан жақын бола алмады, сондықтан оны оның орнына біреуге тапсыруы дұрыс болды." Содан кейін ол Джонни Депп, Сьюзан Сарандон, Дэн Айкройд, Зак Лири сияқты көрнекті тұлғалардың әртүрлі тобына жақын болды.

On April 21, 1976, Governor Jerry Brown released Leary from prison. After briefly relocating to Santa Fe, New Mexico, with Harcourt Smith under the auspices of the United States Federal Witness Protection Program, the couple separated in early 1977. Leary then moved to the Laurel Canyon neighborhood of Los Angeles, where he resided for the rest of his life. Unable to secure a conventional academic or research appointment due to his reputation, he continued to publish books through the independent press while maintaining an upper middle class lifestyle by making paid appearances at colleges and nightclubs as a self described "stand up philosopher". In 1978, he married filmmaker Barbara Blum, also known as Barbara Chase, sister of actress Tanya Roberts. He adopted Blum's young son Zachary and raised him as his own. He also took on several godchildren, including Winona Ryder (the daughter of his archivist Michael Horowitz) and technologist Joi Ito. Leary developed an improbable partnership with former foe G. Gordon Liddy, the Watergate burglar and conservative radio talk show host. They toured the lecture circuit in 1982 as ex cons debating a range of issues, including gay rights, abortion, welfare and the environment. Leary generally espoused left wing views, while Liddy generally espoused right wing perspectives. The tour generated massive publicity and considerable funds for both. The 1983 documentary Return Engagement chronicled the tour and the release of Flashbacks, Leary's long germinating memoir; biographer Robert Greenfield has since asserted that much of what Leary "reported as fact in Flashbacks is pure fantasy." On September 25, 1988, Leary held a fundraiser for Libertarian Party presidential candidate Ron Paul. Journalist Debra Saunders attended and wrote about her experience. Leary's extensive touring on the lecture circuit continued to ensure his family a comfortable lifestyle throughout the mid 1980s. He associated with a variety of cultural figures, including longtime interlocutors Robert Anton Wilson and Allen Ginsberg; science fiction writers William Gibson and Norman Spinrad; and rock musicians David Byrne and John Frusciante. In addition, he appeared in Johnny Depp's and Gibby Haynes's 1994 film Stuff, which chronicled Frusciante's squalid living conditions at that time. Leary continued to take a wide array of drugs (ranging from serotonergic psychedelics to the nascent empathogen MDMA and alcohol and heroin) in private, but consciously eschewed proselytizing substances in media appearances amid the escalation of the war on drugs throughout the presidency of Ronald Reagan. Instead, he served as a prominent advocate for space colonization and life extension. He expounded on the eight circuit model of consciousness in books such as Info Psychology: A Re Vision of Exo Psychology. Leary's space colonization plan evolved over the years. Initially, 5,000 of Earth's most virile and intelligent individuals would be launched on a vessel (Starseed 1) equipped with luxurious amenities. This idea was inspired by musician Paul Kantner's 1970 concept album Blows Against The Empire, which was derived from Robert A. Heinlein's Lazarus Long series. While incarcerated in Folsom State Prison during the winter of 1975–76, he became enamored by Princeton University physicist Gerard K. O'Neill's plans to construct giant Eden like High Orbital Mini Earths, as documented in the Robert Anton Wilson lecture H. O. M. E. s on LaGrange, using raw materials from the Moon, orbital rock, and obsolete satellites. In the 1980s, Leary became fascinated by computers, the internet, and virtual reality. He proclaimed that "the PC is the LSD of the 1990s" and enjoined historically technophobic bohemians to "turn on, boot up, jack in." He became a promoter of virtual reality systems, and sometimes demonstrated a prototype of the Mattel Power Glove as part of his lectures (as in From Psychedelics to Cybernetics). He befriended a number of notable people in the field, such as Jaron Lanier and Brenda Laurel, a pioneer in virtual environments and human–computer interaction. During the evanescent heyday of the cyberdelic counterculture, he served as a consultant to Billy Idol in the production of the 1993 album Cyberpunk. In 1990, his daughter Susan, then 42, was arrested in Los Angeles for non fatally shooting her boyfriend in the head as he slept. She was ruled mentally unfit to stand trial for attempted murder on two occasions. Although he considered her the "great love of his life", Leary and Barbara divorced in 1992; according to friend and collaborator John Perry Barlow, "Tim basically gave me permission to be her lover. He couldn't be for her what she needed sexually, so it made more sense for him to anoint someone to do that for him." Thereafter, he ensconced himself in a diverse circle of prominent figures, including Johnny Depp, Susan Sarandon, Dan Aykroyd, Zach Leary,

