Кіріспе

Америкалық медиа тұлғасы (1923–2023)

Роберт Уильям Баркер (12 желтоқсан 1923 – 26 тамыз 2023) – американдық медиа тұлғасы және жануарлар құқықтарын қорғаушы. Ол 1972 жылдан 2007 жылға дейін Солтүстік Америка теледидары тарихындағы ең ұзақ жүрген ойын-шоуы CBS арнасының «The Price Is Right» бағдарламасын жүргізді. Баркер сонымен қатар 1956 жылдан 1975 жылға дейін «Truth or Consequences» бағдарламасын жүргізді. Вашингтон штатының Даррингтон қаласында қарапайым отбасында дүниеге келген Баркер өмірінің көп бөлігін Роузбуд үнді резервациясында өткізіп, Роузбуд сиу тайпасының азаматы болды. Баркер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінің резервіне қосылды. Ол колледж оқып жүргенде радиода жартылай уақыт жұмыс істеді. 1950 жылы Баркер Калифорнияға көшіп, хабар тарату мансабын жалғастырды. Оған жеке радио шоуы – «The Bob Barker Show» берілді, ол алты жыл бойы эфирде болды. АҚШ Үнді халқының санақ тізімінде (1885–1940) Баркер Роузбуд Сиу тайпасының азаматы ретінде тіркелген, бұл туралы тайпа жария түрде растады. Оның анасы, Матильда ("Тилли") Валандра (қыздығында Матильда Кент Тарлтон) – мектеп мұғалімі, ал әкесі, Байрон Джон Баркер – Вашингтон штатындағы электр желісінің бастығы болды. Баркердің әкесі Сиу тайпасының төрттен бірі болғандықтан, ал анасы – еуропалық текті болғандықтан, Баркердің Сиу тайпасынан шыққан қаны сегізден бір бөлікті құрады. Баркер Роузбуд резервациясындағы бастауыш мектепте оқыды, онда оның анасы мұғалім болып жұмыс істеді. Баркер Миссури штатының Спрингфилд қаласындағы Дрюри колледжінде (қазір Дрюри университеті) баскетболдан спорттық стипендия алып оқыды. 1943 жылы Баркер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінің резервіне қосылып, истребитель ұшқышы болу үшін оқудан өтті, бірақ жауынгерлік қимылдарға қатыспады. 1945 жылдың 12 қаңтарында, әскерден демалыста болғанда, Баркер Дороти Джоға үйленді. Соғыстан кейін ол білімін аяқтау үшін Дрюриге оралып, экономика мамандығы бойынша summa cum laude дипломын алды. 1950 жылы ол хабар тарату мансабын дамыту үшін Калифорнияға көшіп барды. Баркерге жеке радио шоуы – «The Bob Barker Show» берілді, ол келесі алты жыл бойы Бербанк қаласынан эфирге шықты.

Бағасы дұрыс (19722007)

