Кіріспе
Cnemidophorus – Teiidae тұқымдасына жататын кесірткелер туысы. Cnemidophorus туысына жататын түрлерді көбінесе дарақты кесірткелер немесе жылдам жүгіргіштер деп атайды. Бұл туыс Оңтүстік Америка, Орталық Америка және Батыс Ұндістанға эндемик.
Cnemidophorus is a genus of lizards in the family Teiidae. Species in the genus Cnemidophorus are commonly referred to as whiptail lizards or racerunners. The genus is endemic to South America, Central America, and the West Indies.
Таксономия
Ридер және авторлар (2002) Cnemidophorus (sensu lato) туысының номенклатурасын қайта қарастырып, оны Aspidoscelis және Cnemidophorus (sensu stricto) екі туысына бөлді. Харви және авторлар (2012) жасаған тағы бір бөліну Ameivula және Contomastix туыстарын қосты.
Этимология
Cnemidophorus атауы сөзбе-сөз "саяқшы киюші" дегенді білдіреді, ежелгі грек тіліндегі knēmido (knēmis – "саяқшы", аяққа арналған қарудың бір бөлігі) және phore ("тасушы") сөздерінен құралған.
Көбею
Cnemidophorus түрлерінің кейбіреулерінде аталары жоқ және олар партеногенез арқылы көбейеді. Бұл аралар мен шырындарда жақсы белгілі, бірақ омыртқалыларда өте сирек кездеседі. Аталары жоқ түрлердің гибридизация немесе түрлер аралық шағылысу арқылы пайда болатыны қазірде мәлім. Кейде бір түрдің аналығы мен екінші түрдің аталығы арасындағы жұптасу партеногенді тудырады – өзінің жасушаларымен генетикалық тұрғыдан бірдей болатын тірі жұмыртқалар туғыза алатын аналық. Осы жұмыртқалардан шыққан кескілер де партеногендер болып табылады, олар қайтадан бірдей жұмыртқаларды туғыза алады, нәтижесінде жыныссыз, клоналды популяция пайда болады. Жеке гибридизациядан пайда болған партеногенетикалық түрлер диплоидты (яғни жыныстық түрлер сияқты хромосомалардың екі жиынтығына ие), бірақ кейде осы аналықтар басқа аталармен жұптасып, триплоидты ұрпақ береді (яғни олардың үш жиынтығы бар хромосомалары, немесе эквивалентті жыныстық түрлерге қарағанда 50% көп; полиплоидияға қараңыз). Cnemidophorus туысының 30% астамы партеногенетикалық.