Кіріспе
Питер Бартон Уилсон (23 тамыз 1933 жылы туған) – 1983 жылдан 1991 жылға дейін Калифорния штатынан АҚШ сенаторы, ал 1991 жылдан 1999 жылға дейін Калифорнияның 36-шы губернаторы қызметін атқарған американдық заңгер және саясаткер. Республикалық партия мүшесі, ол 1971 жылдан 1983 жылға дейін Сан-Диего қаласының 29-шы мэрі болды. Иллинойс штатының Лейк-Форест қаласында туған Уилсон, АҚШ Теңіз жаяу әскерінде қызметтен кейін UC Беркли заң мектебін бітірді. Ол Сан-Диегода заңгерлік тәжірибе ашып, Ричард Никсон және Барри Голдуотер сияқты республикашылдарды қолдады. 1966 жылы Уилсон Калифорния штатының Ассамблеясына сайланды және 1971 жылы Сан-Диего қаласының мэрі болды. Ол 1983 жылға дейін осы лауазымда қалды, содан кейін АҚШ Сенатының мүшесі болды. 1982 жылы ол сол кездегі губернатор Джерри Браунды жеңіп, Калифорния штатынан АҚШ сенаторы болды. Сенатта Уилсон Стратегиялық қорғаныс жобасын және 1988 жылғы Азаматтық бостандықтар заңын қолдады, ал 1990 жылғы жалпы бюджеттік келісім заңына қарсы болды. 1990 жылы Калифорния губернаторы сайлауында жеңіске жеткеннен кейін Уилсон Сенаттан кетті. Губернатор ретінде Уилсон «үш рет ішінде» заңын қабылдады және энергияны либералдау мен мерзімді шектеуді қолдады. Ол сондай-ақ Калифорнияның 187-ші ұсынысын жақтады, ол заңсыз иммигранттардың әлеуметтік қызметтерді пайдалануын болдырмау мақсатында мемлекеттік басқарудағы азаматтықты тексеру жүйесін құрды. Уилсон 1994 жылғы губернатор сайлауында қайта сайланды. Ол 1996 жылғы АҚШ президенттік сайлауында Республикалық партиядан кандидат болуға ниеттенді, бірақ алғашқы сайлаулар басталғанға дейін жарыстан шығып кетті. Уилсон екі мерзім губернатор болып қызметтен кейін мемлекеттік қызметтен зейнетке шықты. Ол қызметтен кеткеннен бері бірнеше компанияда жұмыс істеді және бірнеше ұйыммен байланыста болды. Қазіргі таңда, ол консервативті Гувер институтының ерекше қонақ зерттеушісі. Уилсонның 1988 жылғы қайта сайлануы – Калифорнияда сенат сайлауында республикашылдардың жеңіске жеткен соңғы жағдайы.
Peter Barton Wilson (born August 23, 1933) is an American attorney and politician who served as a United States senator from California from 1983 to 1991 and as the 36th governor of California from 1991 to 1999. A member of the Republican Party, he also served as the 29th mayor of San Diego from 1971 to 1983. Born in Lake Forest, Illinois, Wilson graduated from the UC Berkeley School of Law after serving in the United States Marine Corps. He established a legal practice in San Diego and campaigned for Republicans such as Richard Nixon and Barry Goldwater. Wilson won election to the California State Assembly in 1966 and became the Mayor of San Diego in 1971. He held that office until 1983, when he became a member of the United States Senate. In 1982, he defeated then incumbent Governor Jerry Brown to become the United States Senator from California. In the Senate, Wilson supported the Strategic Defense Initiative and the Civil Liberties Act of 1988, while he opposed the Omnibus Budget Reconciliation Act of 1990. Wilson resigned from the Senate after winning the 1990 California gubernatorial election. As governor, Wilson signed a three strikes law and supported energy deregulation and term limits. He was also an advocate for California Proposition 187, which established a state run citizenship screening system with the intention of preventing illegal immigrants from using social services. Wilson won reelection in the 1994 gubernatorial election. He sought the Republican nomination in the 1996 United States presidential election but dropped out of the race before the primaries began. Wilson retired from public office after serving two terms as governor. Since leaving office, he has worked for several businesses and has been affiliated with several other organizations. He is a distinguished visiting fellow at the conservative Hoover Institution. As of to date, Wilson's 1988 re election is the last time Republicans won a Senate election in California.
