Фрэнк Лаубах: Сауат ашудың елшісі және әлемдік бейбітшілік жолындағы миссионер.

Кіріспе

Фрэнк Чарльз Лаубах (2 қыркүйек 1884 – 11 маусым 1970), Пенсильвания штатының Бентон қаласынан шыққан, конгрегациялық христиан миссионері, Юнион теологиялық семинариясында және Колумбия университетінде білім алған, «Сыбайластардың елшісі» деп танылған мистик. 1915 жылы (Laubach, Thirty Years With the Silent Billion), Филиппиннің шалғай аймағында мұсылмандар арасында жұмыс істеген кезде, ол «Әркім бірін оқытуға үйретсін» сауаттылық бағдарламасын жасады. Бұл бағдарламаның арқасында шамамен 60 миллион адам өз тілінде оқуға үйренді. Ол кедейлік, әділетсіздік және сауатсыздық мәселелеріне терең қызығушылық танытты және оларды әлемдегі бейбітшілікке кедергі келтіретін факторлар деп есептеді. 1955 жылы ол «Лаубах сауаттылығы» ұйымын құрды, ол жыл сайын 150 000-ға жуық американдықты оқуға үйретті және 34 дамып келе жатқан елге тарады. Дүние жүзінде Лаубах бағдарламалары арқылы шамамен 2,7 миллион адам оқуға үйренді. 2002 жылы бұл ұйым «Американың сауаттылық еріктілері» қорымен бірігіп, «ProLiteracy Worldwide» ұйымын құрды. Өмірінің соңғы жылдары Лаубах әлемді шарлап, сауаттылық және әлемдік бейбітшілік тақырыптарында лекциялар оқыды. Ол көптеген рухани жазбалар мен сауаттылыққа арналған еңбектердің авторы. Оның ең танымал рухани еңбектерінің бірі – «Минуттармен ойын» атты кітапшасы. Онда Лаубах христиандарды күнінің әр минутында кем дегенде бір секундқа Құдайды еске алуға шақырды. Осылайша, христиандар Салоникалықтарға бірінші хатында айтылғандай, үнемі дұға етуге ұмтылуға болады. Кітапшада Құдайға тоқтаусыз бағышталып өмір сүрудің артықшылықтары жазылған. Лаубахтың бұл ойлары, оның «Қазіргі мистиктің хаттары» атты жинағында жазылған дұға тәжірибелерінен туындады. Лаубах – АҚШ пошта маркасында бейнеленген жалғыз американдық миссионер, ол 1984 жылы шығарылған «Ұлы американдықтар» сериясының 30 центтік маркасында орын алды. Лаубах Филиппинге ерекше қызығушылық танытты. Ол филиппин ұлттық батыры Жозе Ризал туралы өмірбаян жазды: «Адам және шейіт», ол 1936 жылы Манила қаласында жарық көрді. Сондай-ақ, ол батырдың қоштасу өлеңін «Mi Ultimo Adios» («Менің соңғы қоштасуым») аударды. Оның аудармасы идеясы, мазмұны, ұйқасы және стилі тұрғысынан жинақтағы 35 ағылшын тіліндегі аударманың ішінде екінші орында тұр. Ол Маранао әдебиетін дамытуға үлкен үлес қосты. Ол былай деп жазды: Ланао көлінің моро халқының әдебиеті өте бай, оның ерекшелігі – ол тек халықтың естелігінде сақталған және жақында ғана жазбаша түрде жазыла бастады. Ол лирикалық және поэзиялық шығармалардан тұрады, сонымен қатар эпостық туындылар да басым. Оның сауаттылық үшін Easy English-ті қолдануға баса назар аударуы 1962 жылы WEC International ұйымының «SOON!» атты, оның негізгі сөздігін пайдаланған евангелистік газеттің жасалуына тікелей себеп болды. Бұл газет жылына шамамен 3 миллион данаға басылып, пошта арқылы бүкіл әлемге таратылды, 2015 жылға дейін жарық көрді. Сонымен қатар, ол бұрынғы миссионер Фред Морристі 1990 жылдары АҚШ-та жазылған және 2000 жылдан бері Ұлыбританиядағы «Manna Publications» баспасында жарық көрген Киелі кітапты оқытуға арналған түсіндірмелерді жазу үшін Worldwide Easy English-ті пайдалануға үйретті.

Frank Charles Laubach (September 2, 1884 – June 11, 1970), from Benton, Pennsylvania was a Congregational Christian missionary educated at Union Theological Seminary and Columbia University, and a mystic known as "The Apostle to the Illiterates." In 1915 (see Laubach, Thirty Years With the Silent Billion), while working among Muslims at a remote location in the Philippines, he developed the "Each One Teach One" literacy program. It has been used to teach about 60 million people to read in their own language. He was deeply concerned about poverty, injustice and illiteracy, and considered them barriers to peace in the world. In 1955, he founded Laubach Literacy, which helped introduce about 150,000 Americans to reading each year and had grown to embrace 34 developing countries. An estimated 2.7 million people worldwide were learning to read through Laubach affiliated programs. In 2002, this group merged with Literacy Volunteers of America, Inc. to form ProLiteracy Worldwide. During the latter years of his life, Laubach traveled all over the world speaking on the topics of literacy and world peace. He was the author of a number of devotional writings and works on literacy. One of his most widely influential devotional works was a pamphlet entitled "The Game with Minutes." In it, Laubach urged Christians to attempt to keep God in mind for at least one second of every minute of the day. In this way, Christians can attempt the attitude of constant prayer spoken of in the First Epistle to the Thessalonians. The pamphlet extolled the virtues of a life lived with an unceasing focus on God. Laubach's insight came from his experiments in prayer detailed in a collection of his letters published under the title, Letters by a Modern Mystic. Laubach is the only American missionary to be honored on a US postage stamp, a 30¢ Great Americans series stamp in 1984. Laubach had a deep interest in the Philippines. He wrote a biography of the Filipino national hero, Jose Rizal: Man and Martyr, published in Manila in 1936. He also translated the hero's valedictory poem, "Mi Ultimo Adios" (My Last Farewell.) His version is ranked second in ideas, content, rhyme, and style among the 35 English translations in a collection. He was a pioneer mover of Maranao literature. He wrote:

The Moro people of Lake Lanao have amazingly rich literature, all the more amazing since it exists only in the memories of the people and had just begun to be recorded in writing. It consists of lyric and poetry with the epic greatly predominating. His emphasis on the use of Easy English for literacy led directly to the development by WEC International in 1962 of an evangelistic paper using his basic vocabulary called SOON! which printed about 3 million copies a year and distributed worldwide by post, until it ceased in 2015. He also trained ex missionary Fred Morris in the use of Worldwide Easy English for his Bible teaching commentaries written in the USA in the 1990s and published by Manna Publications (UK) since the year 2000 .