Құсқы қанатын соғатын сағаттар тарихы

Кіріспе

Сағаттарды қарапайым құмырсқаның (кукушка) даусына ұқсас дыбыспен белгілейтін The Beach Boys әні.

Құмырсқа сағаты – әдетте маятникпен жұмыс істейтін, сағатты құмырсқаның (кукушка) даусына ұқсас дыбыспен хабарлайтын және әрбір дыбысқа сай қозғалатын автоматты құмырсқа құсы бар сағат. Кейбір сағаттардың құстары қанаттарын қозғап, тұмсығын ашып-жабады, ал кейбіреулері тек денесін ғана иіледі. Құмырсқаның (кукушка) даусын шығаратын механизм 18-ші ғасырдың ортасынан бері қолданылып келеді және көбінесе өзгеріске ұшырамады. Құмырсқа сағатын кім ойлап тапқаны және алғашқысы қайда жасалғаны белгісіз. Оның дамуы мен эволюциясының көп бөлігі Германияның оңтүстік-батысындағы Қара орман аймағында (қазіргі Баден-Вюртемберг штатында) жүрді деп есептеледі. Осы аймақта құмырсқа сағаты танымал болды және 1850 жылдардың ортасынан бастап әлемге әйгілі болды. Бүгінде құмырсқа сағаты Германия, Швейцария, Австрия және Шығыс Францияға саяхаттайтын адамдардың ең сүйікті сыйлықтарының бірі. Ол Германияның мәдени символына айналды.

Сипаттамалары

Қазір кукушкалы сағаттың дизайны қалыпты жағдайға келді. Көптеген сағаттар "дәстүрлі стильде" жасалады, олар қабырғаға ілінеді. Классикалық немесе дәстүрлі типке екі топ кіреді: ою-өрнектелгендері, ағаш корпустары жапырақтармен, жануарлармен және т.б. безендірілген, екіншісі – шале пішіндес корпустармен. Оларда кішкентай есіктен сағат соққанда пайда болатын құстың автоматты түрі бар. Кукушка сағаттың механизмі арқылы сағат соққанда, бір сағат және жарты сағат сайын қол арқылы іске қосылады. Екі түрлі механизм бар: бір күндік (30 сағаттық) және сегіз күндік. Кейбіреулері музыкалық құрылғылармен жабдықталған, олар швейцариялық музыкалық қорапшасынан сағаттар мен жарты сағаттан кейін әуен орындайды. Әдетте, әуен сегіз күндік сағаттарда толық сағатта, ал бір күндік сағаттарда толық және жарты сағатта естіледі. Музыкалық кукушка сағаттарында музыкалық қорапша ойнағанда қозғалатын басқа да автоматтар жиі кездеседі. Бүгінгі кукушкалы сағаттардың көпшілігі салмақпен жұмыс істейді. Салмақтар әдетте қарағай пішіндес құйма темірден жасалған, ал "куку" дыбысы сағаттағы екі кішкентай гедакт түтіктерінен шығады, олардың үстіне желдеткіштер орнатылған. Сағаттың механизмі желдеткіштерді іске қосып, уақытты көрсететін кезде әрбір түтікке кезекпен ауа жібереді. 1970 жылдардан бері кварцты батареямен жұмыс істейтін кукушка сағаттары қолжетімді. Механикалық сағаттардағыдай, кукушка да қоршауынан шығып, жоғары-төмен қозғалады, бірақ кварцты сағаттарда ол көбінесе қанаттарын қағып, ән айта келіп, қарнын ашады. Ән айту алдында, егер есігі болса, бір немесе екі есік ашылады және құс әдеттегідей пайда болады, бірақ тек толық сағатта, және оларда гонг сымдары жоқ. Мұндай сағаттарда кукушканың қозғалысын электромагнит реттейді, ол салмақты тартып, құстың корпусының ішінде жоғары-төмен қозғалтады. Кварцты кукушкаларда құстың дауысын шығару үшін әртүрлі жүйелер қолданылады: әдеттегі желдеткіштер, жабайы табиғаттағы нағыз кукушканың цифрлық жазбасы (эхо және басқа құстардың дыбысымен бірге) немесе құстың дауысын ғана жазу. Музыкалық нұсқаларда сағаттық дабылдан кейін он екі танымал әуеннің бірі қайта ойнатылады (әр сағатқа бір әуен). Кейбір музыкалық кварцты сағаттар шале стилінде жасалған, сонымен қатар механикалық музыкалық сағаттардағы көптеген танымал автоматтарды қайталайды, мысалы, сыра ішетін, ағаш кесетін және секіріп жүретін бұғылар. Ерекшелігі, кварцты кукушка сағаттары көбінесе сенсормен жабдықталады, сондықтан жарық өшірілгенде сағаттық дабыл автоматты түрде үнсіздікке көшеді. Басқалары белгілі бір уақыт аралығында дабыл қағудан алдын ала бағдарламаланған. Бұл функцияны жарық сенсорымен басқаруға болады немесе алдын ала бағдарламалауға болады, оны "түнгі тыныштық" мүмкіндігі деп атайды. Дәстүрлі стильдегі кварцты қабырға сағаттарында салмақтар темірден емес, пластиктен жасалған қарағай шоқшалары пішіндес құймалар түрінде жасалады. Маятниктің астыңғы бөлігі көбінесе тағы бір оюлы жапырақтан жасалған. Бұл жерде салмақтар мен маятник тек әшекейлік мақсатта қолданылады, өйткені сағат батареямен жұмыс істейді.

