Кіріспе

Америкалық радио және теледидар тұлғасы (1917–1999)

Джин Рэйберн (шын есімі Юджин Питер Ельженич; 22 желтоқсан 1917 – 29 қараша 1999) – американдық радио және теледидар тұлғасы. Ол екі он жылдан астам уақыт бойы американдық теледидарлық «Match Game» ойын шоуының түрлі бағдарламаларын жүргізгенімен танымал.

Ерте өмір

Рейберн Иллинойс штатының Кристофер қаласында хорват иммигранттары Мэри А. Хайек (14 тамыз 1897 – 29 сәуір 1985) және Питер Перо Ельженичтің (17 қаңтар 1887 – 26 желтоқсан 1918) екі баласының кішісі болып дүниеге келді. Match Game ‘74 эпизодында Рейберн серб-хорват тілінде сөйлесіп, ата-анасының сол кездегі Югославияда туғанын айтты. Оның әкесі Рейберн нәресте кезінде қайтыс болды. Мэри отбасымен Чикагоға көшіп, Милан Рубессамен танысты. 1919 жылдың 10 қарашасында Рубессаға үйленгеннен кейін Рейберн Евгений Рубесса (/r//uː/'/b//eɪ//ʃ//ə/) есімін алды. Оның үлкен ағасы Альфред, Рейберн бала кезінде қайтыс болды, ал кіші жарты ағасы – Милан Рубесса-младший. Рейберн Линдблом техникалық жоғары мектебін бітіріп, содан кейін Нокс колледжіне оқуға түсты. Линдбломда ол жоғары сынып президенті болды және «Сицилияның Роберті» мен «Капустаның жүрегі – Миссис Виггс» пьесаларында ойнады. Актер және опера әншісі болуға ниеттенген Рейберн Нью-Йорк қаласына көшіп барды, бірақ сахнада жұмыс таба алмады. Оның орнына ол 30 Рокфеллер Плазадағы NBC студиясында жетекші және экскурсовод болып жұмыс істеді.

Радиодағы мансабы

Теледидарда көрінуден бұрын Рэйберн актер және радио әртісі болған. Ол Нью-Йорк қаласында таңертеңгі эфирдегі радиошоу жүргізді, бастапқыда Джек Лескулимен (Anything Goes), ал кейін Ди Финчпен (Rayburn & Finch) WNEW радиосында. Рэйберннің Лескули және Финчпен бірге жұмысы қазіргі танымал таңертеңгі радио форматын дамытуға көмектесті. Рэйберн WNEW-тен кеткен соң, Ди Финч осы форматты Джин Клаванмен жалғастырды.

Сахналық мансабы

Рейберн Дик Ван Дайк өндірістен шығып, «Дик Ван Дайк Шоуында» ойнау үшін кеткен кезде «Bye Bye Birdie» Бродвей мюзикліндегі басты рөлді ойнады. Сәхнелік мансабының бір кезеңінде Рейберннің дублері болашақ «Match Game» ойыншысы Чарльз Нельсон Райли болды.

Теледидар мансабы

Стив Алленнің "Бүгінгі түнде" телебағдарламасының алғашқы жарнамашысы ретінде теледидарға қадам басқан Рейберн 1953 жылы ойын шоуларының продюсерлері Марк Гудсон мен Билл Тодманмен ұзақ қарым-қатынас жасады. Ол алғаш рет Роберт К. Льюистің "The Name's the Same" бағдарламасында пайда болды; Рейберн тұрақты қатысушы Карл Райнердің орнына жиі отыратын. 1955 жылы ол жазғы ауыстыру ойын шоуы "Байланысты жасау"дың жүргізушісі болды, бастапқы жүргізуші Джим Маккейдің орнына (және оның WNEW таңертеңгі бағдарламасының жалғастырушысы Джин Клаванмен бірге). Содан кейін ол "Choose Up Sides", "Dough Re Mi" және "Tic Tac Dough" күндізгі нұсқасы сияқты бағдарламаларды жүргізді. Радиода Рейберн 1961 жылы NBC бағдарламасы "Монитор"дың көптеген жүргізушілерінің бірі болды және 1973 жылға дейін бағдарламамен бірге қалды. Рэйберн Дорис Дейдің басты рөлде ойнаған "Жейнге солай болды" (1959) фильмінде есімді жарияламайтын телеинтервьюер рөлін ойнады (дегенде, ол өзінің есімін көрсетуді қаламаған). Рейберн сондай-ақ 1960 және 1970 жылдары "What's My Line?" және "Ақиқатты айту" бағдарламаларының тұрақты қатысушысы болды.