1972 жылдың басында Марк Гудсон мен Билл Тодман Денис Джеймстің жүргізушісі болған «Бағасы дұрыс» сериалының жаңартылған нұсқасын ұсына бастады. NBC бірінші болып Джеймс жүргізетін шоудың түнгі нұсқасын сатып алды. CBS телеарнасы да сериалға қызығушылық танытты. Шарттық міндеттемелерге және Джеймстің «NBC» жүргізушісі ретінде танылғандығына байланысты, CBS күндізгі жүргізуші ретінде Боб Баркерді қалаған. Біраз қарсылықтан кейін Баркер Джеймске «Бағасы дұрыс» шоуын жүргізуге мүмкіндік беру үшін CBS-тің тағы бір жобадағы ойын-шоуы, Джек Барридің «Жокердің жабайы әлемі» (шоуға жүргізуші табу қиын болды және «Бағасы дұрыспен» бір күні дебют жасауы тиіс болған) жүргізуді ұсынды, бірақ CBS бұл ұсынысты қабылдамады. 1974 жылдың желтоқсанында Баркер ауырған кезде Джеймс күндізгі «Бағасы дұрыс» бағдарламасын бір апта жүргізді. Баркер жүргізіп тұрған кезде шоудың күндізгі нұсқасында ауыстырып жүргізуші болып Джеймс қана болды. 1977 жылы Джеймстің шарты жаңартылмады, ал Баркер 1980 жылы тоқтағанға дейін «Бағасы дұрыс» түнгі нұсқасын жүргізді. 1972 жылдың 4 қыркүйегінде Баркер CBS-тің «Бағасы дұрыс» сериалын қайта жаңғыртуды бастады. 2006 жылдың 31 қазанында Баркер 2007 жылдың маусым айында «Бағасы дұрыс» шоуынан зейнеткерлікке шығатынын хабарлады. Баркер соңғы эпизодын 2007 жылдың 6 маусымында түсірді, шоу 15 маусымда екі рет көрсетілді: бір рет күндіз және бір рет прайм-таймда. 2007 жылдың 15 қазанында Дрю Кэри шоуды жүргізушілік міндетін өз мойнына алды. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Баркер «Бағасы дұрыс» шоуына үш рет қайта оралды. Ол алғаш рет 2009 жылдың 16 сәуірінде өзінің жаңа автобиографиясын, «Қымбат есімдер» атты кітабын жарнамалау үшін эфирге шықты. Баркер шоудың соңында «Шоукейс» раундында пайда болды. Баркер өзінің 90 жылдық мерейтойын тойлау үшін 2013 жылдың 12 желтоқсанында тағы бір рет қонақ ретінде қатысты. Баркер шоуда бірінші рет бір конкурсантты және бір «шоукейс» ұсынысын жариялады. Баркердің соңғы қатысуы 2015 жылдың 1 сәуірінде болды, ол Кэридің орнын басып, шоудың кіріспесінде көрінді. Баркер сол күнгі алғашқы сауда-саттық және баға белгілеу ойынын жүргізіп, содан кейін жүргізушілік міндетін Кэриге қайтарды және кейіннен «шоукейс» кезінде пайда болды.

Жеке өмір

Баркер 1945 жылдан бастап 57 жасында өкпе рагынан қайтыс болған Дороти Джо Гидеонмен үйленген. 1983 жылдан бастап өмірінің соңына дейін Баркер, одан 20 жас кіші жануарлар құқығын қорғаушы Нэнси Бернетпен ұзақ қарым-қатынаста болды. Баркер мен Бернет өзара келісім бойынша ешқашан үйленбеді және қарым-қатынас барысында бөлек тұрды. Баркердің екі әйелдің де баласы болған жоқ, өйткені ол достарының балаларымен жақсы қарым-қатынас орната алмағанын көрді және бала тәрбиелеуге уақыты жетпейтінін сезінді; 2007 жылы Баркер бұл шешіміне ешқандай өкініш білдірмеді. Бернет Баркердің зейнеткерлік шағында денсаулығы мен тамақтануын бақылады. 1982 жылы Баркер «Бағасы дұрыс» бағдарламасын: «Бұл Боб Баркердің үй жануарларының көбеюін бақылауға көмектесу туралы еске салғаны, үй жануарларыңызды стерильдеу немесе қадақтап тастау қажет» деген сөздермен аяқтады. Баркер Бернетпен танысқанға дейін де жануарлар құқығымен айналысқан, бірақ олардың қарым-қатынасы кезінде оның күш-жігері күшейді. 1989 жылы Баркер мен United Activists for Animal Rights бірнеше БАҚ және American Humane Association ұйымдарын жануарларды қатыгездікпен ұстауға және оған кешірім беруге айыптады, бұл жамандау, қаралау және жеке өмірге қол сұғуға әкелді. Сот ісі 1994 жылы сақтандыру компаниясы тарапынан реттелді. 1994 жылы Баркер қайтыс болған әйелі мен анасының құрметіне DJ&T Foundation қорын құрды, ол жануарларды стерильдеу бағдарламаларына миллиондаған доллар жұмсады және бүкіл АҚШ бойынша жануарларды құтқару және саябақтарды қаржыландырды. 2004 жылы Баркер Колумбия құқық мектебіне жануарлар құқығын зерттеуді қолдау үшін 1 миллион доллар (2004 жылғы 1,0 доллар шамамен <есептелген сома> долларға тең) сыйлады. 2009 жылы Баркер Солтүстік Каролина штатының Чероки қаласындағы үш бизнеске аюларды көрсетуді тоқтату туралы хат жазды. Баркер 2009 жылғы Game Show Awards шарасына қатыспауға уәде берді, себебі Бетти Уайт та қатысатын еді. Баркер бұрын Уайтпен жұмыс істегенімен, сол жылы ол Вирджиния университетінің құқық мектебіне жануарлар құқығын зерттеуді қолдау үшін 1 миллион доллар (2021 жылы 1,4 миллион долларға тең) сыйлады. Ол сондай-ақ Гарвард құқық мектебіне, Стэнфорд құқық мектебіне, Джорджтаун университетінің құқық орталығына, Дьюк университетінің құқық мектебіне, Солтүстік-Батыс университетінің Притцкер құқық мектебіне және Калифорния университетіне (Лос-Анджелес) ұқсас үлестерін қосты. 2010 жылы Sea Shepherd Conservation Society ұйымы Баркерден алған 5 миллион доллар (2010 жылғы 5,0 доллар шамамен <есептелген сома> долларға тең) көмегімен Оңтүстік мұхитында Жапонияның кит аулау операцияларын тоқтату үшін кеме сатып алып, жабдықтады. Кеме MY Bob Barker деп аталды және оның бар екені алғаш рет жапондық кит аулау флотының орнын анықтауға көмектескен кезде белгілі болды. Баркер жылдар бойы PETA ұйымының көптеген қоғамдық қызметтерге арналған хабарламаларына қатысты, оның ішінде вегетариандық диета Альцгеймер ауруының алдын алады деген хабарлама да бар.

