Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1940 жылы ғылым және техника саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.
The year 1940 in science and technology involved some significant events, listed below.
Биохимия
24 тамыз – Говард Флори және Эрнст Чейн, Артур Дункан Гарднер, Норман Хитли, М. Дженнингс, Дж. Орр Юинг және Г. Сандерс кіретін командасы Оксфорд университетінің сэр Уильям Данн патология мектебінде пенициллиннің тірі организмде бактерияларды өлтіру әрекетін көрсететін зертханалық нәтижелерін жариялайды. Олар сондай-ақ дәріні тазартуға қол жеткізеді. 25 желтоқсанда олар пенициллин спораларымен алғашқы мәдениеттің партиясын дәрілік мөлшерде өсіру үшін егеді. Антибиотик дактиномицин (актиномицин D) алғаш рет Сельман Уаксман және Х. Бойд Вудрафф Ратгерс университетінде бөліп алады.
August 24 – Howard Florey and a team including Ernst Chain, Arthur Duncan Gardner, Norman Heatley, M. Jennings, J. Orr Ewing and G. Sanders at the Sir William Dunn School of Pathology, University of Oxford, publish their laboratory results showing the in vivo bactericidal action of penicillin. They have also purified the drug. On December 25 they seed their first batch of culture with spores of penicillin to grow it in medicinal quantity. The antibiotic dactinomycin (actinomycin D) is first isolated by Selman Waksman and H. Boyd Woodruff at Rutgers University.
Биология
2 ақпан – Барбара МакКлинток жүгеріде (Zea mays, aka corn) алғашқы транспозонды ашты. 11 наурыз – Эд Рикетс, Джон Стейнбек және тағы алты адам Монтерейден Калифорния шығанағына теңіз омыртқасыздарын жинау экспедициясына шықты.
February 2 – The first transposons are discovered in maize (Zea mays, aka corn) by Barbara McClintock. March 11 – Ed Ricketts, John Steinbeck and six others leave Monterey for the Gulf of California on a marine invertebrate collecting expedition.
Химия
27 ақпан – Мартин Камен мен Сэм Рубен Калифорния университетінде, Берклиде радиоактивті көміртек-14 изотопын ашты. 15 мамыр – Найлоннан жасалған әйелдер шұлықтары алғаш рет АҚШ-та сатылымға шығарылды. 14 желтоқсан – Гленн Т. Сейборг пен Эдвин Макмиллан басқарыған команда 238 уранды дейтеронмен бомбалау арқылы плутонийді алғаш рет синтездеді. Астатин радиоактивті элементін Дейл Р. Корсон, Кеннет Росс Маккензи және Эмилио Сегре Калифорния университетінде, Берклиде синтездеді. Эдвин Макмиллан мен Филип Х. Абельсон Калифорния университетінде, Берклиде алғашқы трансураникалық элемент – нептунийді синтездеді. Луи Плэк Хаммет Нью-Йоркте жарық көрген оқулықтың атауы ретінде қолданып, физикалық органикалық химия терминін енгізді. Роберт Макканс пен Элси Виддоусон "Тағамдардың химиялық құрамы" атты стандарттық еңбекті жариялады.
February 27 – The radioactive isotope carbon 14 is discovered by Martin Kamen and Sam Ruben at the University of California, Berkeley. May 15 – Women's stockings made of nylon are first placed on sale across the United States. December 14 – Plutonium is first synthesized by a team led by Glenn T. Seaborg and Edwin McMillan at the University of California, Berkeley by bombarding uranium 238 with deuterons. The radioactive element Astatine is synthesized by Dale R. Corson, Kenneth Ross MacKenzie and Emilio Segrè at the University of California, Berkeley. Neptunium, the first transuranic element, is synthesized by Edwin McMillan and Philip H. Abelson at the University of California, Berkeley. Louis Plack Hammett coins the term Physical organic chemistry when he uses it as the title of a textbook published in New York. Robert McCance and Elsie Widdowson publish the standard text The Chemical Composition of Foods.