Ерте өмір
Питер Бартон Уилсон 1933 жылғы 23 тамызда Чикагоның солтүстігіндегі Лейк-Форест қаласында дүниеге келді. Оның ата-анасы – Джеймс Бун Уилсон мен Маргарет (Кэллаган) Уилсон. Әкесі Иллинойс университетінде оқып жүргенде колледж ағайындарына арналған әшекей бұйымдарын сату арқылы ақша табады, кейін сәтті жарнама шеберіне айналады. Пит мектепке барған кезде Уилсон отбасы Сент-Луис қаласына көшіп келді. Одан кейін ол Ладудегі жеке, діни емес дайындық мектебінде – Джон Берроуз (7-9 сыныптар) оқыды, сосын эксклюзивті жеке мектеп – Сент-Луис қалалық күндізгі мектебіне түсті. Онда аға сыныпта оқу жетістіктері, спорттық қабілеттері және азаматтық жауапкершілігі үшін марапат алды. 1951 жылдың күзінде Пит Уилсон Коннектикут штатының Нью-Хейвен қаласындағы Йель университетіне оқуға түсті. Ол АҚШ Теңіз күштерінің офицерлік дайындық мектебінен (ROTC) стипендия алып, ағылшын тілі мамандығын таңдап, бакалавр дәрежесін алды. Үшінші курста оқуын аяқтағаннан кейін әскери теңіз корпусына қосылуға шешім қабылдады. Йель университетін бітіргеннен кейін Уилсон үш жыл АҚШ Теңіз жаяу әскерінің офицері болып қызмет етті, соңында взвод командирі болды. Теңіз корпусындағы қызметін аяқтағаннан кейін, Уилсон 1962 жылғы маусымда Калифорния университетінің Беркли заң мектебінен заң докторы ғылымының кандидаты дәрежесін алды. 1962 жылы республикалық үміткер Ричард М. Никсонның алдын ала жұмысын атқару кезінде Уилсон Никсонның жақын кеңесшісі Герб Клейнмен танысты. Клейн Уилсонның Оңтүстік Калифорния саясатында табысқа жете алатынын айтты, сондықтан 1963 жылы Уилсон Сан-Диегоға көшіп келді. Бар экзаменін төртінші рет тапсырғаннан кейін, Уилсон Сан-Диегода қылмыстық қорғаушы адвокат ретінде жұмыс істеді, бірақ бұл жұмыс өте төмен жалақылы және жеке өзіне ұнамайтындықтан, одан бас тартты. Кейіннен ол Los Angeles Times газетіне: «Мен қылмыстық қорғаушы адвокат бола алмайтынымды түсіндім, себебі маған келетін адамдардың көпшілігі кінәлі» деді. Уилсон дәстүрлі заңгерлік практикаға көшті және жергілікті саясаттағы қызметін жалғастырды, 1964 жылы Барри Голдуотердің президенттік науқанында жұмыс істеді. Уилсонның саясатқа деген қызығушылығы мен саяси процестің күнделікті мәселелерін басқаруға деген құштарлығы артып келе жатты. Ол Голдуотердің науқанына көп еңбек етті, саяси мансапқа қажетті жергілікті республикалық қолдаушылардың достығын қамсыды, ал 1966 жылы, отыз үш жасында, Калифорния штатының Ассамблеясына сайланды, бұрынғы үміткер Клэр Бургенердің орнын басты. Уилсон 1968 және 1970 жылдары Ассамблеяға қайта сайланды, ал 1971 жылы Сан-Диего қаласының мэрі болып сайланды.
Сан-Диего қаласының әкімі
Уилсон 1971 жылдан 1983 жылға дейін Сан-Диего қаласының мэрі болып үш мерзім қызмет етті, әр сайлауда 2:1 есебімен жеңіске жетті. Осы үш мерзімінде ол Сан-Диего қалалық кеңесін қайта құрылымдап, жоспарлау және мемлекеттік қызмет комиссияларын қайта ұйымдастырды, сайлау қаржысын реформалады және Сан-Диего қаласының орталық бөлігін жаңаруға ықпал етті. 1972 жылы Уилсон Кларенс М. Пендлтонды Сан-Диегодағы «Үлгілі қалалар» бағдарламасын басқаруға шақырды. 1981 жылы АҚШ президенті Рональд Рейган Пендлтонды Азаматтық құқықтар жөніндегі АҚШ комиссиясының төрағасы етіп тағайындады, ол 1981 жылдан Сан-Диегода 1988 жылы қайтыс болғанға дейін осы лауазымды атқарды.