Сот іс-әрекеттері

1980 жылдардың соңында Баркер Америкалық адамгершілік қоғамын және Жануарлардың құқықтары үшін біріккен белсенділерді «X жобасы» түсірілімдері мен басқа да бірнеше медиа жобаларында жануарларға қатыгездікке жол бергені үшін айыптады. Бұл айыптауларға себеп – түсірілім алаңында малға тигізетін шоқ және тапанша болуы, сондай-ақ түсірілім кезінде шимпанзеге ұрған деген қауесет болды. American Humane Баркерге қарсы 10 миллион долларлық талап арыз беріп, оны жала жабу, қаралау және жеке өмірге қол сұғушылықпен айыптады. American Humane бұл айыптаулардың артында оларға қарсы екі жылдық «қанқорлық» болғанын мәлімдеді. Сот процесімен бірге American Humane Баркердің оның айыптаулары жеткіліксіз және бұрмаланған ақпаратқа негізделген деген мәлімдемесіне жауап берді. 1994 жылы бұрынғы модель Диан Паркинсон «The Price Is Right» бағдарламасында жұмыс істеген кезде үш жылдық қарым-қатынастан кейін Боб Баркерге қарсы сексуалдық қысым көрсеткені туралы талап арыз берді. Паркинсон, оны жұмыстан босату туралы қорқытып-үркіткенін айтқаннан кейін, сот процесінен бас тартты, себебі бұл жағдай оның денсаулығына зиян келтірді. 1995 жылы модель Холли Холлстром «The Price Is Right» бағдарламасынан кетіп, кейін Баркерге қарсы сотқа жүгінді. Оның айтуынша, оның жұмыстан босатылуының себебі дәрі-дәрмектердің әсерінен салмақ қосуы емес, Баркердің наразылығына орай, ол Паркинсонның ісіне қатысты бұқаралық ақпарат құралдарына жалған ақпарат беруден бас тартқаны болды. Баркер Холлстромға қаралау туралы қарсы талап арыз берді, бірақ Холлстром жеңіске жетіп, 2005 жылы келісімге келді. 2007 жылдың қазан айында «The Price Is Right» бағдарламасының CBS қызметкері Дебора Керлинг CBS, Боб Баркер және «The Price Is Right» продюсерлеріне қарсы сотқа жүгінді. Ол бұрынғы бағдарлама продюсерінің заңсыз жұмыстан босату туралы талап арызы бойынша Баркерге қарсы куәлік бергеннен кейін жұмыстан кетуге мәжбүр болғанын мәлімдеді. Керлингтің сөзінше, оны сахна артында «көтере алмайтын жұмыс ортасына» ауыстырды, бұл оның жұмыстан кетуіне себеп болды. Қара нәсілді Керлинг бағдарлама продюсерлері, соның ішінде Баркер, қара нәсілді қызметкерлер мен қатысушыларға қатысты жауыздыққа толы жұмыс ортасын жасады деп мәлімдеді. Бірнеше айдан кейін Баркер сот ісінен шығарылды, ал 2009 жылдың қыркүйегінде сот ісі қабылданбады. Керлингтің адвокаты сот шешіміне шағымдануды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. 2012 жылдың қаңтар айында Калифорния апелляциялық соты бұл шешімді бекітті.

