Кіріспе
Ұғынып пішіндеу үшін қолданылатын дөрекі материал, музыкалық альбом. Абразив – бұл материал, көбінесе минерал, жұмыс дайындамасын сүрту арқылы пішіндеуге немесе аяқтауға қолданылады, нәтижесінде жұмыс дайындамасының бір бөлігі үйкеліс арқылы тозады. Материалды аяқтау көбінесе оны тегіс, жылтыр бетке жеткізуді білдірсе, бұл процеске сатин, матовый немесе мөлдір емес жабындар сияқты бетін кедір-бұдырлау да кіруі мүмкін. Қысқасы, басқа жұмсақ материалдарды кесу, ұнтақтау және жылтырату үшін қолданылатын керамикалық материалдар абразивтер деп аталады. Абразивтер өте кең таралған және өнеркәсіптік, тұрмыстық және технологиялық салаларда кеңінен қолданылады. Бұл абразивтердің физикалық және химиялық құрамында, сондай-ақ абразивтің пішінінде үлкен айырмашылықтарға әкеледі. Абразивтерді қолданудың кейбір жалпы түрлері: ұнтақтау, жылтырату, полировкалау, қайрау, кесу, бұрғылау, өткірлеу, тегістеу және сылау (абразивті өңдеуге қараңыз). (Оңай түсіну үшін, осы мақалада "минерал" термині минералдар мен минералға ұқсас заттарды, олар жасалма болсын немесе табиғи болсын, бос түрде қолданылады.) Тілімдеуіштер абразивті емес; олар материалды сызып немесе сүрту арқылы емес, тілімдеуіштің бетіне ойылған өткір тістердің кесу әрекеті арқылы алып тастайды, бұл араға ұқсас. Дегенмен, алмаз тілімдеуіштер – бұл жабынталған абразивтердің бір түрі (өйткені олар алмаз ұнтағымен жабылған металл таяқшалар болып табылады).
the music album
An abrasive is a material, often a mineral, that is used to shape or finish a workpiece through rubbing which leads to part of the workpiece being worn away by friction. While finishing a material often means polishing it to gain a smooth, reflective surface, the process can also involve roughening as in satin, matte or beaded finishes. In short, the ceramics which are used to cut, grind and polish other softer materials are known as abrasives. Abrasives are extremely commonplace and are used very extensively in a wide variety of industrial, domestic, and technological applications. This gives rise to a large variation in the physical and chemical composition of abrasives as well as the shape of the abrasive. Some common uses for abrasives include grinding, polishing, buffing, honing, cutting, drilling, sharpening, lapping, and sanding (see abrasive machining). (For simplicity, "mineral" in this article will be used loosely to refer to both minerals and mineral like substances whether man made or not.) Files are not abrasives; they remove material not by scratching or rubbing, but by the cutting action of sharp teeth which have been cut into the surface of the file, very much like those of a saw. However, diamond files are a form of coated abrasive (as they are metal rods coated with diamond powder).
Өндірілген абразивтер
Абразивтер әртүрлі мақсаттар үшін пішімделген. Табиғи абразивтер көбінесе өңделген тастар түрінде, әдетте тікбұрышты блоктар нысанында сатылады. Табиғи және синтетикалық абразивтердің екеуі де кең ассортиментте әртүрлі пішіндерде қол жетімді, көбінесе байланыстырылған немесе жабынталған абразивтер түрінде келеді, оларға блоктар, ленталар, дискілер, дөңгелектер, парақтар, таяқшалар және шашыранды түйіршіктер жатады.