Калифорниядан АҚШ сенаторы (1983-1991)
1982 жылы Уилсон Калифорниядағы республикалық праймеризде зейнеткерлікке шыққан АҚШ сенаторы С.И.Хаякаваның орнын алу үшін сайланды. Уилсонның демократиялық қарсыласы – екі мерзімдік губернатор Джерри Браун болды. Уилсон Сан-Диего қаласының мэрі болған кезде бұл шараға қарсы болғанмен, 13-жобаны шектейтін мүлік салығын қолдаған салықтық консерватор ретінде танымал болды. Алайда Браун Калифорния тарихындағы ең үлкен мемлекеттік бюджет артығын құру туралы өзінің губернаторлық тәжірибесімен мақтанды. Уилсон да, Браун да әлеуметтік мәселелер бойынша, соның ішінде аборт құқықтары мен қоршаған ортаны қорғауды қолдау сияқты, либералды көзқарастарды ұстанды. Сайлаудың тартысты болуы күтілді, сайлау күніне дейін жүргізілген сауалнамаларда Браун аз ғана басымдық сақтап тұрды. Уилсон Браунның Калифорнияның бас судьясы Роза Бердті тағайындауына қатысты мәселені пайдаланып, оны Брауннан қылмысқа қатысты қаталдығымен ерекшелендіре түсті. Браунның 1980 жылы Демократиялық партияның президенттік праймеризіне кіруі, ол үміткер болмайтынына уәде бергеннен кейін, де тақырыпқа айналды. Президент Рональд Рейган сайлау кампаниясы кезінде Калифорнияға бірнеше рет барып, Уилсонды қолдады. Рейган өзінің туған штатының екі Сенат орындығының демократтардың қолына тиюін, әсіресе оларды губернаторлық лауазымнан кейін оның орнына келген адамның иеленуін қаламайтынын айтты. Сайлау күні шыққан экзит-поллдер Браунның аз ғана жеңіске жеткенін көрсеткенімен, Уилсон оны басып өтіп, сайлауда жеңіске жетті. Бұл нәтижеге Джордж Дюкмеджиан мен Том Брэдлидің арасындағы Калифорния губернаторы сайлауында армян дауысының соңғы сәтте күрт өсуі де ықпал еткен болуы мүмкін. Бұл дауыстардың көп бөлігі республикашылдар басым аймақтардан келді. Дюкмеджианға дауыс бергендер, әдетте, Уилсонға да дауыс берген болуы керек. 1983 жылдың 19 қазанында Уилсон Мартин Лютер Кинг күнін белгілеу туралы заң жобасын қолдады. Заңға келесі айда президент Рейган қол қойды. 1988 жылдың қаңтарында Уилсон 1987 жылғы Азаматтық құқықтарды қалпына келтіру туралы заңға (сондай-ақ наурыз айында президент Рейганның ветосын жоюға) жақта дауыс берді. 1984 жылдың маусым айында Уилсон 21 жасқа толмағандарға ішімдік ішуге рұқсат бермеген штаттарға федералды тас жол қаражатын шектеу туралы заңға дауыс берді. 1985 жылдың мамырында Уилсон Бетезда әскери-теңіз ауруханасында апиндсистің жарылуынан операция жасады, сол кезде республикашыл сенатор Боб Доул Рейган әкімшілігінің 1986 жылғы бюджетіне жеткілікті дауыс жинауға тырысып жатқанда. Операциядан кейін Уилсонның бірнеше күн ауруханада қалуы күтілді, бірақ Уилсон 10 мамырда бюджетке дауыс беру үшін жедел жәрдеммен Капитолийге оралды. Дауыс бергеннен кейін Уилсон оның шешіміне себеп – денсаулығын жақсартудан гөрі, осы дауыс өміріндегі ең маңыздысы болуы мүмкін екендігі екенін айтты. Орталық аңғардағы жапон-американдық фермерлерді оңалтуды қолдауға көндірген Уилсон 1988 жылғы Азаматтық бостандықтар туралы заңның демеушісі болды. Заңға президент Рейган қол қойды. Сенаттың Қарулы Күштер комитетінің мүшесі ретінде ол президент Рейганның Стратегиялық қорғаныс жобасын, ұлттық баллистикалық зымырандарға қарсы қорғаныс жүйесін жедел іске асыруға шақырды. Сондай-ақ, Уилсон федералды үкіметаралық реттеуді жеңілдету туралы заңға демеушілік етті, бұл заңға сәйкес федералды үкімет штаттарға жаңа федералды талаптардың құнын өтеуге міндетті болды. Салықтық консерватор болған ол Сенаттың "Қаржы министрлігінің бақылаушысы" атанды және ел астанасындағы сегіз жыл бойы осы лауазымды иеленді. 1988 жылы Уилсон өзінің демократиялық қарсыласы Лео Т. Маккартиге қарсы АҚШ Сенатына сайлауда жеңіске жетті. Сол сайлауда ол Сенатқа бір ғана сайлауда 5 миллионнан астам дауыс жинаған алғашқы адам болды, ал оның 5,1 миллион дауысы республикалық кандидаттың сенаторлыққа сайлаудағы ең көп жинаған дауысының рекорды болды, ол 2020 жылға дейін Техас штатының сенаторы Джон Корнин бұзғанша сақталды. 1989 жылдың 20 қаңтарында ол Джордж Буштың АҚШ президенті ретінде инаугурациясын қадағалады. Ол Буштың салықты көтеруіне қарсы дауыс берді, осылайша салықтық консерватор болып қалды. Калифорнияның қазіргі губернаторы Джордж Дюкмеджиан үшінші мерзімге үміткер емес екенін жариялағаннан кейін Уилсон губернаторлыққа үміткер болу мүмкіндігін қарастырды; 1989 жылдың қаңтар айының соңында Уилсон басқалармен кеңескеннен кейін бұл шешімнің өзі үшін қиын болғанын мойындады. Сенаттағы екінші алты жылдық мерзімінің басында Уилсон Калифорния губернаторына үміткер екенін жариялады. 1990 жылдың 2 қазанында Уилсон, Калифорния губернаторына үміткер болу үшін Вашингтондан кеткен кезде, Дэвид Саутерді АҚШ Жоғарғы Сотының судьясы лауазымына тағайындауға қатысты дауыс беруден бас тартқан жалғыз сенатор болды. Ол бұрын Саутерді бекітуге қолдау көрсеткен болатын. Уилсон Роберт Борк Жоғарғы Сотының судьясы лауазымына үміткерлігіне де дауыс берді. 1991 жылдың 7 қаңтарында ол Калифорния губернаторы болып сайланғаннан кейін Сенаттан кетіп, Джон Сеймурді өзінің орнына тағайындады.
