Кіріспе

Ағаш көмірін немесе басқа қатты отынды жағуға арналған ыдыс, отты жағуға арналған контейнер. Бразиер (жанартақы) – пісіру, жылыту немесе мәдени дәстүрлер үшін ағаш көмірін немесе басқа қатты отынды жағуға қолданылатын ыдыс. Ол көбінесе аяқтары бар металл қорап немесе тостаған тәрізді болады. Оның биіктігі ауа айналымын қамтамасыз етеді, отқа оттегі жеткізеді. Бразиерлер ежелгі заманнан бері қолданылып келеді; Нимруд бразиері б.з.д. 824 жылға дейін сақталып қалған.

Тарих

"Бразер" сөзі Киелі кітапта айтылады. Еврей тіліндегі "бразер" сөзінің Мысыр тілінен келгені саналады, бұл оның Мысырдан әкелінгенін көрсетеді. Киелі кітапта осыған қатысты мына бір ғана аят бар:

патша Иоакимнің қысқы сарайы бразермен жылытылған. Рим императоры Иовиан 364 жылы шатырындағы бразерден шыққан түтіннен уланып қайтыс болды, осылай Константиннің әулетінің соңы болды.

Жылыту

Ашық отта көмір жағудың қауіп-қатерлеріне қарамастан, бразиерлер кеңінен үйді жылыту үшін қолданылды, әсіресе испан тілінде сөйлейтін елдерде (әсіресе шынысыз, тек жабылатын ғимараттарда) біршама қауіпсіз пайдаланылды. Фернандо де Альва Кортес Икстлильхохитль Тепанек қаласы Аскапоцальконың тлатоани Тезозомок екі бразиердің арасында ұйықтағанын айтты, себебі ол тым қарт болғандықтан денесінен жылу шығармайтын еді. XIX ғасырдағы британдық саяхатшылар, мысалы дипломат және ғалым Вудбайн Париш, сондай-ақ жазушы Ричард Форд, «Испаниядағы саяхатшыларға арналған нұсқаулық» авторы, бразиерлердің отын жағатын пештер мен мұржалардан гөрі пайдалырақ деп есептелгенін мәлімдеді. Бразиерді үлкен бөлмеде ашық жерге қоюға болатын, көбінесе оны жиһазға енгізіп қоятын. Көптеген мәдениеттер жылу көзі астында және жылуды сақтау үшін жамылғылары бар төменгі үстелдің өзіндік нұсқаларын жасады: Жапониядағы котацу, Ирандағы корси, Ауғанстандағы сандали және Солтүстік Еуропадағы аяқ пеші. Испанияда бразеро 20-ғасырдың басына дейін жылытудың негізгі құралы болып келді; Джеральд Бренан өзінің «Оңтүстік Гранададан» атты мемуарларында 1920-жылдары кең таралған әдетті – отбасының аяқтары мен денесін қыс кештерінде жылы ету үшін матамен жабылған үстелдің астына сөнген көмірді қоюды сипаттады.

Иісі

Ылғалды раушан мен жүзімнің кесілген бұталары өткір, тәтті иісті түтін шығарады және көмір жасайды, бірақ олар ағаш сияқты толық құрғатылмаса (кептірілмесе немесе пеште пісірілмесе), ауада қатерлі бөлшектер бөліп шығарады. Оттың күліне хош иісті заттар (лаванда тұқымы, апельсин қабығы) кейде қосылатын. Жапон тілінде "хибачи" сөзі көбінесе тамақ дайындау және жапон шай рәсімі сияқты мәдени дәстүрлер үшін қолданылады. 1957 жылдан бері Dairy Queen өзінің таңбаларында хот-дог, гамбургер сияқты ыстық тағамдар сататын арнайы орындарды көрсету үшін "brazier" сөзін пайдаланып келеді.