Бiрiктiрiлген абразивтер
Бірiктiрiлген абразивтер матрицаға енгiзiлген абразивтiк материалдан тұрады, алайда өте ұсақ алюминий оксидi абразивтерiнiң құрамында ысталған материал болуы мүмкiн. Бұл матрица байлаушы деп аталады және көбiнесе саз, шайыр, шыны немесе резеңкеден жасалады. Байлаушы мен абразивтiң бұл қоспасы әдетте блоктарға, таяқшаларға немесе дөңгелектерге келiп пішiрiледi. Ең көп қолданылатын абразив – алюминий оксиді. Кремний карбиді, вольфрам карбиді және гранат та жиi қолданылады. Жасанды зiмпара тастар көбiнесе бiрiктiрiлген абразивтер болып табылады және екі жақты блоктар түрінде қол жетiмдi, олардың әр жағы әртүрлі дәрежедегi кесектерден тұрады. Жылдамдықпен айналатын цилиндрлер – дөңгелектер. Бұрын аяқ педальдарымен немесе қолмен жұмыс iстелсе, электр моторларын енгiзу дөңгелектiң айналу барысында жарылып кетпеуi үшiн оны үлкен радиалдық кернеуге төтеп беруге қабiлеттi етiп жасауды қажет еттi. Ұқсас мәселелер кесу дөңгелектерiнде де туындайды, олар көбiнесе iшiне енгiзiлген талшықтармен нығайтылады. Абразив пен өңделетiн деталь арасындағы жоғары салыстырмалы жылдамдық көбiнесе майлау заттарын қолдануды қажет етедi. Дәстүрлiк түрде олар салқындатқыштар деп аталды, себебi олар өңделетiн детальға зиян келiп, оның қасиеттерiн жоя алатын (мысалы, пышақтың керiсiн бұзу) сүрiнiс салдарынан пайда болатын жылуды болдырмау үшiн қолданылды. Бiрқатар зерттеулер металдармен жұмыс iстегенде майлау материалдарының жылу тасымалдау қасиеттерi аса маңызды емес екенiн көрсетедi, себебi металл жұмыс бетiнен жылуды тез өткiзедi. Олардың кернеулердi азайту, сондай-ақ қысымды арттыру және "кесектер пайда болатын кездегi жылулық және механикалық кернеулердi" азайту сияқты әсерлерi маңыздырақ. Әртүрлi пішiндер дәлдiк жұмыстарында, мысалы, масштабты модельдеуде қолданылатын айналмалы құралдардың басында қолданылады. Бiрiктiрiлген абразивтерді қолданғаннан кейiн тазалау және түзету қажет. Тазалау – беттен қалдық материалды (ұсқын және бос абразивтердi) жою және жаңа кесектердi ашыққа шығару. Абразивтiң түріне және оның қалай қолданылғанына байланысты, тазалауда абразивтi тек ағын судың астына қойып, жұмсақ тас үшін қатаң щеткамен сүрту немесе абразивтi басқа абразивке, мысалы, дөңгелектi түзетуге қолданылатын алюминий оксидiне үйкеу қажет болуы мүмкiн. Түзету – абразивтiң бастапқы бетiн қалпына келтіру. Дөңгелектер мен тастар тегіс тозбайды, кесу бетi тегіс болмайды (егер ол тегіс тас болса, "ойысқан" деп айтылады) немесе кесу бетiнде бiрдей диаметр болмайды. Бұл тегіс емес сығуға және басқа да қиындықтарға әкеледi.
Қалпақ абразивтер
Жабын абразив – қағаз, мата, резеңке, шайыр, полиэстер немесе тіпті металл сияқты арқалық материалға бекітілген абразивтен тұрады, олардың көпшілігі иілгіш. Құм қағаз – өте кең таралған жабын абразив. Жабын абразивтер көбінесе байланыстырылған абразивтерде қолданылатын минералдардан жасалады. Біріктіргіш зат (көбінесе жабысқыш немесе шайыр) арқалыққа жағылады, содан кейін абразивтің жабысуына тегіс бет қамтамасыз етіледі. Тоқыма арқалыққа қосымша серпімділік беру үшін толтырғыш зат (әдетте шайыр) қолданылуы мүмкін. Жабын абразивтер айналмалы және орбитальды шлифовкалау машиналарында, шлифовкалау блоктарына орау үшін, қолға ұсталатын төсемдер ретінде, белді шлифовкалау машиналарында қолдануға арналған жабық циклдар түрінде, сіріңке қораптарындағы қыртыстарда, алмаз тақташаларында және алмаз болаттарында қолданылады. Алмаз құралдары кесуге арналғанымен, көбінесе абразивтік қасиеттерімен ерекшеленеді.