Калифорнияның губернаторы
Уилсон Калифорния губернаторы лауазымына республикалық партияның кандидаттығын жеңіп алды. Ол 1990 жылы үшінші мерзімге үміткер болмауды таңдаған екі мерзімдік республикалық губернатор Джордж Дюкмеджанның орнын басады. Бас сайлауда ол демократтардан шыққан бұрынғы Сан-Франциско қаласының мэрі Дианна Файнштейнді жеңіп алды, ол екі жылдан кейін Вильсонның бұрынғы АҚШ Сенатының орындығына сайланды. 1991 жылғы сәуірдегі ұсынысқа жауап ретінде Los Angeles Times газеті Вильсон туралы былай деп жазды: «Ол өзінен сұралғанды жасады, бірақ кез келген республикалық центрист үшін мүмкін емес деп ойлаған нәрсені істеді: барлық адамға зиян келтіретін және ешкімге көмектеспейтін, бірақ сонымен қатар мемлекетті ұзақ уақыттан бері алғаш рет тұрақты қаржылық жағдайға қоятын кірістер мен шығындар жоспарын жасады». Шілдеде Сенат 28 дауыспен 9 қарсы екі партиялық салық жоспарын мақұлдады, ол ең бай калифорниялықтарға салықты арттырады, корпоративтік салық мөлшерлемесін көтереді және телекоммуникациялық қызметтерге салықты екі пайызға арттырады. Вильсон бюджеттік заң жобасын заң шығарушы органда қолтаңбасыз қайтарды, бұл шараны ветолауға жасаған бұрынғы уәдесінен бас тартқанын білдірді. 1991 жылдың 12 шілдесінде Вильсон бала асырау ақысын төлемейтін ата-аналарға ауыр айыппұл салуға және бизнес және кәсіби лицензияларын тоқтата тұруға мүмкіндік беретін заңға қол қойды. Бұл заң штат бойынша балалар мен әйелдер арасындағы кедейліктің өсуіне байланысты қабылданды, сол кезде калифорниялықтар бала асырау ақысы бойынша 2 миллиард доллар (қазіргі шақта) қарыз болған. 1991 жылдың 24 шілдесінде Вильсон Солтүстік Голливуд және Ван-Нюйс тұрғын аудандарында құрылыс жүргізілген жағдайда теміржол желілерін жер астына салуды талап ететін заңға қол қойды. Бұл заң жобасы осы аудандардың тұрғындарының сұрауымен қабылданды және «үй иелерінің Чандлер және Виктори бульварларымен қатар жүретін пойыздың шуынан қорқуын» азайтуға бағытталған. Губернаторлық лауазымға кіргеніне бір жылдай уақыт өткен соң Вильсон жыныстық бағдарлама бойынша жұмысқа алудағы кемсітушілікке тыйым салатын AB 101 заң жобасын ветолады. Вильсон бұл заң жобасы сот процестерін көбейтіп, Калифорнияның экономикалық бәсекеге қабілеттілігін төмендетеді деп қорқытты. Ветоға наразылық білдіріліп, Вильсонның кейінгі қоғамдық жиналыстары мен сөздері кезінде демонстрациялар өтті. Вильсон 1996 жылғы заңның бастамашысы болды, ол штаттың энергетикалық нарығын реттеуден босатып, АҚШ-тағы алғашқы энергетикалық коммуналдық қызметтерді реттеуден босату болды және Enron сияқты компаниялар оны белсенді түрде итермеледі. Бұл штат қызметкерлерінің шілдеден қыркүйекке дейін жалақы алмауына әкелді, одан кейін Калифорния Жоғарғы соты губернатор мен заң шығарушы органды 63 күндік дауды аяқтайтын шарттарға келісуге мәжбүрледі. 1993 жылдың 22 ақпанында Вильсон штаттың көптеген ғимараттарында темекі шегуге тыйым салатын жарлыққа қол қойды, бірақ «соттар, заң шығарушы орган немесе штаттың екі университетінің бақылауындағы ғимараттарды» қоспады. Бұл жарлық 31 желтоқсанда күшіне енеді. Вильсон «қосымша темекі шегу штат қызметкерлерінің денсаулығына қауіп төндіреді» деді және жұмыс орнында темекі шегуді тазалау шығындарын арттырады, жиһаз бен кілемдерді зақымдайды және өрт шығу ықтималдығын арттырады деп айыптады. Осыған қарамастан, Philip Morris компаниясының құпия хатында компанияның бас директоры Хамиш Максвелл былай деді: «Пит әлі де темекіге қарсы екенін білгеніңізге қуанышты боласыз». Оның темекі компанияларына салық салу және темекінің әсерін зерттеу мен білім беру үшін 114 миллион долларлық, сайлаушылар бекіткен 99-жобаны жоюға, сондай-ақ никотиннің тәуелділік тудырмағаны туралы Конгресске куәлік берген темекі компанияларының басшыларының кадрлары бар өте тиімді темекіге қарсы жарнаманы тоқтатуы (сонымен қатар оған қарсы жамандау туралы сот ісі қозғалды) заңсыз деп танылды және бірнеше сот ісіне себеп болды және темекі лоббисінің ықпалымен сынға ұшырады. Ол темекіге қарсылық білдіргені үшін ешқандай қаржыны жеке қабылдамайтынын мәлімдегенмен, Филип Моррис ұйымдастырған Нью-Йорктегі кешкі ас кезінде 100 000 доллардан астам қаражат жинады. Филип Моррис оның сайлау науқанын тікелей қаржыландырмаса да, олар оның басшылық еткен Калифорниялық Республикалық партияның негізгі қаржылай демеушілері болды. Бұл хат Вильсонның тікелей сайлауалды қаржылай көмекке бас тартуына байланысты алаңдаушылықтарға жауап ретінде жіберілді. Максвелл Вильсонның телефон арқылы өзіне «Хамиш пен өзімізді қорғау үшін» бұл қадам жасалғанын айтқанын, бұл қолдаудың жетіспеуінен емес екенін қамтамасыз еткенін мәлімдеді. </ref>