Ойынның сәйкестігі

1962 жылдан 1969 жылға дейін Рейберн «Матч Гейм» бағдарламасын жүргізді. NBC телеарнасында Нью-Йорктан тікелей эфирде көрсетілген түпнұсқада Рейберн екі топқа сұрақтар қойды, әрқайсысы бір атақты адам мен екі көрерменнен тұрды. Түпнұсқа ойындағы сұрақтар қарапайым болды, мысалы, «Кекстің бір түрін атаңыз» немесе «Джон өзінің…» Рейберн көбінесе жауабын тура айтты, бірақ жағдайға қарай әзілдер жасады. Тікелей эфир болғандықтан, өте аз бөлімдер жазылды, қазіргі таңда тек төртеуі ғана сақталған. 1969 жылы бағдарлама қысқа ғана өмір сүрген «Letters to Laugh In» ойын шоуына орын беру үшін тоқтатылды. Гудсон Тодман 1973 жылы CBS арнасында «Match Game» бағдарламасын қайта жаңғыртты, енді ол Калифорниядағы ойын шоуы ретінде көрсетілді. Рейберн жүргізуші ретінде оралды және екі қатысушының алты атақты адамның жауаптарымен сәйкес келуге тырысатын жаңа форматты ұсынды. Түпнұсқа бағдарламаның тәжірибелі авторы Дик ДеБартоло көбінесе қызықты және наразылық тудыратын сұрақтар жасады («Бу машинасының соққысынан кейін Норман есіктің астына… шығаруға мәжбүр болды»). Рейберн осы еркін жаңа тәсілге риза болды және жиі әртүрлі дауыстарды қолданып, атақтылармен әзілдесіп, техникалық командамен мазақтап сөйлесті. Ұзақ уақыттан кейін ол күндізгі теледидардағы ең жоғары рейтингті бағдарламаға айналды. 1973 жылдан 1977 жылға дейін «Match Game» барлық күндізгі ойын шоуларының арасында бірінші орынды иеленді, ал сол жылдардың үшiнде ол күндізгі шоулардың арасында ең жоғары рейтингті бағдарлама болды. Ричард Доусон, Бретт Сомерс және Чарльз Нельсон Райли тұрақты қатысушылары болған «Match Game» бағдарламасының күндізгі жаңғыруы 1979 жылға дейін CBS арнасында, ал кейін үш жыл бойы алғашқы синдикатта көрсетілді. Сонымен қатар, «Match Game PM» түнгі нұсқасы 1975 жылдан 1981 жылға дейін синдикатта көрсетілді. Рейберн «Күндізгі Эмми» сыйлығына «Үздік ойын шоуының жүргізушісі» номинациясы бойынша үш рет ұсынылды. «Match Game» Лос-Анджелесте түсірілген жылдары (1973–1982) Рейберн Кейп-Кодтағы Массачусетс штатының Остервилл қаласында тұрды. Ол әр екі апта сайын Калифорнияға барып, демалыс күндері 12 бағдарлама түсірді (бір түсірілім күніне бес күндізгі және бір түнгі бағдарлама).

