Кіріспе

Джон Паркер Хейл (31 наурыз 1806 ж. – 19 қараша 1873 ж.) – Нью-Гэмпшир штатының американдық саясаткері және заңгері. Ол 1843–1845 жылдары АҚШ Өкілдер палатасында, ал 1847–1853 жылдары және 1855–1865 жылдары АҚШ Сенатында қызмет етті. Өзінің конгресс мансабын демократ ретінде бастаған, бірақ құлдыққа қарсы «Еркін Топырақ» партиясын құруға көмектесіп, ақырында Республикалық партияға қосылды. Нью-Гэмпшир штатының Рочестер қаласында туған Хейл, Боудин колледжін бітіргеннен кейін Нью-Гэмпшир штатының Дувер қаласында заңгерлік тәжірибе ашты. Хейл 1832 жылы Нью-Гэмпшир штатының Өкілдер палатасына сайланды және президент Эндрю Джексон мен президент Мартин Ван Бюреннің басшылығымен Нью-Гэмпшир штатының АҚШ прокуроры болды. Ол 1842 жылы АҚШ Өкілдер палатасына сайланды, бірақ 1844 жылы Техастың аннексиясына қарсы болғандықтан партияның үміткерлігінен бас тартылды. Орындығынан айырылғаннан кейін құлдыққа қарсы күресін жалғастырып, 1846 жылы Сенатқа тәуелсіз демократ ретінде сайланды. Сенатта ол Мексика-Америка соғысына қарсы күресті және құлдыққа қарсы сөз сөйлеуді жалғастырды. Хейл құлдыққа қарсы «Еркін Топырақ» партиясын құруға көмектесті және 1848 жылы партияның президенттік үміткері болды, бірақ 1848 жылғы «Еркін Топырақ» конвенциясы бұрынғы президент Ван Бюренды ұсынды. Ол 1852 жылы партияның президенттік үміткерлігін жеңіп алды, жалпы сайлауда халықтың дауысының 4,9 пайызын алды. Канзас-Небраска заңы қабылданғаннан кейін Хейл жаңадан құрылған Республикалық партияға қосылып, Сенатқа қайта оралды. Ол 1865 жылға дейін қызмет етті, содан кейін президент Авраам Линкольн оны Испаниядағы елшілік қызметіне тағайындады. Ол 1869 жылдың сәуір айында елге қайтарылғанға дейін бұл қызметте болды, содан кейін мемлекеттік қызметтен зейнеткерлікке шықты.

Алғашқы жылдар

Хейл Нью-Гэмпшир штатының Страффорд округіне қарасты Рочестер қаласында Джон Паркер Хейл мен Лидия Кларксон О'Брайеннің ұлы болып дүниеге келді. Ол Филлипс Эксетер академиясына оқуға түсіп, 1827 жылы Боудоин колледжін бітірді, онда ол Франклин Пирстің сыныптасы және Афина қоғамы әдеби клубының белгілі мүшесі болды. Ол Рочестерде Еремия Х. Вудменмен заң оқуын бастады, ал Дувердегі Дэниел М. Кристимен жалғастырды. 1830 жылы адвокаттық емтиханды тапсырып, Дуверде заңгерлікпен айналысты. Ол Уильям Томас Ламберт пен Абигейл Рикердің қызы Люси Ламбертке үйленді.

Саяси мансабының басталуы

1832 жылдың наурыз айында Хейл демократ ретінде Нью-Гэмпшир штатының өкілдер палатасына сайланды. 1834 жылы президент Эндрю Джексон оны Нью-Гэмпшир штаты бойынша АҚШ округ прокуроры қызметіне тағайындады. Бұл тағайындау 1838 жылы президент Мартин Ван Бюрен тарапынан қайта бекітілді, бірақ 1841 жылы президент Джон Тайлер, виг партиясының өкілі, Хейлді партиялық себептермен қызметтен шеттетуге мәжбүр болды.