He has done what has been asked of him, but thought near impossible for any Republican centrist: constructing a revenue and spending plan that will hurt almost everyone and help almost no one, but that will also – for the first time in a long time – put the state on a sounder fiscal footing. In July, the Senate voted 28 to 9 in favor of a bipartisan tax plan that would have increased taxes on the wealthiest Californians, boosted the corporate tax rate, and imposed a tax increase on telecommunication services by two percent. Wilson returned the budget bill to the legislature without his signature, revoking a prior commitment to vetoing the measure. On July 12, 1991, Wilson signed a bill mandating that parents neglecting paying for child support could warrant stiff fines and potential suspensions of business and professional licenses. The legislation was intended to address a rising cause of poverty among children and women in the state at a time when Californians collectively owed $2 billion (equivalent to $ in ) per year in unpaid child support. On July 24, 1991, Wilson signed a bill requiring mass transit rail lines to be built underground in the event construction take place in the residential neighborhoods of North Hollywood and Van Nuys. The bill, requested by the residents of those neighborhoods, was aimed at easing "homeowners' fear of noise from ground level trains running along a proposed rail route that parallels Chandler and Victory boulevards". Less than a year into his first term as governor, Wilson vetoed AB 101, a bill written to prohibit employment discrimination based on sexual orientation in the state. Wilson feared that the bill would increase lawsuits and make California less competitive economically. The veto was met with protests that included demonstrations during Wilson's subsequent public appearances and speeches. Wilson was the driving force behind the 1996 legislation that deregulated the state's energy market, which was the first energy utilities deregulation in the U. S. and aggressively pushed by companies such as Enron. leaving state workers without paychecks from July until September, when the California Supreme Court forced the Governor and the legislature to agree to terms that ended the sixty three day stand off. On February 22, 1993, Wilson issued an executive order banning smoke in a majority of state buildings barring "buildings controlled by the courts, the Legislature or the state's two university systems". The order was set to take effect December 31. Wilson said secondhand smoke "threatens the health of non smoking state employees" and charged workplace smoking with increasing the cost of cleaning, damaged furniture and carpets, and heightens the chances of starting fires. Despite this, in a leaked Philip Morris memo, the company's chief executive, Hamish Maxwell, said, "You will be pleased to know that Pete is still 'pro tobacco.'" His move to revoke Proposition 99, a $114 million dollar voter approved bill to tax cigarette companies to research and educate on the effects of tobacco, as well as shut down a highly effective anti tobacco ad with footage of tobacco executives testifying to Congress that nicotine was not addictive (which also a prompted defamation lawsuit against it), was claimed to be illegal and caused multiple lawsuits, and was criticized as being influenced by the tobacco lobby. While he claimed to take no funding personally in response to allegations of being pro tobacco, he collected over $100,000 from a New York fund raising dinner organized by Phillip Morris. While Phillip Morris didn't directly fund his campaign, they were major funders of the California Republican Party which he led. The leaked memo was in response to worries over Wilson's rejection of direct campaign donations. Maxwell claimed to have been told by Wilson over a phone call that this was to "protect Hamish and himself," assuring that it was not due to a lack of support. </ref>
