Мерси Отис Уоррен: Американ революциясының жазушысы және белсендісі

Кіріспе

Mercy Otis Warren (1728-1814) – американдық жазушы, ақын, драматург және памфлеттер авторы, Америка революциясы кезінде белсенділік танытқан. Революцияға дейінгі жылдары ол Массачусетс штатындағы патша билігіне қарсы шабуыл жасайтын, отаршылдарды британдықтардың отарлық құқықтары мен бостандықтарына жасаған шектеулерге қарсы тұруға шақыратын өлеңдер мен пьесалар жариялаған. Ол Джеймс Уорренге үйленген, ол да тәуелсіздік қозғалысында өте белсенді болды. 1788 жылы АҚШ Конституциясы талқыланған кезде, ол "Колумбиялық патриот" деген псевдониммен "Жаңа Конституция және Федералдық және штаттық конвенциялар туралы байқаулар" атты памфлет шығарды, ол құжатты ратификациялауға қарсы болды және Құқықтардың кодексін қосуды ұсынды. Бұл памфлет ұзақ уақыт бойы басқа авторлардың, әсіресе Элбридж Джерридің туындысы деп есептелді. 1787 жылы британдық тарихшы Катарина Маколейге жазған хатында оның ұрпақтарының бірі, Чарльз Уоррен, бұл туралы дерек тапқанға дейін Уоррен автор ретінде танылған жоқ. 1790 жылы ол өзінің атымен өлеңдер мен пьесалар жинағын жариялады, сол кезде әйел үшін бұл сирек кездесетін жағдай еді. 1805 жылы ол Америка революциясының ең алғашқы тарихтарының бірін – үш томдық "Америка революциясының қалыптасуы, дамуы және аяқталуы тарихы" еңбегін жариялады.

Ерте өмір

Уоррен 1728 жылдың 25 қыркүйегінде дүниеге келді, он үш баланың үшіншісі және полковник Джеймс Отистің (1702–1778) және Мэри (Аллин) Отистің (1702–1774) тұңғыш қызы. Отбасы Массачусетс штатының Барнстабл қаласында тұрды. Оның анасы «Мейфлауэр» кемесімен келген жолаушы Эдвард Дотидің ұрпағы еді. Әкесі фермер және адвокат болды, сонымен қатар Барнстабл округінің жалпы сот істері жөніндегі судья қызметін атқарды. 1745 жылы Массачусетс штатының өкілдер палатасына сайланды. Ол британдық үкіметке және тағайындалған колониялық губернатор Томас Хатчинсонға қарсы белсенді түрде наразылық білдірді. Отис отбасы «революциялық идеялардың ортасында өсті». Мерсидің формальды білімі болмаса да, ол ағалары Джозеф пен Джеймске колледжге дайындалып оқыған кезде пастор Джонатан Расселлмен бірге білім алды. Әкесі де қызының біліміне ерекше көзқарас танытты, оның барлық әрекеттерін толық қолдады, бұл 18-ғасыр үшін өте ерекше жағдай еді. Оның ағасы Джеймс Гарвард колледжінде оқып, танымал патриот және заңгер атанды. Оның Мерсимен болған хат алмасуының қалдықтары Джеймстің Мерсидің академиялық және әдеби ізденістерін ынталандырғанын, оны теңдес және сенімді серік ретінде қарағанын көрсетеді.

Неке және балалар

Мерси Отис 1754 жылдың 14 қарашасында Джеймс Уорренге үйленді. Плимут қаласына қоныс аударғаннан кейін Джеймс әкесінен шериф лауазымын мұраға алды. Оның бұрынғы қызметтеріне шаруашылық және сауда ісі кірді. Өмір бойы олар бір-біріне құрмет және admiration білдіретін хаттар жазып тұрды. Осы бір-біріне деген құрмет сезімі екеуінің арасындағы өзара сыйластық пен берік байланысты көрсетті. Джеймс Бостоннан былай деп жазды: "Бүгін бір керемет уағыз оқыдым және тағы екеуін тыңдадым. Қасиетті адамға хат жазудан артық мен не істей аламын?" Ал Мерси оған: "Мен сенің рухыңа admiration білдіремін, егер континентте осындай ойлы мыңдаған адам болғанда, біз Британияның күшіне қарсы тұрар едік" деп жауап берді. Олардың бес ұлы болды: Джеймс (1757–1821), Уинслоу (1759–1791), Чарльз (1762–1784), Генри (1764–1828) және Джордж (1766–1800). Оның күйеуі Джеймс көрнекті саяси мансапқа ие болды. 1766 жылы ол Массачусетс штатының өкілдер палатасына сайланды. Ол Палата спикері және Массачусетс провинциялық конгресінің президенті болды. Американдық революциялық соғыс кезінде ол Джордж Вашингтон әскерінің жалақы төлеушісі қызметін де атқарды. Олардың Плимут үйі жергілікті саясат пен революционерлердің, соның ішінде "Бостандық ұлдарының" кездесу орны болды. Уоррен саяси белсенділікке көбірек тартыла бастады және үйінде наразылық жиналыстарын өткізді. Ол оның бас хатшысы және кеңесшісі болды.