Компьютерлік ғылым
8 қаңтар – Компьютерлік аппараттар тарихында Джордж Стибиц басшылығымен Нью-Йорк қаласында күрделі сандарды есептеуге арналған релелік есептегіш – Bell Labs-тің күрделі сандар компьютері аяқталды. Мамыр-тамыз – Алан Тьюринг және Гордон Уэлчман Ұлыбританияның Үкіметтік кодтар және шифрлау мектебінде, Блетчли Паркте, Вермахттың «Энигма» машинасының сигналдарын дешифрлеуге көмектесетін британдық «Бомба» құрылғыларын жобалайды. 9 қыркүйек – Джордж Стибиц алғаш рет компьютерді қашықтан басқаруды көрсетті, телеграф желісі арқылы модификацияланған телетайпты пайдаланып, Нью-Гэмпшир штатындағы Дартмут колледжінде өткен Америка математикалық қоғамының конференциясы мен Нью-Йорктегі Күрделі сандар компьютері арасында байланыс орнатты.
January 8 – In the history of computing hardware, Bell Labs' Complex Number Computer, a relay based calculator for complex numbers, is completed under the direction of George Stibitz in New York City. May–August – Alan Turing and Gordon Welchman at the United Kingdom Government Code and Cypher School, Bletchley Park, design the British Bombes to help decrypt Wehrmacht Enigma machine signals. September 9 – George Stibitz first demonstrates remote operation of a computer, using a modified teletype working over telegraph lines between an American Mathematical Society conference at Dartmouth College in New Hampshire and the Complex Number Computer in New York.
Барлау
Желтоқсан айында Америка Құрама Штаттарының Антарктика қызметінің өкілдері Финн Ронне мен Карл Эклунд Александр I жерінің арал екенін анықтады.
December – Finn Ronne and Carl Eklund of the United States Antarctic Service determine that Alexander I Land is an island.
Математика
Фридрих Вильгельм Леви Калькутта университетіндегі шекті геометрия бойынша лекциялар сериясында Леви графигін таныстырады.
Friedrich Wilhelm Levi introduces the Levi graph in a series of lectures on finite geometry at the University of Calcutta.
Медицина
АҚШ-тағы Джонс Хопкинс ауруханасында доктор Остин Т. Мур (1899–1963) алғашқы металл жамбас ауыстыру операциясын жүргізеді. Неміс оптометрі Генрих Вёльк толық пластик контактты линзалар өндіреді.
At Johns Hopkins Hospital in the United States, Dr. Austin T. Moore (1899–1963) performs the first metallic hip replacement surgery. German optometrist Heinrich Wöhlk produces fully plastic contact lenses.
Металлургия
Уильям Джастин Кролл Кролл процесін жасады.
William Justin Kroll devises the Kroll process.
Физика
5 қаңтар – FM радио алғаш рет FCC-ге көрсетілді. Наурыз – Фриш–Пейерлс меморандумы: Отто Фриш және Рудольф Пейерлс, осы кезде Англиядағы Бирмингем университетінде жұмыс істейтін, атом бомбасын бұрынғы есептеулерден әлдеқайда аз байытылған уранды қолдану арқылы жасау мүмкін екенін анықтады, бұл оны іске асыруға болатын мәселе етеді. 10 сәуір – Ұлыбританияда атом бомбасын жасау мүмкіндігін қарастыру үшін МАУД комитеті алғаш рет шақырылды. Джон Рэндалл мен Гарри Бут қуыс магнитронды ойлап тапты. Георгий Флёров және Константин Петржак спонтанды бөлшектенуді алғаш рет байқады.
January 5 – FM radio demonstrated to the FCC for the first time. March – Frisch–Peierls memorandum: Otto Frisch and Rudolf Peierls, at this time working at the University of Birmingham in England, calculate that an atomic bomb could be produced using very much less enriched uranium than has previously been supposed, making it a practical proposition. April 10 – MAUD Committee first convened in Britain to consider the feasibility of an atomic bomb. Cavity magnetron invented by John Randall and Harry Boot. Spontaneous fission first observed by Georgy Flyorov and Konstantin Petrzhak.
