Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1995 жылы Оклахома штатында ғимарат жарылысқа ұшырады.
Oklahoma building bombed in 1995
Альфред П. Мурра федералды ғимараты – АҚШ-тың федералдық үкімет кешені, Оклахома штатының Оклахома-Сити қаласының орталығындағы 5-ші көше, 200 нөмірде орналасқан. 1995 жылдың 19 сәуірінде сағат 9:02-де Тимоти Маквей мен Терри Николс жасаған Оклахома-Ситидегі жарылыстың нысаны болды. Осы жарылыстан 168 адам қаза тауып, 680-нен астам адам жарақат алды. Көліктің бомбасы жарылғаннан кейін ғимараттың үштен бірі бірнеше секунд ішінде құлап түсті. Жарылыстан бір ай өткен соң ғимараттың қалдықтары бұзылып, сол жерге Оклахома-Сити ұлттық ескерткіші салынды.
The Alfred P. Murrah Federal Building was a United States federal government complex located at 200 N. W. 5th Street in downtown Oklahoma City, Oklahoma. On April 19, 1995, at 9:02 a. m. the building was the target of the Oklahoma City bombing by Timothy McVeigh and Terry Nichols, which killed 168 people and injured 680 others. A third of the building collapsed seconds after the truck bomb detonated. The remains were demolished a month after the attack, and the Oklahoma City National Memorial was built on the site.
Құрылысы мен пайдалануы
Ғимаратты архитекторлар Стивен Х. Хортон және Вэнделл Локк, "Локк, Райт және Ассошиатс" компаниясы жобалап, ал "J. W. Bateson Company", Даллас, Техас штаты 1977 жылы 14,5 миллион долларға темір бетоннан салды. Оклахома штатының тумасы, федералды судья Альфред П. Мурраның атымен аталатын ғимарат 1977 жылдың 2 наурызында ашылды. 1990 жылдарға қарай ғимаратта Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасының, АҚШ Тұрғын үй және қала құрылысы департаментінің, АҚШ Құпия қызметінің, Ардагерлер істері департаментінің кәсіптік оңалту кеңес беру орталығының, Есірткіге қарсы күрес басқармасының (DEA) және Атыс қаруы, темекі және алкоголь бюросының (ATF) өңірлік кеңселері орналасты. Сондай-ақ, онда АҚШ әскерінің қосымша кеңселері де болды. ғимаратта шамамен 550 қызметкер жұмыс істеді. "Американың балалары" балалар бақшасы да онда орналасқан еді.
The building was designed by architects Stephen H. Horton and Wendell Locke of Locke, Wright and Associates and constructed by J. W. Bateson Company, Dallas, Texas, using reinforced concrete in 1977 at a cost of $14.5 million. The building, named for federal judge Alfred P. Murrah, an Oklahoma native, opened on March 2, 1977. By the 1990s, the building contained regional offices for the Social Security Administration, the U. S. Department of Housing and Urban Development, the United States Secret Service, the Department of Veterans Affairs vocational rehabilitation counseling center, the Drug Enforcement Administration (D. E. A. ), and the Bureau of Alcohol, Tobacco, and Firearms (ATF). It also contained recruiting offices for the U. S. military. It housed approximately 550 employees. It also housed America's Kids, a children's day care center.
Бұрынғы бомбалау жоспарлары
1983 жылдың қазан айында "Келісім, семсер және Иеміздің қолы" (CSA) атты христиандық милиция тобының мүшелері, оның ішінде оның негізін қалаушы Джеймс Эллисон және Ричард Снелл федералды ғимараттың алдына фургон немесе тіркеме қойып, таймермен іске қосылатын ракеталармен жарылтуға жоспар құрды. CSA ғимаратқа шабуыл жасау үшін ракеталық құрылғы жасап жатқанда, бір мүшесінің қолында қару жарылып кетті. CSA мұны құдайдың араласуы деп қабылдап, жоспарланған шабуылдан бас тартты. Арканзас штатында басқа бір қылмыс ісі бойынша сотталған Снелл 1995 жылдың 19 сәуірінде, АҚШ Жоғарғы сотының судьясы Кларенс Томас одан әрі шағымды қараудан бас тартқаннан кейін, федералды ғимаратты бомбалау күні өлім жазасына кесілді.