Революциялық жазбалар мен саясат

Уоррен достар тобын құрды, олармен ол үнемі хат алмасып тұратын, соның ішінде Әбигейл Адамс, Джон Адамс, Марта Вашингтон және Джон Винтроптың әйелі Ханна Винтроп. Катарина Маколейге жазған хатында ол былай дейді: "Америка нық қадаммен және ізгілікпен қаруланған, бірақ өзінің тегін тапқан елге қарсы қылыш көтеру туралы ойдан әлі де жиренеді. Дегенмен, Ұлыбритания, табиғи емес ана сияқты, өзінің сүйкімді баласының кеудесіне пышақ тігуге дайын". Ол көптеген саяси көшбасшылардың, соның ішінде Вашингтонның, Сэмюэл Адамстың, Джон Хэнкоктің, Патрик Генридің, Томас Джефферсонның және әсіресе Джон Адамстың, Революцияға дейінгі жылдары оның әдеби ұстазы болған, тілшісі және кеңесшісі болды. Адамс Джеймс Уорренге жазған хатында: "Әйеліңізге Құдай Тағала оған әлемнің игілігі үшін билік бергенін айтыңыз, ол оны адамзаттың азағына сирек сыйлайды. Оларды пайдаланудың өзі кінә емес, оларды қанағаттандырмау – қылмыс". Ол Джон Адамстың туысы Сэмюэлмен таныс болды, ол Адамстың ұсынған өлеңнің негізгі мазмұны болды. Көп жылдар өткен соң, 1790 жылы ол Вашингтоннан өзінің тарихын бекітуін сұрады, ол солай істеді. Тағы бір досы Джефферсон оған осы жұмыстың жазылуын алуға көмектесті. Алайда, осы туынды Уоррен мен Джон Адамс арасындағы алауыздыққа да себеп болды. Революциядан кейін Мерси Джефферсондық республикалыққа жақталды. Ол Адамс туралы тарихи еңбегінде өз пікірін ашық және ең қатал түрде білдірді, революциялық кезеңдегі ең жемісті достықтардың біріне нүкте қойды. Джон Адамс сияқты, Ұлыбританиядан тәуелсіздік мәселесінде күмәнданып жүрген Джон Хэнкок та Уоррендердің ықыласын жоғалтты. Уоррен бірнеше пьеса жазды, соның ішінде сатиралық "Адулятор" (1772). Массачусетс губернаторы Томас Хатчинсонға қарсы бағытталған "Адулятор" Революциялық соғысты болжады. Ол 1773 жылы Уорреннің келісімінсіз белгісіз автордың ұзын пьесасының бөлігі ретінде жарияланды. Уорреннің пьесасындағы басты кейіпкерлердің бірі – Хатчинсонды бейнелеген "Рапацио". Уоррен Уиг болғандықтан және Хатчинсон Тори болғандықтан, Уоррен Хатчинсонның көзқарасымен келіспеді. Сондықтан, Рапацио "Адуляторда" антагонист. Басты кейіпкер – "Брут", оны Уоррен өзінің ағасы Джеймс Отис ретінде жасады. Пьесада Уигтер кейіпкерлері батыл және тәуелсіз адамдар, ал Тори кейіпкерлері өзімшіл және бейшара. Пьеса Уигтер үшін бақытты аяқталады. Пьеса жарық көргеннен кейін Хатчинсон Уигтермен сәйкестендірілген Массачусетс азаматтарына Рапацио ретінде танылды. Бірінші пьесасының сәттілігіне және саясатты жазудан алған ләззатына байланысты Уоррен осымен тоқтаған жоқ. 1773 жылы ол Хатчинсонның кейіпкері бар "Жеңіс" пьесасын жазды. Хатчинсон оның сюжетінің дұрыстығын білмеді және оның саяси тағдырына тигізген әсерін толық түсінбеді. Уорреннің "Жеңіс" арқылы губернатор Хатчинсонды лауазымынан алуға көмектесуі оның ең үлкен жетістіктерінің бірі болды, ол шығармаға сирек кездесетін бақытты аяқтау сыйлады. Уоррен үшінші бөлімін жазғанда күмәндана бастады, оның сатирасының күші оның "әлсіз жыныстың мүшесі" болудың құдайлық мақсатына кедергі келтіретінін сезінді, бірақ ол Әбигейл Адамстан жігер алды, ол оған: "Құдай Тағала сізге әлемнің игілігі үшін билік берді" деді. Осылай деп, Уоррен өзінің ең өткір саяси пікірін жариялады: 1775 жылы Уоррен "Топ" атты сатиралық шығармасын жариялады, онда Ұлыбритания корольі Массачусетс құқықтарының жарғысын жойса не болады деп болжайды. Анонимді түрде жарық көрген "Ақымақтар" (1776) және "Көңілді жиын" (1779) да оған жатқызылады. 1788 жылы ол "Жаңа Конституция туралы ойлар" атты еңбегін жариялады, оның ратификациясына ол антифедералист ретінде қарсылық білдірді. Уоррен Революциядағы ең сенімді патриоттардың бірі болды және оның еңбектері басқаларды патриот болуға шабыттандырды. Оның жұмысы сол дәуірдің көптеген көрнекті тұлғаларының, соның ішінде Джордж Вашингтон мен Александр Гамильтонның құттықтауына ие болды, олар: "Драмалық композиция саласында АҚШ-тағы әйелдер генийі еркектерді басып өтті" деп атап өтті.