1993 жылдың соңында Вильсон Азияға сапар шегіп, калифорниялық тауарлар мен шетелдегі инвестициялық мүмкіндіктерді жариялады. Вильсонның алты күндік туры экспортқа бағытталған жұмыс орындарын құру туралы оның талабымен де ерекшеленді. Вильсон 1994 жылы екінші губернаторлық мерзімге қайта сайланды, демократтардан шыққан штат казнашысы Кэтлин Браунға қарсы сайлауда дауыс берушілердің 55 пайызын алды, ол бұрынғы Калифорния губернаторы Пэт Браунның қызы. Бір зерттеуге сәйкес, Вильсон қайта сайлану үшін иммигранттарға қарсы сезімді пайдаланды. Вильсон 1993 жылы бұрынғы Бірінші ханым Пэт Никсонның және 1994 жылы бұрынғы президент Ричард М. Никсонның Йоба Линдадағы Никсон кітапханасындағы жерлеу рәсімінде сөз сөйледі. Екі жылдан кейін Вильсон Калифорния губернаторының жерлеу рәсімінде сөз сөйлеген соңғы губернатор атанды, ол бұрынғы губернатор Пэт Браунның жерлеу рәсімі болды. Губернаторлық қызметінің көп бөлігінде Вильсон Калифорнияның жан басына шаққандағы инфрақұрылымдық шығындарын азайтты, Сан-Диего қаласының мэры болғандағыдай. Көптеген құрылыс жобалары – ең бастысы тас жолдарды кеңейту/жақсарту жобалары – күрт тежелді немесе кешіктірілді, ал басқа да күтім және құрылыс жобалары толығымен тоқтатылды. Сайлаушылар бекіткен 140-жоба бойынша шектеу заңдары және 1990 жылы Вильсон тарапынан қолдау көрсетілген, Вильсонды үшінші мерзімге қайта сайланудан тыйым салды. Лауазымынан кеткен кезде Вильсон Калифорнияны 16 миллиард долларлық бюджеттік профицитпен (қазіргі шақта) қалдырды. Оның орнына сол кездегі лейтенант-губернатор Грей Дэвис келді. 1998 жылғы қыркүйекте Los Angeles Times газеті жүргізген сауалнамаға сәйкес, Калифорниядағы тіркелген дауыс берушілердің 55 пайызы Вильсонның жұмысына ризашылық білдірді.
187-тарау
Губернатор ретінде Уилсон Калифорнияның 187-қабылдаулық ұсынысымен тығыз байланысты болды, бұл 1994 жылғы штат тарапынан азаматтықты тексеру жүйесін құру және АҚШ-тың Калифорния штатында заңсыз иммигранттардың денсаулық сақтау, мемлекеттік білім беру және басқа да әлеуметтік қызметтерді пайдалануын тиындау туралы дауыс беру бастамасы болды. 1994 жылғы қарашада сайлаушылар референдум арқылы ұсынылған заңды қабылдады; бұл штаттың иммиграцияға қатысты заңнама қабылдаған алғашқы реті болды, бұл әдетте федералды саясат пен бағдарламалардың құзыретіндегі мәселе. Заң 1998 жылы сотқа шағымданылып, федералды сот тарапынан конституцияға қайшы деп танылды және ешқашан күшіне енген жоқ. 187-қабылдаулық ұсыныстың қабылдануы АҚШ-қа заңсыз иммиграция және Калифорниядағы үлкен испаноязықты халыққа қатысты штат тұрғындарының алаңдаушылығын көрсетті. Оппозиция заңның испаноязықты иммигранттарға қатысты кемсітушілікке ұшырағанын мәлімдеді; қолдаушылар олардың алаңдаушылығы экономикалық сипатта екенін айтты: штат заңсыз кірген немесе виза мерзімі өткен көптеген адамдарға әлеуметтік қызметтерді қамтамасыз ете алмайды. Вильсон өзі бұл саясаттың «осы жерге дұрыс жолмен келген адамдарды қолдау туралы» екенін айтты. 187-қабылдаулық ұсынысына қарсылар оның қабылдануын Калифорния Республикалық партиясының штат бойынша ұзақ мерзімді теріс әсерлерінің себебі деп атады. Кейбір сарапшылар Калифорниядағы сайлауға латиноамерикандықтардың қатысуының жылдам өсімін атап өтіп, Вильсон мен Республикалық партияның 187-қабылдаулық ұсынысын қабылдауы партияның штаттық сайлауда жеңіске жетпеуіне себеп болғанын айтады. Губернатор Арнольд Шварценеггер 1994 жылдан бері Калифорнияның губернаторлық, сенаторлық немесе президенттік сайлауында жеңіске жеткен жалғыз республикашыл. Шварценеггер 2006 жылы да қайта сайланды. 1995 жылдан бері келесі штаттарда ұқсас дауыс беру бастамалары немесе заңдар қабылданды: Аризона, Колорадо, Флорида, Джорджия, Иллинойс, Невада, Нью-Мексико, Нью-Йорк, Оклахома және Техас.