1989 жылдан бастап Лири сананың өзгеруіне қызығушылық танытып, конвенциялық емес діни қозғалыстармен байланысын жаңартты. 1989 жылы ол Роберт Антон Уилсонмен бірге Кливлендтегі Consciousness Exploration Association үшін "Ішкі шекара" атты диалогқа қатысты, бұл топ 1979 жылы оның Кливлендтегі алғашқы қойылымына жауапты болды. Содан кейін ол 1992 және 1993 жылдары ACE өткізген маңызды нео-язық шарасы - Starwood фестивалінде пайда болды. Оның 1994 жылғы WinterStar Symposium-да сөз сөйлеу жоспары денсаулығының нашарлауына байланысты жойылды. 1992 жылы жүзден астам нео-язықтардың алдында Лири "Мен әрқашан өзімді язық деп есептедім" деді. Ол Эрик Гуллихсенмен бірге "Load and Run High tech Paganism: Digital Polytheism" атты жұмыстың авторы болды. 31 мамыр 1996 жылы қайтыс болғанға дейін, ол Саймон Стокстың қатысуымен "Right to Fly" альбомын жазды, ол 1996 жылдың шілде айында жарық көрді.

Өлім

1995 жылдың қаңтар айында Лириге емделе алмайтын простата рагы диагнозы қойылды. Ол Рам Дасс пен басқа да жақын достарына хабарласып, "өздігінен басқарылатын өлім" деп атаған, өлім процесін жоспарлау процесін бастады. Лири сол кезде бұл жағдайды баспасөзге жария етпеді, бірақ тамыз айында Джерри Гарсияның қазасынан кейін бұл туралы айтты. Лиридің соңғы кітабы – 1994 жылы жарық көрген «Хаос және кибермәдениет». Онда ол: «Өлім процесін басқарудағы жеке жауапкершілік туралы ашық әңгімелесудің және оны күлкімен қабылдаудың уақыты келді» деп жазды. Лири өлімнің «өмір процесімен бірігу» деген сенімде болды. Ол сондай-ақ өзінің «Лири печеньесі» деп аталатын танымал өнімімен де белгілі болды – бұл ірімшік және кішкентай марихуана бүршігі қосылған крекер, микротолқынды пеште қысқа уақыт қыздырылатын. Оның тілегі бойынша, оның үйін қызметкерлер сюрреалистік әшекейлермен қайта безендірді. Соңғы айларында мыңдаған адамдар, ізгі тілек білдірушілер мен ескі достары Калифорниядағы үйіне келіп қайтты. Өмірінің соңғы апталарына дейін ол өлімді қабылдау туралы жаңа философиясын талқылайтын көптеген сұхбаттар берді. Ол болашақта қайта тірілетініне сенбеді, бірақ криониканың маңызды мүмкіндіктері бар екенін айтты, тіпті бұл мүмкіндіктің «мыңнан бірге жуық» екенін ойлады. Лиридің күлін жақын достары мен туыстарына тапсырды. 2015 жылы Сьюзан Сарандон оның күлінің бір бөлігін Невада штатының Блэк Рок Сити қаласында өткен «Жағатын адам» фестиваліне алып барды және оны сол жердегі көркем инсталляцияға салды. Күл 2015 жылдың 6 қыркүйегінде инсталляциямен бірге өртенді.