Warren formed a strong circle of friends with whom she regularly corresponded, including Abigail Adams, John Adams, Martha Washington, and Hannah Winthrop, wife of John Winthrop. In a letter to Catharine Macaulay, she writes: "America stands armed with resolution and virtue; but she still recoils at the idea of drawing the sword against the nation from whom she derived her origin. Yet Britain, like an unnatural parent, is ready to plunge her dagger into the bosom of her affectionate offspring." She became a correspondent and advisor to many political leaders, including Washington, Samuel Adams, John Hancock, Patrick Henry, Thomas Jefferson, and especially John Adams, who became her literary mentor in the years leading to the Revolution. In a letter to James Warren, Adams writes, "Tell your wife that God Almighty has entrusted her with the Powers for the good of the World, which, in the cause of his Providence, he bestows on few of the human race. That instead of being a fault to use them, it would be criminal to neglect them." She had already become acquainted with John Adam's cousin, Samuel, as he was a frequent visitor Adams himself had suggested the basic content of the poem, Years later, in 1790, she would ask Washington to approve her History, which he did. Another friend, Jefferson helped her get subscriptions for this work. Unfortunately, this same creation also contributed to the bitterness that rose between Warren and John Adams. After the Revolution, Mercy sided with Jeffersonian Republicanism. She openly expressed her opinion in the harshest of terms in her historical account of Adams, ending one of the most productive friendships of the revolutionary period. As with John Adams, John Hancock, who had once wavered about the question of independence from Britain, also fell out of favor with the Warrens. Warren wrote several plays, including the satiric The Adulateur (1772). Directed against Governor Thomas Hutchinson of Massachusetts, The Adulateur foretold the War of Revolution. It was published as a part of a longer play by an unknown author without Warren's consent in 1773. One of the main characters in Warren's part of the play is "Rapatio", who represented Hutchinson. Because Warren was a Whig and Hutchinson was a Tory, Warren disagreed with Hutchinson's views. Therefore, Rapatio is the antagonist in The Adulateur. The protagonist is "Brutus", whom Warren created to represent her brother, James Otis. In the play, the characters who are Whigs are brave, independent people, while the characters who are Tories are selfish and rude. The play includes a happy ending for the Whigs. After the play was published, Hutchinson become known as Rapatio to citizens of Massachusetts who identified with the Whigs. Because her first play was so successful and she thoroughly enjoyed writing about politics, Warren did not stop there. In 1773, she wrote The Defeat, also featuring a character based on Hutchinson. Hutchinson had no idea of the accuracy of her plot nor completely comprehended the impact she made on his political fate. Warren's assistance in the movement to remove Governor Hutchinson from his position through The Defeat was one of her greatest accomplishments, and she allowed the piece a rare happy ending. Warren began to doubt as she wrote the third installment in her trilogy, feeling the power of her satire compromised her divine purpose to be a "member of the gentler sex," but she found encouragement from Abigail Adams, who told her, "God Almighty has entrusted [you] with Powers for the good of the World". With this affirmation, Warren then provided her sharpest political commentary yet: in 1775 Warren published The Group, a satire conjecturing what would happen if the British king abrogated the Massachusetts charter of rights. The anonymously published The Blockheads (1776) and The Motley Assembly (1779) are also attributed to her. In 1788, she published Observations on the New Constitution, whose ratification she opposed as an Anti Federalist. Warren was one of the most convincing Patriots in the Revolution and her works inspired others to become Patriots. Her work earned the congratulations of numerous prominent men of the age, including George Washington and Alexander Hamilton, who remarked, "In the career of dramatic composition at least, female genius in the United States has outstripped the male".

