Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1921 жылы ғылым және техника саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.
The year 1921 in science and technology involved some significant events, listed below.
Астрономия және ғарыш ғылымдары
Газ динамикасы зертханасының ашылуы – ракеталық технологияға арналған алғашқы советтік ғылыми-зерттеу және жобалау зертханасы.
Commencement of Gas Dynamics Laboratory the first Soviet research and development laboratory to focus on rocket technology.
Картографиялық
Үштік Винкель проекциясы ұсынылды.
Winkel tripel projection proposed.
Химия
Этьен Билер мен Джеймс Чадвик күшті өзара әрекеттесу туралы маңызды мақала жариялады. 9 желтоқсан – Томас Мидгли тетраэтилқорғасынның «қосылған» бензин (бензин) үшін тиімді детонацияға қарсы қасиеттерін ашты.
Étienne Biéler and James Chadwick publish a key paper on the strong interaction. December 9 – Thomas Midgley discovers the effective anti knocking properties of tetraethyllead, which is used in "leaded" gasoline (petrol).
Барлау
Даниялық саяхатшы Лауге Кох Жер шарындағы ең солтүстік нүктесі – Каффеклуббен аралына алғаш аяқ басып, оған атау береді.
Danish explorer Lauge Koch first sets foot on and names Kaffeklubben Island, the northernmost point of land on Earth.
Математика
Джон Мейнард Кейнс "Жандар туралы трактат" еңбегін жариялайды. Марстон Морз Тью-Морз тізбесін дифференциалдық геометрияға қолданады. Эмма Нётер "Рингбейхенде" "Идеал теориясы" еңбегін жариялап, абстракт алгебра саласындағы маңызды мәтін – идеалдық сақина теориясын дамытады. Людвиг Витгенштейннің "Tractatus Logico Philosophicus" еңбегінің "Logisch Philosophische Abhandlung" деген атаумен "Annalen der Naturphilosophie" журналында алғаш рет жариялануы. Перси Александр МакМахон Каирдің бесбұрышты плиткасын бейнелейді.
John Maynard Keynes publishes A Treatise on Probability. Marston Morse applies the Thue–Morse sequence to differential geometry. Emmy Noether publishes Idealtheorie in Ringbereichen, developing ideal ring theory, an important text in the field of abstract algebra. First publication of Ludwig Wittgenstein's Tractatus Logico Philosophicus, as "Logisch Philosophische Abhandlung" in Annalen der Naturphilosophie. Percy Alexander MacMahon depicts Cairo pentagonal tiling.
Медицина
Сәуір-тамыз – Николае Паулеску жануарларға жасалған сулы ұйқы безінің экстрактысын дайындау және емдік әсерлері туралы мақалалар жариялайды. 18 шілде – туберкулезге қарсы алғашқы БЦЖ вакцинациясы жасалады. 27 шілде – Торонто университетінің биохимик Фредерик Бантинг басшылығымен зерттеушілер инсулин гормонын ашқандарын хабарлайды. Америкалық биохимик Элмер Макколлум балық бауыр майында рахитті емдейтін компонент бар екенін анықтайды және оны D витамині деп атайды. Фидель Пажес эпидуральдық анестезияны алғаш рет қолданады.
April–August – Nicolae Paulescu publishes papers on the preparation and therapeutic effects in animal subjects of an aqueous pancreatic extract. July 18 – The first BCG vaccination against tuberculosis. July 27 – Researchers at the University of Toronto led by biochemist Frederick Banting announce the discovery of the hormone insulin. American biochemist Elmer McCollum identifies the presence of a component in cod liver oil which cures rickets, which he calls vitamin D.
Fidel Pagés pioneers epidural anesthesia.
Физика
Шілде – Вольфганг Паули Мюнхендегі Людвиг Максимилиан университетінде «Сутегі молекулалық иондық моделі туралы» тақырыбындағы диссертациясын қорғап, философия докторы ғылымын бітіреді. Т. Калуза Альберт Эйнштейннің теңдеулерінің бес өлшемді түрі гравитация мен электромагнетизмді біріктіретінін көрсетеді.
July – Wolfgang Pauli is awarded his Doctor of Philosophy at Ludwig Maximilian University of Munich for his thesis Über das Modell des Wasserstoff Molekülions ("About the Hydrogen Molecular Ion Model"). T. Kaluza demonstrates that a five dimensional version of Albert Einstein's equations unifies gravitation and electromagnetism.
Психология
Герман Роршах «Психодиагностика» еңбегін жариялайды, онда сия дақтары арқылы тестілеу ұсынылады. Гаэтан Гатиан де Клермон «Күшті құштарлық психоздары» деген еңбегінде эротоманияны жан-жақты қарастырады.
Hermann Rorschach publishes Psychodiagnostik, proposing the inkblot test. Gaëtan Gatian de Clérambault publishes Les Psychoses passionelles, a comprehensive review of erotomania.
Технология
Көктем мен жаз айларында 14 жасар американдық шаруа ұлы Фило Фарнсворт бейне бөлігіш құрылғыны ойлап табады, ол теледидардың алғашқы нұсқасының негізі болды. 18 қазан күні Чарльз Стритке автоматты электрлік ұшып тұратын нан қуыру құрылғысының патенты берілді. 25 қазан күні Хьюго А. Ф. Абтке оның көтергіш көпірінің дизайны үшін патент берілді. Вибрафонның түпнұсқалық пішіні Америка Құрама Штаттарында ойлап табылды.
Spring and summer – 14 year old American farm boy Philo Farnsworth devises the image dissector, the basis for the first version of television. October 18 – Charles Strite is granted a patent for the automatic electric pop up bread toaster. October 25 – Hugo A. F. Abt is granted a patent for his design of bascule bridge. The vibraphone in its original form is invented in the United States.
Мекемелер
Журналист Э. В. Скриппс және биолог Уильям Эмерсон Риттер АҚШ-та ғылыми жаңалықтар туралы халықты хабардар ету мақсатымен Science Service (кейіннен Society for Science and the Public) деп аталған ұйымды құрды.
Journalist E. W. Scripps and biologist William Emerson Ritter found Science Service, later renamed Society for Science and the Public, in the United States with the goal of keeping the public informed of scientific developments.