Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Майлы пальмалар, Elaeis туысы (el – 'май' деген сөзден) – екі түрі бар, майлы пальма деп аталатын пальмалардың туысы. Олар пальма майын өндіру үшін коммерциялық егін шаруашылығында қолданылады. Африкалық майлы пальма E. guineensis (Гвинеядан) пальма майының басты көзі болып табылады. Ол Ангола мен Гамбия арасындағы Батыс және Оңтүстік-Батыс Африкада табиғи түрде өседі. Америкалық майлы пальма E. oleifera (лат. oleifer – 'май өндіруші') тропикалық Орталық және Оңтүстік Америкаға тән және жергілікті жерде май өндіруге пайдаланылады.
Oil palms, genus
Elaeis (from el 'oil') is a genus of palms containing two species, called oil palms. They are used in commercial agriculture in the production of palm oil. The African oil palm E. guineensis (from Guinea) is the principal source of palm oil. It is native to west and southwest Africa, occurring between Angola and Gambia. The American oil palm E. oleifera (from Latin oleifer 'oil producing') is native to tropical Central and South America, and is used locally for oil production.
Сипаттама
Жетілген пальмалар бір сабақты болып келеді және өте биікке дейін өсе алады. Жапырақтары қауырсын тәрізді, ұзындығы аралығында болады. Гүлдері тығыз шоғырларда піседі; әрбір жеке гүл кішкентай, үш тостаған жапырақшасы және үш күлте жапырақшасы болады. Пальма жемісі қызыл түсті, ірі өріктей шамасында, үлкен топтамалармен өседі. Әрбір жемістің құрамында майлы, ет тәрізді сыртқы қабаты (перикарп) және бір тұқымы (пальма ядросы) бар, ол да майға бай.
Mature palms are single stemmed, and can grow well over tall. The leaves are pinnate, and reach between long. The flowers are produced in dense clusters; each individual flower is small, with three sepals and three petals. The palm fruit is reddish, about the size of a large plum, and grows in large bunches. Each fruit is made up of an oily, fleshy outer layer (the pericarp), with a single seed (the palm kernel), also rich in oil.
Түрлер
Е. guineensis және Е. oleifera екі түрі де өнімді будандар бере алады. E. guineensis геномы секвенцияланған, бұл дақылдың жақсартылған сорттарын шығару үшін маңызды жағдай жасайды. Сурет Атауы Қолданылатын аты Таралуы Elaeis guineensis Jacq. Африкалық май пальмасы немесе макау майы Батыс және оңтүстік-батыс Африка, атап айтқанда Ангола мен Гамбия аралығы Elaeis oleifera (Kunth) Cortés Америкалық май пальмасы Оңтүстік және Орталық Америка, Гондурас бастап Бразилияның солтүстігіне дейін.
The two species, E. guineensis and E. oleifera can produce fertile hybrids. The genome of E. guineensis has been sequenced, which has important implications for breeding improved strains of the crop plants. Image Name Common name Distribution Elaeis guineensis Jacq. African oil palm or macaw fatwest and southwest Africa, specifically the area between Angola and The Gambia Elaeis oleifera (Kunth) Cortés American oil palmSouth and Central America from Honduras to northern Brazil
Кәсіптік пальма майы өсіру
Пальма майының құрамында канола, жүгері, зығыр, соя, сафлор және күнбағыс майларына қарағанда көбірек қаныққан майлар болғандықтан, ол жоғары температурада қуыруға төзімді және тотығуға қарсы тұрады. Оның құрамында транс май жоқ, сонымен қатар тағам өнімдерін таңбалау ережелері өзгергеннен кейін, транс майдың мөлшерін көрсету талап етілгендіктен, тағамда оның қолданылуы артты. Elaeis guineensis майы сондай-ақ биоотын ретінде де қолданылады. Адамдар мұнай пальмаларын Батыс Африканың жағалауында шамамен 5000 жыл бұрын пайдаланған болуы мүмкін. Пальма майы 19 ғасырдың соңында археологтар тарапынан Абидос қаласындағы б.з.д. 3000 жылға дейінгі қабірде табылған. Араб саудагерлерінің пальма майын Египетке әкелгені болжануда. Elaeis guineensis қазір Африкадан тыс тропикалық елдерде, әсіресе Малайзия мен Индонезияда кеңінен өсіріледі, олар әлемдік өндірістің басым бөлігін қамтамасыз етеді.