The design of a cuckoo clock is now conventional. Many are made in the "traditional style", which are made to hang on a wall. The classical or traditional type includes two subgroups; the carved ones, whose wooden cases are decorated with leaves, animals, etc., and a second one with cases in the shape of a chalet. They have an automaton of a bird that appears through a small trap door when the clock strikes. The cuckoo bird is activated by the clock movement as the clock strikes by means of an arm that is triggered on the hour and half hour. There are two kinds of movements: one day (30 hour) and eight day clockworks. Some have musical devices, and play a tune on a Swiss music box after striking the hours and half hours. Usually the melody sounds only at full hours in eight day clocks and both at full and half hours in the one day timepieces. Musical cuckoo clocks frequently have other automata which move when the music box plays. Today's cuckoo clocks are almost always weight driven. The weights are made of cast iron usually in a pine cone shape and the "cuckoo" sound is created by two tiny gedackt pipes in the clock, with bellows attached to their tops. The clock's movement activates the bellows to send a puff of air into each pipe alternately when the timekeeper strikes. Since the 1970s, quartz battery powered cuckoo clocks have become available. As with their mechanical counterparts, the cuckoo bird emerges from its enclosure and moves up and down, but often on the quartz timepieces it also flaps its wings and open its beak while it sings. Just before the call, and in case it has a door, the single or double door opens and the bird emerges as usual, but only on the full hour, and they do not have a gong wire chime. The movement of the cuckoo in such clocks is regulated by an electromagnet that pulses on and off, attracting a weight, that acts as a fulcrum, connected to the tail of the plastic cuckoo, thus moving the bird up and down in its enclosure. In quartz cuckoos, different systems have been used to produce the bird's call; the usual bellows, a digital recording of a real cuckoo in the wild (with a corresponding echo accompanied by the sound of a waterfall and other birds in the background) or a recording of the bird's call only. In musical versions, the hourly chime is followed by the replay of one of twelve popular melodies (one for each hour). Some musical quartz clocks in the chalet style also reproduce many of the popular automata found on mechanical musical clocks, such as beer drinkers, wood choppers, and jumping deer. Uniquely, quartz cuckoo clocks often include a sensor, so that when the lights are turned off at night they automatically silence the hourly chime. Others are pre programmed not to strike between a set of pre determined hours. Whether this is controlled by a light sensor or pre programmed, the function is referred to as a "night silence" feature. On quartz wall clocks in the traditional style, the weights are conventionally cast in the shape of pine cones made of plastic rather than iron. The pendulum bob is often another carved leaf. Here, the weights and pendulum are purely ornamental as the clock is driven by battery power.

Қазіргі заманғы алғашқы кукушкалы сағаттар

1629 жылы, Қара орманда сағат жасау ісі орналасқанға дейін ондаған жылдар бұрын, Аугсбург қаласындағы Филипп Хайнхофер (1578–1647) есімді саудагер заманауи көкек сағатының алғашқы сипаттамаларының бірін жазды. Дрезденде ол ханзада Август Саксонскийдің Кунсткамеріне (кереметтер кабинеті) барды. Бөлмелердің бірінде қозғалмалы құсы бар, әр жарым сағат сайын көкек айқайлайтын, дыбысталатын сағат орналасқан, ол оны былай деп қысқаша сипаттады: «Ішінде көкек бар, әдемі дыбысталатын сағат, ол өзінің мұқарасы мен дауысымен жарым сағатты көрсетеді, қанаттарын қағып, құйрығынан қант құяды» (неміс тілінен аударма). Хайнхофер осы сағаттың қалай болғанын және оны кім жасағанын сипаттамайды. Бұл зат енді Дрездендегі Жасыл қассаның коллекциясына кірмейді, бірақ 1619 жылғы тізім кітабында былай делінген: «Сонымен қатар, жаңа жазба бар. 1 Сағат, көкек айқайлайды. Ол қара эбен ағашынан жасалған тұғырға қойылған, шаштараздың жәшігінде тұр» (неміс тілінен аударма). Дрездендегі сағат бірегей болмауы керек, өйткені 17 ғасырда механикалық көкек – белгілі механикалық өнердің бір бөлігі саналды. Кирхер көкек механизмін ойлап тапқан жоқ, өйткені бұл кітап, оның басқа еңбектері сияқты, белгілі фактілерді анықтамалық мақсаттар үшін жинақталған нұсқаулық болып табылады. Граверде механикалық көкектің барлық элементтері анық көрсетілген. Құс өздігінен мұқарасын ашып, қанаттары мен құйрығын қозғайды. Сонымен қатар, екі орган түтігімен жасалған, минорлық немесе мажорлық үшіншілікке келтірілген көкектің дауысы естіледі. Қара ормандағы көкек механизмінен бір ғана маңызды айырмашылық бар: Кирхердің құсының жұмысы сағаттың соққы механизміндегі санау дөңгелегімен емес, тігілген программалық барабанмен үйлестіріледі, ол құстың қозғалысын және дыбыстарын синхронды түрде басқарады. Екінші жағынан, 1669 жылы Доменико Мартинелли өзінің «Horologi Elementari» атты нұсқаулығында сағатты көрсету үшін көкектің дауысын пайдалануды ұсынды. Осы кезден бастап көкек сағатының механизмі белгілі болды. Латын немесе итальян тілдерін білетін кез келген сағатшы немесе механик кітаптарды оқығаннан кейін, көкектің сағатты жариялауы мүмкін екенін білді. Содан кейін көкек сағаттары бұрын сағат жасаумен айналыспаған аймақтарда пайда болды. Мысалы, «Historische Nachrichten» (1713 ж.) – анонимді жарияланым, көбінесе сот уағыздаушысы Бартоломеус Хольцфусқа жатқызылады, ол Берлиндегі Ораниенбург сарайындағы музыкалық сағатты атап көрсетеді. Бұл сағат Батыс Пруссиядан келген, сегіз шіркеу әнұранын ойнап, жарым сағатты хабарлайтын көкек сағатымен жабдықталған. Ақырғысы, 1629 жылы Хайнхофер айтқан сағат сияқты, осы сағаттың да қазіргі уақытта табылмайды. 18 ғасырда Қара ормандағы адамдар көкек сағаттарын жасауды бастады.

In 1629, many decades before clockmaking was established in the Black Forest, an Augsburg merchant by the name of Philipp Hainhofer (1578–1647) penned one of the first known descriptions of a modern cuckoo clock. In Dresden, he visited the Kunstkammer (Cabinet of curiosities) of Prince Elector August von Sachsen. One of the rooms contained a chiming clock with a moving bird, a cuckoo announcing every quarter of an hour, which he briefly described as: "A beautiful chiming clock, inside a cuckoo, indicating the quarter hours with its beak and call, the hours with its flapping wings and pour sugar from its tail" (translated from the German). Hainhofer does not describe what this clock may have looked like and who built it. This piece is no longer part of the Dresden Green Vault collection, but appears in a 1619 inventory book as: "In addition, there is also a new entry. 1 Clock with a cuckoo that yells. It stands on a black pedestal made of ebony on the barber's chest" (translated from the German). The Dresden timepiece should not have been unique, because the mechanical cuckoo was considered part of the known mechanical arts in the 17th century. Kircher did not invent the cuckoo mechanism, because this book, like his other works, is a compilation of known facts into a handbook for reference purposes. The engraving clearly shows all the elements of a mechanical cuckoo. The bird automatically opens its beak and moves both its wings and tail. Simultaneously, there is heard the whistle—call of the cuckoo, created by two organ pipes, tuned to a minor or major third. There is only one fundamental difference from the Black Forest type cuckoo mechanism: The functions of Kircher's bird are not governed by a count wheel in a strike train, but a pinned program barrel synchronizes the movements and sounds of the bird. On the other hand, in 1669 Domenico Martinelli, in his handbook on elementary clocks Horologi Elementari, suggests using the call of the cuckoo to indicate the hours. Starting at that time the mechanism of the cuckoo clock was known. Any mechanic or clockmaker, who could read Latin or Italian, knew after reading the books that it was feasible to have the cuckoo announce the hours. Subsequently, cuckoo clocks appeared in regions that had not been known for their clockmaking. For instance, the Historische Nachrichten (1713), an anonymous publication generally attributed to Court Preacher Bartholomäus Holzfuss, mentions a musical clock in the Oranienburg palace in Berlin. This clock, originating in West Prussia, played eight church hymns and had a cuckoo that announced the quarter hours. Unfortunately this clock, like the one mentioned by Hainhofer in 1629, can no longer be traced today. In the 18th century, people in the Black Forest started to build cuckoo clocks.