Денсаулық және қайтыс болу

1999 жылдың 16 қыркүйегінде Баркер Вашингтон қаласына Конгресс алдында куәлік беру үшін келді. Ол тұтқынға алынған пілдерді цирк сияқты көшпелі шоуларда пайдалануға тыйым салатын заң жобасын талқылады. Баяндамаға дайындалып жатқанда, Баркер оң қолында ұсақ қимылдар жасауда қиындық сезінді. Ол Джордж Вашингтон университетінің ауруханасына түсті, онда сол жақ мойын артериясының ішінара бітелгені анықталды. Артериядағы бітелуді жою үшін оған эндоартеректомия жасалды. Процедура сәтті аяқталды және Баркер бір ай ішінде жұмысына оралды. Үш жыл өткен соң, "The Price is Right" бағдарламасының 30-шы маусымының финалын түсіргеннен кейін Баркер екі рет денсаулығына қатысты мәселелерге тап болды. 2002 жылдың 30 мамырында күн сәулесінде жатқанда ол инсульт алды және ауруханаға жатқызылды. Алты аптадан кейін, 11 шілдеде, Баркерге простата безіне операция жасалды. Екі емделу де Вашингтон қаласындағы Джордж Вашингтон университетінің ауруханасында өтті және екеуі де сәтті аяқталды. Баркер жиі күнге күйгендіктен терідегі қатерлі ісіктерге бірнеше рет тап болды. Ол дерматологқа жүйелі түрде қаралып, қатерлі ісіктер тарамай тұрып анықталып, алынып тастауын қадағалап отырды. Олар оның өміріне қауіп төндірмеді. Телевизиядағы сұхбатында Баркер көрермендерге: "Егер сіз күнде көп уақыт өткізген болсаңыз, қазір де болса, жылына бір рет дерматологқа қаралыңыз" деді. 2015 жылдың 20 қазанында Баркердің Лос-Анджелес аймағындағы үйінің жанынан өтіп бара жатқан екі полицей оның жолға сүрініп құлап кеткенін көрді. Олар жедел жәрдем шақырып, оны Cedars Sinai медициналық орталығына жеткізді, онда Баркер маңдайындағы жарақатына тігіс салдырып, босатылды. Сондай-ақ ол сол тізесін де жарақаттады. 2017 жылдың 19 маусымында Баркер үйде сүрініп, басын соқты. Оның үй қызметшісі оны жедел жәрдем бөліміне апарып, Баркерді тексеріп, босатты. Оның өкілі бұл құлаудың бұрынғыдай ауыр емес екенін мәлімдеді. 2018 жылдың қазан және қараша айларында Баркер ауыр арқа ауруынан ауруханаға түсті. Баркер 2019 жылдың қаңтарында тағы да құлап қалды, бірақ ауруханаға жатқызылмады. Баркердің соңғы ресми сұхбаты 2021 жылдың тамызында People журналына берген сұхбаты болды, онда ол "The Price Is Right" бағдарламасының алдағы 50-ші маусымы туралы әңгімеледі. 2022 жылы Бернет Баркердің вегетариандық диетасында табиғи түрде жетіспейтін қоректік заттарды толықтыру үшін коллаген және тамақ алмастырғыш сияқты рецептсіз қосымшалардан басқа, тек бір рецепт бойынша гипотиреозға арналған дәрі қолданғанын айтты. 2023 жылдың 26 тамызында Баркер 99 жасында Лос-Анджелестегі үйінде Альцгеймер ауруынан кейін қайтыс болды. Бернет және Баркердің жарнамалық командасы бұл ауруды көп жыл бойы жасырып келген. Гипертония, гиперлипидемия және гипотиреоз өлімнің қосымша себептері ретінде тіркелді. Баркер әйелімен бірге Голливудтағы Forest Lawn Memorial Park-қа жерленді.

