Кіріспе

Хан әулетінің императоры 144–145 жылдары. Хан Чонгди Отбасылық аты: Лиу (劉; liú) Есімі: Бинг (炳, bǐng) Постұмдық аты: (толық) Сяочонг (孝沖, xiào chōng) – әдеби мағынасы: «ибалы және жас билеуші». Постұмдық аты: (қысқа) Чонг (沖, chōng) – «жас билеуші».

Хан императоры Чонг (; 143 – 15 ақпан 145) – Қытай Хан әулетінің императоры және Шығыс Хан кезеңінің тоғызыншы императоры. Император Чонг – император Шуның жалғыз ұлы еді. Ол бір жасында таққа отырды және алты айдан кем уақыт билік етті. Оның билігі тұсында император жесір Лианг және оның інісі Лианг Джи барлық мемлекеттік істерді басқарды. Император жесірдің өзі ашық және адал көрінгенмен, ол сыбайлас жемқор бауырына тым сеніп, нәтижесінде жемқорлыққа алып келді, соның салдарынан шаруалар ауыр күйзеліске түсті. 145 жылдың ақпанында Чонг императоры қайтыс болды. Ол екі жаста еді.

Отбасылық негіздер

Содан соң, 143 жылы император Шуң мен оның кәнизагы Юдан ханзада Бинг дүниеге келді. Оның анасы туралы дерлік ештеңе белгілі емес, тек ол 12 жасында сарайға кіргендігі (бірақ бұл қай жылы болғаны белгісіз) және ханзада Бингтің әпкесі, принцесса Шенгтің де анасы болғандығы ғана мәлім. Ханзада Бинг – император Шуңның жалғыз ұлы еді. 144 жылы 3 маусымда император Шуң, ауруға шалдыққан болуы мүмкін, ханзада Бингті мұрагер деп жариялады. Одан кейін төрт ай өтпей, император Шуң қайтыс болды, ал бір жасар мұрагер ханзада Бинг император Чонг атанды.

Қысқа билік

Император Чонг бала болғандықтан, император Шудың әйелі, император жесір Лианг регенттікке тағайындалды. Ол өз міндеттерін орындауда жақсы ынталы және ашық болды, бірақ оның басты кемшілігі – әкімшіліктегі ең қуатты адам болған, сыбайлас және зұлым ағасы Лян Цзиге (梁冀) сенуі болды. (Император Шу тірі кезінде Лян Цзидің билігі зор болған, бірақ император Шу қайтыс болғаннан кейін оның дербес билігі одан да анық байқалды.) Хуанфу Гуй (皇甫規; Хуанфу Сунның туысы) Лян Цзи мен оның інісі Лян Буйидің (梁不疑) қарапайым болуын және үнемді өмір сүруін ұсынған есеп ұсынғанда, Лян оны лауазымынан алып тастады және бірнеше рет оны қылмыстық істерде жалған айыптауға тырысты. Император Чонгтың тұсында, император Шудың билік ету кезеңінің соңында туған аграрлық көтерілістер одан да күшейді, тіпті император Шудың қабірін қарақшылар қазып шықты. 145 жылдың ақпан айында император Чонг қайтыс болды. Император жесір Лианг бастапқыда император Чонгтың өлімін кімнің мұрагері болатынын шешкенге дейін жасыруды жоспарлаған, бірақ ол маңызды лауазымдағы Ли Гуді (李固) тыңдап, император Чонгтың өлімін дереу, ашық түрде жариялауға келісті. Ол император Чонгтың үшінші туыстасы Лю Суанды (劉蒜), Цинхэ патшайымын, және Бохай патшасы Лю Хунның ұлы Лю Цзюаньды (劉纘) астанаға шақырды және екеуін де қарастырды. Лю Суан ересек болған (бірақ тарихта оның жасы көрсетілмеген), ол салтанатты және лайықты деп сипатталды, ал шенеуніктер оны көбінесе жақтады. Алайда, Лян Цзи жас императорды қалаған, өйткені ол осылайша толық бақылауды ұзақ сақтауға мүмкіндік алады, және ол император жесір Лиангты жеті жасар принц Цзянды император (император Чжи ретінде) тағайындауға көндірді. Император Чонг жас кезінде қайтыс болғандықтан, шығындарды үнемдеу үшін әкесінің қабір кешеніне жерленді. Император Чонг қайтыс болғаннан кейін ұзақ уақыт өткен соң, 175 жылдың қараша айында император Линг император Чонгтың анасы, Консорт Юға, император анасының мәртебесін мойындап, оның бұрынғы атағынан (美人, Meiren) жоғары, императорлық консорт атағын (貴人, Guiren) берді.