Кіріспе

Majestic класының жеңіл авианосегі HMCS Magnificent (CVL 21) – 1948–1957 жылдары Канада Корольдік теңіз күштерінде қызмет еткен жеңіл авианосегі. Бастапқыда Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбритания Корольдік теңіз күштері үшін тапсырыс берілген, бірақ Канада Корольдік теңіз күштері өз қажеттіліктеріне сай келетін басқа авианосецті күтіп тұрғанда "Магнифисентті" сатып алды. Ол 1948 жылы қызметке кіріп, Ұлыбритания Корольдік теңіз күштерінен екі жылға несиеге алынған HMCS Warrior авианосецін ауыстырды. Канадалық қызметте "Магнифисент" көбінесе "Мэгги" деп аталды. 1956 жылы Канада HMCS Bonaventure авианосецін алды, ал "Магнифисент" 1956 жылы Ұлыбританияға қайтарылды, онда ол 1965 жылы жаратылғанға дейін резервте тұрды.

Сипаттамасы мен құрылысы

1942 жылғы жеңіл флоттық тасымалдағыштардың дизайны бастапқыда он Colossus кластық кемелерге, содан кейін бес Majestic кластық кемелерге бөлінді. Majestic класының кемелерінде үлкен және ауыр ұшақтарды пайдалануға мүмкіндік беретін кейбір дизайндық өзгерістер болды. Бұл өзгерістер палубаны нығайтудан туындаған қосымша салмақты өтеу үшін бензин мен отын сақтау көлемін 75 000 галлонға дейін азайтты. Кеменің ұзындығы 213 метр, ені 24 метр, сусымасы 8 метрді құрады. Кеме төрт адмиралтейлік үш барабанды қазандықтың буымен қозғалды. Бұл екі Parsons тісті бу турбиналарын екі осьпен байланыстырды. Magnificent кемесінің ең жоғары жылдамдығы құрады. Majestic кластық тасымалдағыштар 281, 293 типтері және екі 277 типті радарлық қондырғылармен жабдықталды. Кеменің экипажы 1100 адамды құрады, оның ішінде әуе тобы да болды. Majestic класының үшінші кемесі – Magnificent 1942 жылдың 16 қазанында тапсырыс берілді. Тапсырыс Харланд пен Вольф компаниясына (Белфаст) берілді, олар Colossus кластық кемелерін де құрастырып жатқан еді. Magnificent кемесі 1943 жылдың 29 шілдесінде (құрылыс нөмірі 1228) салына бастады және 1944 жылдың 16 қарашасында суға түсірілді.

Ұшақ

Магнифист тұрақты және айналмалы қанатты ұшақтарды пайдаланды. Оның Канада Корольдік Теңіз-күштеріне (Royal Canadian Navy) қосылуына дайындық ретінде, бұрын "Вориор" кемесіне қарасты 803 және 825 эскадрильялары 19-шы әуе тобы болып қайта ұйымдастырылды және тиісінше "Си Фьюри" және "Файрфлай" IV ұшақтарымен жарақталды. 883 (истребитель) және 826 (торпедотасымалдаушы/барлау) эскадрильялары қайта жандандырылып, 18-ші авиатасымалдаушы әуе тобын құрады. Олар "Сифайр" және "Файрфлайдың" ескі үлгілерін пайдаланды. 1950 жылы Канада үкіметі АҚШ Теңіз-күштерінен 75 Grumman TBF Avenger ұшағын сатып алды. Олар 825 және 826 эскадрильяларындағы "Файрфлай" ұшақтарын алмастыруға арналған еді. 1951 жылдың мамыр айында эскадрильялар қайта нөмірленді: 18-ші әуе тобы 30-шы әуе тобы болып, 883 эскадрильясы 871 эскадрильясына, ал 826 эскадрильясы 881 эскадрильясына айналды. 19-шы әуе тобы 31 (Қолдау) әуе тобы болып өзгертілді, оның эскадрильялары 803 және 825 нөмірлерінен тиісінше 870 және 880 нөмірлеріне ауыстырылды. 1955 жылы Канада Теңіз-күштері Сикорский H04S тікұшақтарын сатып алып, оларды су астында іздеу сонарларымен жабдықтады. Бірінші эскадрилья, HS 50, 1955 жылдың шілдесінде "Магнифист" кемесіне орналасты. 1955 жылдың қыркүйегінде Канада Теңіз-күштері әуе бөлімшелері үшін АҚШ Теңіз-күштерінің үлгісіндегі белгілеулерді қолдана бастады. VF 871 эскадрильясы "Си Фьюри" ұшақтарынан, ал VS 881 эскадрильясы "Авенджер" ұшақтарынан құралды. 1956 жылдың ақпан айында "Магнифист" екінші тікұшақ бөлімін, HU 21-ді қабылдады.

