Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
19/20 ғасырдағы неміс авиацияның пионері
19/20th century German aviation pioneer
Карл Ято (; 3 ақпан 1873 – 8 желтоқсан 1933) – неміс өнертапқышы және авиация пионері, сонымен қатар Ганновер қаласының қызметкері.
Karl Jatho (; 3 February 1873 – 8 December 1933) was a German inventor and aviation pioneer, performer and public servant of the city of Hanover.
Жетістіктер және Райт ағайындыларына қарағанда басымдыққа ие
1903 жылдың тамызынан қарашасына дейін Ято Ханновердің сыртында үшұшақпен, содан кейін екіұшақпен ұзағырақ секіріп (ұшып) жүрді. Оның алғашқы ұшуы тек қысқа қашықтықта, шамамен төмен биіктікте болды. Ұшағы басқарылған-басқарылмағандығы туралы мәліметтер әртүрлі. Оның басқарылатынын көрсететін ең ерте замандағы дереккөз, 1907 жылдың 1 тамызындағы газет мақаласында, Ято "қазірдің өзінде 12 жылдан бері басқарылатын әуе көліктерімен жұмыс істеп келеді" деп жазылған, алайда 1902 жылдың 19 қарашасындағы заңдық құжат (Ято ұсынған заңдық сынақ сараптамасына қатысудан заңдық органдардың бас тартуы) әлі де басқару механизмі жоқ конструкцияны сипаттайды. Оның алғашқы ұшу сынағынан 30 жыл өткен соң, 1933 жылы азаматтық құқық нотариусы куәландырған төрт куәгер оның 1903 жылғы тамыздағы ұшуын көргенін және берілген деректердің дұрыс екенін заңды куәлік ретінде растады. Жергілікті тарихшы v=sup Ятоның жазбаларынан, сондай-ақ NDR Fernsehen журналисі Гюнтер Хартунгтың сөзіне сүйене отырып, 1903 жылдың қарашасына қарай Ято 17 желтоқсан 1903 жылы ағайынды Райттардың ұшуларына бір ай бұрын, шамамен биіктікте үздіксіз ұшуға қол жеткізді. Ято ақырында бас тартып, "Көптеген күш-жігерге қарамастан, ұзағырақ немесе жоғары ұшу мүмкін емес. Мотордың қуаты жеткіліксіз" деп мәлімдеді. Кейінірек ол 1909 жылы жаңа машинамен сәтті ұшулар жасады: шамамен биіктікте. Ол сондай-ақ ұшқыштар мектебі мен ұшақ фабрикасын құрды, бірақ үлкен жетістікке жете алмады.
From August through November 1903, Jatho made progressively longer hops (flights) in a pusher triplane, and then a biplane, at outside of Hanover. His first flight was only distance at about altitude. Sources differ whether his aircraft was controlled. The earliest contemporary source suggesting that it was controlled, a newspaper article from dating 1 August 1907, states that Jatho "has been working on controllable air vehicles for 12 years by now", however a legal document dated 19 November 1902 (an official decline by legal authorities to attend a legal test examination that Jatho had offered to them) appears to describe a design that still lacked a controlling mechanism. 30 years after his first flight tests, four eyewitnesses gave a legal testimony certified by a civil law notary in 1933 to having observed his August 1903 flight and that the given data was correct. According to local historian v=sup quoting from Jatho's notes as well as NDR Fernsehen journalist Gunter Hartung, by November 1903 Jatho had managed to achieve a continuous flight of at altitude, a month prior to the 17 December 1903 pioneer flights of the Wright brothers spanning distances of at about altitude. Jatho eventually gave up, noting "In spite of many efforts, (I) cannot make longer or higher flights. Motor weak." With a later machine, Jatho would make successful flights in 1909: at about altitude. He also founded a flying school and an aircraft factory, but did not have much success.
Дәлелдерді және қайта құруға тырысуларды кейіннен бағалау
Германиядағы кейбір әуесқойлар оны алғашқы ұшаққа ұшу жасаған адам деп есептесе де, команда жақсырақ ауа-райы күтемін деп шешті. Бірақ, олардың көшірмесінің заңды иесі, Flughafen Hannover Langenhagen GmbH (олардың сынақтары өткен Ганновер әуежайының иесі), көшірменің құрылысына қаржылаған болатын, одан әрі сынақтар жүргізуге рұқсат бермеді, себебі әуежай иесі оны әуежайдағы Әуе тарихы әлемі (Welt der Luftfahrt) көрмесінде тұрақты экспонат ретінде көрсетуді жөн көрді.
Although in Germany some enthusiasts credit him with making the first airplane flight, The team decided to wait for better weather conditions, but the legal owner of their replica, Flughafen Hannover Langenhagen GmbH (owner of Hannover Airport where their test had taken place) that had sponsored the building of the replica, did not allow for further tests, as the airport owner instead preferred to make it a permanent exhibit at its World of Aviation (Welt der Luftfahrt) exhibition located at the airport.