Қара орманда жасалған алғашқы кукушкалы сағаттар

Қара Ормандағы алғашқы кукушкалы сағаттарды кім жасағаны белгісіз, бірақ құс дауысы бар ерекше сағаттың аймақты тез жаулап алғаны туралы бірауыздан пікірлер бар. 18 ғасырдың ортасында Нойштадт пен Санкт-Георген арасындағы бірнеше кішкентай сағат шеберханалары ағаштан кукушкалы сағаттар мен қағазбен безендірілген қалқандар жасап шығаратын. 1762 жылы Германияның оңтүстік-батысына сапар шеккеннен кейін Ватикан мұрағатының префекті, граф Джузеппе Гарампи былай деп атап өтті: "Бұл аймақта ағаштан жасалған көптеген сағаттар жасалып жатыр, және егер олар бұрын толыққанды белгілі болмағанмен, қазір жетілдірілді, және оларға кукушканың дауысын қосу басталды". Әсіресе 18 ғасырдың кукушкалы сағаттарында, олардың барлық бөліктері, тіпті дөңгелектері де ағаштан жасалған. Олар өте сирек, Вильгельм Шнайдер өзінің "Фрюхе Куккуксюхрен" (Ертедегі кукушкалы сағаттар) (2008) кітабында ағаштан жасалған механизмдері бар оншақты ғана сағатты тізімдей алды. Кукушкалы сағат 19 ғасырдың ортасына дейін бірнеше мамандандырылған шеберханаларда жасалған шағын өнім болып қала берді. Екі сағат сатушы (Uhrenträger, сөзбе-сөз "сағат тасымалдаушылар", олар үлкен рюкзактарында көрсетілген циферблаттар мен механизмдерді арқаларында алып жүреді), Джозеф Гантер Ньюкирхтен (Фуртванген) және Джозеф Каммерер Фуртвангеннен, ағаш кукушкалы сағаттарды сататын богемиялық саяхатшы саудагермен кездесті. Олар үйлеріне оралғанда, бұл жаңалықты өздерімен бірге алып келді, себебі ол олардың назарына түсті, және оны Ньюкирхтен Майкл Дилгерге және Глашуттен Маттхаус Хуммельге көрсетті, олар оған өте риза болды және оны көшіре бастады. Бұл аймақта оның танымалдылығы өсіп, сағат жасаушылар саны көбейе түсті. Бұл оқиғаға қатысты тарихшы Адольф Кистнер 1927 жылы жарық көрген "Шварцвальдер Ухр" (Қара Орман сағаты) кітабында Богемияда Қара Орман кукушкалы сағаттарын көшіру және өндіру үшін үлгі ретінде пайдаланылған мұндай сағаттың жоқ екенін мәлімдеді. Богемияда сол кезде ірі сағат өндірісі болған жоқ. Екінші оқиғаны тағы бір діни қызметкер Маркус Фиделис Як өзінің баяндамасынан алынған үзіндіде баяндады: "Darstellungen aus der Industrie und des Verkehrs aus dem Schwarzwald" (Қара Орманның өнеркәсібі мен көлігі туралы сипаттамалар) (1810) былай деді: "Кукушкалы сағатты (1730-шы жылдардың басында) Шёнвальдтан шыққан сағат шебері [Франц Антон Кеттерер] ойлап тапты. Бұл шебер сағатты қозғалатын құспен безендірді, ол сағатты кукушка дауысымен хабарлады. Сағат шебері шіркеу органының балғасынан кукушка дауысын қалай жасау керектігі туралы ойды алды". Өкінішке орай, Steyrer де, Jäck те өздерінің мәлімдемелеріне ешқандай дереккөздер келтірмейді, сондықтан оларды тексеру мүмкін емес. Уақыт өте келе, екінші нұсқа танымал болды және бүгінде оған қатысты әңгімелер көп, бірақ дәлелдер оның дәл еместігін көрсетеді. Бұл сағаттың түрі Қара Орман сағат жасау өнерінен әлдеқайда бұрын пайда болған. 1650 жылға дейін механикалық кукушка анықтамалық кітаптардағы білімнің бір бөлігі болды. Бұл сағаттың Қара Орманға жетуіне бір ғасырға жуық уақыт кетті, онда ол көптеген жылдар бойы шағын өнім болып қала берді. Сонымен қатар, Р. Дорер 1948 жылы Франц Антон Кеттерердің (1734–1806) 1730 жылы кукушкалы сағатты ойлап тапқан болуы мүмкін емес екенін атап өтті, өйткені ол әлі дүниеге келмеген еді. Бұл мәлімдемені Герд Бендер өзінің "Die Uhrenmacher des hohen Schwarzwaldes und ihre Werke" (Жоғары Қара Орманның сағат шеберлері мен олардың туындылары) (1998) еңбегінің бірінші томының ең соңғы басылымында растады, онда ол кукушкалы сағаттың Қара Орманға тән емес екенін жазды және сонымен қатар: "Кетерер жасаған кукушкалы сағаттардың алғашқы өндіріс желісінің іздері жоқ" деп мәлімдеді. Шааф "Schwarzwalduhren" (Қара Орман сағаттары) (1995) еңбегінде өзінің зерттеулерін ұсынады, бұл ең алғашқы кукушкалар Германияның оңтүстік-шығысындағы Франкония мен Төменгі Бавария аймағында (қазіргі Бавария еркін мемлекетінің солтүстік екі үштен бірін құрайды) Богемияға қарай салынған, ол Штайер нұсқасына сенім береді. Уақыттың өтуін хабарлау үшін сағатта автомат кукушканы орналастыру идеясы Қара Орманнан туындамаса да, бүгінгі кукушкалы сағат (оның дәстүрлі түрінде ағаш ою-өрнектерімен безендірілген) Германияның оңтүстік-батысындағы осы аймақтан шыққан. Қара Орманның халқы кукушкалы сағат өнеркәсібін жасады, дамытты және әлі күнге дейін жаңа дизайн мен техникалық жетістіктермен келеді. Кукушка механизмінің функционалдылығы негізінен өзгермегенмен, сыртқы түрі аймақтағы корпус дизайны мен сағат механизмдерінің дамуымен өзгерді. 1800 жылға қарай алғашқы лакталған қалқан сағаттары пайда болды, олар "Lackschilduhr" ("лакталған қалқан сағаты") деп аталды, олардың сипаттамасы - барлық сағат механизмдері бекітілген жазық төртбұрышты ағаш беті және оның үстінде кукушка есігі орналасқан, әдетте әдемі безендірілген бояумен боялған жартылай шеңбер. Олар әдетте гүл мотивтерін, мысалы, раушандарды бейнелейтін, кейде циферблат шеңберінің екі жағында боялған бағаналары бар, ал кейбіреулері жемістермен әшекейленген. Кейбір сағаттардың циферблатында күйеу жігіт пен келіншектің есімдері жазылған, олар әдетте әйелдермен боялған. Бұл үлгіде сағат механизмін қоршап тұратын шкаф болған жоқ. Бұл дизайн 19 ғасырдың бірінші жартысында ең көп таралған. 19 ғасырдың ортасына қарай Қара Ормандықтар әртүрлі формалармен тәжірибе жасауды бастады. 1840 жылдары, кейде осы қарапайым "Biedermeier" сағаттарына кукушка да қосылған. Екінші жағынан, 1860 жылдардан 20 ғасырдың басына дейін корпус түрлі стильдерде жасалған, мысалы: неоклассикалық немесе георгиандық (кейбір сағаттарда картиналар да болған), нео-готикалық, нео-Ренессанс, нео-барокко, модерн және т.б., бұл буржуазия үйі үшін қолайлы декоративтік затқа айналды. Бұл сағаттар қақпашы үйлеріне ұқсайтын (Bahnhäusle стиліндегі сағаттар) сияқты танымал болған жоқ және олар каминге, қабырғаға немесе тұғырға қойылатын сағаттар болатын. Алайда, танымал үй пішіндес Bahnhäusleuhr ("теміржол үйі сағаты") бірнеше ондаған жылдың ішінде басқа стильдердің тоқтатылуына итермеледі.