Қылмысқа қарсы саясат
Уилсон "қылмысқа қатысты қатаң шаралар" қабылдауға күш салды және "Үш рет сотталғандар" заңына (қайталап қылмыс жасағандарға 25 жылдан өмір бойына бас бостандығынан айыру) қол қойды. "Үш рет сотталғандар" заңының нәтижесінде 4431 қылмыскер бірнеше қылмыс жасағаны үшін 25 жылдан өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Заң жаңа түрмелер салуды талап етті, бұл кейбір адамдарды Калифорнияның түзеу-өңдеу мекемелерінің қызметкерлерінің қауымдастығының рөліне күдік тудырды – бұл қауымдастық Вильсонның губернаторлық науқанына 1,47 миллион доллар (соманы нақты көрсету қажет) қаржылай көмек көрсеткен лоббилік ұйым. 1995 жылдың 26 қыркүйегінде Уилсон көлік ұрлау кезінде адам өлтірген немесе қазылар алқасының мүшесін өлтірген кез келген адамға өлім жазасын қолдануға рұқсат беретін заңға қол қойды. Уилсон бұл заңның көлік ұрлауға қарсы заңдарды қатаңдату бойынша оның төрт жылдық күш-жігерінің нәтижесі екенін айтты: "Бұл заң жобасы бандиттерге нақты хабар жібереді: егер сіз қорқынышты көлік ұрлау кезінде біреудің өмірін алсаңыз, сіз өз қылмысыңыз үшін өміріңізбен төлейсіз". Уилсон сонымен қатар 25 жылдық мораторийден кейін Калифорнияда өлім жазасын қайта жандандыруды қолдады және бала өлтіруші Роберт Алтон Харристің өлім жазасына қол қойды. Харрис 1992 жылы өлім жазасына кесілді. Оның басшылығымен бес адам өлім жазасына кесілді (алғашқы екеуі газ камерасында, соңғы үшеуі уытты инъекция арқылы).
Энергияны реттеуден босату
Уилсон өзінің басшылығы кезінде Калифорниядағы энергетика саласын дерегуляциялауды қолдады, себебі Enron компаниясының күшті лоббилеу әрекеттері болды. Бірақ, Enron сияқты компаниялардың салдарынан туған Калифорниядағы энергетикалық дағдарыс кезінде Уилсон "Калифорния не істеуі керек" деген мақала жазып, Грей Дэвисті жеткілікті электр станциялары салмағаны үшін кінәлады. Уилсон электр станцияларын салу жөніндегі өзінің еңбегін қорғап, 1985 және 1998 жылдар аралығында 23 станция сертификатталғанын және 18-і Калифорнияда салынғанын мәлімдеді.
1996 жылғы президенттік науқан
Калифорния халқына бұлай істемеу туралы үгіт-насихат уәдесіне қарамастан, Уилсон 1996 жылғы сайлауда президенттікке Республикалық партияның кандидаттығына үміткер болды, бұл туралы ол екі жағалауда ресми түрде хабарлады. Уилсон алғаш рет Нью-Йорк қаласындағы Баттери Паркте, Азаттық мүсінінің фонында жариялады. Ол бүкіл елді аралап саяхат жасады. Ол сайлауға түсуге шешім қабылдағаннан кейін, дерлік бірден тамағына операция жасалды, ол бірнеше ай бойы жариялануға – тіпті сөйлеуге де – мүмкіндік бермеді. Оның сайлау науқаны бір ай мен бір күнге созылды және оған 1 миллион долларлық сайлау қарызы қалды. Бұл қарыз бірнеше апта ішінде толығымен өтелді. 1995 жылғы 6 қыркүйекте UC Irvine жүргізген сауалнама бойынша, Оранж округының сайлаушылары арасында Уилсон мен қазіргі президент Билл Клинтонға қолдау деңгейі бірдей болды. Сол сауалнама көрсеткендей, Уилсон Боб Доулдан 20 ұпаймен қалып қойды. Доул басты сайлауда Республикалық партияның кандидаттығына ие болды. Сол айдың соңында Los Angeles Times жүргізген сауалнама көрсеткендей, калифорниялықтардың 23 пайызы Уилсонның президенттікке үміткер болуы керек деп ойлады, оның ішінде штаттық сайлаушылардың 30 пайызы өзін республикашыл деп атады. 1995 жылғы 29 қыркүйекте Уилсон Сакраментодағы қолдаушыларына "бұл хабарды естігісі келетін адамдарға жеткізу үшін қажетті науқан қаражаты жоқ" деп мәлімдеп, Республикалық партияның алғашқы сайлауынан бас тартқанын айтты. Ол Республикалық партияның алғашқы сайлауынан шыққан бірінші кандидат болды.
