Кіріспе

Швейцария саясаткері

Джузеппе Мотта (29 желтоқсан 1871 – 23 қаңтар 1940) – швейцариялық саясаткер. Ол Швейцария Федералдық Кеңесінің мүшесі (1911–1940) және Ұлттар Лигасының президенті (1924–1925) болды. Ол католик консерваторы, сыртқы істер министрі және коммунизм мен сталинизмге бейшалақ қарсылас болған.

Өмірбаян

Ол 1871 жылғы 29 желтоқсанда дүниеге келген. 1911 жылғы 14 желтоқсанда Швейцария Федералдық Кеңесіне сайланды. Мотта Федералдық Кеңесте 28 жыл қызмет етті, бұл бүгінгі күнге дейін үшінші ең ұзақ мерзім. Ол Швейцарияның Христиандық-демократиялық халық партиясының мүшесі болды. Ол Қаржы департаментін (1912–1919) және Саяси департаментті (1920–1940) басқарды. Ол Конфедерация Президенті болып бес рет сайланды: 1915, 1920, 1927, 1932 және 1937 жылдары. 1923 жылы ХҚКК өзінің Ассамблеясына алғашқы екі Женевадан тыс адамды қабылдады – Макс Губерді Цюрихтен және Моттаны, ол да алғашқы католик болды. Ол ХҚКК-дегі жұмысы мен саяси мансабын үйлестіруде мүдделер қақтығысын көрмеді. Мотта Федералдық Кеңес мүшесі Феликс Калондермен бірге Швейцарияның 1920 жылғы 16 мамырда Ұлттар Лигасына қосылуына қатысты. 1924 жылы ол Ұлттар Лигасы Ассамблеясының Президенті болды. Оның ұсынысымен Швейцария Кеңес Одағын Ұлттар Лигасына қабылдауға қарсы болған аздаған мемлекеттердің бірі болды. Ол Германияны қабылдауды ынталы түрде қолдағандардың бірі болды. Соғыс аралық кезеңде ол швейцариялық бейтараптық принципінен ішінара бас тартуды жақтады, бірақ 1938 жылдан бастап Екінші дүниежүзілік соғыстың қаупі сезілгенде оның қатаң сақталуын талап етті. Ол 1940 жылғы 23 қаңтарда 68 жасында қызмет барысында қайтыс болды.

Еске алу

Оның есімімен Луганодағы Джузеппе Мотта, Чиассо, Минузио және Массагно, Асконадағы Джузеппе Мотта алаңы және Женевадағы Джузеппе Мотта даңғылы аталды. Оның портреті 1930 жылдардың соңында Швейцарияда туған американдық суретші Адольфо Мюллер Ури екі рет салған. Біріншісі, 1938 жылы салынған, үш төрт бөлігінен тұратын үлкен портрет Беллинзонадағы Кантоналдық мұражайда (Archivio Cantonale) ілінген; суретшіге 1937 жылдың соңында Моттадан фотосурет жіберілді, содан кейін суретші 1938 жылдың жазында Бернге барып, тірі келіп портреттің жұмысын аяқтады. Екінші портрет, 1939 жылы салынған, жартылай бойдан, үстел басында отырған бейнесі Швейцарияның Хоспенталь қаласындағы Хаус Мюллер Ломбардиде Адольфо Мюллер Ури қорының (Adolfo Muller Ury Stiftung) бір бөлігі ретінде сақталады. Бұл портрет суретшінің Нью-Йорктегі French and Co галереясында 1947 жылдың көктемінде өткен соңғы көрмесінде көрсетілді және сол жылдың шілде айында суретшінің қайтысынан кейін Швейцарияға қайтарылды. 2004 жылдан бері Женева демократия және даму институты әлемнің кез келген елінен немесе аймағынан бейбітшілік пен демократияны, адам құқықтарын және тұрақты дамуды ілгерілетуде ерекше жетістіктерге жеткен адамдарға Джузеппе Мотта медалін табыс етеді.