It is not clear who built the first cuckoo clocks in the Black Forest, but there is unanimity that the unusual clock with the bird call very quickly conquered the region. By the middle of the 18th century, several small clockmaking shops between Neustadt and Sankt Georgen were making cuckoo clocks out of wood and shields decorated with paper. After a journey through south west Germany in 1762, Count Giuseppe Garampi, Prefect of the Vatican Archives, remarked: "In this region large quantities of wooden movement clocks are made, and even if they were not completely unknown earlier, they have now been perfected, and one has started to equip them with the cuckoo's call." Especially 18th century cuckoo clocks, in which all the parts of the movement, including gears, were made of wood. They are extremely rare, Wilhelm Schneider was only able to list a dozen of pieces with wooden movements in his book Frühe Kuckucksuhren (Early Cuckoo Clocks) (2008). The cuckoo clock remained a niche product until the middle of the 19th century, made by a few specialized workshops. between two clock peddlers (Uhrenträger, literally "clock carriers", who carried the dials and movements on their backs displayed on huge backpacks), Joseph Ganther from Neukirch (Furtwangen) and Joseph Kammerer from Furtwangen, who met a travelling Bohemian merchant who sold wooden cuckoo clocks. When they returned home, they brought with them this novelty, since it had caught their eyes, and show it to Michael Dilger from Neukirch and Matthäus Hummel from Glashütte, who were very pleased with it and began to copy it. Its popularity grew in the region and more and more clockmakers started making them. With regard to this chronicle, the historian Adolf Kistner claimed in his book Die Schwarzwälder Uhr (The Black Forest Clock), published in 1927, that there is not any Bohemian cuckoo clock in existence to verify the thesis that such a clock was used as a sample to copy and produce Black Forest cuckoo clocks. Bohemia had no fundamental clockmaking industry during that period. The second story is related by another priest, Markus Fidelis Jäck, in a passage extracted from his report Darstellungen aus der Industrie und des Verkehrs aus dem Schwarzwald (Descriptions of the Industry and Transport of the Black Forest), (1810) said as follows: "The cuckoo clock was invented (in the early 1730s) by a clock master [Franz Anton Ketterer] from Schönwald. This craftsman adorned a clock with a moving bird that announced the hour with the cuckoo call. The clock master got the idea of how to make the cuckoo call from the bellows of a church organ". Unfortunately, neither Steyrer nor Jäck quote any sources for their claims, making them unverifiable. As time went on, the second version became the more popular, and is the one generally related today, though evidence suggests its inaccuracy. This type of clock is much older than clockmaking in the Black Forest. As early as 1650, the mechanical cuckoo was part of the reference book knowledge recorded in handbooks. It took nearly a century for the cuckoo clock to find its way to the Black Forest, where for many decades it remained a tiny niche product. In addition, R. Dorer pointed out in 1948 that Franz Anton Ketterer (1734–1806) could not have been the inventor of the cuckoo clock in 1730, because he had not yet been born. This statement was corroborated by Gerd Bender in the most recent edition of the first volume of his work Die Uhrenmacher des hohen Schwarzwaldes und ihre Werke (The Clockmakers of the High Black Forest and their Works) (1998) in which he wrote that the cuckoo clock was not native to the Black Forest and also stated that: "There are no traces of the first production line of cuckoo clocks made by Ketterer". Schaaf, in Schwarzwalduhren (Black Forest Clocks) (1995), provides his own research which leads to the earliest cuckoos having been built in the Franconia and Lower Bavaria area, in the southeast of Germany, (forming nowadays the northern two thirds of the Free State of Bavaria), in the direction of Bohemia (nowadays the main region of the Czech Republic), which he notes, lends credence to the Steyrer version. Although the idea of placing an automaton cuckoo bird in a clock to announce the passing of time did not originate in the Black Forest, the cuckoo clock as it is known today (in its traditional form decorated with wood carvings) comes from this region located in southwest Germany. The Black Forest people who created the cuckoo clock industry developed it, and still come up with new designs and technical improvements. Even though the functionality of the cuckoo mechanism has remained basically unchanged, the appearance has changed as case designs and clock movements evolved in the region. Around 1800, the first lacquered shield clocks appeared, the so called Lackschilduhr ("lacquered shield clock"), characterized by having a painted flat square wooden face behind which all the clockwork was attached. On top of the square was usually a semicircle of highly decorated painted wood which contained the door for the cuckoo. These usually depicted floral motifs, like roses, and often had a painted column, on either side of the chapter ring, others were decorated with fruits as well. Some pieces also bore the names of the bride and bridegroom on the dial, which were normally painted by women. There was no cabinet surrounding the clockwork in this model. This design was the most prevalent during the first half of the 19th century. By the middle of the 19th century, Black Foresters began to experiment with a variety of forms. In the 1840s, and sometimes a cuckoo was included in these simple "Biedermeier clocks". On the other hand, from the 1860s until the early 20th century, cases were manufactured in a wide variety of styles such as; Neoclassical or Georgian (certain pieces also displayed a painting), neo Gothic, neo Renaissance, neo Baroque, Art Nouveau, etc., becoming a suitable decorative object for the bourgeois home. These timepieces are less common than the popular ones looking like gatekeeper houses (Bahnhäusle style clocks) and they could be mantel, wall or bracket clocks. However, the popular house shaped Bahnhäusleuhr ("railway house clock") virtually forced the discontinuation of other styles within a few decades.