Since palm oil contains more saturated fats than oils made from canola, corn, linseed, soybeans, safflower, and sunflowers, it can withstand extreme deep frying heat and resists oxidation. It contains no trans fat, and its use in food has increased as food labelling laws have changed to specify trans fat content. Oil from Elaeis guineensis is also used as biofuel. Human use of oil palms may date back to about 5,000 years in coastal west Africa. Palm oil was also discovered in the late 19th century by archaeologists in a tomb at Abydos dating back to 3000 BCE. It is thought that Arab traders brought the oil palm to Egypt. Elaeis guineensis is now extensively cultivated in tropical countries outside Africa, particularly Malaysia and Indonesia which together produce most of the world supply.
Тiршiлiк
Элеис 2010 жылы Фахма және басқалардың зерттеуінде наноталшықтардың арзан көзі екені анықталды. Ол ерекше түрде Индонезияда өндіріс үшін қолайлы, себебі ол жерде целлюлозалы қалдықтар мол мөлшерде кездеседі.
Elaeis was found to be a cheap source of nanofiber by Fahma et al 2010. It is especially suited to production in Indonesia where cellulosic waste is already an abundant byproduct.
Дау
Пальма майы саяси, денсаулық және экологиялық себептерге байланысты ең көп дау тудыратын тамақ майы болып саналады. Пальма майы плантациялары әлеуметтік және экологиялық зиян келтіруі үшін күшейтілген бақылауда, әсіресе жоғары биологиялық әртүрлілігі бар жаңбырлы ормандардың жойылғаны, парниктік газдар шығарылымының артқаны және пальма майымен айналысатын кәсіпорындардың салдарынан адамдардың қоныс аударуы мен дәстүрлі өмір салтының кері әсерге ұшырауы себепті. Әсіресе Индонезияда пальма майын өндірушілерге өндіріс процесінде сирек кездесетін жануарларға зиян келтірмейтіндіктерін дәлелдеуге деген қысым күшейіп келеді. 2018 жылы Ұлыбританияның жарнамалық бақылау органы Clearcast, Greenpeace ұйымы жасаған Ұлыбританияның Iceland Foods Ltd супермаркет тізбегінің Рождестволық телеарнадағы жарнамасын тыйым салды, себебі ол тым саяси деп танылды. Бұл анимациялық короткометражды фильм, онда ойдан шығарылған Ранг-тан есімді орангутан басты рөлде ойнайды, пальма майы өндірісінің қоршаған ортаға тигізетін әсерін және орангутандардың қаупін арттыру мақсатында жасалды. Iceland Foods компаниясы 2018 жылдың соңына дейін өзінің тауарлық белгісімен шығарылған өнімдерінен пальма майын тоқтатуға міндеттенді. Майлы пальма плантацияларында жануарлардың түрлері мен санының азаюы байқалады.
Palm oil is typically considered the most controversial of the cooking oils – for political, health, and environmental reasons. Palm oil plantations are under increasing scrutiny for social and environmental harm, particularly because rainforests with high biodiversity are destroyed, greenhouse gas output is increased, and because people are displaced by palm oil enterprises and traditional livelihoods are negatively impacted. Especially in Indonesia, there is also growing pressure for palm oil producers to prove that they are not harming rare animals in the cultivation process. In 2018 a Christmas TV advertisement by UK supermarket chain Iceland Foods Ltd, produced by Greenpeace, was banned by the UK advertising watchdog Clearcast, as it was deemed too political. This was an animated short, starring a fictional orangutan named Rang tan produced to raise awareness of the environmental impact of the production of palm oil, and the dangers orangutans face as a result. Iceland Foods had committed to banning palm oil from its own brand products by the end of 2018. Almost all wildlife declines in both diversity and abundance in oil palm plantations.