Сатып алу

1944 жылдың мамыр айында Канада Корольдік теңіз флоты (RCN) Тынық мұхитындағы театрда үлкен рөл атқару үшін кемелер паркін кеңейтуді жоспарлады. Қазан айында RCN, басқаруындағы және ауыр зақымдалған (қызметке қайта оралмаған) американдық эскорт кемелерін, Корольдік теңіз флотынан ірі ұшақ тасымалдаушы кемелерге алмастыруды ұсынды. Корольдік теңіз флотының жоспарларындағы артық деп есептелген «Маджестик» класындағы алты кеме болды, ал құрылысы ең алға кеткен үшеуі қарызға берілді. 1945 жылдың қаңтарында RCN екі кеме («Колосс» класы) және «Магнифисент» кемелерін кейін сатып алу опциясымен алуға келісім жасады. Үкімет 1945 жылдың ақпанында келісімді бекітті. «Уорриор» кемесі соғысқа дайындалып, аяқталуға жақын болғандықтан, және суық климатта жұмыс істеуге арналмағандықтан, ол екі кемеден бірінші болып RCN-ге берілді және 1946 жылдың 24 қаңтарында HMCS Warrior болып саналды. Ол 23 наурызда Канаданың Атлантика флотына ресми түрде қосылды, бірақ құрылыс ақауларын жою үшін қосымша жұмыс қажет болды. 1946 жылы Канаданың шығысындағы суық Солтүстік Атлантика суларында операциялар кезінде кемеде жылытылмаған жабдықтармен мәселелер туындады, сондықтан ол Канаданың Тынық мұхиты флотына ауыстырылды және 1946 жылдың желтоқсанында Британдық Колумбияның Эскимальт қаласына жетті. 1947 жылдың қаңтарында жөндеу жұмыстары жүргізіліп жатқанда, RCN қорғаныс шығындарының азаюы мен персоналдық шектеулердің жалпы әсерін қарастырып, екі ұшақ тасымалдаушы кемені пайдалану мүмкін емес деген қорытындыға келді. «Магнифисент» дайын болған кезде «Уорриорды» қайтару туралы келіссөздер басталды, RCN «Уорриордың» жылыту жүйесінің болмауына байланысты қызметке жарамсыз деп санайды. «Магнифисент» әлі салынып жатқандықтан, оны суық климатта толыққанды жұмыс істеуге қабілетті ету үшін барлық дайындықтар жасалды. Кеме 1948 жылдың 21 наурызында Канада Корольдік теңіз флотына қабылданып, «Уорриор» екі күннен кейін RCN кемесі ретінде қызметтен босатылды және Корольдік теңіз флотына қайтарылды, ол бірнеше айдан кейін оны қызметке енгізді.

Пайдалану тарихы

1948 жылы 1 маусымда Галифаксқа келгеннен кейін "Магнифисент" кемесі сынақ жұмыстарын жүргізді. Сынақтар барысында екі ұшақ жоғалды. 1948 жылы қыркүйекте ол алғашқы міндеттерінің бірі ретінде Гудзон бұғазына жөнелтілді. Екі эсминец және "Магнифисент" авианосы Квебектің Унгава түбегіне оқу сапарына шықты, Уэйкхэм шығанағында, Квебекте тоқтады. Содан кейін екі эсминец авианосынан бөлініп, солтүстікке саяхат жасады, Хадсон шығанағына енген алғашқы RCN соғыс кемелері болды. 1949 жылы қаңтарда "Магнифисент" 825 эскадрильясының "Файрфлай" IV ұшақтарын алмастырған "Файрфлай" V ұшақтарын алу үшін Ұлыбританияға бағытталды. Авианосы қайтып келгеннен кейін 825 эскадрильясы Дартмут, Нова-Шотландияда десантталды, ал 803, 883 және 826 эскадрильялары Кариб теңізіне оқу сапарына шықты.

1949 жылғы "көтеріліс"

1949 жылы 20 наурызда Кариб теңізінде флоттық маневрлер кезінде "Магнифисент" кемесіндегі 32 ұшақпен жұмыс істейтін матрос түрлі шағымдарға наразылық білдіру үшін таңертеңгі тазалауға барудан бас тартты. Капитан жағдайды шиеленіссіз шешу үшін жоғары сезімталдық танытып, наразы матростармен бейресми әңгіме өткізді және "көтеріліс" деген сөздің орнына "оқиға" терминін қолдануға тырысты, себебі бұл матростарға қатысты ауыр заңдық жазаға әкелуі мүмкін еді. Шамамен сол уақытта ұқсас оқиғалар Қытайдың Нанкин қаласында және Мексиканың Колима штатындағы Мансанильо қаласында болды, екі кеменің де капитандары "Магнифисент" капитаны сияқты әрекет етті.