Bahnhäusle стилі, Фуртвангеннің табысты дизайны

[[Файл:Eisenl2. png|thumb|right|Сұлба: Фридрих Айзенлордың 1850–1851 жылдардағы теміржол үйінің кукушка сағатының дизайны. Оң жақта: Крейзер, Глатц & Co., Фуртванген, 1853–1854 жылдардағы Айзенлордың түпнұсқа дизайны негізінде жасалған сағат (кукушкасыз). Баденнің ұлы князіне ұсынылған. Айзенлор стандартты теміржол күзетшісінің үйінің қасбетін сағат дискісімен безендірді, өйткені ол олардың көптеген үйлерін осылай жасаған. 1851 немесе 1852 жылдардағы Сағатшылар мектебінің қолжазба есебінде «бейіртке бұталарымен әшекейленген қалқанмен қабырға сағаты» (іс жүзінде әшекейлер жүзім бұталары емес, бейіртке бұталары болған) деп аталатын оның сағаты бүгінгі танымал сувенирлік кукушка сағаттарының прототипі болды. Айзенлор стилі де заманауи болды. Ол жергілікті бейнелерден шабыттанды, бірақ оларды сліп көшірмей, өзгертіп жасады. Көптеген қазіргі кукушка сағаттарынан айырмашылығы, оның корпусы ашық түсті, боялмаған ағаштан жасалған және симметриялық, жалпақ ою-өрнектермен безендірілген. Оның идеясы бірден танымал болды, өйткені Bahnhäusle сағатының заманауи дизайны өсіп келе жатқан буржуазияның сәндік талғамын қанағаттандырып, жаңа және кеңейіп келе жатқан нарықтарға жол ашты. Сурет: 1861 жылғы Bahnhäusle стиліндегі кукушка сағатының үлгісі (толық емес, тек корпусы, қозғалысы жоқ), боялған қалайы тақтада «құс аулаушы» (Vogelfänger) кукушканың келуін күтіп отырған суреті (Deutsches Uhrenmuseum, Inv. 18–0224). Сурет салуды Баденнің ұлы княздығының Сағатшылар мектебі тапсырыс берген, ал мектеп жергілікті суретшілерден кәсіби эскиздер жасауды сұраған, оларды сағатшылар тегін көшіре алатын. Сағатшылар мектебі Айзенлордың сағат корпусының эскиздеріне қанағаттанғанмен, олар түпнұсқалық түрінде толыққанды жүзеге асырылмады. Айзенлор ағаш қасбет ұсынған, ал Гервиг эмальді циферблатпен біріктірілген боялған металл қасбетті артық көрген. Бірақ Сағатшылар мектебінің қарсаң бағыттарына қарамастан, майлы бояулармен (немесе түсті литографиялармен) безендірілген металл қасбеттер кең таралған нарық сегментіне айналмады, өйткені олардың құны жоғары және жасау үшін көп еңбек қажет болды, сондықтан олар тек қабырғаға немесе каминге қойылатын нұсқаларында ғана (1850-ші жылдардан 1880-ге дейін) өндірілді. Бахнхаусл сағаттарының алғашқы жасаушылары Айзенлордың эскизінен тек бір нәрсені өзгертті: олар кукушка механизмін қоспады. Бүгінгі күннен айырмашылығы, 1850 жылдан кейінгі алғашқы жылдары үйдің дизайны кукушка сағатымен байланысты болған жоқ. Бұл сол кезде кукушка сағаттарының маңызды нарық сегменті болмағанын көрсетеді. Бір жылдан астам уақыт өткен соң, 20 қаңтарда 1856 жылы Фуртвангендегі тағы бір танымал кукушка сағатты жасаушы Теодор Кеттерлер Глазгодағы Джозеф Раффқа сатты. Беха мен Кеттерлермен қатар, басқа да қара ормандардағы сағатшылар осы сағаттарға деген сұраныстың өсуін қанағаттандыру үшін Bahnhäusle сағаттарын кукушка механизмдерімен жабдықтауға кіріскен болуы керек. 1850-ші жылдардың ортасынан бастап бұл нарықта нағыз өсім болды. Мысалы, 1858 жылы Виллингендегі сауда көрмесінде көптеген экспоненттер Bahnhäuschenkasten немесе Bahnwartshaus сағаттарын ұсынды. Ал 1857–58 жылдарғы Фуртвангендегі Сағатшылар мектебінің жылдық есебінде былай делінген: «Осылайша, кукушка сағаты, оған өте қолайлы болған Баххейшен корпусы ретінде пайдаланғаннан кейін, қайтадан ерекше нарыққа ие болды». 1862 жылы Иоганн Баптист Беха өзінің бай сәнді Bahnhäusle сағаттарын сүйектен жасалған тісті біздермен және шырша пішіндес салмақтармен безендіре бастады. Бұл элементтердің үйлесімі тіпті бүгінгі кукушка сағаттарына да тән, бірақ тісті біздер әдетте ағаштан немесе пластиктен жасалса, бұрын ақ целлулоид қолданылған. Салмақтарға келетін болсақ, XIX ғасырдың екінші жартысында гном және басқа да қызықты пішіндердегі салмақтармен жасалған бірнеше модельдер болды. Айзенлордың дизайнының арқасында кукушка сағаты бірнеше жылдың ішінде қара ормандардың ең сәтті өнімдерінің біріне айналды. 