Кіріспе
Топырақ түрі
Саприк – гистозолдің бір түрі, онда органикалық заттардың көп бөлігі ыдырап, өсімдік қалдықтарын анықтау мүмкін болмайды. Саз – табиғи түрде сулы немесе жасанды түрде кептірілген саприк топырағы.
Жіктеу
Топырақ терең, қара түсті және ұсақ кеуекті, көбінесе марль немесе марльді сазбен жатыр.
Дүниежүзілік анықтамалық база
Әлемдік топырақ ресурстарының анықтамалық базасы (WRB) "саприк" (sa) терминін 100 см тереңдікте, топырақ бетіне жақын, танылатын өсімдік тіндерінен тұратын органикалық материалдың көлем бойынша 1/6-дан кем бөлігі бар гистозол ретінде анықтайды.
Канада
Шөкпе топырақтар Канада топырақ классификациясы жүйесінде органикалық тобына жатады.
Америка Құрама Штаттары
USDA топырақ таксономиясында саприк, гаплогемист немесе глацистель типінің кіші түрі болуы мүмкін, сонымен қатар талшық мөлшері көлемнің бір алтыдан азырақ болғандағы диагностикалық органикалық топырақ материалы болып табылады. Мысалы, құрғатылған батпақты жерден алынған, негізінен гумустан тұратын топырақ.
Пайдалануы мен өсімдіктер
Шөгінді топырақ пияз, сәбіз, сельдерей және картоп сияқты арнайы егінділерді өсіруге пайдаланылады.
География
Сусыз қалған батпақтардағы органикалық егістік Нью-Йорк, Огайо, Иллинойс, Индиана, Мичиган, Висконсин және Флорида штаттарындағы ауыл шаруашылығының маңызды бөлігі болып табылады, мұнда көбінесе көкөніс өсіріледі. Орлеан, Ниагара және Дженниси округтерін қамтитын Нью-Йорк штатының Эльбадағы Торри фермасының сазды топырағы әлемдегі ең үлкен үздіксіз сазды топырақ алабы деп саналады. Тағы бір үлкен аймақ, "Қара топырақ" аймағы деп белгілі, Төменгі Гудзон аңғарында орналасқан. Америкалық "саз өңдеушілердің" көптегенінің түп-тамыры Нидерланды немесе Шығыс Еуропаға дейін жетеді, олардың ата-бабалары осы сияқты шаруашылықпен айналысқан. Онтарионың Торонто қаласының солтүстігіндегі Холланд Марш аймағында Гюльф университетінің құрамындағы Сазды дақылдарды зерттеу станциясы орналасқан.
Қорғау
Шөгінді шаруашылығы көлемді дау тудырады, себебі батпақты жерлерді кептіру жануарлар мен өсімдіктердің мекендеу ортасын жояды және түрлі экологиялық мәселелерге себеп болады. Қоршаған ортаны қорғау регламенттеріне байланысты АҚШ-та мұндай шаруашылықтардың жаңасы ашылуы екіталай. Олар мәселелерге бейім. Топырақ өте жеңіл болғандықтан, құрғақ ауа райында осы егістіктерді қорғау үшін желқоршаулар қажет. Сонымен қатар, ол бірнеше ай бойы жер астында тұтанды, жанып, өршіп кетуі мүмкін. Окислеу процесі жыл сайын топырақтың бір бөлігін алып қояды, сондықтан ол бірте-бірте сүректенеді. Окислеу процесінде көмірқышқыл газы да бөлінеді. Кейбір шөгінді жерлер қайта қалпына келтіріліп, жануарлар дүниесін сақтау үшін батпақты жерлерге айналдырылды. Дренаж және ауыл шаруашылығы өндірісінің салдарынан шөгінді топырақтардағы органикалық заттар эрозия, окислеу және басқа да процестер арқылы жоғалады, бұл процестер жиынтығы "шөгу" деп аталады. Жабын дақылдары мен минималды тілемдеу сияқты ауыл шаруашылығы тәжірибелері шөгуді айтарлықтай азайта алады, бірақ оны толығымен жоюға болмайды. Шөгінді топырақтар – негізінен қайта жаңартылмайтын ауыл шаруашылығы ресурсы.
Этимология
"Muck" сөзі ағылшын тілінде жиі қолданылады, кейбір жағдайларда егістік топырағын, ал басқаларында жалпы ластықты, әсіресе жануар тыңайтқышын (кейде адам нәжісін) білдіреді. Сөзінің шығанағы, болжам бойынша, норвеж, дания және протогерман тілдерінен бастау алып, сиыр тыңайтқышымен байланысты.