Оқу және сапарлар

Кариб теңізіндегі оқиғадан кейін, 1949 жылдың маусымында ол Новая Шотландиядағы Порт-Мутон қаласының жанында қалың топыраққа отырды. Эсминецтердің көмегімен Мэгги қайтадан суға көтеріліп, жөндеуге Сент-Джонға жеткізілді. Корей соғысы басталғанда, "Магнифисент" театрға қызмет етуден алынып қалды, себебі ол НАТО міндеттемелеріне бұрыннан берілген болатын. "Магнифисент" уақытының көп бөлігін портқа сапарлар жасаумен және оқу-жаттығулармен өткізді. 1951 жылдың желтоқсан айында кемеге күрделі жөндеу жұмыстары басталды, ол 1952 жылдың наурызына дейін жалғасты. 1952 жылдың қыркүйегінде кеме НАТО-ның ірі "Майнбрайс" жаттығуына қатысты, ал 1953 жылы "Маринер" жаттығуының бөлігі ретінде қайтадан қатысты. 1953 жылы ол Елизавета II патшайымның тәж киюіне арналған флот парадына қатысты. 16 ұшақ (8 Sea Fury және 8 Avenger) көрсетуге қатысты. 1954 жылдың наурыз айында Мэгги Портсмутте күрделі жөндеуден өтті. 1955 жылы "Магнифисент" АҚШ және Корольдік теңіз күштерімен оқу-жаттығулар үшін Кариб теңізіне жүзіп, "Хаида" эсминецімен бірге жүрді, содан кейін Канадаға қайту алдында Портсмутқа жүзіп кетті. "Микмак", "Хаида" және басқа эсминецтермен бірге әуе кемесі қыркүйек айында Еуропаға екінші саяхат жасады, бірнеше портқа барып, НАТО-ның екі теңіз жаттығуына қатысты. 1956 жылы ол теңіз жаттығулары кезінде алғаш рет палубасынан тікұшақтарды іске қосты. Сол жылы 10 қазанда TBF Avenger "Магнифисент" палубасынан соңғы рет ұшты.

Суэц дағдарысы

1956 жылы 6 қарашада Сен-Лоран үкіметі Біріккен Ұлттар Ұйымының Тез жәрдем күштеріне қосылуға шешім қабылдады, және Египетке жер күштерін жіберуге келісті. "Магнифист" теңізшілер мен жабдықтарды Египетке тасымалдау үшін таңдалды, қараша айында оқу-жаттығудан алынып, осы мақсатқа жұмсалды. Көлік ретінде пайдалануға дайындық барысында кеменің қару-жарағы алынып тасталды, және экипажы 600 адамға дейін азайтылды. Алғашқы жоспар бойынша Канада Корольдік жеке мылтықтарын тасымалдау көзделген, бірақ бұл бұйрық желтоқсан айында кері қайтарылды. "Магнифист" Галифакста айдың соңына дейін күтіп, 406 канадалық әскер мен олардың көлік құралдарын, сондай-ақ 4 Royal Canadian Air Force de Havilland Canada DHC 3 Otter және бір H04S тікұшағымен бірге Египетке бағыт алды. Ол 1957 жылдың қаңтар айының басында Порт-Саидке жетті. Бұл оның соңғы міндеті болды – Канаданың бейбітшілік сақтау күшінің көп бөлігін Египетке жеткізіп, олардың көліктерін палубасында орналастырды. Ол наурыз айында Канадаға қайтып оралды.

Пайдаланудан шығару

1957 жылы сәуірде «Magnificent» Канададан шығып, 14 маусымда Плимутқа келді, одан кейін қызметтен шығарылды. Ол RCN қызметінде басқа Royal Navy Majestic класты тасымалдаушымен (HMS Powerful) алмастырылды, ол соғыс аяқталғанда толыққанды бітірілмеген болатын. 1957 жылы кеме қайтадан Royal Navy-ге қайтарылып, жойылғанға дейін резервке қойылды. «Magnificent» сол кездегі заманауи реактивтік ұшақтарды пайдалана алмағандықтан, оны қайтару және алмастыру қажет болды. Кеме 1961 жылы жою тізіміне енгізіліп, 1965 жылға дейін сол тізімде тұрды. 1965 жылдың шілдесінде Шотландиядағы Фаслейнде кеме бөлшектелді.