Революциядан кейінгі жазбалар мен саясат

Уорреннің барлық еңбектері 1790 жылға дейін анонимді түрде жарияланды, содан кейін ол өзінің атын алған тұңғыш туындысы – «Poems, Dramatic and Miscellaneous» атты жинағын шығарды. Кітапта он сегіз саяси өлең және екі пьеса бар. «Римді тонау» және «Кастилия ханшайымдары» деп аталатын екі пьесада еркіндік, сондай-ақ жаңа республиканың сәттілігі үшін қажетті әлеуметтік және моральдық құндылықтар талқыланады. Президенттер Томас Джефферсон мен Джон Адамсқа қол жеткізілуінің куәсі болған ол, биограф Марта Дж. Кингтің сөзіне сүйенсек, «Революцияның және Республиканың қалыптасу кезеңдерінің замандас жазушысы жазған сирек кездесетін толыққанды тарихтардың бірі» саналады. Кітапта Джон Адамсқа қатысты айтылған өткір сын-ескертпелерге байланысты олардың арасында қызу хат алмасу болып өтті, нәтижесінде Адамспен достығы 1812 жылға дейін үзіліп қалды. Адамс кітапқа жауап ретінде ортақ достарына жолдаған хатында: «Тарих – әйелдердің саласы емес» деп ашуланып жазды.

Уоррен колониялық аудиториясымен, әйелдермен де, ерлермен де байланыс орнату қабілетін көрсетті. Ол отбасын күтіп баптаумен қатар, билікті сынауға дайын болды, бірақ өзінің пікірлерін тыныш, қарапайым түрде жеткізуге ұмтылды. Ұлы Джорджқа ол: «Саясаттағы тікендер, қарағайлар мен бұталар топырақтың тек авантюристтерге қиыншылық әкелетінін көрсетіп тұрады», – деді. Бірақ, қоғам оның кейінгі жылдарындағы саяси дау-дамақтарға қатысты пікір білдіруден бас тартуына жол бермеді. 1943 жылы Екінші дүниежүзілік соғыста қолданысқа берілген «Мерси Уоррен» атты Либерти кемесі оның құрметіне аталды. 2002 жылы ол Нью-Йорк штатының Сенека-Фолс қаласындағы Ұлттық Әйелдер Даңқы залына енгізілді. Ол Бостон әйелдерінің мұра жолында еске алынады. Оның шөбересі Чарльз Уоррен белгілі заңгер және тарихшы атанды.

Негізгі дереккөздер

Уоррен, Мерси Отис. Америка революциясының өрлеуі, дамуы және аяқталуы, өмірбаяндық, саяси және моральдық тұжырымдармен толықтырылған. Ред. және түс. Лестер Х. Коэн (2 томдық) Liberty Classics, 1988 (1804 жылғы түпнұсқа басылымының қазіргі қайта басылымы). Уоррен, Мерси Отис. Мерси Отис Уоррен: Таңдалған хаттар (Джорджия университетінің баспасы, 2010).