Кино және басқа теледидардағы көріністер

Баркер 1960 жылы «Денвер Макки» эпизодында Морт есімді кейіпкерді ойнаған «Бонанза» телесериалында пайда болды. 1970 жылдары ол жыл сайын немесе екі жылда бір рет өткізілетін «Пиллсбери пісіру» байқауының жүргізушісі болды (байқау 1976 жылдан бастап екі жылда бір рет өтіп тұрды). 1978 жылы ол ерлер арасында жеңіске жеткен алғашқы жүргізуші болды. 1996 жылы Баркер Адам Сэндлердің «Бақытты Гилмор» комедиясында өзін ойнады. Бір көріністе Баркер Гилморды Про-Ам гольф турниріндегі жанжалдан кейін ұрып-соқты. 2007 жылы CBS телеарнасының ең жақсы уақытында Баркердің мансабына арналған арнайы бағдарлама кезінде «Бақытты Гилмор» фильмінен жекпе-жек сахнасы көрсетілді, содан кейін Сэндлер сахнаға күтпеген жерден шығып, Баркерге құрмет көрсету үшін өлең оқыды. 2015 жылы Comedy Central телеарнасының «Көп жұлдызды түн» аутизмге қарсы күреске арналған қайырымдылық шарасында Баркер мен Сэндлер екеуі ауруханадағы төбелес сахнасын көрсеткен видеоға түсті, ол екеуінің де қайтысымен және жұмаққа баруымен аяқталады. «The Price Is Right» телешоуынан зейнеткерлікке шыққаннан кейін шамамен бір жыл өткен соң, Баркер АҚШ-та цифрлық теледидарға көшуді насихаттаған қоғамдық жарияланымда пайда болды. Жарнама 2009 жылдың 16 ақпанында көшу күні ретінде ұсынылды. 2009 жылдың 7 қыркүйегінде Баркер Иллинойс штатының Роузмонт қаласында WWE Raw («The Price is Raw») бағдарламасының арнайы қонағы болды. Апта сайынғы күресу шоуының көптеген эпизодтарында танымал қонақ жүргізушілер шақырылып, әртүрлі нәтижелерге қол жеткізді, Баркердің өнері шамамен 80 жүргізушінің ішінде ең жақсысы деп бағаланды. Баркер Майк Хакаби жүргізетін күнделікті телешоу «The Huckabee Show» бағдарламасында тұрақты қонақ болуға келісті. Баркер шоуда алғаш рет 2010 жылдың 29 шілдесінде пайда болды. Баркер «State Farm Insurance» компаниясының «Magic Jingle» науқанында түсті, онда ол бетон цилиндрмен қиратылған көлігі бар әйелге «жаңа көлік» пайда болды. Баркер 2014 жылы Флорида штатының 13-ші округінен Конгресске сайлауға түскен Республикалық партияның үміткері Дэвид Джоллиді қолдаған телешоу жарнамасын түсірді. Джолли номинацияны жеңіп, ақырында орынды иеленді. Баркер «Құтқарылу!» эпизодында Nickelodeon анимациялық сериалы «Спонж Боб» мультсериалындағы құлпынай иесі Боб Барнакл рөлін сомдады. Баркердің өміріне арналған бір сағаттық телешоу оның қайтысынан кейін көрсетілді. Ол 2023 жылдың 31 тамызында эфирге шықты. Баркер «Futurama» телешоуында өзін-өзі сомдады.

WWE

2009 жылғы «Слэмми» сыйлығы – Ең үздік арнайы шақырылған жүргізуші.

Өмірбаян

Баркердің автобиографиясы «Priceless Memories» («Бағалы естеліктер»), бұрынғы Los Angeles Times кітап шолу редакторы Дигби Дильмен бірлесіп жазылды және 2009 жылғы 6 сәуірде жарық көрді.