Кіріспе

Швейцарияның Жасыл партиясы (GRÜNE Schweiz; ; ; ) – Швейцариядағы жасыл саяси партия. Швейцарияның Ұлттық кеңесіндегі ең ірі бесінші партия және Федералдық кеңесте өкілдігі жоқ ең ірі партия.

Тарих

Швейцариядағы алғашқы Жасылдар партиясы 1971 жылы Нойшатель қаласында жергілікті партия ретінде құрылды. 1979 жылы Даниэль Брелаз Ұлттық кеңеске ұлттық деңгейдегі (Швейцарияда және әлемде) алғашқы жасыл парламентарий болып сайланды. Келесі жылдары көптеген қалалар мен кантондарда жергілікті және өңірлік жасыл партиялар мен ұйымдар құрылды. 1983 жылы екі түрлі ұлттық жасыл партия федерациясы құрылды: мамыр айында әртүрлі жергілікті жасыл топтар Фрибургте Швейцарияның жасыл партиялар федерациясын құру үшін бірікті, ал маусым айында кейбір солшыл балама топтар Бернде Швейцарияның жасыл балама партиясын құрды. 1990 жылы бұл ұйымдарды біріктіру әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейіннен "Жасыл Альтернатива" партиясының кейбір мүшелері "Жасыл партиялар федерациясына" қосылды, ол іс жүзінде ұлттық жасыл партияға айналды. 1993 жылы "Жасыл партиялар федерациясы" өзінің атауын "Швейцарияның жасыл партиясы" деп өзгертті. 1986 жылы кантондық үкіметтегі алғашқы екі жасыл мүше Берннің Regierungsrat мүшесі болды. 1987 жылы Швейцарияның Жасыл партиясы Еуропалық Жасыл партиялар федерациясына қосылды. 1990 жылдары "Жасылдар" партиясының мүшелері қала әкімдері, жоғары соттың мүшелері және тіпті кантондық үкімет президенті болды (Верена Динер 1999 жылы). 2007 жылы партияның орталықшыл қанаты бөлініп, Швейцарияның Жасыл либералды партиясын құрды. Оңшыл және популистік көзқарастардың күшеюімен Жасылдар Швейцарияда қолдауды жоғалтуды жалғастырды. 2023 жылғы Ұлттық кеңес сайлауында олар "либеральдардан" бөлінгеннен кейін бесінші орын алды.

Саясат

Партияның дәстүрлі бағыттары экология және экологиялық таза көлік құралдарына баса назар аударуда жатыр. Сыртқы саясат бойынша, жасылдар ашықтық және бейбітшілік саясатын ұстанады. Экономикалық саясатта жасылдар орталық-солшыл бағытта. Жасылдардың көпшілігі Швейцарияның Еуропалық Одаққа қосылуын қолдайды. Иммиграциялық саясатта жасылдар иммигранттарды қосымша интеграциялау жобаларын жақтайды. Жасылдар энергияны үнемдеу шараларын қолдайды, атом энергиясына қарсы және энергия мен отын бағасын көтеруді қолдайды. Олардың саясатына сәйкес, түскен қаражат әлеуметтік қорғауға жұмсалуға тиіс.

Ұлттық кеңес және Штаттар кеңесі

Сайлау жылы # жалпы дауыс санының % жалпы дауыс санының # Ұлттық кеңесте жеңген орын +/ # Штаттар кеңесінде жеңген орын +/ Ескертпелер 1979 11,583 0,6 1983 37,079 1,9 2 1987 94,378 4,9 6 1991 124,149 6,1 5 1995 96,069 5,0 6 1999 96,807 5,0 0 2003 156,226 7,4 5 2007 222,206 9,6 7 2 2011 205,984 8,4 5 0 2015 177,938 7,1 4 1 2019 319,988 13,2 17 4 2023 249,891 9,78 5 2 Ұлттық деңгейде 2003 жылы Жасылдар партиясы Штаттар кеңесінде немесе Федералдық кеңесте өкілдігі болмады. 2007 жылы екі Жасылдар партиясының мүшесі Штаттар кеңесіне сайланды. 2005 жылы партия Швейцария кантондарының атқарушы үкіметтеріндегі орынның 3,8 пайызын және Швейцария кантондарының парламенттеріндегі орынның 6,9 пайызын иеленді ("BADAC" индексі, халық саны мен орын санымен салмақталған). 2007 жылы Жасылдар партиясы Берн, Базель қаласы, Женева (екі министр), Нойшатель, Нидвальден, Вод, Цуг (екі министр) және Цюрих кантондарының үкіметтерінде өкілдік етті.

Партияның уақыт бойынша күші

Кантон 1971 1975 1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011 2015 2019+ Жасыл партияға берілген дауыстардың жалпы санының пайыздық үлесі 1971 2019 Швейцария * 0.1 0.6 1.9 4.9 6.1 5.0 5.0 7.4 9.6 8.4 7.1 13.2 Цюрих * * 1.3 4.2 8.0 7.0 6.5 4.1 8.5 10.4 8.4 6.9 14.1 Берн * * * * 9.2 9.9 5.9 7.5 9.3 12.9 9.4 8.5 13.6 Люцерн * * * * * 9.3 8.1 8.0 9.8 9.5 8.3 7.1 12.2 Ури * * * * * * * * 30.6 * * 26.3 * Швиц * * * * * * * * * 3.4 3.8 1.4 2.6 Обвальден * * * * * * * * * * * * * Нидвальден * * * * * * * * * * * 19.6 * * Гларус * * * * * * * * * * * * * Цуг * * * * * * * * * * 17.0 15.4 7.2 19.2 Фрибург * * * * 4.2 * 2.3 * 4.0 6.3 5.0 5.3 12.5 Золотюрн * * * * * 7.3 5.8 4.9 6.0 10.0 7.5 5.6 11.4 Базель-штадт * * * * 1.1 4.4 5.6 8.7 9.2 12.1 13.4 11.2 17.7 Базель-ландшафт * * * 1.9 6.9 11.0 9.5 9.2 12.6 13.8 13.6 14.2 18.0 Шаффхаузен * * * * * * * * * * * * 3.4 6.8 Аппенцелль А.Р. * * * * * * * * * * * 6.4 * * Аппенцелль И.Р. * * * * * * * * * * * * * Санкт-Галлен * * * * * 6.2 4.9 4.0 7.1 6.4 6.4 5.7 10.5 Граубюнден * * * * * * 3.5 * * * 2.2 * 5.5 Аргау * * * * * 6.8 5.3 4.4 5.1 8.1 7.3 5.5 9.8 Тургау * * * 5.9 10.8 9.0 9.3 6.2 7.9 10.2 7.0 5.4 10.6 Тичино * * * * 1.9 1.0 1.7 1.4 3.0 4.8 6.7 3.5 12.1 Во * 1.0 6.4 7.0 8.4 6.3 4.1 7.1 11.3 14.3 11.6 11.3 19.7 Вале * * * * 1.7 1.3 1.3 2.1 2.6 3.9 5.0 4.9 10.6 Невшатель * * * 7.4 7.1 8.0 5.9 14.7 13.8 9.4 11.7 9.3 20.8 Женева * * * 7.6 11.5 6.7 5.6 8.2 11.2 16.4 14.0 11.5 24.6 Юра * * * * * * * * 11.0 7.3 15.6 1. * Бұл кантонда партия сайлау бюллетенінде болмағанын көрсетеді. 2. 1979 жылға дейін Берн кантонының бөлігі.