Басқа ойын шоулары мен теледидардағы көріністер

Match Game жылдары мен араларында Рейберн тағы екі Гудсон Тодман шоуында қонақ төреші болды: What's My Line? және To Tell the Truth. 1970-ші жылдардағы Match Game барысында Рейберн мен оның әйелі Хелен Берт Конви жүргізген Tattletales ойын шоуында пайда болды. Рейберн сондай-ақ Tattletales шоуының бірнеше бөлімдерін жүргізді. Match Game-дің түпнұсқасы тоқтатылғаннан кейін үш жыл өткен соң, Рейберн Heatter Quigley Productions компаниясының қысқа ғұмырлы шоуының қонағы болды. 1983 жылы ол Reg Grundy Productions компаниясының Party Line пилотын жүргізді, кейін ол Брюс Форсайттың Hot Streak шоуына айналды. 1980 жылы Рейберн The Love Boat телешоуында қонақ жұлдыз болды. Рейберн 1980 жылы Card Sharks-тың бастапқы нұсқасында ойын шоуының жүргізушілерінің турнирінде қатысушы ретінде пайда болды және 1980 мен 1982 жылдар аралығында бірнеше рет Password Plus шоуында танымал қонақ болды. Ол Fantasy Island-те ойын шоуының жүргізушісі рөлінде ойнады, ол және Ян Мюррей сомдаған тағы бір жүргізуші бір әйелге қызығушылық танытып, ең керемет ойын шоуын жасау арқылы оны жеңіп алуға тырысқан бәсекелес болды, бұл ойынның нәтижесі өмір мен өлімге байланысты болды. Ол бір кезде WNEW TV телеарнасында жергілікті Нью-Йорк шоуын, Helluva Town-ды жүргізді, ал 1982–1983 жылдардағы ойын шоуларының арасында WNEW TV-ге апталық әңгімелер мен өмір салты шоуының жүргізушісі ретінде оралды. Ол Match Game Hollywood Squares Hour бағдарламасының қосымша жүргізушісі ретінде өзінің қысқа мерзімді қызметін аяқтады. Рейберннің соңғы ойын шоуын жүргізуі 1985 жылғы Break the Bank (оның орнына 13 аптадан кейін Джо Фараго келді) және 1989 жылдан 1990 жылға дейін AMC телеарнасында көрсетілген The Movie Masters ойын шоуы болды. 1987 жылы жаңа Match Game қайта жаңғыруының өндірісі басталар алдында Entertainment Tonight тілшісі Рейберннің 69 жаста екенін, көптеген адамдар ойлағаннан әлдеқайда үлкен екенін жариялады. Содан кейін Рейберн жұмыс табуда қиындықтарға тап болды, өзінің жасын ашқаны үшін және жасқа байланысты кемсітуге ұшырағаны үшін тілшіні кінәлады. Сондай-ақ ол жоспарланған әйелдерге қолдау көрсетті. Рейберн 21 ғасырда адам санының артуы мәселеге айналатыны және халық саны тым көп болса, азық-түлік сияқты ресурстарды жеткізудің қиындатыны туралы алаңдады. Ол 1980 жылы Card Sharks-тағы ойын шоуының жүргізушілерінің апталығында осы алаңдаушылықтарын білдірді, онда ол өзінің сүйікті қайырымдылық ұйымы ретінде жоспарланған әйелдерге арналған ақша жинады. Рейберн тігіс тігуді ұнататын, оны Калифорнияға және кері рейстерінде үнемі жасап отыратын. Ол Rayburn мен Finch-ке әзіл ретінде шұлық тігіп жүргенде осы өнерді үйренді. Марк Гудсон Match Game күндізгі теледидардағы бірінші орынға ие болған кезде оған тігіс жиынтығын сыйға тартты. Денсаулығы нашарлап, ақыл-есі бұзылған күйде, оның денесі өртеліп, күлі қызының үйінің бақшасына шашылды. Рейберннің соңғы теледидардағы көрінісі – оның ұзақ жылдар бойы бас директоры болған Марк Гудсонның өмірін баяндайтын A&E Biography эпизодындағы сұхбат болды; 1999 жылдың соңында жазылған болса да, эпизод 2000 жылдың 4 маусымына дейін, Рейберн қайтыс болғаннан кейін алты айдан астам уақыт өткен соң ғана эфирге шықты.