Кіріспе

Жұмыс дайындамасын сызықтық кесу немесе ұнтақтауға арналған машина құралы. Механикалық өңдеуде пішіндеу станогы – жұмыс дайындамасы мен бір нүктелі кескіш құрал арасындағы сызықтық салыстырмалы қозғалысты пайдаланып, сызықтық құрал жолын өңдейтін машина құралының бір түрі. Оның кесу әрекеті токарь станогының кесуімен ұқсас, бірақ ол (классикалық) спиральдік емес, сызықтық болып келеді. Ағаш пішіндеу станогы – ағаш өңдеуге арналған функционалдық жағынан өзгеше құрал, әдетте қуатпен жұмыс істейтін айналмалы кесу басы және қолмен берілетін жұмыс дайындамасымен жабдықталған. Солтүстік Америкада бұл станок жай ғана пішіндеу станогы деп, ал Ұлыбританияда – шпиндельдік формалау станогы деп аталады. Металл өңдеуге арналған пішіндеу станогы металл өңдеуге арналған планер станогына ұқсас, мұнда кескіш құрал тұрақты жұмыс дайындамасына қатысты қозғалатын бағанада орналасқан. Бағананың ішіндегі механикалық кривошип көбінесе станокты қозғатады, бірақ гидравликалық жетекті пішіндеу станоктары да жиі қолданылады. Пішіндеу станогына қосымша қозғалыс осін қосу арқылы спиральдік құрал жолдары жасауға болады, бұл спиральдік жобалауда да қолданылады.

Процесс

Бір нүктелі кескіш құрал аспап ұстауында берік ұсталады, ол қоянға орнатылады. Жұмыс дайындамасы тірекке берік бекітіледі немесе тікелей үстелге қысқыштармен бекітіледі. Үстелдің сыртқы жағы қосымша тіреумен қамтамасыз етілуі мүмкін. Қоян алға-артқа қозғалады, ал аспап ұстауыштағы кескіш құрал жұмыс дайындамасының үстінен алға және артқа жылжиды. Стандартты пішіктеу станогында материалды кесу қоянның алға жылжуы кезінде жүзеге асырылады, ал кері жылжу бос жүріс режімінде болады. Кері жылжу жылдам қайтару механизмімен басқарылады. Кесу тереңдігі жұмыс дайындамасын жылжыту арқылы қадамдық түрде арттырылады, ал жұмыс дайындамасы күлкі және храповый механизм арқылы жылжытылады.

Түрлері

Пішіндеу станоктары негізінен стандартты, кескіш, көлденең, әмбебап, тік, тісті, кривошипті, гидравликалық, контурлық және жылжымалы басты болып жіктеледі, көлденең орналасуы ең көп таралған. Тік пішіндеу станоктары көбінесе қисық беттерді өңдеуге мүмкіндік беретін айналма үстелмен жабдықталады (спиральді жону сияқты). Тік пішіндеу станогы негізінен слотта (слот машинасы) сияқты, бірақ техникалық тұрғыдан айырмашылық жасауға болады, егер пішіндеудің слайды тік бағытта жылға қабілетті машинаны нақты тік пішіндеу станогы деп анықтаса. Слотта тік жазықтықта бекітілген.

Операция

Жұмыс дайындамасы машинаның алдындағы қатты, қорап тәрізді үстелге орнатылады. Үстелдің биіктігі осы дайындамаға сәйкес реттелуі мүмкін, ал үстел арқанға орнатылған, алға-артқа қозғалатын құралдың астынан бүйірлеме қозғалуы мүмкін. Үстелдің қозғалысын қолмен басқаруға болады, бірақ көбінесе қоректендіру бұрандасына әсер ететін автоматты қоректендіру механизмі арқылы жылға жылға жылжиды. Арқан жұмыстың үстінде алға-артқа қозғалады. Арқанның алдыңғы жағында тік құрал сырғанағы орналасқан, оны соққы осі бойымен тік жазықтыққа қатысты екі жаққа да реттеуге болады. Бұл құрал сырғанағында клапандық қорап және құрал ұстағышы орналасқан, одан құрал дайындаманың жоғарғы жағында тура, тегіс бетті кесу үшін орналастырылады. Құрал сырғанағы кесуді тереңдету үшін құралды төмен қарай жылжытуға мүмкіндік береді. Бұл икемділік, арнайы кескіштер мен құрал ұстағыштарды пайдаланумен бірге, операторға ішкі және сыртқы тісті тістерді кесуге мүмкіндік береді. Арқанның соққы ұзындығы реттеледі және байланыстың геометриясына байланысты, ол кері (кеспейтін) соққыда алға, кесу соққысына қарағанда жылдам қозғалады. Бұл кері соққы жылдам қайтару механизмімен басқарылады.

Тарих

Сэмюэл Бентам 1791 және 1793 жылдар аралығында пішіндеу станогын жасады. Дегенмен, Роу (1916) Джеймс Насмиттің 1836 жылы пішіндеу құрылғысын ойлап тапқанын айтады. Пішіндеу станоктары 19-шы ғасырдың ортасынан 20-шы ғасырдың ортасына дейін өнеркәсіптік өндірісте кеңінен қолданылды. Қазіргі өнеркәсіптік практикада пішіндеу станоктары көбінесе басқа станоктармен (әсіресе CNC типті), соның ішінде фрезерлеу, ұнтақтау және тісті станоктармен алмастырылған. Бірақ пішіндеу станогының негізгі функциясы әлі де тиімді; оларға арналған құрал-жабдықтар минималды және өте арзан қайта жасауға болады; сондай-ақ олар қарапайым және берік конструкциялы, оларды жөндеу және күтіп ұстау оңай. Сондықтан, олар әлі де көптеген машина жасау шеберханаларында, тапсырыс бойынша жұмыс істейтін немесе жөндеу шеберханаларынан бастап, құралдар мен қалыптар шеберханаларына дейін танымал, мұнда тек бір немесе бірнеше дана өндіру қажет болса және балама әдістер қымбат немесе құралдарды көп қажет ететін болса. Олар сонымен қатар көптеген хобби машина жасаушылардың назарын аударады, олар қолданылған пішіндеу станогын сатып алуға немесе кейбір жағдайларда тіпті жаңа станокты өздері жасауға дайын.