Кіріспе

1870 жылдар – Григориан күнтізбесі бойынша 1870 жылдың 1 қаңтарынан басталып, 1879 жылдың 31 желтоқсанында аяқталған онжылдық. Еуропа мен Азияда жаңа империялардың, империализмнің және милитаризмнің өркендеуімен бірге, алдыңғы онжылдықтағы тенденциялар осы онжылдықта да жалғасты. АҚШ Азамат соғысынан қалпына келгенімен, Қайта құру дәуірі елде ащылық пен нәсілдік сегрегацияның мұрасын қалдырды. Германия 1871 жылы бірігіп, Германия империясы құрылды. Қоғамдық жағдайлардың өзгеруі жұмысшыларды еңбек одақтары құруға және жалақы мен еңбек жағдайларын жақсартуға итермеледі, нәтижесінде онжылдықтың соңында бүкіл әлемде ереуілдер болды, олар Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін жалғасты. Бұл онжылдық маңызды технологиялық жетістіктермен де ерекшеленді: фонограф, телефон және электр шамдары 1870 жылдары ойлап табылды, бірақ олар кеңінен қолданылуына бірнеше онжылдықтар кетті. Осы онжылдықтағы соңғы тірі адам Жанна Кальмент 1997 жылы қайтыс болды.

Колониялық, колониялық емес және тәуелсіздік

Британ империясы өсуін жалғастырды, ал 1870 жылдар Жаңа империализмнің басталуын білдірді. Болгария мен Румыния Осман империясына қарсы соғыстан кейін тәуелсіздік жариялады. Сиуктер АҚШ кавалериясымен шайқасып, Ұлы далаларға ақтардың енуіне қарсы тұрды.

Ғылым мен технология

Телефонның прототипі 1876 жылы Александр Грэм Белл тарапынан ойлап табылды. Фонограф 1877 жылы Томас Эдисон ойлап тапты. 6,35 мм құлаққап ұясы 1878 жылы ойлап табылды және бүгінге дейін кеңінен қолданылуда. Томас Эдисон 1879 жылы жарық шамның алғашқы нұсқасын ойлап тапты. Бумен жұмыс істейтін бұрғы 1879 жылы ойлап табылды. Людвиг Болцман термодинамикалық энтропияны статистикалық түрде анықтады. 1873 жылғы Венадағы Әлемдік көрме, 1876 жылғы Филадельфиядағы 100 жылдық көрме және 1878 жылғы Париждегі Әлемдік көрме.

Қоршаған орта

Атлас аюы 1870 жылы жойылып кетті. Йеллоустоун ұлттық паркі 1872 жылы құрылып, заңмен бекітілді.

Әдебиет және өнер

Жюль Верн (Франция) «Дүние айналып сексен күнде» атты кітабын жариялады. Клод Моне, Пьер Огюст Ренуар, Камиль Писсарро және Альфред Сисли өз өнерлерін тәуелсіз түрде көрсету мақсатында Société Anonyme Coopérative des Artistes Peintres, Sculpteurs, Graveurs («Суретшілер, мүсіншілер және граверлердің кооперативтік және анонимді бірлестігі») ұйымдастырды. Біраз уақыттан кейін Пауль Сезанн, Берта Моризо және Эдгар Дега қосылған бірлестіктің мүшелері Салонға қатысудан бас тартуға міндетті болды. Ұйымдастырушылар өздерінің алғашқы көрмесіне бірнеше прогрессивті суретшілерді шақырды, соның ішінде сәл ересегі Эжен Буден, оның үлгісі Монеге бірнеше жыл бұрын ашық ауада сурет салуға көндірген еді. Моне мен оның достарына үлкен әсер еткен тағы бір суретші Йохан Йонгкинд, сондай-ақ Мане де қатысудан бас тартты. 1874 жылдың сәуір айында фотограф Надардың студиясында өткен алғашқы көрмеге барлығы отыз суретші қатысты. Көп ұзамай бұл топ импрессионистер деп танылды. 1875 жылы туған Жанна Кальмент өмір бойы расталған ең ұзақ өмір сүрген адам атанды. Ол 1997 жылы 122 жасқа дейін өмір сүрді. 2023 жылдың сәуір айына дейін ол рекордты сақтап тұр. Льюис Кэрролл «Көзілдіріктен өткенде» атты кітабын жариялады. Марк Твен 1876 жылы «Том Сойердің баяндары» атты еңбегін шығарды. Генрих Ибсен 1879 жылы «Қуыршақ үйі» пьесасын жариялады.