1873 жылғы Вена әлемдік көрмесіндегі жергілікті өнімдер туралы есепте, сол кездегі Фуртванген мемлекеттік сауда залының басшысы Карл Шотт «қазір кукушка сағаты қара ормандардағы ең ізделісті сағаттардың бірі» деп жазды. Сурет: 1895 жылғы Беха каталогында үш түрлі модель көрсетілген. Сол жақтағысы Bahnhäusle стилінде. Қалған екеуі, ағаштан ою-өрнектермен безендірілген, түпнұсқа Bahnhäusle-дің эволюциясы. Бұлар әдетте бүгін «оюлы» деп белгілі. 1860 жылға қарай Bahnhäusle стилі түпнұсқа, «қатаң» графикалық пішімінен алыстай бастады және үш өлшемді ағаштан ою-өрнектермен, мысалы, 1861 жылы Фуртвангенде жасалған Jagdstück («аң аулау» дизайны), оюлы емен жапырақтарымен және аң аулау мотивтерімен (трофейлық жануарлар, мылтықтар және оқ-дәрі қалталары) безендірілген сағатқа айналды. Фридрих Айзенлор ойлап тапқаннан кейін он жыл өткен соң, үй тақырыбының барлық вариациялары жетілді. Bahnhäusle сағаттары мен оның вариациялары каминге қойылатын сағаттар ретінде де қол жетімді болды, бірақ қабырғаға ілінетін нұсқаларына қарағанда олар аз болды. Бұл әсем сағаттарды бір ғана сағатшы жасаған жоқ, әйтпесе мұндай күрделі өнімді қабылданатын бағамен жасау мүмкін болмас еді. Сағатшыларға көмектесетін көптеген мамандар болды. 1873 жылы Карл Шотт Вена көрмесіндегі еңбек бөлінісі туралы былай деді: «Құстар көбінесе әйелдермен ойылып және боялады. Түтіктерді түтік жасаушы жасайды. Көптеген шеберлермен қатар, кукушка сағаттарын жасауда ірі компаниялар да қатысады, ал кукушка сағатшысы оларды сирек өзі жасайды. Оның орнына ол қозғалыстарды алады, оларды дәлдікпен жөндеп, қанаттар мен түтіктерді бекітіп, осылайша дайын қозғалысты корпусқа орнатады». 19-шы ғасырда. Швейцарияның шағын шалелері Бриенцтегі әртістік ағаштан ою-өрнек жасаудың басында, 19-шы ғасырдың басында пайда болды. Бриенцерваре шалесі танымал сувенирге айналды, туристерге Швейцарияның ерекше құрылысының айқын еске салғышын үйлеріне алып қашуға мүмкіндік берді, бірақ олардың кейбіреулері үш футтан астам болатын. Осы шалелердің көптеген түрлері, әртүрлі өлшемдерде жасалған, музыкалық қораптарға, әшекейлерге, сағаттарға және т.б. айналды. Кейбір үстел сағаттарында кукушка құсы немесе кукушка мен бөдененің біріктірілген жұбы да болды. Соңында, қара ормандардың шеберлері 20-шы ғасырдың басында шале стилін өндірісіне енгізді және бүгінге дейін бұл танымал таңдау болып табылады, сонымен қатар оюлы сағаттармен бірге. Корпустар әдетте қара ормандар, Швейцария Альпі, Эмменталь, Бавария және Тироль сияқты әртүрлі аймақтардың дәстүрлі шаруа үйлерінен жасалған. Олар көбінесе музыкалық қозғалысқа, сондай-ақ қозғалмалы фигуралар мен басқа да элементтерге ие. Көптеген адамдардың сеніміне қарамастан, кукушка сағатының туған жері Швейцария емес. Бұл шамамен 1785 жылғы Георг III тіреулі сағаты, сегіз күндік уақыт, үш фузея, тетік қашқыры, сегіз қоңыраумен тоқтарды және терең дыбысты кукушкамен сағатты көрсетеді, сұрағанда тоқтарды. Құстың дыбысы үшін екі түтік және қанаттар корпустың негізінде, қозғалыстың астында орналасқан. Түтіктер көлденең орналасқан, қара ормандардың алғашқы кукушкаларында да осылай болған. Циферблат пен күрделі өрнектелген артқы тақтада: «Higgs y / Diego Evans / Londres» деп жазылған. Роберт Хиггс және оның ұлы Питер Роберт және Питер Хиггс ретінде серіктес болды, ал кейінірек, 1780 мен 1785 жылдар арасында Джеймс Эванспен, кейде өзін испанша Диего Эванс деп атады. Олар музыкалық және басқа да күрделі сағаттармен, көбінесе испан нарығы үшін сауда жасады. 20-шы ғасырдың ортасында Камерер, Касс & Co., Лондон, қара ормандардың сағаттарын сатушысы, жартылай ағаштан жасалған Тюдор стиліндегі үй пішіндес бірнеше түрлі модельдер шығарды. Құс қозғалмалы тұмсығы және бекітілген қанаттары бар алюминийден жасалған, ал салмақтар цилиндрлі...

