Марилин вос Савант: Ең жоғары IQ иесі және «Сұрақтарға жауап» авторы
Marilyn vos Savant
Мэрилин во Савант: Американдық жазушы, бағанашы, ең жоғары IQ-сымен танымал. "Ask Marilyn" бағанасы, Монти Холл мәселесі және шығу тегі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық колоннашы, автор және лектор (1946 жылы туған)
American columnist, author and lecturer (born 1946)
Мэрилин Вос Савант (туған кезде Мэрилин Мах; 11 тамыз, 1946 ж.т.) – американдық журнал колоннашы, Гиннес рекордтар кітабында ең жоғары интеллект коэффициенті (IQ) тіркелген. Бұл көрсеткіш бойынша бәсекелестік санаты кейіннен кітаптан алынып тасталды. 1986 жылдан бері ол "Мэрилиннен сұраңыз" атты "Парад" журналының жексенбілік бағанында жұмбақтарды шешіп, түрлі тақырыптар бойынша сұрақтарға жауап береді. 1990 жылы ол Монти Холл мәселесін кеңінен танымал етті.
Marilyn vos Savant (,/v//ɒ//s// //s//ə/'/v//ɑː//n//t/; born Marilyn Mach; August 11, 1946) is an American magazine columnist who has the highest recorded intelligence quotient (IQ) in the Guinness Book of Records, a competitive category the publication has since retired. Since 1986, she has written "Ask Marilyn", a Parade magazine Sunday column wherein she solves puzzles and answers questions on various subjects, and which popularized the Monty Hall problem in 1990.
Өмірбаян
Мэрилин Вос Савант Мэрилин Мах болып туған. "Савант" сөзі, "білімді адам" деген мағынаны білдіреді, оның отбасында екі рет кездеседі: әжесінің аты Савант, ал әкесінің әкесі – vos Savant. Ол итальян, чехословакия, неміс және австрия тегінен шыққан, сонымен қатар физик және философ Эрнст Махтың ұрпағы. Жасөспін кезінде Савант әкесінің дүкенінде жұмыс істеді және әртүрлі лақап аттармен жергілікті газеттерге мақалалар жазды. Ол 16 жасында тұрмысқа шығып, 10 жылдан кейін ажырасты. Екінші некесі 35 жасында аяқталды. Савант Мерамек қоғамдық колледжінде оқыды және Сент-Луис қаласындағы Вашингтон университетінде философияны зерттеді, бірақ екі жылдан кейін отбасының инвестициялық бизнесіне көмектесу үшін оқуын тастады. Жазушылық мансабын қуу үшін Савант 1980 жылдары Нью-Йорк қаласына көшті. "Мэрилиннен сұра" бағанын жазудан бұрын, ол Omni журналы үшін Omni I.Q. викториналық байқауын жазды, онда интеллект коэффициенті (IQ) тесттері және интеллект және оны тестілеу туралы мақалалар жарияланды. Савант 1987 жылдың 23 тамызында Роберт Джарвикке (Жарвик 7 жасанды жүрегін бірге жасағандардың бірі) үйленді және Джарвик Heart, Inc компаниясының бас қаржы директоры болып тағайындалды. Ол Ұлттық экономикалық білім беру кеңесінің директорлар кеңесінде, Ұлттық дарынды балалар қауымдастығының және Ұлттық әйелдер тарихы мұражайының кеңесші кеңестерінде, сондай-ақ Скептикалық зерттеу комитетінің мүшесі ретінде қызмет етті. Toastmasters International оны "1999 жылдың бес үздік спикерінің" бірі деп атады, ал 2003 жылы Нью-Джерси колледжінен құрметті әдебиет докторы дәрежесін алды.
Marilyn vos Savant was born Marilyn Mach The word savant, meaning someone of learning, appears twice in her family: her grandmother's name was Savant; her grandfather's, vos Savant. She is of Italian, Czechoslovak, German, and Austrian ancestry, being descended from the physicist and philosopher Ernst Mach. As a teenager Savant worked in her father's general store and wrote for local newspapers using pseudonyms. She married at 16 and divorced 10 years later. Her second marriage ended when she was 35. She went to Meramec Community College and studied philosophy at Washington University in St. Louis but quit two years later to help with a family investment business. Savant moved to New York City in the 1980s to pursue a career in writing. Before starting "Ask Marilyn", she wrote the Omni I. Q. Quiz Contest for Omni, which included intelligence quotient (IQ) quizzes and expositions on intelligence and its testing. Savant married Robert Jarvik (one of the co developers of the Jarvik 7 artificial heart) on August 23, 1987, and was made Chief Financial Officer of Jarvik Heart, Inc. She has served on the board of directors of the National Council on Economic Education, on the advisory boards of the National Association for Gifted Children and the National Women's History Museum, and as a fellow of the Committee for Skeptical Inquiry. Toastmasters International named her one of "Five Outstanding Speakers of 1999", and in 2003 she was awarded an honorary Doctor of Letters degree from The College of New Jersey.