In October 1983, members of the Christian militia group The Covenant, The Sword, and the Arm of the Lord (CSA), including founder James Ellison and Richard Snell plotted to park "a van or trailer in front of the Federal Building and blow it up with rockets detonated by a timer." While the CSA was building a rocket launcher to attack the building, the ordnance accidentally detonated in a member's hands. The CSA took this as divine intervention and called off the planned attack. Convicted of murder in Arkansas in an unrelated case, Snell was executed on April 19, 1995, the same day the bombing of the federal building was carried out, after U. S. Supreme Court Justice Clarence Thomas declined to hear further appeal.
Жою
1995 жылғы 19 сәуірде жергілікті уақыт бойынша сағат 9:02-де шамамен 7000 фунт (3175 кг) аммоний нитраты тыңайтқышы, нитрометан және дизель отыны бар «Райдер» жалға алынған жүк көлігі ғимараттың алдында жарылып, оның үштен бір бөлігі қиратылып, жақын жердегі бірнеше ғимаратқа ауыр зақым келтірді. Осының салдарынан 168 адам қаза тауып, оның ішінде 19 бала болды, ал 800-ден астам адам жарақат алды. Бұл АҚШ-тағы ең көп адам өлген және ең көп мүлік зақымдалған террористік шабуыл болып табылады.
At 9:02 a. m. local time on April 19, 1995, a Ryder rental truck, containing approximately 7,000 pounds (3,175 kg) of ammonium nitrate fertilizer, nitromethane, and diesel fuel was detonated in front of the building, destroying a third of it and causing severe damage to several other buildings located nearby. As a result, 168 people were killed, including 19 children, and over 800 others were injured. It remains the deadliest domestic terrorist attack, with the most property damage, in the U. S.
Тимоти Маквей, АҚШ Армиясының бұрынғы әскери қызметкері, сотта айыпты деп танылып, өлім жазасына кесілді және 2001 жылы аттырылды. Оның серігі Терри Николс федералды түрмеде өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Үшінші және төртінші күдіктілер Майкл Фортиер және оның әйелі Лори оған көмектесті. Олар Маквей мен Николсқа қарсы куәлік берді, оның орнына Майкл 12 жылға бас бостандығынан айырылды, ал Лориге иммунитет берілді. Майкл 2006 жылдың қаңтар айында куәгерлерді қорғау бағдарламасына жіберілді. Маквей 1993 жылғы Уэйко қоршауының екінші жылдығында АҚШ үкіметінің ондағы және Руби Ридж қоршауындағы әрекеттеріне кек ретінде ғимаратты бомбалағанын айтты. Алайда, бомбалаудың «Союз, қылыш және Иенің қолы» (CSA) ақ нәсілшіл Ричард Снеллмен байланысы бар деген де болжам бар. Ол бомбалау күні Арканзас штатында өлім жазасына кесілді және өлім жазасын өтеген күні бомбалау болады деп болжаған. Форт-Смиттегі федералды прокурор Стивен Снайдер 1995 жылдың мамырында ФБР-ге Снеллдің 1983 жылы Мурра ғимаратын салық инспекциясының үйге шабуылына кек ретінде нысанаға алу ниетін білдіргенін айтты. Өлім жазасына кесілгенге дейін Маквей ғимаратта балалар бағы бар екенін білмегенін және білген болса, «мақсатты ауыстыруға себеп болатынын» айтты.
Timothy McVeigh, a U. S. Army veteran, was found guilty of the attack in a jury trial and sentenced to death. He was executed in 2001. A co conspirator, Terry Nichols, is serving multiple life sentences in a federal prison. Third and fourth subjects Michael Fortier and his wife, Lori, assisted in the plot. They testified against both McVeigh and Nichols in exchange for a 12 year prison term for Michael and immunity for Lori. Michael was released into the witness protection program in January 2006. McVeigh said that he bombed the building on the second anniversary of the Waco siege in 1993 to retaliate for U. S. government actions there and at the siege at Ruby Ridge. However, it is also rumored that the bombing was connected to Covenant, the Sword, and the Arm of the Lord (CSA) white supremacist Richard Snell, who was executed in Arkansas the day of the bombing and who also "predicted" that a bombing would happen on the day of his execution. Fort Smith based federal prosecutor Steven Snyder told the FBI in May 1995 that Snell previously expressed a desire to target the Murrah building in 1983 as revenge for the IRS raiding his home. Before his execution, McVeigh said that he did not know a day care center was in the building and that, had he known, "It might have given me pause to switch targets."