Құлшылыққа қарсы көшу

Хейл 1844 жылғы президенттік сайлауда демократтар Джеймс К. Полк пен Джордж М. Далласты қолдады және қарсылықсыз конгресс орындығына қайта сайланды. Конгресс сайлауына дейін Техастың қосылуы Демократиялық партияның бағдарламасына енгізілді. 1844 жылдың желтоқсан айында Нью-Гэмпшир заң шығарушы органы сенаторлар мен конгрессмендерге Техастың қосылуын қолдау туралы ұсыным қабылдады. Бірақ Хейл, құлдыққа қарсы тұрып, қосылуға қарсылық білдірді. Содан кейін Пирстің басшылығымен Демократиялық штаттық конвент Хейлдің конгресске кандидаттығын алып тастау үшін Конкордта қайта жиналды. 1845 жылдың ақпанында оның аты Демократиялық партияның тізімінен шығарылды. Келесі сайлауда Хейл тәуелсіз кандидат ретінде бақ сынады. Хейл, демократтардан келген жаңа кандидат және вигтердің кандидаттары көпшілік дауыс жиная алмады, сондықтан округ өкілсіз қалды. Құлдыққа қарсы «Еркін топырақ» партиясының күшті өнері 1846 жылғы губернатор сайлауында және штат Сенатының он екі орынының жетісінде көпшілік дауысқа ие болмады. Осыған байланысты Хейлдің вигтер, «Бостандық» партиясының мүшелері және тәуелсіз демократтардан құралған коалициясы сайлаудан кейін штат үкіметін бақылауға ие болды. Коалиция штат Сенатындағы бос орындарды толтыру үшін жеті вигтің кандидатурасын іріктеді, бұл палатаның коалициялық бақылауын қамтамасыз етті. Содан кейін виг Энтони Колби губернатор болып сайланды (демократ Джаред У. Уильямс 48% дауыс жинағанмен, ол тек 32% дауыс алды), «Бостандық» партиясының мүшесі Джозеф Силли АҚШ Сенатындағы бос орынға, ал Хейл штат палатасының спикері болып сайланды. 1847 жылы Силлинің өкілеттігі аяқталғанда, Хейл оның орнын басу үшін сайланды. Ол Мексика-Америка соғысындағы жеңістері үшін Уинфилд Скотт пен Закари Тейлорға Конгрестің алғысын білдіру туралы қаулыға қарсы дауыс берген жалғыз сенатор болды. 1849 жылы оған құлдыққа қарсы жақтастар Салмон П. Чейз және Уильям Х. Сьюард қосылды, ал 1851 жылы Чарльз Самнер қосылды. 1851 жылы Хейл Бостондағы АҚШ маршалының күзетінен қашып кеткен құл Шадрак Минкинсті күштеп құтқаруға қатысқан құлдыққа қарсы белсенділердің ісінде адвокат болды. (АҚШ президенттік сайлауы, 1852 жылға қараңыз.) 1853 жылдың наурыз айында Хейл Сенатта демократ Чарльз Г. Атертонмен алмастырылды және Нью-Йоркте заңгерлікпен айналыса бастады. Хейл 1869 жылғы сәуірдегі ескертуін өзінің легация хатшысы Хорацио Дж. Перримен болған жанжалға байланысты деп түсіндірді. Перри Хейлді ресми немесе жеке пайдалану үшін кедендік бажсыз тауарлар импорттау дипломатиялық артықшылығын бұзғаны үшін айыптады, өйткені ол кейбір тауарларды сатқан және кірісті өз қалтасына салған. Хейл Перриге достық қарым-қатынаста болған комиссиялық саудагер ережелер туралы оны жаңылыстырғанын айтты. Перри 1869 жылдың маусымында қызметінен босатылды. Вашингтонда ұзақ жылдар жұмыс істеген журналист Бенджамин Перли Пур 1850-ші жылдардың соңында сенатор болған Хейлдің «ешқашан назар аударудан қашқан емесін» жазды: Оңтүстік штаттарынан келгендердің оған бағытталған өткір сөздері оның аяқтарына зиянсыз түсті, ал оның керемет мінезі жаулап алуға тырысқан қарсыластарды қарусыздандырды. Оның саяси көзқарастарынан алыс кеткендер оны өзімшілдікке, ашкөздікке немесе арамдыққа айыптамады. Оның сөйлеу өнері – «chasseur» стилінде болды: қарсыластың позициясының шетінде шайқасып, кейін қандай да бір таңғажайып нүктеде жиналып, шағылысқан отқа құйып, шабуылға қарсы тұрып, әрқашан тәуелсіздік пен партиялық шектеулерді елемеуді көрсетті. Хейл – Конкордтағы Нью-Гэмпшир штатының мемлекеттік үй кешенінде мүсіні орнатылған Нью-Гэмпширдің белгілі саясаткерлерінің бірі. Президент Линкольн мен Джон П. Хейлдің портреттері Нью-Гэмпшир штатының өкілдер палатасында бір-біріне жақын ілінген.

Отбасы

1834 жылғы 2 қыркүйекте Хейл Мэйн штатының Бервик қаласында Люси Хилл Ламбертке (1814–1902) үйленді. Олардың екі қызы болды: Элизабет (Лиззи) (1835–1895) және Люси (1841–1915). Элизабет Хейл алғаш Эдвард Кинслиге (1825–1888) үйленді. Олардың жалғыз баласы туғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды. Оның екінші күйеуі Уильям Генри "Гарри" Жак (1847–1916) болды. Люси Ламберт Хейл 1865 жылы Джон Уилкс Бутпен, Авраам Линкольннің қатылушысымен құпия түрде келісім шақты. Буттың қасында Люси Хейлдің суреті болған, оны 1865 жылғы 26 сәуірде сержант Бостон Корбет атып өлтірді. Люси Хейл кейін сенатор Уильям Э. Чандлерге тұрмысқа шықты.