Кіріспе

Ауыстырылатын компьютерлік сақтау құралы

Компьютерлік есептемелерде, алынып-қойылатын медиа – жүйеге оңай орнатылып, алынып тасталатын деректерді сақтау құралы. Алғашқы алынып-қойылатын медианың көпшілігі, мысалы, дискеттер мен оптикалық дискілер, компьютерде арнайы оқу/жазу құрылғысының (яғни, дискінің) орнатылуын қажет етеді, ал басқалары, мысалы, USB флеш-дискілер, құрылғыға енгізілген барлық қажетті жабдықтармен қосылып, жұмыс істейді, сондықтан құрылғымен байланыс үшін тек драйвер бағдарламалық жасақтамасын орнату қажет. Кейбір алынып-қойылатын медиа оқырман/дискілер компьютер корпусына енгізілген, ал басқалары – қосымша орнатылуы немесе қосылуы қажет дербес құрылғылар. Арнайы оқырманды қажет ететін алынып-қойылатын медиа мысалдары:

Оптикалық дискілер, мысалы, Blu-ray (стандартты және UHD нұсқалары), DVD-лер, CD-лер
Флэш-жадқа негізделген жад карталары, мысалы, CompactFlash, Secure Digital, Memory Stick
Магниттік сақтау құралдары
Дискеттер мен Zip дискілер (қазір қолданылмайды)
Дискілік жиынтықтар (қазір қолданылмайды)
Магниттік ленталар (қазір қолданылмайды)
Қағаз деректерін сақтау, мысалы, перфокарталар, перфоленталар (қазір қолданылмайды)

Өздерінің оқырман аппараттарын тасымалдайтын, дербес қосылып жұмыс істейтін құрылғылар болып табылатын алынып-қойылатын медиа мысалдары:

USB флеш-дискілер
Портативті сақтау құрылғылары
Арнайы сыртқы қатты күйдегі дискілер (SSD)
Модификацияланған жапсырмалы сақтау құрылғылары, мысалы, қатты дискілер (HDD) / ішкі SSD-лер
Деректерді сақтау мүмкіндігі бар перифериялық құрылғылар
Цифрлық камералар
Смартфондар, планшеттер және қолға ұсталатын ойын консольдары сияқты мобильді құрылғылар
Портативті медиа плеерлер
USB порты немесе жад карта оқырманы арқылы кеңейтілген алынып-қойылатын медиа мүмкіндіктері бар басқа сыртқы немесе қосылатын перифериялық құрылғылар
USB хабтары
Сымды немесе сымсыз принтерлер
Желілік маршрутизаторлар, кіру нүктелері және коммутаторлар

Алынып-қойылатын медианы пайдалану компьютерлік қауіпсіздікке қатысты кейбір тәуекелдерді тудыруы мүмкін, соның ішінде вирустар, деректерді ұрлау және зиянды бағдарламалардың енгізілуі.

Тарих

Алып тасталатын ақпарат құралдарының ең алғашқы түрі – перфокарталар мен перфоленталар электрондық компьютерден бірнеше ғасыр бұрын пайда болған. 1801 жылы Жаккар тоқыма станогы машинаны басқару үшін байланыстырылған карталарды қолданды. Бұл 1725 жылы Базиль Бушон жасаған, нұсқаулары үшін қағаз лентасын пайдаланған тоқыма станогынан кейін болды. Перфолента кейіннен алғашқы электрондық компьютер Colossus-та қолданылды. Магниттік лента 20 ғасырдың басында Германияда, 1898 жылы Вальдемар Пульсен ойлап тапқан магниттік сымға жазу технологиясы негізінде жасалды. 1951 жылы UNIVAC I шығарылды, ол деректерді сақтау үшін магниттік лентаны қолданды. 8 дюймдік дискеттерді IBM компаниясы 1971 жылы коммерциялық түрде енгізді, ал Shugart Associates компаниясы 1976 жылы оларды 5 1/4 дюймге дейін кішірейтті. Сонымен қатар, Compact Cassettes деректерді сақтау үшін қолданыла бастады, олар 1970-ші және 1980-ші жылдардың соңында жеке компьютерлер үшін деректерді сақтауға арналған құрал ретінде танымал болды. 1982 жылы 3 1/2 дюймдік дискет Apple Macintosh және Amiga компьютерлері үшін енгізілгеннен кейін кеңінен таралды. 1985 жылы CD-ROM енгізілді, ол дискетке қарағанда әлдеқайда жоғары сыйымдылықты қамтамасыз етті, бірақ оған дерек жазу мүмкін болмады. Бұл мәселе 1990 жылы CD-R енгізілуімен шешілді. 1997 жылы ұсынылған CD-RW дискісіне бір рет емес, бірнеше рет дерек жазуға мүмкіндік берді. Бұл форматтардың DVD нұсқалары 1990-шы жылдардың соңында пайда болды, бұл сыйымдылықты одан әрі арттырды. 2006 жылы Blu-ray дискілері сыйымдылықты одан да арттырды. Мыңжылдық басында қатты күйдегі алып тасталатын ақпарат құралдары кеңінен таныстырылды, 1999 жылы SD карта, ал 2000 жылы USB флеш-дискі енгізілді. Бұл алып тасталатын флеш-дискілердің сыйымдылығы уақыт өте келе жақсарды, 2013 жылы Kingston компаниясы 1 терабайттық USB флеш-дискісін ұсынды.