Құру
Құтқару және дене табу жұмыстары 1 мамыр күні сағат 11:50-де аяқталды, үш құрбанның денесінен басқа барлық денелер табылды. Табылған соңғы үш дене – екі несиелік одақ қызметкері мен бір клиентке тиесілі болды. Құлатылғаннан кейін бірнеше күн бойы жүк көліктері күніне 800 тонна қирандыны алып кетті. Оның бір бөлігі заговоршылардың сот процесіндегі дәлел ретінде пайдаланылды, ескерткіштердің құрамына енгізілді, жергілікті мектептерге сыйға берілді немесе көмек көрсету үшін қаржы жинауға сатылды.
Rescue and recovery efforts were concluded at 11:50 pm on May 1, with the bodies of all but three victims recovered. The final three bodies, those of two credit union employees and a customer, were recovered. For several days after the remains' demolition, trucks hauled 800 tons of debris a day away from the site. Some of it was used as evidence in the conspirators' trials, incorporated into parts of memorials, donated to local schools, or sold to raise funds for relief efforts.
Қалдықтар мен ауыстыру
Ғимараттың бірнеше қалдықтары Оклахома-Сити Ұлттық ескерткішінің орнында сақталған. Плаза (бұрынғы оңтүстік жағында болған) ескерткішке енгізілді; бастапқы ту тірегі әлі де қолданыста. Ғимараттың ізіндегі шығыс қабырғасы, сондай-ақ оңтүстік қабырғаның бөліктері зақымсыз қалды. Жер асты паркингі жарылыстан аман қалды және бүгінде пайдаланылуда, бірақ күзетіліп, жалпы жұртшылыққа жабық. Мурра ғимаратын қайта жаңарту туралы мәселе қарастырылды, сондай-ақ зардап шеккен мекемелер үшін кеңсе жалдау мүмкіндігі де ойылды. Ақырында, 2001 жылы Бас қызметтер басқармасы 2003 жылы аяқталған жаңа ғимараттың құрылысын бастады. Жаңа 185 000 шаршы фут (шамамен 17 187 шаршы метр) көлемді ғимаратты Чикаго қаласының (Иллинойс штаты) Росс Барни архитекторлары жобалаған, ал Кэрол Росс Барни бас дизайнер болды. Бұрынғы орнынан солтүстікке және батысқа қарай бір блокқа салынған, екі қалалық блоктан тұратын аумақтағы жаңа ғимараттың дизайны тұрақтылық пен жұмыс орнының өнімділігін арттыруға бағытталған. Федералдық қызметкерлер мен азаматтар үшін қауіпсіздік ең маңызды мәселе болды. Қауіпсіздік жобасы GSA-ның қазіргі қауіпсіз нысандар стандарттарына, соның ішінде жарылысқа төзімді шыныларға негізделді. Ғимараттың конструкциясы прогрессивті құлдырауға қарсы тұрады. Ғимараттың көлемі, аула ішіндегі шыны және барьерлер ашықтық пен қауіпсіздік сезімін сақтауға көмектеседі. Ғимараттың архитектуралық элементтеріне қосымша қауіпсіздік кедергісі ретінде әрекет ететін су нысаны кіреді.
Several remnants of the building stand on the site of the Oklahoma City National Memorial. The plaza (on what was once its south side) has been incorporated into the memorial; the original flagpole is still in use. The east wall (within the building's footprint) is intact, as well as portions of the south wall. The underground parking garage survived the blast and is used today, but is guarded and closed to the public. Consideration was given to not replacing the Murrah Building and to renting office space for agencies affected. Ultimately, the General Services Administration broke ground on a replacement building in 2001 which was completed in 2003. The new 185,000 square foot building was designed by Ross Barney Architects of Chicago, Illinois, with Carol Ross Barney as the lead designer. Constructed on a two city block site, one block north and west of the former site, the new building's design maximized sustainable design and workplace productivity initiatives. Security design was paramount to the Federal employees and its neighbors. Secure design was achieved based on the GSA's current standards for secure facilities including blast resistant glazing. Structural design resists progressive collapse. Building mass, glazing inside the courtyard, and bollards help to maintain a sense of openness and security. The art in architecture component of the building incorporates a water feature that acts as an additional security barrier.