Ықпал

Лири ойын теориясын психологияға қолдануда алғашқы ықпал еткендердің бірі болды, ол бұл тұжырымды 1961 жылы Копенгагенде өткен Халықаралық қолданбалы психология қауымдастығының жылдық конференциясында таныстырды. Ол сонымен қатар транзакциялық талдауға да алғашқы ықпал еткен тұлғалардың бірі еді. 1951 жылға дейін жазылған төрт өмірлік сценарий тұжырымы 1960 жылдардың соңында транзакциялық талдауға әсер етті, оны Томас Харрис өзінің «Мен жақсымын, сен де жақсысың» кітабында кеңінен танымал етті. Көптеген адамдар Лириді 1960 жылдардың қарсы мәдениетінің ең көрнекті өкілдерінің бірі санайды, және содан бері ол поп-мәдениетке, әдебиетке, теледидарға үлкен әсер етіп келеді. Бұл әсер өзара болды, Лири Уилсоннан да көп нәрсе алды. Уилсонның 1983 жылы жарық көрген «Прометейдің оянуы» кітабы Лиридің сананың сегіз тізбекті моделін терең, егжей-тегжейлі және толыққанды сипаттаған еңбек болды. Теория Лири мен Миллбруктағы индуист дін қызметкері арасындағы әңгімелерден бастау алғанмен, Уилсон оның ең жақтаушыларының бірі болды және 1977 жылы жарық көрген «Космикалық триггер» бестселлері арқылы оны кең жұртшылыққа таныстырды. 1989 жылы олар «Ішкі шекара» атты диалогпен сахнада бірге өнер көрсетті, бұл іс-шараны сананы зерттеу қауымдастығы ұйымдастырды – осы қауымдастық 1979 жылы Лиридің Кливлендтегі алғашқы кездесуін де өткізген болатын. Әлемдік діндерді зерттеуші Хьюстон Смит 1960 жылдардың басында Олдос Хаксли оны Лиримен таныстырғаннан кейін оның ықпалына түсті. Смит бұл оқиғаны терең діни сезім ретінде қабылдады және оны өзінің «Сезім есіктерін тазарту» кітабында толыққанды сипаттады. Смит Лириден зерттеу жүргізіп жатқан заттың күші мен қауіптілігін білесіз бе деп сұрады. 1997 жылы «Mother Jones» журналында Смит былай деп мәлімдеді:

«Біріншіден, Гарвардтағы зерттеуге қатысқан үш жыл ішінде ЛСД заңды ғана емес, құрметті де еді. Тим өзінің апатты карьералық жолына түспей тұрып, бұл заңды зерттеу жобасы болды. Гарвард тобының және мистиктердің тәжірибелерін салыстырғанда, оларды ажырату мүмкін емес екенін анықтасам да, бұл соңғы сөз емес. Бұл ақпараттың шындығына қатысты сұрақтар әлі де бар.»

Фильмде

1968 жылы "The Big Prophet" атты "Драгнет" эпизодында Лиам Салливан кеңейтілген сана ғибадатханасының басшысы, аға Уильям Бентли рөлін ойнады, ол Лиридің жұқа ғибралы бейнесі болды. Бентли жарты сағат бойы жеке тұлғаның құқықтары және ЛСД мен марихуананың пайдасы туралы сөз сөйледі, ал Джо Фрайдей оған қарсы пікір білдірді. 1979 жылғы "Шашы" мюзиклі және оның негізіндегі 1967 жылғы сахналық қойылым Лириге көптеген сілтемелер жасайды. Лири 1981 жылы Cheech & Chong-тың "Жақсы түстер" фильмінде пайда болады, онда ол Чичқа "әлемнің кілтін" сыйлайтын көрінеді. 1994 жылы Лири "Space Ghost Coast to Coast" эпизодындағы "Лифт" бөлімінде өзін-өзі бейнеледі, сондай-ақ "The Adventures of Brisco County, Jr." эпизодында Доктор Майло рөлінде ойнады. 1996 жылы, қайтыс болғанға дейін бірнеше ай бұрын, Лири феминистік ғылыми-фантастикалық "Аданы ұйықтату" фильмінде түсті. 1998 жылғы Хантер С. Томпсонның 1971 жылғы романынан бейімделген "Лас-Вегастағы қорқыныш пен жеккөрініш" фильмінде психоделикалық есірткілердің көп қолданылуы бейнеленген, ал 1960 жылдардағы қышқыл толқынының мәнін ойлағанда Лири еске алынады.