Айқындық пен IQ көрсеткіші
Савант 1985 жылдан 1989 жылға дейін Гиннес рекордтар кітабында «Ең жоғары IQ» санаты бойынша тіркелді және 1988 жылы Гиннес рекордтар кітабының Даңқ залына енді. Гиннес 1990 жылы «Ең жоғары IQ» санатын жойды, себебі IQ тестілерінің бір рекорды анықтау үшін жеткілікті сенімді емес екеніне қорытынды жасады. Гиннес Vos Savant-тың екі интеллект тестісінде – Стэнфорд-Бине және Мега Тест – көрсеткен нәтижелерін атады. Ол 10 жасында 1937 жылғы Стэнфорд-Бине тестісінің екінші қайталауын тапсырды. Савант IQ тестілерін әртүрлі ақыл-ой қабілеттерін өлшеу құралы деп санайды және интеллекттің көптеген факторларға байланысты екенін, сондықтан оны өлшеуге жасалған әрекеттердің «мәні жоқ» деп есептейді. Ол Mensa International және Mega Society сияқты жоғары IQ қоғамдарының мүшесі болып табылады.
Savant was listed in the Guinness Book of World Records under "Highest IQ" from 1985 to 1989 and entered the Guinness Book of World Records Hall of Fame in 1988. Guinness retired the "Highest IQ" category in 1990 after concluding IQ tests were too unreliable to designate a single record holder. Guinness cited vos Savant's performance on two intelligence tests, the Stanford Binet and the Mega Test. She took the 1937 Stanford Binet, Second Revision test at age 10. Savant sees IQ tests as measurements of a variety of mental abilities and thinks intelligence entails so many factors that "attempts to measure it are useless". She has held memberships with the high IQ societies Mensa International and the Mega Society.
"Мэрилиннен сұраңыз"
1986 жылы Гиннес рекордтар кітабына енгеннен кейін, "Парад" журналы оның өмірбаянын, сондай-ақ "Парад" оқырмандарының сұрақтары мен оның жауаптарын жариялады. "Парад" журналына сұрақтар түсе берді, сол себепті "Мэрилиннен сұра" рубрикасы құрылды. Ол бұл рубриканы көбінесе академиялық тақырыптар бойынша сұрақтарға жауап беруге, оқырмандар ұсынған логикалық, математикалық немесе сөздік жұмбақтарды шешуге, кеңес сұраған оқырмандарға логикалық тұрғыдан жауап беруге, сондай-ақ өзі ойлап тапқан викториналар мен жұмбақтарды ұсынуға пайдаланады. Апта сайынғы баспа нұсқасынан бөлек, "Мэрилиннен сұра" онлайн рубрикасы да күнделікті жаңарады. Онда даулы жауаптарды түсіндіру, қателерді түзету, жауаптарды толықтыру, бұрын жарияланған жауаптарды қайта жариялау және қосымша сұрақтарға жауап беру арқылы баспа нұсқасы толықтырылады. 2022 жылдың 30 қазанынан бері онлайн жаңа рубрикалар жарияланбады. Оның үш кітабы ("Мэрилиннен сұра", "Тағы да Мэрилиннен сұра", және "Әрине, мен моногамияны жақтаймын") – "Мэрилиннен сұра" рубрикасынан алынған сұрақтар мен жауаптар жинағы. "Логикалық ойлаудың күші" кітабында да осы рубрикадан көптеген сұрақтар мен жауаптар бар.
Following her listing in the 1986 Guinness Book of World Records, Parade ran a profile of her along with a selection of questions from Parade readers and her answers. Parade continued to get questions, so "Ask Marilyn" was made. She uses her column to answer questions on many chiefly academic subjects; solve logical, mathematical or vocabulary puzzles posed by readers; answer requests for advice with logic; and give self devised quizzes and puzzles. Aside from the weekly printed column, "Ask Marilyn" is a daily online column that adds to the printed version by resolving controversial answers, correcting mistakes, expanding answers, reposting previous answers, and solving additional questions. No new columns have been published online since October 30, 2022. Three of her books (Ask Marilyn, More Marilyn, and Of Course, I'm for Monogamy) are compilations of questions and answers from "Ask Marilyn". The Power of Logical Thinking includes many questions and answers from the column.