Басқа абразивтер және олардың қолданылуы
Құм, шыны дөңгелектері, металл бөлшектері, мыс шлагы және құрғақ мұздың барлығы құм тазалау (немесе осыған ұқсас, мысалы, шыны дөңгелектерін пайдалану – «дөңгелек тазалау») процесінде қолданылуы мүмкін. Құрғақ мұз сублимацияланады, қалдық абразив қалдырмайды. Автокөлік бояуында қолданылатын жылтырату қоспасы сұйықтықта, пастада немесе балауызда абразивтің күйінде болады, сондай-ақ күміс бұйымдары мен оптикалық құралдарға арналған жылтырату сұйықтықтары да осыған жатады. Сұйықтық, паста немесе балауыз абразивті жұмыс бетіне жылжыту үшін қолданылатын матаға байланыстыратын зат ретінде әрекет етеді. Әсіресе автомобильдерде балауыз металл бояуының ауамен жанасуын болдырмау арқылы қорғаныш ретінде, сондай-ақ сызаттарды көрінбейтін ету үшін оптикалық толтырғыш ретінде де қызмет ете алады. Тіс пастасының құрамында кальций карбонаты немесе кремний диоксиді болады, ол тістен нашарлықты және басқа да қалдықтарды кетіруге арналған «тазартатын агент» ретінде қолданылады, себебі кальций карбонатының қаттылығы тіс эмалінен кем, бірақ ластанушы заттан жоғары. Өте ұсақ руж ұнтағы шыныны тегістеу үшін қолданылған, бірақ қазіргі керамикамен ішінара алмастырылған, әлі де зергерлік бұйымдар жасауда жоғары жылтыр жамылғы жасау үшін қолданылады. Тазалау құралдарында да паста немесе кремде ерітілген абразивтер болуы мүмкін. Олар кейбір линолеум, плитка, металл немесе тас беттеріне қатысты қауіпсіз болу үшін таңдалады. Дегенмен, көптеген ламинатталған беттер мен керамикалық плиталар осы абразивті қоспалардан оңай зақымдануы мүмкін. Тіпті керамикалық/фарфор ыдыстар немесе аспаптар да осы беттерге, әсіресе ыдыстардың түбіне зиян келтіруі мүмкін, олар көбінесе толық немесе ішінара глазурьленбеген және жай ғана қосымша абразивтік материал ретінде әрекет етеді. Металл қазан мен плиталар көбінесе жоғарыда аталған крем немесе паста түрінде немесе ұсақ абразивтерді ұстайтын металл жүн және тоқыма емес тазалау төсемдерімен тазаланады. Адам терісі де сырғыту (эпиляция) түрінде абразияға ұшырайды. Бұл үшін қолданылатын абразивтер басқа мақсаттарға қарағанда әлдеқайда жұмсақ және ерекше болуы мүмкін, мысалы, бадам мен сұлы сияқты заттарды қамтуы мүмкін. Дермабразия және микродермабразия қазір минералды абразивтерді қолданатын кең таралған косметикалық процедуралар болып табылады. Сырланған компакт-дискілер мен DVD-дискілер кейде өте ұсақ қоспамен жылтырату арқылы жөнделуі мүмкін, себебі көптеген кішкентай сызаттар бір үлкен сызаттан гөрі оптикалық тұрғыдан мөлдір болады. Алайда, бұл белгілі бір шеберлікті қажет етеді және соңында дискінің қорғаныш қабатының толығымен тозуына әкелуі мүмкін (әсіресе бастапқы сызат терең болса), және абразия жалғаса берсе деректер беті жойылуы мүмкін.
Қалған абразиялар
Жоғарыда аталған пішіндеу және өңдеуден басқа, абразивтер беттерді қандай да бір бояу немесе жабысқыш жағуға дайындау үшін де қолданылуы мүмкін. Тым тегіс бет бояу мен жабысқыштардың қатты жабысуына кедергі келтіруі мүмкін, ал бетегелік бет жабысуға жағдай жасауы мүмкін. Тыныс алмайтын дөңгелектерді жөндеу жиынтықтары (әсіресе велосипедтерде, дөңгелек емес, ішкі камераға арналған жамалар) абразивтерді пайдалануды қажет етеді, сонда ғана өздігінен вулканизацияланатын цемент берік жабысады. Көбінесе, адамдар шыны немесе металл кесу тақталарында пышақ қолданғанда, пышақ жалатындығын білмейді. Пышақтың жиегіндегі қысым тақтада микроскопиялық (немесе тіпті макроскопиялық) кесіктерді оңай жасауы мүмкін. Бұл кесік абразивті материалдың көзі болып табылады, сонымен қатар бұл абразивтің өтетін арнасы болып табылады. Осы себепті, денсаулыққа зиянды ескермей, ағаш тақталар артық пайдалы. Ұқсас жағдай шыны кескіштерде де болады. Шыны кескіштерде дөңгелек жиектері бар, олар сырғып өтуге емес, домалап өтуге арналған. Олар ешқашан бұрын жасалған кесікті қайтадан кеспеуі керек. Ішкі жану қозғалтқыштарында көміртектің болуынан қолайсыз абразия пайда болуы мүмкін. Кіші бөлшектер майлау жүйесімен оңай тасымалданады, ал ірі көміртек бөлшектері тығыз толерантты компоненттерді абразиялауы мүмкін. Көміртек қозғалтқыш майының шамадан тыс қызуынан немесе толық емес жанудан пайда болады. Бұл күйеге фуллерендер болуы мүмкін, олардың өте қаттылығымен және кішкентай мөлшерімен және олардың әсерін шектеуге бейім шектеулі санымен ерекшеленеді.