Кіріспе

Нью-Хейвен қаласындағы, Коннектикут штатындағы, АҚШ-тағы қоңырау аспабы.

Йель ескерткіш карриллоны (кейде қате аталатын Харкнесс карриллоны) – Нью-Хейвендегі Йель университетінің Харкнесс мұнарасында орналасқан 54 қоңыраудан тұратын каррилон. Бұл аспап B тонында дыбыс алатын транспонирлеуші аспап. Оның 54 қоңырауы G-ден (ортаңғы C-ден 1,5 октава төмен) C-ге (ортаңғы C-ден 3 октава жоғары) дейін, барлығы 4,5 октаваға дейін хроматикалық түрде орналасқан. Ең төменгі қоңырау F♯ концерттік тонында болып, салмағы 13 400 фунт. Әрбір қоңырауға оның құйылған жылы, құю зауытының мөрі, Йель университетінің мөрі және "Құдай үшін, ел үшін және Йель үшін" деген ұран жазылған.

Шығу тегі

Харкнесс мұнарасы, оны қоршап тұрған Мемориалдық алаң және Харкнесс Мемориалдық қоңыраулары – барлығы Анна М. Харкнесс ұлы Чарльз Уильям Харкнесс естелігіне Йель университетіне жасаған сыйлықтың бір бөлігі болды. Оның алғашқы 10 қоңырауы (екі октавадан кем диапазоны бар аспапты каррильон емес, Харкнесс Мемориалдық қоңырауы деп атайды) 1921 жылы Англияның Лофборо қаласындағы Джон Тейлор қоңырау құюшыларымен құйылды. Олар 1922 жылы Харкнесс мұнарасына орнатылып, алғаш рет 1922 жылдың 9 маусымында Джон Тейлормен салынды. 1946 жылға дейін университет аспапшысы Сэмюэл Х. Смит тұрақты түрде қоңырау шалса, бұл міндет 1949 жылғы түлек Эллиот Х. Конеге жүктелді. 1949 жылы бітіргеннен кейін Коне Йель қоңыраушыларының гильдиясы деген студенттік ұйым құрып, күніне төрт рет қоңырау шалуды жалғастырды.

Кеңейту

1966 жылы аспап 44 қосымша қоңырау орнату арқылы кеңейтілді, бұл Флоренс С. Марси Крофуттың сыйлығының арқасында мүмкін болды және олар да Джон Тейлор Беллфаундерс шеберханасында құйылды. Бастапқы қоңыраудың 10 тон бар еді, олар концерттік питчпен аталды (F♯ G A B C C♯ D E F♯ G); кеңейту бардтон ретінде сол қоңырауды сақтап қалды, бірақ ноталар бардтонды G етіп өзгерту үшін қайта аталды (композиторлар стандартты диапазонды қолдануы үшін кариллонды транспонирлеуші аспап ретінде жасау – кең таралған практика). Жаңа, толық хроматикалық 4,5 октавалық кариллон Харкнес немесе Крофут сыйлықтарына басымдық бермеу үшін Йель мемориалдық кариллон деп аталды. Осы кезде Гильдия өзін Йель университетінің кариллоншылар гильдиясы деп атады. Қосымша қоңыраулар келгенге дейін, гильдия мүшелеріне жаңа аспапты алдын ала үйренуге мүмкіндік беру үшін мұнараға жаттығу кариллоны орнатылды. Жаттығу кариллонының пернетақтасы мен педаль тақтасы кариллонға ұқсас, бірақ пернетақталар толық өлшемді қоңыраулардың орнына кішкентай дыбыс тақталарын соғады. Жаттығу кариллоны гильдия мүшелеріне кариллонның толық дыбысымен емес, көптеген басқа аспаптармен салыстырылатын деңгейде жаттығу жасауға мүмкіндік береді, оның дыбысы бірнеше блоктан естіледі. 2006 жылдың сәуір айында екінші жаттығу кариллоны орнатылды, бұл жаттығу кестесіне үлкен икемділік қосты. Йельдегі экскурсоводтар Харкнес мұнарасы бір кезде әлемдегі ең биік тас құрылым болған, бірақ эксцентрикті сәулетші мұнараны ескіргендей көрсету үшін қабырғаларға қышқыл құйғандықтан нығайту қажет болды деген мифті таратуды ұнатады. Алайда, Вашингтон монументі Харкнес мұнарасы салынғаннан көп бұрын, АҚШ-тағы ең биік тас құрылым болды. Сонымен қатар, 1966 жылы қосымша қоңыраулардың салмағы мұнараны қосымша салмақты көтеруге арналған болаттан жасалған қаңқамен нығайтуды қажет етті.

Қазіргі қолданылуы

Қазіргі уақытта бұл аспапты Йель университетінің кариллоншылар гильдиясының мүшелері сабақтар кезінде күніне екі рет, ал жаз айларында кешке шертеді. Гильдия шамамен жиырма бакалавр және магистратура студенттерін біріктіреді. Қыркүйектен мамырға дейін шертулер сағат 12:30-да және 17:30-да орындалады. Жаз бойы Гильдия жұма күндері кешке қонақ кариллоншылардың концерттерін ұйымдастырады. Студенттер жыл бойы тегін экскурсиялар өткізеді, оларды Гильдияның веб-сайты арқылы тапсырыс беруге болады. Әр күзгі семестрде Йель колледжінің және Йель аспирантурасының барлық студенттері кариллон ойнауды үйренуге шақырылады және Йель университетінің кариллоншылар гильдиясына қатысу үшін сынақтан өтуге мүмкіндік алады. Бұл студенттер тәжірибелі гильдия мүшелерінің жетекшілігімен бес апталық қарқынды оқу бағдарламасын аяқтайды, содан кейін емтихан тапсырады. Ең дағдылы студенттер топқа қабылданады және кариллонды үнемі шертеді.