Саяси мансаптан кейінгі өмір және еске алу
Ол қызметінен кеткеннен кейін екі жыл бойы Лос-Анджелесте орналасқан Pacific Capital Group коммерциялық банкінің басқарушы директоры болды. Ол Irvine Company, TelePacific Communications, Inc., National Information Consortium Inc., Crossflo Systems және IDT Entertainment компанияларының директорлар кеңесіне мүше болып кірді, сондай-ақ кеңесші ретінде қызмет атқарды. Ол Сан-Францискодағы сауда банкі Thomas Weisel Partners кеңесшілер кеңесінің мүшесі болды. Ол сондай-ақ Тынық мұхиты кеңесінің халықаралық саясат жөніндегі Жапония жұмыс тобының төрағасы болды, бұл топ келесі онжылдықта Жапонияның экономикалық және ұлттық қауіпсіздік перспективаларын зерттейтін «Жапония қайтадан көтеріле ала ма?» атты талдау жасады. Уилсон қазіргі уақытта Стэнфорд университетінің кампусында орналасқан консервативті ой-сана орталығы – Хувер институтында, Рональд Рейган президенттік қоры, Ричард Никсон қоры, Дональд Брен қоры, Калифорниялық менторлық қорының негізін қалаушы директоры және Ұлттық Екінші дүниежүзілік соғыс мұражайының қамқорлар кеңесінің төрағасы болып табылады. Вильсон Президенттің Сыртқы барлау жөніндегі кеңесшілер кеңесі және Қорғаныс саясаты жөніндегі кеңесшілер комитеті сияқты екі беделді федералдық кеңесші комитеттеріне мүше. Бұрын ол Лос-Анджелестегі Bingham McCutchen LLP компаниясында, ірі ұлттық заң фирмасында консультант болып жұмыс істеген. Қазіргі уақытта ол Ellis George Cipollone O'Brien Annaguey LLP d/b/a Ellis George Cipollone заң фирмасымен кеңесші ретінде жұмыс істейді, бұл фирма екі жағалауда сот процестерімен айналысады. Ол сонымен қатар Wilson Walsh Consulting компаниясының директоры. 1999 жылы Уилсон Конгресс құрмет медалі қоғамының ұлттық конвенциясында, Калифорния штатының Риверсайд қаласында өткен шарада, қоғамның мәртебелі Патриот сыйлығымен марапатталды. 2003 жылы Уилсон Калифорнияның губернаторы Грей Дэвистің орнын алмастыру үшін Арнольд Шварценеггердің сайлау кампаниясының тең төрағасы болды. 2007 жылдың 27 қыркүйегінде Уилсон Рудольф Джулианиді АҚШ президентіне кандидат ретінде қолдады, бірақ Джулиани кейіннен алғашқы сайлаудан бас тартты. 2008 жылдың 4 ақпанында Уилсон Джон Маккейнды АҚШ президентіне кандидат ретінде қолдады. 2007 жылы Уилсонның бюсті Эрнест Ханн мен Алонзо Хортонға қосылып, Сан-Диего Даңқ аллеясында орнатылды. Мүсінді орнату үшін 200 демеуші 200 000 доллар жұмсады. Латын және ЛГБТ тобы мүсіннің ашылуына наразылық білдірді. 2009 жылдың 23 мамырында Уилсон Сан-Диего мемлекеттік кәсіби және көркем өнер университетінде диплом беру салтанатында сөз сөйледі және құрметті диплом алды. 2009 жылы Уилсон Мег Уитменнің губернаторлыққа сайлау кампаниясын басқарды. 2016 жылдың 30 сәуірінде Уилсон Тед Крузды 2016 жылғы президенттік сайлауда республикалық партиядан кандидат ретінде қолдады. 2019 жылдың 4 сәуірінде Уилсон президент Дональд Трамптың қайта сайлану кампаниясына 5000 доллар сыйлық ретінде берді. Уилсон 2020 жылдың 1 қазанында президент Трампты 2020 жылғы президенттік сайлауда қайта сайлануын қолдайтын хатқа қол қойғандардың бірі болды және сұхбатта президенттің «өте жақсы шешімдер қабылдайтынын және оның айналасында адал кеңесшілер бар екенін» айтты. Ол 2021 жылы Ларри Элдердің сәтсіз губернаторлық кампаниясының кеңесшісі болды.