[[File:Eisenl2. png|thumb|right|Left: Design of a railway house cuckoo clock by Friedrich Eisenlohr, 1850–1851. Right: Clock (without cuckoo bird) based on Eisenlohr's original design, by Kreuzer, Glatz & Co., Furtwangen, 1853–1854. Presented to the Grand Duke of Baden Eisenlohr enhanced the facade of a standard railroad guard's residence, as he had built many of them, with a clock dial. His "Wallclock with shield decorated by ivy vines", (in reality the ornament were grapevines and not ivy) as it is referred to in a surviving, handwritten report from the Clockmakers School from 1851 or 1852, became the prototype of today's popular souvenir cuckoo clocks. Eisenlohr was also up to date stylistically. He was inspired by local images; rather than copying them slavishly, he modified them. Contrary to most present day cuckoo clocks, his case features light, unstained wood and were decorated with symmetrical, flat fretwork ornaments. His idea became an instant hit, because the modern design of the Bahnhäusle clock appealed to the decorating tastes of the growing bourgeoisie and thereby tapped into new and growing markets. thumb|right|Bahnhäusle style sample cuckoo clock (not a complete piece, just a case without a movement) with a painted tin plate depicting a Vogelfänger ("bird catcher") waiting in vain for the cuckoo, 1861 (Deutsches Uhrenmuseum, Inv. 18–0224). The design for the painting was commissioned by the Grand Duchy of Baden Clockmakers School, same as the case. The School commissioned professional designs from artists in the region, which the clockmakers could then reproduce free of charge. While the Clockmakers School was satisfied to have Eisenlohr's clock case sketches, they were not fully realized in their original form. Eisenlohr had proposed a wooden facade; Gerwig preferred a painted metal front combined with an enamel dial. But despite intensive campaigns by the Clockmakers School, sheet metal fronts decorated with oil paintings (or coloured lithographs) never became a major market segment because of the high cost and labour intensive process, hence they were only produced (from the 1850s until around 1880), whether wall or mantel versions. Characteristically, the makers of the first Bahnhäusle clocks deviated from Eisenlohr's sketch in only one way: they left out the cuckoo mechanism. Unlike today, the design with the little house was not synonymous with a cuckoo clock in the first years after 1850. This is another indication that at that time cuckoo clocks could not have been an important market segment. More than a year later, on 20 January 1856, another respected Furtwangen based cuckoo clockmaker, Theodor Ketterer, sold one to Joseph Ruff in Glasgow. Concurrently with Beha and Ketterer, other Black Forest clockmakers must have started to equip Bahnhäusle clocks with cuckoo mechanisms to satisfy the rapidly growing demand for this type of clock. Starting in the mid 1850s there was a real boom in this market. For example, numerous exhibitors at the trade exhibition in Villingen in 1858 offered cuckoo clocks in the Bahnhäuschenkasten or Bahnwartshaus. And in the annual report of the Furtwangen Clockmakers School of 1857/58 is stated: "The cuckoo clock therefore found a very special market again as soon as the Bahnhäuschen, which was so very suitable for it, was used as a clock case." By 1862, Johann Baptist Beha started to enhance his richly decorated Bahnhäusle clocks with hands carved from bone and weights cast in the shape of fir cones. Even today this combination of elements is characteristic for cuckoo clocks, although the hands are usually made of wood or plastic, white celluloid was employed in the past too. As for the weights, there was during this second half of the 19th century, a few models which featured weights cast in the shape of a Gnome and other curious forms. Thanks to Eisenlohr's design, the cuckoo clock became one of the most successful Black Forest products within a few years. In a report on the exhibition of local products at the 1873 Vienna World's Fair, Karl Schott, the then head of the Furtwanger Landesgewerbehalle (Furtwangen State Trade Hall), wrote "that today the cuckoo clock is one of the most sought after clocks in the Black Forest". thumb|right|Ca. 1895 Beha catalogue showing three different models. The one at left, in the Bahnhäusle style. The other two, profusely decorated with wood carvings, are evolutions from the original Bahnhäusle. These are usually known today as "carved". By 1860, the Bahnhäusle style had started to develop away from its original, "severe" graphic form, and evolved toward the well known case with three dimensional woodcarvings, like the Jagdstück ("hunt piece", design created in Furtwangen in 1861), a cuckoo clock with a carved oak foliage and hunting motives, such as trophy animals, guns and powder pouches. Only ten years after its invention by Friedrich Eisenlohr, all variations of the house theme had reached maturity. Bahnhäusle timepieces and its variations were also available as a mantel clock, but not as many compared to the wall version. These ornate timepieces were not made by one clockmaker only, otherwise such a complex product could not have been produced at acceptable prices. There were numerous specialists who assisted the clockmakers. In 1873, Karl Schott reported on the division of labour at the Vienna Exhibition: "The birds are mostly carved and painted by women. The pipes are made by a pipe maker. In addition to a number of master craftsmen, there are also a number of large companies involved in the manufacture of cuckoo clocks, and the cuckoo clock maker rarely makes them himself. Rather, he obtains the movements, reworks them with precision, attaches the bellows and pipes and thus puts the finished movement in the case." in the 19th century. The miniature Swiss chalets date back to the beginnings of artistic wood carving in Brienz, in the early 19th century. The Brienzerware chalet became a popular souvenir, allowing tourists to take home an explicit reminder of a quintessential Swiss structure, though some were rather grand in scale, measuring three or more feet across. Many of these chalets, crafted in different sizes, doubled as music boxes, jewellery boxes, decorative objects, timepieces, etc. Some of those table clocks had also the added feature of a cuckoo bird or the tandem composed of a cuckoo and quail. Eventually, Black Forest makers incorporated the chalet style to their production in the early 20th century, and still remains a popular choice, along with the carved ones, among buyers of this cult item. Cases are usually made after the traditional farmhouses of different regions, such as the Black Forest, Swiss Alps, Emmental, Bavaria and Tyrol. They often have a musical movement, as well as moving figurines and some other elements. Contrary to popular belief, Switzerland is not the birthplace of the cuckoo clock. It is a circa 1785 George III bracket clock, eight day time, three fusee, verge escapement, which announces the quarters on eight bells and gives the hours on a deep toned cuckoo, pull quarter repeat on command. The two pipes and bellows for the bird's sound are located at the base of the case, below the movement. Those pipes are placed horizontally, the same position seen in early Black Forest cuckoos. Both the dial and the elaborately engraved back plate, read: "Higgs y / Diego Evans / Londres". Robert Higgs and his son Peter were in partnership together as Robert and Peter Higgs, and later, between 1780 and 1785 with James Evans, who sometimes styled himself in Spanish as Diego Evans. They traded musical and other complex clocks, many for the Spanish market. In the mid 20th century, Camerer, Cuss & Co., London, a retailer of Black Forest clocks, etc., produced a few different models in the shape of a half timbered Tudor style house. The bird was cast aluminum with movable beak and fixed wings and the weights were cylindrical, rather than pine cone shaped. They were featured in a Pathé News newsreel in 1950. According to author Terence Camerer Cuss, the company hoped to produce them in large quantities, but due to the high manufacturing cost, only fifty were made between 1949 and 1951. One of them, marked "01", was presented by the maker to the then Prince Charles in 1949 and is part of the Royal Collection.