Флоппи-дискідегі сақтау

Сақтау жиі қолжетімді емес деректерге қол жеткізу үшін арналған. Ал жад жиі қолданылатын деректерге жылдам қол жеткізу үшін пайдаланылады. Ең алғашқы компьютерлердің бірінші мәселесі – деректерді қалай сақтау еді. 1950 жылдары Халықаралық Бизнес Машиналары (IBM) осы мәселені шешуге тырысты. Алғашқы икемді дискі (floppy disk) 1960 жылдардың соңында Алан Шугарттың жетекшілігімен жасалды. Бірақ IBM компаниясы оны 1970 жылдарға дейін көпшілікке таныстырмады. Дегенмен, кез келген адам жасаған өнім сияқты, икемді дискінің де артықшылықтары мен кемшіліктері болды, мысалы, арзанға түсіп, алып жүуге ыңғайлы болса да, деректерді сақтау мүмкіндігі өте шектеулі еді.

Қауіптері

Алып тасталатын құралдарды пайдалану құрал жоғалған немесе ұрланған жағдайда деректерді жоғалту қаупін тудырады. Бұл көп көлемдегі құпия деректердің құпиялылығын бұзуға әкелуі мүмкін, бұл бизнестің беделіне айтарлықтай зиян келтіріп, сондай-ақ қаржылық санкцияларға соқтыруы мүмкін. Бұл тәуекелді компанияның деректерді тасымалдау және сақтау кезінде алып тасталатын құралдарды пайдалануды шектеу саясатымен және алып тасталатын құралдардың мазмұнын шифрлау арқылы азайтуға болады. Алып тасталатын құралдарды жою немесе қайта пайдалану алдында құрылғыда бұрын сақталған барлық деректерге қол жеткізу мүмкін еместігін қамтамасыз ету үшін тиісті шаралар қолданылуы керек. Сонымен қатар, құпия деректерді сақтайтын құрылғылар пайдаланылмаған кезде қауіпсіз сақталуы тиіс. Алып тасталатын құралдар зиянды бағдарламалардың таралу арнасы ретінде де пайдаланылуы мүмкін. Шабуылшылар көбінесе әлеуметтік инженерия тәсілдерін қолданып, біреуді компьютерге құралды қосуға итермелейді, мысалы, жұқтырылған дискіні көп адам жүретін жерде қалдырып, біреу оны тауып, мазмұнын көру үшін компьютерге қосады, мұндай шабуыл "алдау" деп аталады. Құрылғы қосылғаннан кейін ол бүкіл желіні жұқтыру үшін пайдаланылуы мүмкін. USB флеш-дискілер сияқты алып тасталатын құралдар арқылы таралатын зиянды бағдарламалардың мысалы – Иранның ядролық бағдарламасына елеулі зиян келтірген Stuxnet. Мұндай шабуылдан қорғану үшін құралдарды автоматты түрде зиянды бағдарламаларға тексеру және пайдаланушыларға белгісіз көзден алынған алып тасталатын құралдардың мазмұнына қол жеткізуге тыйым салу қажет.