Технология
26 мамыр – Игорь Сикорскийдің Vought Sikorsky VS 300 тікұшағының АҚШ-та алғашқы еркін ұшуы. 21 қыркүйек – American Bantam компаниясы Карл Пробст жобалаған төрт дөңгелекті "Джип" – бірінші прототипті BRC Quarter Ton General Purpose Vehicle-ді тапсырады. 7 қараша – Жаңа Такома Найроуз көпірі аэроэластикалық дірілдену салдарынан құлады. Дональд Лесли Хаммонд органына қосымша ретінде арналған Лесли динамигін демонстрациялады.
May 26 – First free flight of Igor Sikorsky's Vought Sikorsky VS 300 helicopter, in the United States. September 21 – American Bantam deliver the first prototype BRC Quarter Ton General Purpose Vehicle – the four wheel drive Jeep, designed by Karl Probst. November 7 – The new Tacoma Narrows Bridge collapses due to aeroelastic flutter. Donald Leslie demonstrates the Leslie speaker, intended as an adjunct to the Hammond organ.
Басқа іс-шаралар
Қыркүйек-қараша айларында британдық техникалық және ғылыми миссиясы – Тизард миссиясы АҚШ-пен соғыс кезеңіндегі ғылыми жетістіктер туралы ақпарат алмасады, соның ішінде радар (әсіресе, едәуір жақсартылған қуыс магнитроны), Фрэнк Уиттлдің реактивті қозғалтқышы, атом бомбасын жасау мүмкіндігі туралы Фриш-Пейрлс меморандумы және байытылған уран өндіру жөніндегі "Түбелік қорытпалар" жобасының жұмыстары.
September–November – The Tizard Mission, a British technical and scientific mission, exchanges information on wartime scientific advances with the United States, including radar (in particular a greatly improved cavity magnetron), Frank Whittle's jet engine, the Frisch–Peierls memorandum on feasibility of an atomic bomb and work of the 'Tube Alloys' project on production of enriched uranium.
Өлімдер
9 наурыз – Роберт Гунтер (1869 жылы туған), ағылшын ғылым тарихшысы. 13 сәуір – Пьер Мари (1853 жылы туған), француз неврологы. 29 сәуір – Эдгар Букингем (1867 жылы туған), американдық физик. 17 маусым – Артур Харден (1865 жылы туған), ағылшын биохимигі және химия саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. 21 маусым – Джон Т. Томпсон (1860 жылы туған), американдық өнертапқыш. 31 шілде – Луис Чарльз Кристофер Кригер (1873 жылы туған), американдық миколог. 30 тамыз – Дж. Дж. Томсон (1856 жылы туған), ағылшын физигі және физика саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. 8 қараша – Артур Вирдендель (1852 жылы туған), бельгиялық инженер-құрылысшы. 17 қараша – Реймонд Перл (1879 жылы туған), американдық биолог. 16 желтоқсан – Эжен Дюбуа (1858 жылы туған), голландтық палеоантрополог. 17 желтоқсан – Алисия Бул Стотт (1860 жылы туған), британдық математик.
March 9 – Robert Gunther (born 1869), English historian of science. April 13 – Pierre Marie (born 1853), French neurologist. April 29 – Edgar Buckingham (born 1867), American physicist. June 17 – Arthur Harden (born 1865), English biochemist and Nobel laureate in chemistry. June 21 – John T. Thompson (born 1860), American inventor. July 31 – Louis Charles Christopher Krieger (born 1873), American mycologist. August 30 – J. J. Thomson (born 1856), English physicist and Nobel laureate in physics. November 8 – Arthur Vierendeel (born 1852), Belgian civil engineer. November 17 – Raymond Pearl (born 1879), American biologist. December 16 – Eugène Dubois (born 1858), Dutch paleoanthropologist. December 17 – Alicia Boole Stott (born 1860) British mathematician.