АҚШ-та

Кукушка сағаттары АҚШ-қа неміс иммигранттарымен ұзақ жылдар бойы, әсіресе 19 ғасырда әкелінді. АҚШ-та екі белгілі кукушка сағаттарын шығарушы компания бар: 1958 жылы W. Kenneth Sessions Jr. құрған және Коннектикут штатының Бристоль қаласында орналасқан «Жаңа Англия Кукушка Сағаты» компаниясы. Модельдердің дизайны американдық екені анық көрінеді. Сағаттар Трибергтен импортталған Хуберт Херр сағат механизмдерімен жасалған. Сағаттардың басылған, түрлі-түсті қағаз дискілері және ерте американдық дизайны ерекше көзге түседі. Сағаттарды Нильс Магнус Торнквист жобалаған. Сондай-ақ, жинақталған сағат та ұсынылды. Екіншісі – 1890 жылдары құрылған және неміс сағаттарын импорттаған Филадельфия, Пенсильвания штатындағы «Американдық Кукушка Сағаты» компаниясы. Кейіннен компания тек сағат механизмдерін импорттауға және АҚШ-та кукушка сағаттарын жасауға көшті.

Португалия мен Бразилияда

Суретте – серіппелі механизммен жұмыс істейтін Reguladora сағаты, Португалия, 1950-жылдар. Осы модель сенатор Джон Хайнц тарих орталығының қорында сақталуда. 1940 және 50-жылдары Португалияда Fábrica Nacional de Relógios A Boa Reguladora, 1953 жылдан бастап Reguladora, Вила-Нова-де-Фамаликао қаласында көкпар сағаттар жасады. Олардың үлгілері қара орманның дәстүрлі стилінде болды, ағаштан ойылған жануарлар мен жапырақтармен әсемделген, серіппелі немесе салмақты механизмдермен жұмыс істеуі мүмкін. Португалиялық сағат жасау компаниясы құрылғаннан бастап толыққанды интеграцияланған кәсіпорын болды, өз корпустарын және механизмдерін өндірді (1995 жылға дейін). Кейінгі каталогтарда Германиядан импортталған көкпарларды сатты. Бразилияда олар 1940-1970 жылдар аралығында Astro, Rei, H және Inrebra сияқты әртүрлі брендтермен шығарылды, соңғы екеуі INREBRA (Indústria de Relógios do Brasil Ltda.), Сан-Паулу қаласы тарапынан өндірілді. Португалиялық көкпарлар сияқты, олар да қара орман үлгілерінен шабыттанды, ағаштан жасалған ою-өрнектермен немесе шале пішіндес корпуспен жасалған.

Кеңес Одағы мен Шығыс Азияда

1950 жылдардың басында 1990 жылдарға дейін көкүршек сағаттары бұрынғы Кеңес Одағында Сердобск сағат зауытында жасалды, және 1963 жылдан бастап «Маяк» тауар таңбасымен сатылды. Олар ерекше стильдегі түрлі модельдерді шығарды: гүл және өсімдік мотивтерімен боялған түрлі-түсті бет жағы, бедерлі шырша бұтақтары, орыс мотивтері, қарапайым әшекей немесе кез келген безендіру, үстінде бұғы мүйізі және т.б. Бір модель, әсіресе, үстінде құс және бес жүзім жапырағынан тұрды, ол тікелей қара ормандық сағаттардың үлгісімен жасалған. Жапонияда олардың өндірісі 1949 жылы басталды. Бұл ерте сағаттар, қара орман стилінде, Токиодағы «Тедзука Clock Co., Ltd.» компаниясы «Poppo» тауар таңбасымен сатылды және әдетте тақтасы мен сағат дискісінде «Оккупацияланған Жапонияда жасалған» деген мөр басылған. Бұл термин Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, 1945 жылдың соңы мен 1952 жылдың басында елде жасалған тауарларға қолданылды. Қытай мен Оңтүстік Кореяда да көкүршек сағаттары 20 ғасырдың екінші жартысында жасала бастады.

Дизайнерлік кукушка сағаттары

Оң жақта орналасқан сурет: Паскаль Тарабайдың 2005 жылғы дизайнерлік кукушка сағаты. Ол дәстүрлі "Jagdstück" ("аң аулау көрінісі") контурын қайталайды. Diamantini & Domeniconi, Италия. XXI ғасырдың басында кукушка сағатын жасауда бұрын-соңды көрілмеген дизайн, материалдар, технологиялар, пішіндер мен түстермен осы әйгілі сағат қайта жаңғырды. Бұл уақыт өлшегіштер функционалды, схемалық және минималистік эстетикасымен ерекшеленеді. 20 ғасырда қарапайым, анық сызықтармен жасалған дизайн да болғанмен, кукушка сағатын дизайнерлік туынды ретінде қарастырудың нағыз өрбуі – дизайнерлердің шығармашылығы мен таланты еркін білінетін, қиял ғана шек болатын – 2000 жылдары басталды (алғашқы мысалдары 1990 жылдарға жатады), әсіресе Италияда, сондай-ақ Германиядағы Deutsches Uhrenmuseum және Dorf und Uhrenmuseum Gütenbach мұражайларында. Джеймс Дж. Фиорентино мұражайы АҚШ-тағы ең ірі коллекциялардың біріне ие. Миннеаполис, Миннесота штатында орналасқан. Онда 300-ден астам кукушка сағаты бар.

Танымал мәдениетте

Америкалық жазушы Марк Твен 1897 жылы осы ойлап табушыны айтқан. Марк Твен 1897 жылы күнделігіне: "Күкі сағатын ойлап тапқан адам енді өлмейтін болыпты" деп жазды.

Жалпы әдебиеттер

Шнайдер, Вильгельм (1985): "Көккөкіс сағатының пайда болу тарихы". "Альте Ухрен" журналының 3-тарауы, 13–21 б. Шнайдер, Вильгельм (1987): "Иоганн Баптист Беханың Eisenbach im Hochschwarzwald-тағы ертедегі көккөкіс сағаттары". "Ухрен" журналының 3-тарауы, 45–53 б. Мюхе, Ричард, Калерт, Гельмут және Техен, "Беатрис" (1988): Көккөкіс сағаттары. Мюнхен. Шнайдер, Вильгельм (1988): "Жохан Баптист Беханың көккөкіс сағаттары". "Antiquarian Horology", 17-том, 455–462 б. қараңыз. Шнайдер, Вильгельм, Шнайдер, Моника (1988): "Филадельфиядағы 1876 және Чикагодағы 1893 жылғы көрмелердегі Қара орманының көккөкіс сағаттары". "Watch & Clock Bulletin" журналының 30/2 томы, № 253, 116–127 және 128–132 б. Шнайдер, Вильгельм (1989): "Темір көккөкіс сағаты". "Ухрен" журналы, 12-жыл, 5-тарау, 37–44 б. Калерт, Гельмут (2002): "Тамаша дизайнды еске түсіру. 150 жылдық теміржол үйі сағаттары". "Klassik Uhren" журналының 4-тарауы, 26–30 б. Граф, Йоханнес (2006 жылғы желтоқсан): "Қара орманының көккөкіс сағаты: сәттілік тарихы". "Watch & Clock Bulletin" журналы, 49-том, 365-шы шығарылым, 646–652 б. Миллер, Джастин (2012): Сирек және ерекше Қара орманы сағаттары. Атглен, Пенн.: Schiffer Pub., 27–103 б. Шолц, Джулия (2013): Көккөкіс сағаты – менің махаббатым. Қара орманы сағаттарының тартымдылығы. Штутгарт: Konrad Theiss Verlag, 160 б.