Ферманың соңғы теоремасы
Эндрю Уайлз Ферманың соңғы теоремасын дәлелдегенін мәлімдегеннен кейін бірнеше ай өткен соң, Савант "Әлемдегі ең танымал математикалық мәселе" (1993 жылдың қазаны) кітабын жариялады, онда Ферманың соңғы теоремасының және басқа да математикалық проблемалардың тарихы зерттелген. Сарапшылар Уайлстың дәлелін сынап, оның математикалық индукцияны, қайшылықпен дәлелдеуді және жорамал сандарды дұрыс түсінген-түсінбегенін сұрады. Саванттың Уайлстың дәлелін Евклидтік емес геометрияны пайдаланғаны үшін қабылдамау керек деген пікірі ерекше дау тудырды. Савант "дәлел тізбегі гиперболалық (Лобачевский) геометрияға негізделгендіктен" және гиперболалық геометрияда мүмкін болғанына қарамастан, шеңберді шаршыға келтіру "танымал мүмкін емес" саналатынын, сондықтан "егер біз шеңберді шаршыға келтірудің гиперболалық әдісін қабылдамасақ, Ферманың соңғы теоремасын дәлелдеудің гиперболалық әдісін де қабылдамауымыз керек" деді. Мамандар екі жағдайдың арасындағы қарама-қайшылықты көрсетті, Ферманың соңғы теоремасын дәлелдеу үшін гиперболалық геометрияны қолдануды, шеңберді шаршыға келтіру үшін оны қолданудан ажыратып көрсетті: гиперболалық геометрияда шеңберді шаршыға келтіру Евклидтік геометриядағыдан өзгеше мәселе, ал Ферманың соңғы теоремасы геометрияға тікелей байланысты емес. Савант Уайлстың дәлелі үшін гиперболалық геометрияны жеткілікті негіз деп санамағаны үшін сынға ұшырады, сыншылар аксиомалық жиын теориясы (Евклидтік геометриядан гөрі) қазір математикалық дәлелдемелердің қабылданған негізі екенін, ал жиын теориясы Евклидтік және Евклидтік емес геометрияны, сондай-ақ сандарды қамтуға жеткілікті берік екенін атап өтті. Савант 1995 жылдың шілдесіндегі қосымшада бұл пікірінен бас тартып, теореманы "интеллектуалды қиындық" деп бағалады, ол 17 ғасырда Фермаға қол жетімді құралдарды ғана пайдаланып, басқа дәлел табуға шақыруды білдірді. Алайда, Уайлстың 1993 жылы ұсынған бастапқы дәлелінде қате табылғанын, осыған байланысты Уайлз бен Ричард Тейлор түзету жасағанын, нәтижесінде 1994 жылы дәлел қабылданғанын атап өту қажет. Кітапқа Мартин Гарднердің мадақтау сөзі қоса берілген, ол кітаптың бұрынғы нұсқасына негізделген, онда даулы пікірлер жоқ еді.
A few months after Andrew Wiles said he had proved Fermat's Last Theorem, Savant published the book The World's Most Famous Math Problem (October 1993), which surveys the history of Fermat's Last Theorem as well as other mathematical problems. Reviewers questioned her criticism of Wiles' proof, asking whether it was based on a correct understanding of mathematical induction, proof by contradiction, and imaginary numbers. Especially contested was Savant's statement that Wiles' proof should be rejected for its use of non Euclidean geometry. Savant stated that because "the chain of proof is based in hyperbolic (Lobachevskian) geometry", and because squaring the circle is seen as a "famous impossibility" despite being possible in hyperbolic geometry, then "if we reject a hyperbolic method of squaring the circle, we should also reject a hyperbolic proof of Fermat's last theorem." Specialists flagged discrepancies between the two cases, distinguishing the use of hyperbolic geometry as a tool for proving Fermat's Last Theorem from its use as a setting for squaring the circle: squaring the circle in hyperbolic geometry is a different problem from that of squaring it in Euclidean geometry, whereas Fermat's Last Theorem is not inherently geometry specific. Savant was criticized for rejecting hyperbolic geometry as a satisfactory basis for Wiles' proof, with critics pointing out that axiomatic set theory (rather than Euclidean geometry) is now the accepted foundation of mathematical proofs and that set theory is sufficiently robust to encompass both Euclidean and non Euclidean geometry as well as adding numbers. Savant retracted the argument in a July 1995 addendum, saying she saw the theorem as "an intellectual challenge'to find another proof using only tools available to Fermat in the 17th century. However, it is pertinent to note that Wiles' original proof, presented in 1993, was indeed found to contain an error during the peer review process, necessitating a subsequent correction by Wiles and Richard Taylor, which ultimately led to the acceptance of the proof in 1994. The book came with a glowing introduction by Martin Gardner, which had been based on an earlier draft of the book that did not contain any of the contentious views.