Музыка саласында

The Psychedelic Experience (1964) Джон Леннонның "Tomorrow Never Knows" әніне шабыт берді, бұл ән The Beatles тобының "Revolver" (1966) альбомында орын алды. Лири Леннон мен оның әйелі Йоко Оно Монреальдегі төсекте "Give Peace a Chance" (1969) әнін жазғанда қатысып, қосалқы вокалмен ән шырқады және оның есімі әннің мәтінінде еске алынады. The Who тобының 1970 жылғы "The Seeker" синглінде Лири туралы айтылады, онда әннің басты кейіпкері Лиридің (басқа да танымал адамдармен бірге) олардың жауап іздеулеріне көмектесе алмағанын мәлімдейді. Швейцарияда эмиграцияда жүргенде Лири британдық жазушы Брайан Барритпен бірлесіп, Ash Ra Tempel неміс тобымен "Seven Up" (1973) альбомын жазды. Ол ән авторы ретінде көрсетілген, ал оның мәтіндері мен вокалы альбомның барлық бөлімінде естіледі. "Чужая" (Alien) фильмі үшін "Оскар" сыйлығын алған швейцариялық сюрреалист суретші Г.Р.Гигердің туындылары туралы пікір білдірген Лири былай деді:
Гигердің туындылары бізді алаңдатады, қорқытады, себебі олардың эволюциялық уақыт аралығы өте зор. Олар бізге біз қайдан келгенімізді және қайда бара жатқанымызды анық көрсетеді. 1995 жылы Лири Blind Melon тобының "Galaxie" әніне түсірілген музыкалық бейнеклиптің соңында эпизодтық рөлде пайда болды. Marcy Playground тобының 1999 жылғы "Shapeshifter" альбомындағы "It's Saturday" әнінде Тимоти Лиримен "криогендік тоңазытуға" қосылғаны туралы айтылады.

Комикстерде

1973 жылы Элин Комински «Эль Перфекто» комиксін ұйымдастырды, ал «The Print Mint» баспасы Тимоти Лири қорғаныс қорына қаражат жинау мақсатында оны жариялады. Комиксте 31 андеграунд суретшісі есірткі тәжірибелері (көбінесе ЛСД) туралы бір беттік жұмыстармен қатысқан. Алдыңғы мұқабасы мен бір беттік әңгімесі Роберт Крамбқа тиесілі. 1979 жылы «Last Gasp» «Neurocomics» журналының «Тимоти Лири» атты жеке нұсқасын шығарды. «Доктор Тимоти Лиридің Пит фон Шолли мен Джордж Ди Каприо арқылы сүзілген хабарларынан пайда болған», ол Лиридің өмір, ми және интеллект туралы жазбаларына негізделген. Ди Каприо сценарийді Лиримен бірлесіп жазды.

Шығармалары

Лири 20-дан астам кітаптың авторы және бірнеше кітаптың тең авторы болды, сондай-ақ ондаған аудиожазбаларда қатысты. Оның актерлік карьерасында әртүрлі рөлдерде оннан астам фильм мен телешоуда түсті, ал өзін-өзі 30-дан астам рет бейнеледі. Ол сонымен қатар мультимедиалық презентациялар мен компьютерлік ойындарды жасауда өзгелермен бірлесіп жұмыс істеді. 2011 жылы The New York Times газеті Нью-Йорк қалалық кітапханасы Лиридің жеке мұрағаты – қағаздар, бейнетүсірілімдер, фотосуреттер және басқа мұрағаттық материалдарды, соның ішінде Аллен Гинзберг, Олдос Хаксли, Уильям Берроуз, Джек Керуак, Кен Кесей, Артур Кестлер, Г. Гордон Лидди және басқа да көрнекті мәдени тұлғаларға қатысты хаттар мен құжаттарды сатып алғанын хабарлады. Бұл жинақ 2013 жылдың қыркүйегінен бастап қолжетімді болды.